Mapa bagien Polesia Daniela Zwickera z 1650 roku – dwa znane i dwa nieznane jej egzemplarze odkryte w zbiorach polskich

• Veröffentlicht in: Історико-географічні дослідження в Україні
• Datum: 2019
• 1. Verfasser: Kozica, K.
• Format: Artikel
• Sprache: Polnisch
• Veröffentlicht: Інститут історії України НАН України 2019
• Schlagworte: Історія картографії
• Online Zugang: https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/182596
• Назва журналу: Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine
• Zitieren: Mapa bagien Polesia Daniela Zwickera z 1650 roku – dwa znane i dwa nieznane jej egzemplarze odkryte w zbiorach polskich / K. Kozica // Історико-географічні дослідження в Україні: Зб. наук. пр. — 2019. — Число 14. — С. 81-100. — Бібліогр.: 31 назв. — пол.

W artykule przedstawiono najnowszy stan badań nad jedną z najrzadszych map
 w historii kartografii polskiej – mapą bagien Polesia Daniela Zwickera (1612–1678) z
 1650 r. Wyrytowana i opublikowana w Gdańsku przez Wilhelma Hondiusa (po 1597–
 1652) uważana jest przez K. Buczka (1963) za jego najlepsze bądź jedno z najlepszych
 dzieł. Jeszcze do niedawna uważana była za nieobecną w polskich zbiorach publicznych,
 a cała dotychczasowa literatura przedmiotu wymieniała tylko dwa jej znane zachowane
 egzemplarze w zbiorach zagranicznych: w Dreźnie i w Wiedniu. Ostatnie badania
 autora pozwoliły na odkrycie jej trzeciego egzemplarza w zbiorach polskich – w Bibliotece
 Raczyńskich w Poznaniu. Czwarty egzemplarz tej mapy autor odkrył w zbiorach
 Muzeum Warszawy. Mało tego ten odkryty czwarty egzemplarz mapy bagien Polesia jest
 jej drugim stanem z tego samego roku czyli z 1650 r. (dodana m.in. informacja o bitwie
 łojowskiej), którego istnienie przewidywał K. Buczek (1963) na podstawie przerysu tej
 mapy zamieszczonego w tłumaczeniu St.B. Gorskiego dzieła o czerwcu polskim J. Hamela
 (Wilno 1837). Ponadto prawdopodobnie piąty egzemplarz mapy Zwickera znajduje się w obiegu antykwarycznym. The map of the Polesie marshes from 1650 by the outstanding Socinian and physician
 from Gdańsk, Daniel Zwicker (1612-1678), is one of the rarest and most precious
 maps in the history of Polish cartography. It is also famous for showing on a map for
 the first time the places where a scale insect (Porphyrophora polonica) occurs. In the
 middle ages larvas of this insect were used to produce a valuable raw material to obtain
 red pigment called carmine dye. The map was engraved and published in Gdańsk by
 the well-known engraver Wilhelm Hondius (after 1597-1652). According to K. Buczek
 (The history of Polish cartography from the 15th to the 18th century, Amsterdam 1982)
 the map is of little significance from a cartographic point of view, but has considerable
 artistic value and was probably the best map produced by W. Hondius. Until recently no
 copy of this map was known to exist in Polish public cartographical records/collections,
 and until now all published map references in Polish or other languages quoted only two
 known copies of the map preserved in foreign collections: in Dresden (Sächsische Landesbibliothek
 - Staats- und Universitätsbibliothek, sign.: H. Polon. 23, III) and in Vienna
 (Österreichische Nationalbibliothek, sign.: 389.030-F.K. 23, Taf. 42). The author’s latest
 research brought to light a third copy in 2011, this time in a Polish public collection - the
 Raczynski Library (Biblioteka Raczyńskich) in Poznań (sign.: M II 971 / 5706), which was
 purchased in 1985 after the death of a private collector. A fourth copy of this map was
 discovered by the author in the Warsaw Museum (Muzeum Warszawy) in a composite
 atlas by Matthäus Seutter (1678-1757) purchased in 1960. What is more, this fourth copy
 of the map of the marshes of Polesie is the second state of the Zwicker map from the
 same year - 1650 (showing, among other additional details, information about the battle
 of Łojowogród on 31 July 1649). The existence of a second state was already presumed
 by K. Buczek (1963) on the basis of a copy of that state published in a Polish translation
 by Stanisław Batys Gorski of a work on the said insect (Porphyrophora polonica) by
 J. Hamel (Wilno 1837). A fifth copy of the Zwicker map is reputed to exist in the trade.