Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра
Предложен метод корректного определения относительного вклада аэрозоля в рассеивательные свойства газово-аэрозольной среды в непрерывном спектре, который позволил получить более достоверные значения мнимой части комплексного показателя преломления аэрозольных частиц в атмосфере Юпитера в коротковолн...
Збережено в:
| Опубліковано в: : | Кинематика и физика небесных тел |
|---|---|
| Дата: | 2017 |
| Автори: | , |
| Формат: | Стаття |
| Мова: | Російська |
| Опубліковано: |
Головна астрономічна обсерваторія НАН України
2017
|
| Теми: | |
| Онлайн доступ: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/149681 |
| Теги: |
Додати тег
Немає тегів, Будьте першим, хто поставить тег для цього запису!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Цитувати: | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра / А.С. Овсак, А.В. Мороженко // Кинематика и физика небесных тел. — 2017. — Т. 33, № 5. — С. 59-67. — Бібліогр.: 24 назв. — рос. |
Репозитарії
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1860128500858486784 |
|---|---|
| author | Овсак, А.С. Мороженко, А.В. |
| author_facet | Овсак, А.С. Мороженко, А.В. |
| citation_txt | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра / А.С. Овсак, А.В. Мороженко // Кинематика и физика небесных тел. — 2017. — Т. 33, № 5. — С. 59-67. — Бібліогр.: 24 назв. — рос. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Кинематика и физика небесных тел |
| description | Предложен метод корректного определения относительного вклада аэрозоля в рассеивательные свойства газово-аэрозольной среды в непрерывном спектре, который позволил получить более достоверные значения мнимой части комплексного показателя преломления аэрозольных частиц в атмосфере Юпитера в коротковолновой области спектра. По данным измерений в 1993 г. спектральных значений геометрического альбедо Юпитера с применением модели однородных сферических аэрозольных частиц получены значения ni = = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 на длинах волн λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 нм соответственно.
Запропоновано метод коректного визначення відносного вкладу аерозолю у розсіювальні властивості газово-аерозольного середовища у неперервному спектрі, який дозволив отримати достовірніші значення уявної частини комплексного показника заломлення аерозольних часток в атмосфері Юпітера у короткохвильовій області спектру. За даними вимірювань у 1993 р. спектральних значень геометричного альбедо Юпітера з використанням моделі однорідних сферичних аерозольних частинок отримано значення ni = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 на довжинах хвиль λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 нм відповідно.
A method for correct determining of relative contribution of aerosol into the scattering properties of gas-aerosol medium in continuum spectrum was proposed. As a result, we received the more realistic values of the imaginary part of refractive index of aerosol particles (for the model of homogeneous spheres) in the Jovian atmosphere in the short waves range of spectrum. We used the spectral values of Jupiter’s geometric albedo they had been measured in 1993. The assessed value is as follows: ni = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 at the wavelengths of λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 nm, respectively.
|
| first_indexed | 2025-12-07T17:43:52Z |
| format | Article |
| fulltext |
ÄÈÍÀÌÈÊÀ È ÔÈÇÈÊÀ ÒÅË
ÑÎËÍÅ×ÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÛ
ÓÄÊ 523.45–852
À. Ñ. Îâñàê, À. Â. Ìî ðî æåí êî
Ãëàâ íàÿ àñ òðî íî ìè ÷åñ êàÿ îá ñåð âà òî ðèÿ Íà öè î íàëü íîé àêà äå ìèè íà óê Óêðà è íû
óë. Àêàäåìèêà Çàáîëîòíîãî 27, Êè åâ, Óêðàèíà, 03143
ovsak@mao.kiev.ua, mor@mao.kiev.ua
Óòî÷ íåí íàÿ ñïåê òðàëü íàÿ çà âè ñè ìîñòü ìíè ìîé ÷àñ òè
ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ àý ðî çî ëÿ â àò ìîñ ôå ðå
Þïè òå ðà â êî ðîò êî âîë íî âîì äèàïàçîíå ñïåêòðà
Ïðåäëîæåí ìåòîä êîððåêòíîãî îïðåäåëåíèÿ îòíîñèòåëüíîãî âêëàäà
àýðîçîëÿ â ðàññåèâàòåëüíûå ñâîéñòâà ãàçîâî-àýðîçîëüíîé ñðåäû â íå -
ïðåðûâíîì ñïåêòðå, êîòîðûé ïîçâîëèë ïîëó÷èòü áîëåå äîñòîâåðíûå
çíà ÷åíèÿ ìíèìîé ÷àñòè ni êîìïëåêñíîãî ïîêàçàòåëÿ ïðåëîìëåíèÿ
àýðî çîëüíûõ ÷àñòèö â àòìîñôåðå Þïèòåðà â êîðîòêîâîëíîâîé îá -
ëàñ òè ñïåêòðà. Ïî äàííûì èçìåðåíèé â 1993 ã. ñïåêòðàëüíûõ çíà÷å -
íèé ãåîìåòðè÷åñêîãî àëüáåäî Þïèòåðà ñ ïðèìåíåíèåì ìîäåëè îäíî -
ðîäíûõ ñôåðè÷åñêèõ àýðîçîëüíûõ ÷àñòèö ïîëó÷åíû çíà÷åíèÿ ni =
= 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064,
0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 íà äëèíàõ âîëí ll 320, 350,
375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 íì ñîîòâåòñòâåííî.
ÓÒÎ×ÍÅÍÀ ÑÏÅÊÒÐÀËÜÍÀ ÇÀËÅÆͲÑÒÜ ÓßÂÍί ×ÀÑÒÈÍÈ ÏÎ -
ÊÀÇ ÍÈÊÀ ÇÀËÎÌËÅÍÍß ÀÅÐÎÇÎËÞ Â ÀÒÌÎÑÔÅв ÞϲÒÅÐÀ Â
ÊÎÐÎÒÊÎÕÂÈËÜÎÂÎÌÓ Ä²ÀÏÀÇÎͲ ÑÏÅÊÒÐÓ, Îâñàê Î. Ñ., Ìî -
ðî æåíêî Î. Â. — Çàïðîïîíîâàíî ìåòîä êîðåêòíîãî âèçíà÷åííÿ â³ä -
íîñ íîãî âêëàäó àåðîçîëþ ó ðîçñ³þâàëüí³ âëàñòèâîñò³ ãàçîâî-àåðî çîëü -
íîãî ñåðåäîâèùà ó íåïåðåðâíîìó ñïåêòð³, ÿêèé äîçâîëèâ îòðèìàòè
äî ñ òîâ³ðí³ø³ çíà÷åííÿ óÿâíî¿ ÷àñòèíè ni êîìïëåêñíîãî ïîêàçíèêà çà -
ëîì ëåííÿ àåðîçîëüíèõ ÷àñòîê â àòìîñôåð³ Þï³òåðà ó êîðîòêîõâè -
ëüîâ³é îáëàñò³ ñïåêòðó. Çà äàíèìè âèì³ðþâàíü ó 1993 ð. ñïåêòðàëüíèõ
çíà÷åíü ãåîìåòðè÷íîãî àëüáåäî Þï³òåðà ç âèêîðèñòàííÿì ìîäåë³ îä -
íî ð³äíèõ ñôåðè÷íèõ àåðîçîëüíèõ ÷àñòèíîê îòðèìàíî çíà÷åííÿ ni =
= 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064,
0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 íà äîâæèíàõ õâèëü ll 320,
350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 íì â³äïîâ³äíî.
59
ÊÈÍÅÌÀÒÈÊÀ
È ÔÈÇÈÊÀ
ÍÅÁÅÑÍÛÕ
ÒÅË òîì 33 ¹ 5 2017
© À. Ñ. ÎÂÑÀÊ, À. Â. ÌÎ ÐÎ ÆÅÍ ÊÎ, 2017
60
À. Ñ. ÎÂÑÀÊ, À. Â. ÌÎÐÎÆÅÍÊÎ
CLARIFYING A SPECTRAL DEPENDENCE OF THE IMAGINARY PART
OF REFRACTIVE INDEX OF AEROSOLE IN THE ATMOSPHERE OF
JUPITER IN THE SHORT WAVES RANGE OF SPECTRUM, by Ovsak
A. S., Morozhenko A. V. — A method for cor rect de ter min ing of rel a tive
con tri bu tion of aero sol into the scat ter ing prop er ties of gas-aero sol me -
dium in con tin uum spec trum was pro posed. As a re sult, we re ceived the
more re al is tic val ues of the imag i nary part of re frac tive in dex of aero sol
par ti cles (for the model of ho mo ge neous spheres) in the Jovian at mo sphere
in the short waves range of spec trum. We used the spec tral val ues of Ju pi -
ter’s geo met ric albedo they had been mea sured in 1993. The as sessed value
is as fol lows: ni = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084,
0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 at the wave lengths
of 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 nm,
respectively.
ÂÂÅÄÅÍÈÅ
 ðà áî òå [16] ïðè àíà ëè çå ñïåê òðî ïî ëÿ ðè ìåò ðè ÷åñ êèõ èç ìå ðå íèé ýê -
âà òî ðè àëü íîé îá ëàñ òè äèñ êà Þïè òå ðà áûëè îïðå äå ëå íû çíà ÷å íèÿ
äåéñòâèòåëüíîé ÷àñ òè nr ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ è ïà ðà ìåò ðû ôóíê -
öèè ðàñ ïðå äå ëå íèÿ àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö ïî ðàç ìå ðàì. Ýòè ðå çóëü òà òû
ïî çâî ëè ëè íå òîëü êî ïî ëó ÷èòü â ðà áî òå [6] ñïåê òðàëü íûå çíà ÷å íèÿ
àëü áåäî w la ( ) ýòèõ ÷àñ òèö, íî è âïåð âûå îöå íèòü çíà ÷å íèÿ ìíè ìîé
÷àñ òè ni èõ ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ â íå ïðå ðûâ íîì ñïåê òðå (ni =
= 0.013, 0.0054, 0.00096, 0.00026, 0.00008, 0.00013, 0.00028 è 0.00072
íà äëè íàõ âîëí ll 350, 400, 500, 600, 670, 750, 830 è 920 íì ñî îò âå -
òñòâåí íî). Îòìå òèì, ÷òî â ðà áî òå [16] àíà ëèç ïî ëÿ ðè çà öè îí íûõ íà -
áëþ äå íèé âåë ñÿ ñ ïðè áëè æåí íûì ó÷å òîì ìíî ãîê ðàò íî ãî ðàñ ñå ÿ íèÿ è
â ìî äå ëè îä íî ðîä íûõ ñôå ðè ÷åñ êèõ àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö.
Ïîç æå ïî äî áíûé àíà ëèç, âêëþ ÷à þ ùèé îïðå äå ëå íèå çíà ÷å íèé nr è
ni , áûë âû ïîë íåí ñî ñòðî ãèì ó÷å òîì ìíî ãîê ðàò íî ãî ðàñ ñå ÿ íèÿ, ïðè -
÷åì ñíà ÷à ëà â ìî äå ëè ñôå ðè ÷åñ êèõ ÷àñ òèö [12], à ïî çæå è íå ñôå ðè ÷åñ -
êèõ (õà î òè ÷åñ êè îðè åí òè ðî âàí íûõ ñôå ðî è äîâ è öè ëèí äðîâ) [7, 8].
Íàá ëþ äà þ ùå å ñÿ â ðà áî òàõ [7, 8] çíà ÷è òåëü íîå óâå ëè ÷å íèå ni â äëèí -
íî âîë íî âîé îá ëàñ òè îá óñëîâ ëå íî, ïî íà øå ìó ìíå íèþ, íå ó÷å òîì âëè ÿ -
íèÿ ïî ëîñ ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà, ïðàê òè ÷åñ êè ïå ðå êðû âà þ ùèõ ñÿ íà
äëè íàõ âîëí l > 600 íì.
 ðà áî òå [14] àâ òî ðà ìè áûë ïðåä ëî æåí ÷èñ ëåí íûé ìå òîä âû äå ëå -
íèÿ àý ðî çîëü íîé ïî ãëî ùà þ ùåé ñî ñòàâ ëÿ þ ùåé, ÷òî ïî çâî ëè ëî ïî ëó -
÷èòü äîñ òî âåð íûå îöåí êè ñî îò íî øå íèÿ çíà ÷å íèé ni ó ÷àñ òèö àò ìîñ -
ôåð íî ãî àý ðî çî ëÿ äëÿ ðÿ äà øè ðîò íûõ ïî ëîñ äèñ êà Þïè òå ðà [15]. È íà -
êî íåö, â ðà áî òå [5] ïðåä ëî æåí ìå òîä, à òàê æå âïåð âûå îöå íå íû çíà ÷å -
íèÿ ni àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö â àì ìî íèé-ãèä ðî ñóëü ôèä íîì ñëîå, ðàñ ïî -
ëà ãà þ ùåì ñÿ â îïðå äå ëåí íîì äè à ïà çî íå âû ñîò àò ìîñ ôå ðû Þïè òå ðà.
 ðà áî òå [24], ïî ñâÿ ùåí íîé èç ó÷å íèþ âëè ÿ íèÿ àý ðî çî ëÿ íà ðàñ -
ïðå äå ëå íèå ýíåð ãèè â àò ìîñ ôå ðå Þïè òå ðà, áû ëè ïîä û òî æå íû äàí íûå
îá îïòè ÷åñ êèõ ïà ðà ìåò ðàõ àý ðî çî ëÿ.  ÷àñ òíîñ òè, â íåé ïðè âå äå íû ðå -
çóëü òà òû îöåí êè ñïåê òðàëü íûõ çíà ÷å íèé âå ëè ÷èí äå éñòâè òåëü íîé è
ìíè ìîé ñî ñòàâ ëÿ þ ùèõ êîì ïëåê ñíî ãî ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ àý ðî -
çîëü íûõ ÷àñ òèö â äè à ïà çî íå äëèí âîëí 0.2...100.0 ìêì. Óêà çàí íûå
îöåí êè nr è ni ïî ëó ÷å íû ïî äàí íûì èç ìå ðå íèé ÊÀ Êàñ ñè íè [21, 23], ïî
ðå çóëü òà òàì ëà áî ðà òîð íûõ èç ìå ðå íèé â èñ êó ññòâåí íî ìî äå ëè ðó å ìûõ
óñëî âè ÿõ àò ìîñ ôåð ïëà íåò [11], à òàê æå ðàñ ñ÷è òà íû ïî ïðè íöè ïó àíà -
ëî ãèè èç äàí íûõ àíà ëè çà õà ðàê òå ðèñ òèê àò ìîñ ôå ðû Òè òà íà [10]. Îòìå -
òèì ñó ùåñ òâåí íûå ðàç ëè ÷èÿ ñïåê òðàëü íî ãî õî äà è çíà ÷å íèé âå ëè ÷èí
nr è ni â ïå ðå ÷èñ ëåí íûõ ðà áî òàõ.
 ñà ìîé æå ðà áî òå [24] ïðè àíà ëè çå âëè ÿ íèÿ ïî ãëî ùå íèÿ ñî ëíå÷ -
íî ãî ñâå òà àò ìîñ ôåð íûì àý ðî çî ëåì Þïè òå ðà â äè à ïà çî íå 0.2...1.0 ìêì
èñ ïîëü çî âà ëèñü çíà ÷å íèÿ âå ëè ÷è íû ni , ïî ëó ÷åí íûå ëè íåé íîé ýêñ òðà -
ïî ëÿ öè åé çíà ÷å íèé äëÿ äâóõ ñïåê òðàëü íûõ òî ÷åê, îïðåäåëåííûõ ðà íåå
â ðà áî òå [23] (ñì. ðèñ. 7b â ðà áî òå [24]).
Ïî ý òî ìó öåëüþ äàí íîé ðà áî òû áû ëî ðàç ðà áî òàòü ìå òîä êîð ðåê -
òíî ãî ó÷å òà âëè ÿ íèÿ ãà çî âîé ðàñ ñå è âà òåëü íîé ñî ñòàâ ëÿ þ ùåé ïðè ðàñ -
÷å òå àëü áå äî àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö w la ( ) íà ðàç ëè÷ íûõ âû ñîò íûõ óðîâ -
íÿõ àò ìîñ ôå ðû, ÷òî ïî çâî ëèò ðàñ ñ÷è òû âàòü ñïåê òðàëü íûå çíà ÷å íèÿ
âå ëè ÷è íû ni â êî ðîò êî âîë íî âîé ÷àñ òè íå ïðå ðûâ íî ãî ñïåê òðà ïëà íå -
òû-ãè ãàí òà.
ÌÅÒÎÄ ÀÍÀËÈÇÀ
Îöåí êè çíà ÷å íèé ìíè ìîé ÷àñ òè ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ ni íà ëþ áîé
äëè íå âîë íû ìî ãóò áûòü ïî ëó ÷å íû ïó òåì ñðàâ íå íèÿ çíà ÷å íèé àëü áå äî
àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö
w s s s ka a a= +/ ( ), (1)
ïî ëó ÷à å ìûõ èç ðå çóëü òà òîâ àíà ëè çà äàí íûõ îá îò ðà æà òåëü íîé ñïî ñîá -
íîñ òè äå òà ëè äèñ êà ïëà íå òû (èëè åå èí òåã ðàëü íî ãî äèñ êà) ñ âå ëè ÷è íà -
ìè, ðàñ ñ÷è òàí íû ìè ïî ôîð ìó ëàì Ìè äëÿ çà äàí íîé ìî äå ëè àý ðî çî ëÿ
(ñôå ðè ÷åñ êàÿ ôîð ìà îä íî ðîä íûõ ÷àñ òèö, äå éñòâè òåëü íàÿ ÷àñòü èõ ïî -
êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ nr , ïà ðà ìåò ðû ôóíê öèè ðàñ ïðå äå ëå íèÿ ÷àñ òèö
ïî ðàç ìå ðàì) ïðè ðàç ëè÷ íûõ çíà ÷å íè ÿõ ni . Ïîñ êîëü êó ðå àëü íàÿ àòìî-
ñôå ðà Þïè òå ðà ïðåä ñòàâ ëÿ åò ñî áîé ãà çî âî-àý ðî çîëü íóþ ñðå äó, òî íå -
ïîñ ðå äñòâåí íî èç àíà ëè çà ðå çóëü òà òîâ ñïåê òðî ôî òî ìåò ðè ÷åñ êèõ èç ìå -
ðå íèé ïëà íå òû äëÿ êàæ äîé äëè íû âîë íû îöå íè âà þò ñÿ çíà ÷å íèÿ àëü áå -
äî îä íî êðàò íî ãî ðàñ ñå ÿ íèÿ ñðå äû w â íå ïðå ðûâ íîì ñïåê òðå. Ýòà âå ëè -
÷è íà îïðå äå ëÿ åò ñÿ âû ðà æå íè åì
w s s s s s k= + + +( ) / ( )g a g a , (2)
ãäå s g , s a — ðàñ ñå è âà òåëü íûå ñî ñòàâ ëÿ þ ùèå îá ú åì íî ãî êî ýô ôè öè åí -
òà îñëàá ëå íèÿ ãàçà è àý ðî çî ëÿ ñî îò âå òñòâåí íî, s k — ïî ãëî ùà òåëü íàÿ
ñî ñòàâ ëÿ þ ùàÿ îá ú åì íî ãî êî ýô ôè öè åí òà îñëàá ëå íèÿ àý ðî çî ëÿ. Ñ èñ -
61
ÓÒÎ×ÍÅÍÍÀß ÑÏÅÊÒÐÀËÜÍÀß ÇÀÂÈÑÈÌÎÑÒÜ ÌÍÈÌÎÉ ×ÀÑÒÈ
ïîëü çî âà íè åì âû ðà æå íèé (1) è (2) ìîæ íî ïå ðåé òè ê âå ëè ÷è íå wa ñ ïî -
ìîùüþ âû ðà æå íèÿ
w l b l w l b la ( ) ( ( )) / [ / ( ) ( )]= - -1 1 , (3)
ãäå âå ëè ÷è íà
b s s s= +g g a/ ( ) (4)
îò ðà æà åò îò íî ñè òåëü íûé âêëàä ãà çî âî ãî ðàñ ñå ÿ íèÿ.
Òà êèì îá ðà çîì, äëÿ ïî ëó ÷å íèÿ äîñ òî âåð íûõ çíà ÷å íèé w la ( ) è
ni ( )l îá ëà÷ íûõ ÷àñ òèö â èñ ñëå äó å ìîé àò ìîñ ôå ðå ïëà íå òû-ãè ãàí òà, íå -
îá õî äè ìî îïðå äå ëèòü ñïåê òðàëü íûå çíà ÷å íèÿ âå ëè ÷èí w l( ) è b l( ).
Ñëå äó åò îò ìå òèòü, ÷òî âïåð âûå ïî äî áíûé àíà ëèç áûë âû ïîë íåí â
ðà áî òå [6]. Îöåí êè ñïåê òðàëü íûõ çíà ÷å íèé âå ëè ÷è íû ni â íå ïðå ðûâ -
íîì ñïåê òðå ïî ëó ÷å íû â íåé â ðàì êàõ ìî äå ëè îïòè ÷åñ êè îä íî ðîä íîé
ïî âåð òè êà ëè àò ìîñ ôå ðû, äëÿ êî òî ðîé ñïåê òðàëü íûå çíà ÷å íèÿ ïà ðà -
ìåò ðà b íå èç ìå íÿ ëèñü ñ ãëó áè íîé. Îäíà êî, êàê èç âåñ òíî, ðå àëü íàÿ àò -
ìîñ ôå ðà Þïè òå ðà ÿâ ëÿ åò ñÿ âåð òè êàëü íî íå îäíî ðîä íîé [1—4, 18—
20], ïî ý òî ìó è çíà ÷å íèÿ ïà ðà ìåò ðà b èç ìå íÿ þò ñÿ ñ ïî ãðó æå íè åì â ãëó -
áî êèå ñëîè àò ìîñ ôå ðû ïëà íå òû-ãè ãàí òà, ÷òî íå îá õî äè ìî ó÷è òû âàòü
ïðè îïðå äå ëå íèè ni äëÿ êàæ äî ãî êîí êðåò íî ãî âû ñîò íî ãî óðîâ íÿ ôîð -
ìè ðó þ ùå ãî ñâîé ó÷àñ òîê ñïåê òðà ïëà íå òû.
 ïðåä ëà ãà å ìîì ìå òî äå àíà ëè çà, àíà ëî ãè÷ íî ðà áî òàì [17—19], èñ -
ïîëü çó þò ñÿ äàí íûå ñïåê òðî ôî òî ìåò ðè ÷åñ êèõ èç ìå ðå íèé è ðàñ ÷åò íûå
çíà ÷å íèÿ ýô ôåê òèâ íîé îïòè ÷åñ êîé ãëó áè íû t lýô( ) ôîð ìè ðî âà íèÿ ëè -
íèè ïî ãëî ùå íèÿ àò ìîñ ôåð íî ãî ìå òà íà [22] Þïè òå ðà, ïðè ìå íÿ å ìûå
äëÿ îïðå äå ëå íèÿ ïà ðà ìåò ðîâ âåð òè êàëü íîé ñòðóê òó ðû àý ðî çîëü íîé ñî -
ñòàâ ëÿ þ ùåé åãî àò ìîñ ôå ðû.
Ìå òîä òðå áó åò ïî ñëå äî âà òåëü íî ãî âû ïîë íå íèÿ ñëå äó þ ùèõ ýòà ïîâ
âû÷èñëåíèé.
1. Ïî äàííûì î ñïåêòðàëüíîé çàâèñèìîñòè îòðàæàòåëüíîé
ñïîñîáíîñòè äåòàëè äèñêà ïëàíåòû èëè åãî ãåîìåòðè÷åñêîãî àëüáåäî â
ïîëîñàõ ïîãëîùåíèÿ àòìîñôåðíîãî ìåòàíà íàõîäÿòñÿ çàâèñèìîñòè
ïðèâåäåííûõ ê åäèíîé äëèíå âîëíû l 0 çíà÷åíèé t la iP( , )0 è t lg iP( , )0
îò äàâëåíèÿ Pi , ãäå t la iP( , )0 è t lg iP( , )0 — àýðîçîëüíàÿ è ãàçîâàÿ
ðàññåèâàòåëüíûå ñîñòàâëÿþùèå ýôôåêòèâíîé îïòè÷åñêîé ãëóáèíû
àòìîñôåðû.
2. Äëÿ âû áðàí íîé äëè íû âîë íû l â êî ðîò êî âîë íî âîé ÷àñ òè íå ïðå -
ðûâ íî ãî ñïåê òðà ðàñ ñ÷è òû âà þò ñÿ òàá ëè öû çíà ÷å íèé âå ëè ÷èí
t l t l s l s la i a i a aP P( , ) ( , )( ( ) / ( ))= 0 0 , t l t l l lg i g iP P( , ) ( , )( / )0 0 0
4= , à
ïî íèì îïðå äå ëÿ åò ñÿ âå ëè ÷è íà b l t t t( , ) / ( )Pi g g a= + â äè à ïà çî íå çíà -
÷å íèé äàâ ëå íèÿ Pmin — Pmax , êî òî ðûé çà âå äî ìî ïå ðå êðû âà åò âå ðî ÿò -
íûå ýô ôåê òèâ íûå ãëó áè íû ôîð ìè ðî âà íèÿ èí òåí ñèâ íîñ òè äèô ôóç íî
îò ðà æåí íî ãî èç ëó ÷å íèÿ íà èñ ñëå äó å ìîé äëè íå âîë íû â íå ïðå ðûâ íîì
ñïåê òðå.
3. Âû ïîë íÿ åò ñÿ ïî ñëå äî âà òåëü íûé ïå ðå áîð ïî ëó ÷åí íûõ â ï. 2 íà -
áî ðîâ çíà ÷å íèé âå ëè ÷èí äëÿ êàæ äî ãî óðîâ íÿ äàâ ëå íèÿ. Íàï ðè ìåð, ïðè
62
À. Ñ. ÎÂÑÀÊ, À. Â. ÌÎÐÎÆÅÍÊÎ
àíà ëè çå âû ñîò íî ãî óðîâ íÿ ñ äàâ ëå íè åì Pi çíà ÷å íèÿ ïà ðà ìåò ðà b l( , )Pi
èñ ïîëü çó þò ñÿ äëÿ ðàñ ÷å òà êî ýô ôè öè åí òîâ ðàç ëî æå íèÿ èí äè êàò ðè ñû
ðàñ ñå ÿ íèÿ ãà çî âî-àý ðî çîëü íîé ñðå äû â ðÿä ïî ïî ëè íî ìàì Ëå æàí äðà:
x P P x P xi i i i
g
i i
a( , ) ( , ) ( ( , )) ( )l b l b l l= + -1 . (5)
4. Ñ èñ ïîëü çî âà íè åì çíà ÷å íèé êî ýô ôè öè åí òîâ (5) ðàñ ñ÷è òû âà åò ñÿ
çà âè ñè ìîñòü îò àëü áå äî ãà çî âî-àý ðî çîëü íîé ñðå äû w l( ) çíà ÷å íèÿ îò ðà -
æà òåëü íîé ñïî ñîá íîñ òè äå òà ëè äèñ êà èëè ãå î ìåò ðè ÷åñ êî ãî àëü áå äî
ïëà íå òû. Ïî ñî âïà äå íèþ ðàñ ñ÷è òàí íî ãî çíà ÷å íèÿ ãå î ìåò ðè ÷åñ êî ãî
àëü áå äî (èëè îò ðà æà òåëü íîé ñïî ñîá íîñ òè äå òà ëè äèñ êà) è äàí íûõ
ñïåê òðî ôî òî ìåò ðè ÷åñ êèõ èç ìå ðå íèé ïëà íå òû-ãè ãàí òà íà àíà ëè çè ðó å -
ìîé äëè íå âîë íû l îïðå äå ëÿ åò ñÿ çíà ÷å íèå àëü áå äî ãà çî âî-àý ðî çîëü -
íîé ñðå äû w l¢( ). Ïî åãî âå ëè ÷è íå ñî ãëàñ íî ìå òî äè êå [17] ðàñ ñ÷è òû âà -
åò ñÿ çíà ÷å íèå t la iP¢( , ), êî òî ðîå çà òåì ñðàâ íè âà åò ñÿ ñ òàá ëè÷ íîé âå ëè -
÷è íîé t la iP( , ).
5. Ïðè îò ñó òñòâèè ñî âïà äå íèÿ âå ëè ÷èí t la iP¢( , ) è t la iP( , ) âû ïîë -
íÿ åò ñÿ ïå ðå õîä ê ñëå äó þ ùå ìó âû ñîò íî ìó óðîâ íþ Pi+1 , è ðàñ ÷å òû ï. 3 è
ï. 4 ïî âòî ðÿ þò ñÿ. Ïðè òà êîì ïî ñëå äî âà òåëü íîì ïîä áî ðå âû ñîò íî ãî
óðîâ íÿ íà áëþ äà åò ñÿ ïî ñòå ïåí íîå óìåíü øå íèå ðàç íè öû çíà ÷å íèé âå -
ëè ÷èí t la iP¢( , ) è t la iP( , ) äî ìè íè ìàëü íîé åå âå ëè ÷è íû ïðè íå êî òî -
ðîì çíà ÷å íèè äàâ ëå íèÿ P¢, à çà òåì, ïî ñëå ïðî õîæ äå íèÿ ýòî ãî óðîâ íÿ,
îíà ñíî âà óâå ëè ÷è âà åò ñÿ. Íå îá õî äè ìî îò ìå òèòü, ÷òî ïî äàí íîé ìå òî -
äè êå ïî ëó ÷èòü òî÷ íîå ñî âïà äå íèå çíà ÷å íèé âå ëè ÷èí t la iP¢( , ) è
t la iP( , ) ïðàê òè ÷åñ êè íå âîç ìîæ íî, òàê êàê ïî ëó ÷à å ìàÿ â ï. 1 ãðà äà öèÿ
ïî äàâ ëå íèþ Pi óðîâ íåé ôîð ìè ðî âà íèÿ îò ðà æåí íî ãî èç ëó ÷å íèÿ â ïî -
ëî ñàõ ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà îïðå äå ëÿ åò ñÿ ñïåê òðàëü íû ìè çíà ÷å íè ÿ ìè
èñ õîä íûõ íà áëþ äà òåëü íûõ äàí íûõ â óêà çàí íûõ ïî ëî ñàõ, à ðàñ ÷å òû
âå ëè ÷èí â ï. 4 âû ïîë íÿ þò ñÿ ïî ñïåê òðàëü íûì çíà ÷å íè ÿì íà áëþ äà -
òåëü íûõ äàí íûõ â íå ïðå ðûâ íîì ñïåê òðå. Ïîýòîìó âåëè÷èíà äàâ ëå íèÿ
ãëó áèí íî ãî ñëîÿ, íà êî òî ðîì ôîð ìè ðó åò ñÿ äèô ôóç íî ðàñ ñå ÿí íîå àò -
ìîñ ôå ðîé èç ëó ÷å íèå íà äëè íå âîë íû â íå ïðå ðûâ íîì ñïåê òðå, îïðå äå -
ëÿ åò ñÿ ïðè áëè çè òåëü íî.
6. Îïðåäåëåííûå â ï. 5 çíà÷åíèÿ äàâëåíèÿ P¢ íà âûñîòíîì óðîâíå,
çíà÷åíèÿ âåëè÷èí w l¢( ) è b l( , )P¢ ïîçâîëÿþò âû÷èñëèòü âåëè÷èíó
w la¢( ) ñ ïîìîùüþ âûðàæåíèÿ (3).
7. Ïî ëó ÷åí íîå çíà ÷å íèå âå ëè ÷è íû w la¢( ) ñðàâ íè âà åò ñÿ ñ ìî äåëü -
íû ìè çíà ÷å íè ÿ ìè àëü áå äî àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö ñðå äû, ðàñ ñ÷è òû âà å -
ìû ìè ïî ôîð ìó ëàì Ìè äëÿ ïà ðà ìåò ðîâ èñ ïîëü çó å ìîé ìî äå ëè àý ðî -
çîëü íîé ñðå äû ïðè ðàç ëè÷ íûõ çíà ÷å íè ÿõ âå ëè ÷è íû ni ( )l , ÷òî è ïî çâî -
ëÿ åò ïî äî áðàòü âå ëè ÷è íó ïî ñëåä íå ãî.
ÐÅÇÓËÜÒÀÒÛ ÐÀÑ×ÅÒÎÂ
Äëÿ ïî ëó ÷å íèÿ ñïåê òðàëü íûõ çíà ÷å íèé âå ëè ÷è íû ni ( )l â äè à ïà çî íå
äëèí âîëí 320...631 íì áûëè èñ ïîëü çî âà íû íà áëþ äà òåëü íûå äàí íûå î
63
ÓÒÎ×ÍÅÍÍÀß ÑÏÅÊÒÐÀËÜÍÀß ÇÀÂÈÑÈÌÎÑÒÜ ÌÍÈÌÎÉ ×ÀÑÒÈ
ñïåê òðàëü íîé çà âè ñè ìîñ òè ãå î ìåò ðè ÷åñ êî ãî àëü áå äî Þïè òå ðà â
1993 ã. [9]. Àíàëèç âû ïîë íÿë ñÿ ñ ïðè ìå íå íè åì ñëå äó þ ùèõ ìî äå ëåé
àò ìîñ ôå ðû è ÷àñ òèö àý ðî çî ëÿ Þïè òå ðà, à òàê æå êî ýô ôè öè åí òîâ ïî -
ãëî ùå íèÿ ìå òà íà:
1) íà êàæ äîé äëè íå âîë íû l àò ìîñ ôå ðà ïëà íå òû-ãè ãàí òà ïðåä ñòàâ -
ëÿ åò ñî áîé ïî ëó áåñ êî íå÷ íûé îïòè ÷åñ êè îä íî ðîä íûé ãà çî âî-àý ðî çîëü -
íûé ñëîé. Ñïåê òðàëü íîå çíà ÷å íèå èí òåí ñèâ íîñ òè äèô ôóç íî îò ðà æåí -
íî ãî ñâå òà ôîð ìè ðó åò ñÿ âíåø íåé ÷àñ òüþ àò ìîñ ôå ðû ñ ýô ôåê òèâ íîé
îïòè ÷åñ êîé ãëó áè íîé t lýô( );
2) àýðîçîëü ïðåä ñòàâ ëåí ïî ëè äèñ ïåð ñíûì àí ñàì áëåì îïòè ÷åñ êè
îä íî ðîä íûõ ñôå ðè ÷åñ êèõ ÷àñ òèö, äå éñòâè òåëü íàÿ ÷àñòü ïî êà çà òå ëÿ
ïðå ëîì ëå íèÿ êî òî ðûõ íå çà âè ñèò îò äëè íû âîë íû è ðàâ íà nr = 1.36,
ïðè ìî äè ôè öè ðî âàí íîì ãàì ìà-ðàñ ïðå äå ëå íèè ïî ðàç ìå ðàì (ýô ôåê -
òèâ íûé ðà äè óñ rýô = 0.4, äèñ ïåð ñèÿ v ýô = 0.35) [12, 16];
3) äëÿ ìî äåëü íûõ ðàñ ÷å òîâ êî ëè ÷åñ òâà ïî ãëî ùà þ ùå ãî ãà çà èñ -
ïîëü çî âà ëèñü çíà ÷å íèÿ îá ú åì íûõ ìî íîõ ðî ìà òè ÷åñ êèõ êî ýô ôè öè åí -
òîâ ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà, ïå ðå îïðå äå ëåí íûå ñ ó÷å òîì ôè çè ÷åñ êèõ
óñëî âèé â àò ìîñ ôå ðå Þïè òå ðà [13].
Ñ èñ ïîëü çî âà íè åì óêà çàí íûõ èñ õîä íûõ äàí íûõ è ìî äåëü íûõ ïà -
ðà ìåò ðîâ íà ìè áû ëè ðàñ ñ÷è òà íû çà âè ñè ìîñ òè îò äàâ ëå íèÿ P âå ëè ÷èí
t la P( , ), t lg P( , ) è b l( , )P â ïî ëî ñàõ ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà íà 619, 727 è
887 íì. Çíà ÷å íèÿ ni íà äëè íàõ âîëí 605.6 è 630.8 íì, íà õî äÿ ùèõ ñÿ íà
êðà ÿõ êî ðîò êî- è äëèí íî âîë íî âî ãî êðûëü åâ ñëà áîé ïî ëî ñû ïî ãëî ùå -
íèÿ ìå òà íà íà 619 íì, îïðå äå ëÿ ëèñü ñî ãëàñ íî ìå òî äè êå èç ðà áî òû [14].
Îñòàëü íûå çíà ÷å íèÿ ni ðàñ ñ÷è òû âà ëèñü ñî ãëàñ íî ìå òî äè êå, îïè -
ñàí íîé âû øå.
Îòìå òèì, ÷òî ïðè îïðå äå ëå íèè ñïåê òðàëü íûõ çíà ÷å íèé âå ëè ÷è íû
ni äëÿ l < 400 íì èñ ïîëü çî âà ëèñü äàí íûå ðàñ ÷å òà çà âè ñè ìîñ òåé îò äàâ -
ëå íèÿ âå ëè ÷èí t la P( , ) è t lg P( , ) â ïî ëî ñå ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà íà
l = 887 íì, ïî ñêîëü êó èç-çà ñó ùåñ òâåí íî ãî ïî ãëî ùå íèÿ àý ðî çî ëåì
äèô ôóç íîå îò ðà æå íèå ñâå òà ïðî èñ õî äèò ëèøü îò âíåø íåé ÷àñ òè àò -
ìîñ ôå ðû, äî ñðàâ íè òåëü íî íå áîëü øèõ ãëó áèí (P £ 0.5 áàð), ñî îò âå -
òñòâó þ ùèõ óðîâ íÿì ôîð ìè ðî âà íèÿ öåí òðàëü íîé ÷àñ òè ñèëü íîé ëè íèè
ïî ãëî ùå íèÿ ìå òà íà â ñïåê òðå ïëà íå òû. Äëÿ âîëí l ³ 400 íì èñ ïîëü çî -
âà ëèñü äàí íûå ðàñ ÷å òà âå ëè ÷èí t la P( , ) è t lg P( , ) â ïî ëî ñå ïî ãëî ùå -
íèÿ íà l = 727 íì, ôîð ìè ðó þ ùåé ñÿ íà áîëü øèõ ãëó áè íàõ.
Ðå çóëü òà òû ðàñ ÷å òîâ ïðè âå äå íû â òàá ëè öå è íà ðèñ. 1. Òàê æå, êàê è
â ðà áî òàõ [6, 11, 23, 24], â ðàñ ñìàò ðè âà å ìîì äè à ïà çî íå äëèí âîëí ïî ëó -
÷å íî ïî ñòå ïåí íîå óìåíü øå íèå âå ëè ÷è íû ni ñ óâå ëè ÷å íè åì äëè íû âîë -
íû. Íà è áî ëåå âå ðî ÿò íîé ïðè ÷è íîé óâå ëè ÷åí íî ãî íà ôî íå îá ùå ãî õî äà
çà âè ñè ìîñ òè çíà ÷å íèÿ ni íà äëè íå âîë íû l = 550 íì ÿâ ëÿ åò ñÿ ñî âìåñ ò -
íîå âëè ÿ íèå ïî ëîñ ïî ãëî ùå íèÿ ìåòàíà íà l= 542 íì è àì ìè à êà íà
l = 552 íì.
Ïîëó÷åííûå çäåñü ñïåêòðàëüíûå çíà÷åíèÿ ni ( )l ñóùåñòâåííî íå
îòëè÷àþòñÿ îò ðåçóëüòàòîâ ðàáîòû [6] âî âñåì èññëåäîâàííîì äèàïà -
çîíå, çà èñêëþ÷åíèåì l = 350 è 400 íì. Ïðè÷èíîé òàêîãî ðàçëè÷èÿ ìû
64
À. Ñ. ÎÂÑÀÊ, À. Â. ÌÎÐÎÆÅÍÊÎ
ïîëàãàåì íåó÷åò â ðàáîòå [6] âûñîòíîé çàâèñèìîñòè âåëè÷èíû b l( , )P .
Ñðàâíåíèå ïîëó÷åííûõ â äàííîé ðàáîòå çíà÷åíèé âåëè÷èí ni ( )l ñ
äàííûìè [7, 8] ïîêàçûâàåò èõ ñîîòâåòñòâèå â äèàïàçîíå äëèí âîëí
ll 420...630 íì (ñì. ðèñ. 2).  òî æå âðåìÿ çíà÷åíèÿ ni ( )l , èñ ïîëü çî âàí -
íûå â ðàáîòå [24] äëÿ ðàñ÷åòà ýíåðãåòè÷åñêîãî áàëàíñà àòìî ñôåðû
Þïè òå ðà, çíà÷èòåëüíî îòëè÷àþòñÿ âî âñåì èññëåäîâàííîì ñïåê ò ðàëü -
íîì äèàïàçîíå.
65
ÓÒÎ×ÍÅÍÍÀß ÑÏÅÊÒÐÀËÜÍÀß ÇÀÂÈÑÈÌÎÑÒÜ ÌÍÈÌÎÉ ×ÀÑÒÈ
l, ìêì Ag P, áàð t a b wa ni
0.320 0.270 0.309 5.165 0.039 0.953 0.00378
0.350 0.288 0.376 6.163 0.028 0.964 0.00309
0.370 0.307 0.407 6.836 0.022 0.971 0.00254
0.400 0.346 0.537 8.292 0.018 0.981 0.00175
0.420 0.381 0.659 10.347 0.014 0.987 0.00123
0.450 0.420 0.880 12.750 0.012 0.991 0.00084
0.470 0.445 1.115 14.952 0.011 0.994 0.00064
0.500 0.475 1.587 18.184 0.010 0.996 0.00045
0.520 0.492 2.297 20.225 0.011 0.997 0.00031
0.550 0.500 3.058 21.918 0.012 0.997 0.00033
0.606 0.520 31.207 23.371 0.065 0.999 0.00013
0.631 0.522 22.264 23.578 0.040 0.999 0.00008
Ñïåê òðàëü íûå çíà ÷å íèÿ ãå î ìåò ðè ÷åñ êî ãî àëü áå äî Ag Þïè òå ðà è ñî îò âå òñòâó þ ùèå èì
ðàñ ñ÷è òàí íûå çíà ÷å íèÿ ïà ðà ìåò ðîâ ãà çî âî-àý ðî çîëü íîé ñðå äû
Ðèñ. 1. Ñïåê òðàëü íàÿ çà âè ñè ìîñòü ìíè ìîé ÷àñ òè ni êîì ï -
ëåê ñíî ãî ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ îá ëà÷ íûõ ÷àñ òèö â
àò ìîñ ôå ðå Þïè òå ðà
Ðèñ. 2. Âèä ñïåê òðàëü íîé çà âè ñè ìîñ òè
âå ëè ÷è íû ni( )l ó îá ëà÷ íûõ ÷àñ òèö
àò ìîñ ôå ðû Þïè òå ðà, ïî ëó ÷åí íîé â
äàí íîé ðà áî òå è â ðà áî òàõ [6¾8, 24]
ÂÛÂÎÄÛ
Ïðåä ëî æåí íûé ìå òîä ïî çâî ëÿ åò îïðå äå ëÿòü âå ëè ÷è íó ìíè ìîé ÷àñ òè
ni ( )l ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö â êî ðîò êî âîë íî âîé
÷àñ òè íå ïðå ðûâ íî ãî ñïåê òðà àò ìîñ ôå ðû ïëà íå òû-ãè ãàí òà ñ èñ ïîëü çî -
âà íè åì äàí íûõ ñïåê òðî ôî òî ìåò ðè ÷åñ êèõ èç ìå ðå íèé êàê èí òåã ðàëü íî -
ãî äèñ êà, òàê è åãî îò äåëü íûõ äå òà ëåé â ìî äå ëè îä íî ðîä íûõ ñôå ðè ÷åñ -
êèõ àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö. Ðàñ ñ÷è òû âà å ìûé óðî âåíü äàâ ëå íèÿ ãëó áèí -
íî ãî ñëîÿ, íà êî òî ðîì ôîð ìè ðó åò ñÿ äèô ôóç íî ðàñ ñå ÿí íîå àò ìîñ ôå ðîé
èç ëó ÷å íèå â êàæ äîé èñ ñëå äó å ìîé òî÷ êå êî ðîò êî âîë íî âî ãî äè à ïà çî íà
íå ïðå ðûâ íî ãî ñïåê òðà, îïðå äå ëÿ åò ñÿ ïðè áëè çè òåëü íî. Ïî âû ñèòü òî÷ -
íîñòü åãî îïðå äå ëå íèÿ ìîæ íî ïðè èñ ïîëü çî âà íèè èñ õîä íûõ äàí íûõ ñ
áî ëåå âû ñî êèì ñïåê òðàëü íûì ðàç ðå øå íè åì.
Ïî ëó ÷åí íûå â íà ñòî ÿ ùåé ðà áî òå çíà ÷å íèÿ ni ( )l ÿâ ëÿ þò ñÿ ðå çóëü -
òà òîì àíà ëè çà îò ðà æà òåëü íûõ ñâîéñòâ èí òåã ðàëü íî ãî äèñ êà Þïè òå ðà,
ïî ý òî ìó èõ íå îá õî äè ìî ðàñ ñìàò ðè âàòü â êà÷åñòâå îðè åí òè ðî âî÷ íûõ,
óñðåä íåí íûõ âå ëè ÷èí, êî òî ðûå ìî ãóò ñó ùåñ òâåí íî îò ëè ÷àòü ñÿ îò çíà -
÷å íèé äëÿ êîí êðåò íûõ ó÷àñ òêîâ ïëà íå òû.
Àâòîðû áëà ãî äàð íû ðå öåí çåí òó çà íà ïî ìè íà íèå î íå îá õî äè ìîñ òè
êîí êðå òè çà öèè èñïîëüçóåìîé íà ìè ìî äå ëè àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö ïðè
îïè ñà íèè ïðè ìå íÿ å ìîé ìå òî äè êè àíà ëè çà è îñâå ùå íèè ðå çóëü òà òîâ
ðà áî òû.
1. Ìî ðî æåí êî À. Â. Î ñòðóê òó ðå îá ëà÷ íî ãî ñëîÿ Þïè òå ðà // Ïèñü ìà â añòðîí.
æóðí.—1984.—10, ¹ 10.—Ñ. 775—779.
2. Ìî ðî æåí êî À. Â. Âåð òè êàëü íàÿ ñòðóê òó ðà øè ðîò íûõ îá ëà÷ íûõ ïî ÿ ñîâ Þïè òå ðà //
Àñòðîí. âåñòí.—1985.—19, ¹ 1.—Ñ. 64—76.
3. Ìî ðî æåí êî À. Â. Ïðîá ëå ìû èç ó÷å íèÿ âåð òè êàëü íûõ ñòðóê òóð îá ëà÷ íûõ ñëî åâ
àò ìîñ ôåð ïëà íåò-ãè ãàí òîâ // Êè íå ìà òè êà è ôè çè êà íå áåñ. òåë.—1993.—9,
¹ 1.—Ñ. 3—26.
4. Ìî ðî æåí êî À. Â. Ðàç ëè ÷èå âåð òè êàëü íûõ ñòðóê òóð îá ëà÷ íûõ ñëî åâ àò ìîñ ôåð
ïëà íåò—ãè ãàí òîâ // Êè íå ìà òè êà è ôè çè êà íå áåñ. òåë.—2001.—17, ¹ 3.—
Ñ. 261—278.
5. Ìî ðî æåí êî À. Â., Îâñàê À. Ñ. Î âîç ìîæ íîñ òè îïðå äå ëå íèÿ âå ëè ÷è íû ìíè ìîé
÷àñ òè êîì ïëåê ñíî ãî ïî êà çà òå ëÿ ïðå ëîì ëå íèÿ àý ðî çîëü íûõ ÷àñ òèö â îò äåëü íîì
âû ñîò íîì îá ëà÷ íîì ñëîå àò ìîñ ôå ðû Þïè òå ðà // Êè íå ìà òè êà è ôè çè êà íåáåñ.
òåë.—2016.—32, ¹ 6.—Ñ. 49—55.
6. Ìî ðî æåí êî À. Â., ßíî âèö êèé Ý. Ã. Ïà ðà ìåò ðû îïòè ÷åñ êîé ìî äå ëè àò ìîñ ôå ðû
Þïè òå ðà äëÿ íå ïðå ðûâ íî ãî ñïåê òðà â îá ëàñ òè 0.35—0.92 ìêì // Ïèñü ìà â
àñ òðîí. æóðí.—1976.—2, ¹ 1.—Ñ. 50—54.
7. Dlugach Z. M., Mischenko M. I. The ef fect of aero sol shape in re triev ing op ti cal prop er -
ties of cloud par ti cles in the plan e tary at mo spheres from the photopolarimetric data.
Ju pi ter // Sol. Syst. Res.—2005.—32.—P. 102—111.
8. Dlugach Z. M., Mischenko M. I. Photopolarimetry of plan e tary at mo spheres: what ob -
ser va tional data are es sen tial for a unique re trieval of aero sol microphysics? // Mon.
Notic. Roy. Astron. Soc.—2008.—384.—P. 64—70.
9. Karkoschka E. Spectrophotometry of the Jovian plan ets and Ti tan at 300 to 1000 nm
wave length: The meth ane spec trum // Icarus.—1994.—111, N 3.—P. 967—982.
66
À. Ñ. ÎÂÑÀÊ, À. Â. ÌÎÐÎÆÅÍÊÎ
10. Khare B. N., Sagan C., Arakawa E. T., et al. Op ti cal con stants of or ganic tholins pro -
duced in a sim u lated Titanian at mo sphere: from soft X-ray to mi cro wave fre quen cies
// Icarus.—1984.—60, N 1.—P. 127—137.
11. Khare B. N., Sagan C., Thompson W. R., et al. Solid hydrocarbon aerosols produced in
simulated Uranian and Neptunian stratospheres // J. Geophys. Res.—1987.—92.—
P. 15067—15082.
12. Mishchenko M. I. Phys i cal prop er ties of the up per tro po sphere aero sols in the equa to -
rial re gion of Ju pi ter // Icarus.—1990.—84, N 2.—P. 296—304.
13. Morozhenko A. V. New de ter mi na tion of mono chro matic meth ane ab sorp tion co ef fi -
cients with re gard to the ther mal con di tions in the at mo spheres of gi ant plan ets. IV.
Ju pi ter and Sat urn // Ki ne mat ics and Phys ics of Ce les tial Bod ies.—2007.—23,
N 6.—P. 245—257.
14. Morozhenko A. V., Ovsak A. S. On the possibility of separation of aerosol and methane
absorption in the long wavelength spectral range for giant planets // Ki ne mat ics and
Phys ics of Ce les tial Bod ies.—2015.—31, N 5.—P. 225—231.
15. Morozhenko A. V., Ovsak A. S., Vid'machenko A. P., Teifel’ V. G., Lysenko P. G.
Imaginary part of the refractive index of aerosol in latitudinal belts of Jupiter's disc //
Ki ne mat ics and Phys ics of Ce les tial Bod ies.—2016.—32, N 1.—P. 30—37.
16. Morozhenko A. V., Yanovitskij E. G. The optical properties of Venus and Jovian
planets. I. The Atmosphere of Jupiter according to polarimetric observations //
Icarus.—1973.—18, N 4.—P. 583—592.
17. Ovsak A. S. Upgraded technique to analyze the vertical structure of the aerosol
component of the atmospheres of giant planets // Ki ne mat ics and Phys ics of Ce les tial
Bod ies.—2013.—29, N 6.—P. 291—300.
18. Ovsak À. S. Variations of the volume scattering coefficient of aerosol in the jovian
atmosphere from observations of the planetary disk // Ki ne mat ics and Phys ics of
Ce les tial Bod ies.—2015.—31, N 4.—P. 197—204.
19. Ovsak A. S., Teifel’ V. G., Vid’machenko A. P., Lysenko P. G. Zonal differences in the
vertical structure of the cloud cover of Jupiter from the measurements of the methane
absorption bands at 727 and 619 nm // Ki ne mat ics and Phys ics of Ce les tial Bod ies.—
2015.—31, N 3.—P. 119—130.
20. Ragent B., Colburn D. S., Rages K. A., et al. Re sults of the Ga li leo Ju pi ter mis sion
probe Nephelometer ex per i ment // J. Geophys. Res.—1998.—103, N E10.—
P. 22891—22909.
21. Vinatier S., Rannou P., An der son C. M., et al. Op ti cal con stants of Ti tan’s strato spheric
aero sols in the 70—1,500 cm-1 range con strained by Cassini/CIRS ob ser va tions //
Icarus.—2012.—219, N 1.—P. 5—12.
22. Yanovitskij Eh. G., Ovsak A. S. Ef fec tive op ti cal depth of ab sorp tion line for ma tion in
semi—in fi nite plan e tary at mo spheres // Ki ne mat ics and Phys ics of Ce les tial Bod i -
es.—1997.—13, N 4.—P. 1—19.
23. Zhang X., West R. A., Banfield D., Yung Y. L. Strato spheric aero sols on Ju pi ter from
Cassini ob ser va tions // Icarus.—2013.—226, N 1.—P. 159—171.
24. Zhang Xi, West R. A., Irwin P. G. J., et al. Aero sol in flu ence on en ergy bal ance of the
mid dle at mo sphere of Ju pi ter // Nat. Commun.—2015.—22; 6:10231.
Ñòàòüÿ ïîñòóïèëà â ðåäàêöèþ 10.10.16
67
ÓÒÎ×ÍÅÍÍÀß ÑÏÅÊÒÐÀËÜÍÀß ÇÀÂÈÑÈÌÎÑÒÜ ÌÍÈÌÎÉ ×ÀÑÒÈ
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-149681 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | 0233-7665 |
| language | Russian |
| last_indexed | 2025-12-07T17:43:52Z |
| publishDate | 2017 |
| publisher | Головна астрономічна обсерваторія НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Овсак, А.С. Мороженко, А.В. 2019-03-01T18:22:40Z 2019-03-01T18:22:40Z 2017 Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра / А.С. Овсак, А.В. Мороженко // Кинематика и физика небесных тел. — 2017. — Т. 33, № 5. — С. 59-67. — Бібліогр.: 24 назв. — рос. 0233-7665 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/149681 523.45–852 Предложен метод корректного определения относительного вклада аэрозоля в рассеивательные свойства газово-аэрозольной среды в непрерывном спектре, который позволил получить более достоверные значения мнимой части комплексного показателя преломления аэрозольных частиц в атмосфере Юпитера в коротковолновой области спектра. По данным измерений в 1993 г. спектральных значений геометрического альбедо Юпитера с применением модели однородных сферических аэрозольных частиц получены значения ni = = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 на длинах волн λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 нм соответственно. Запропоновано метод коректного визначення відносного вкладу аерозолю у розсіювальні властивості газово-аерозольного середовища у неперервному спектрі, який дозволив отримати достовірніші значення уявної частини комплексного показника заломлення аерозольних часток в атмосфері Юпітера у короткохвильовій області спектру. За даними вимірювань у 1993 р. спектральних значень геометричного альбедо Юпітера з використанням моделі однорідних сферичних аерозольних частинок отримано значення ni = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 на довжинах хвиль λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 нм відповідно. A method for correct determining of relative contribution of aerosol into the scattering properties of gas-aerosol medium in continuum spectrum was proposed. As a result, we received the more realistic values of the imaginary part of refractive index of aerosol particles (for the model of homogeneous spheres) in the Jovian atmosphere in the short waves range of spectrum. We used the spectral values of Jupiter’s geometric albedo they had been measured in 1993. The assessed value is as follows: ni = 0.00378, 0.00309, 0.00254, 0.00175, 0.00123, 0.00084, 0.00064, 0.00045, 0.00031, 0.00033, 0.00013, 0.00008 at the wavelengths of λλ 320, 350, 375, 400, 420, 450, 470, 500, 520, 550, 606, 631 nm, respectively. ru Головна астрономічна обсерваторія НАН України Кинематика и физика небесных тел Динамика и физика тел Солнечной системы Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра Уточнена спектральна залежність уявної частини показника заломлення аерозолю в атмосфері Юпітера в короткохвильовому діапазоні спектру Clarifying the spectral dependence of the imaginary part of the refractive in dex of aerosole in the atmosphere of Jupiter in the short waves range of spectrum Article published earlier |
| spellingShingle | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра Овсак, А.С. Мороженко, А.В. Динамика и физика тел Солнечной системы |
| title | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| title_alt | Уточнена спектральна залежність уявної частини показника заломлення аерозолю в атмосфері Юпітера в короткохвильовому діапазоні спектру Clarifying the spectral dependence of the imaginary part of the refractive in dex of aerosole in the atmosphere of Jupiter in the short waves range of spectrum |
| title_full | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| title_fullStr | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| title_full_unstemmed | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| title_short | Уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере Юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| title_sort | уточненная спектральная зависимость мнимой части показателя преломления аэрозоля в атмосфере юпитера в коротковолновом диапазоне спектра |
| topic | Динамика и физика тел Солнечной системы |
| topic_facet | Динамика и физика тел Солнечной системы |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/149681 |
| work_keys_str_mv | AT ovsakas utočnennaâspektralʹnaâzavisimostʹmnimoičastipokazatelâprelomleniâaérozolâvatmosfereûpiteravkorotkovolnovomdiapazonespektra AT moroženkoav utočnennaâspektralʹnaâzavisimostʹmnimoičastipokazatelâprelomleniâaérozolâvatmosfereûpiteravkorotkovolnovomdiapazonespektra AT ovsakas utočnenaspektralʹnazaležnístʹuâvnoíčastinipokaznikazalomlennâaerozolûvatmosferíûpíteravkorotkohvilʹovomudíapazoníspektru AT moroženkoav utočnenaspektralʹnazaležnístʹuâvnoíčastinipokaznikazalomlennâaerozolûvatmosferíûpíteravkorotkohvilʹovomudíapazoníspektru AT ovsakas clarifyingthespectraldependenceoftheimaginarypartoftherefractiveindexofaerosoleintheatmosphereofjupiterintheshortwavesrangeofspectrum AT moroženkoav clarifyingthespectraldependenceoftheimaginarypartoftherefractiveindexofaerosoleintheatmosphereofjupiterintheshortwavesrangeofspectrum |