Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними
Рецензія на книгу: Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними. Науково-довідкове видання. К.: Парламентське видавництво. - 2001. - 319 с....
Збережено в:
| Опубліковано в: : | Український історичний журнал |
|---|---|
| Дата: | 2003 |
| Автори: | , |
| Формат: | Стаття |
| Мова: | Українська |
| Опубліковано: |
Інститут історії України НАН України
2003
|
| Теми: | |
| Онлайн доступ: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204813 |
| Теги: |
Додати тег
Немає тегів, Будьте першим, хто поставить тег для цього запису!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Цитувати: | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними / А.С. Чайковський, В.І. Кучер // Український історичний журнал. — 2003. — № 1. — C. 133-137. — укр. |
Репозитарії
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859725425369939968 |
|---|---|
| author | Чайковський, А.С. Кучер, В.І. |
| author_facet | Чайковський, А.С. Кучер, В.І. |
| citation_txt | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними / А.С. Чайковський, В.І. Кучер // Український історичний журнал. — 2003. — № 1. — C. 133-137. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Український історичний журнал |
| description | Рецензія на книгу: Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними. Науково-довідкове видання. К.: Парламентське видавництво. - 2001. - 319 с.
|
| first_indexed | 2025-12-01T11:13:39Z |
| format | Article |
| fulltext |
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 1 133
Êðèòèêà òà á³áë³îãðàô³ÿ
Ìè õàé ëî Ñëà á ÷åí êî áóâ òâî ð öåì ³ ñïàä êî º ì öåì êðà ùèõ òðà äè ö³é íà ö³ î -
íàëü íî¿ ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿. Â÷å íèé áóâ ïðè õè ëü íè êîì òà îä íèì ç ë³ äå ð³â äåð æà â -
íè öü êî ãî íà ïðÿ ì êó â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ íà ó êè 1920-õ ðîê³â, âäà ëî ïî ºä íó âàâ ñî -
ö³ î ëî ã³ ÷ í³ é òå î ðå òè êî- ïðà â íè ÷³ ï³ä õî äè, äî ñë³ äæó þ ÷è ³ñ òî ð³þ Óêðà ¿ íè,
íà ìà ãà â ñÿ ðîç ðî áè òè ¿¿ âëà ñ íó êîí öå ï ö³þ.
Ïðè ðî ä íî, ùî â ìî íî ãðà ô³¿ Ñ. Ã. Âîäîòèêè º ³ ïå â í³ íå äî ë³ êè. Ïðà öÿ
íà áà ãà òî á âè ãðà ëà, ÿê áè àâ òîð ïå ðå ñè ïàâ ¿¿ ³ëþ ñ ò ðà ö³ ÿ ìè. Äî ðå ÷ íèì áóâ
áè àíà ë³ç òâîð ÷î ñ ò³ ó÷ í³â àêà äå ì³ êà. Äî äà ò êè âàð òî áó ëî á ðîç øè ðè òè
á³ëüø äî êëà ä íèì âè êëà äîì á³á ë³î ã ðà ô³¿ àêà äå ì³ êà. Àëå ö³ âà äè íå âïëè âà -
þòü íà çà ãàëü íó ïî çè òè â íó îö³í êó ìî íî ãðà ô³¿ Ñ. Ã. Âîäîòèêè.
Òà êèì ÷è íîì, ðå öå í çî âà íà êíè ãà íà ïè ñà íà íà äî ñòà ò íüî ìó íà ó êî âî ìó
ð³ â í³, º îðè ã³ íàëü íèì ³ çà âåð øå íèì äî ñë³ äæåí íÿì ç àê òó àëü íî¿ òå ìè, à ¿¿
ïó á ë³ êà ö³ÿ âè ãëÿ äຠö³ë êîì äî ðå ÷ íîþ. Çî êðå ìà, âî íà áó äå â íà ãî ä³ ñòó äåí -
òàì- ³ñ òî ðè êàì òà þðè ñ òàì ïðè ÷è òàí íÿõ ö³ ëî¿ íè ç êè êóð ñ³ â — ³ñ òî ð³¿, ³ñ òî -
ð³ î ãðà ô³¿, ³ñ òî 𳿠äåð æà âè ³ ïðà âà Óêðà ¿ íè.
Â. ². ÌÀÐÎ×ÊÎ (Êè ¿â)
ÓÊÐÀ¯ÍÀ ÏÀÐÒÈÇÀÍÑÜÊÀ. 1941—1945 ðð.
ÏÀÐÒÈÇÀÍÑÜʲ ÔÎÐÌÓÂÀÍÍß
ÒÀ ÎÐÃÀÍÈ ÊÅвÂÍÈÖÒÂÀ ÍÈÌÈ
Íà ó êî âî- äî â³ä êî âå âè äàí íÿ
Ê.: Ïà ð ëà ìåíò ñü êå âè äà â íè ö ò âî. — 2001. — 319 ñ.
Ïî ÿâà íî âî¿ ïðà ö³ ïðî âî ºí íå ëè õî ë³ò òÿ — ïî ä³ÿ. Îñî á ëè âî, êî ëè âî íà
ñòî ñó º òü ñÿ ðà äÿí ñü êî ãî ïàð òè çàí ñü êî ãî ³ ï³ä ï³ ëü íî ãî ðó õó. Ïî ÿñ íþ º òü ñÿ
öå íå ëè øå íà ó êî âè ìè ³ âè äà â íè ÷è ìè ïðî á ëå ìà ìè, àëå é íà ìà ãàí íÿ ìè
ñüî ãî ä í³ âè ñâ³ ò ëþ âà òè ä³ ÿ ëü í³ñòü îñòàí í³õ ò³ëü êè ó íå ãà òè â íî ìó ïëà í³.
Ðå öå í çî âà íà ïðà öÿ ï³ä ãî òî â ëå íà çà ó÷à ñ òþ íà ó êî â ö³â Öåí ò ðàëü íî ãî
äåð æà â íî ãî àð õ³ âó ãðî ìàä ñü êèõ îá’ºä íàíü Óêðà ¿ íè. Àâ òî ðè- óïî ðÿ ä íè êè
íà áà ç³ àð õ³ â íèõ äî êó ìåí ò³â âè ñâ³ ò ëþ þòü ³ñ òî ð³þ ñòâî ðåí íÿ ïàð òè çàí ñü êèõ
ôîð ìó âàíü, ùî âå ëè áî éî âó òà äè âåð ñ³é íó ä³ ÿ ëü í³ñòü â Óêðà ¿ í³ é çà ¿¿ ìå -
æà ìè (ó Ïî ëü ù³, Óãî ð ùè í³, ×å õî ñ ëî âà÷ ÷è í³) ï³ä ÷àñ Âå ëè êî¿ Â³ ò ÷è ç íÿ íî¿
â³é íè 1941—1945 ðð.
Íàä ç âè ÷àé íî âà æ ëè âèì, ÿê íà íàø ïî ãëÿä, º ïî ëî æåí íÿ, ùî ì³ ñ òè òü -
ñÿ ó ïå ðåä ìî â³: “Íàâåäåí³ â äî â³ ä íè êó ôà ê òè ³ öè ô ðè, õî ÷à ÷à ñîì ³ âè ìà ãà -
þòü ïå ðå îñìè ñ ëåí íÿ ³ óòî ÷ íåí íÿ, ïðî òå ïå ðå êî í ëè âî ñâ³ä ÷àòü, ùî ñòâî -
ðåí íÿ ñè ñ òå ìè ïàð òè çàí ñü êèõ øòà á³â ñïðè ÿ ëî âäî ñ êî íà ëåí íþ ³ öåí ò ðà -
ë³ çà ö³¿ êå ð³ â íè ö ò âà çáðîé íîþ áî ðî òü áîþ â òè ëó í³ ìå öü êî- ôà øè ñò ñü êèõ
â³éñüê, ï³ä âè ùó âà ëî éî ãî åôå ê òè â í³ñòü ³ ðå çóëü òà òè â í³ñòü. Áî éî Ⳡ䳿 ïàð -
òè çàí ñü êèõ ç’º ä íàíü, äè â³ ç³é, áðè ãàä..., îñî á ëè âî ðåé äè òà äè âåð ñ³¿ íà âî -
ðî æèõ êî ìó í³ êà ö³ ÿõ, â³ ä³ ãðà ëè ïî ì³ ò íó ðîëü ó êðè âà â³é áî ðî òü á³ ×åð âî íî¿
àð 쳿 ç í³ ìå öü êèì âåð ìà õ òîì â Óêðà ¿ í³”.
 ö³ ëî ìó ìî æ íà áó ëî á ñõâàëü íî â³ä ãó ê íó òè ñÿ ïðî âè õ³ä íà øè ðî êèé
çà ãàë (ÿê ùî ìî æ íà òàê ñêà çà òè ïðè 500 ïðè ì³ ð íè êàõ íà êëà äó) ðå öå í çî âà -
íî¿ ïðà ö³. Îä íàê ïî äàëü øå çíà éîì ñ ò âî ç íåþ (ïðè çà ãàëü íî ìó ïî çè òè â íî -
ìó âðà æåí í³) âè êëè êຠùî íàé ìå í øå çäè âó âàí íÿ, á³ëü øå òî ãî, îêðå ìî ãî
íå ñïðèé íÿò òÿ. Ñòî ñó º òü ñÿ öå íà ñàì ïå ðåä ìà òå ð³ à ë³â, âì³ ùå íèõ ó âñòó ï í³é
ñòàò ò³. ßêè ìîñü ÷è íîì ìî æ íà “íå ïî ì³ òè òè” äó ì êó âæå ïåð øî¿ ôðà çè ïðî
â³ä âà ãó îçá ðî º íèõ ãðóï óêðà ¿í ñü êèõ íà ö³ î íà ë³ ñ ò³â (ïðè áëè ç íî 8 òèñ. îñ³á),
ÿê³ “ï³ä ÷àñ í³ ìå öü êî- ïîëü ñü êî¿ â³é íè... â÷è íè ëè ðÿä íà ïà ä³â íà ïîëü ñü ê³
îá’ºê òè â Çà õ³ ä í³é Óêðà ¿ í³”. Äà ë³ çà çíà ÷à º òü ñÿ, ùî “ïîâñòàíöÿì âäà ëî ñÿ
âçÿ òè ó ïî ëîí ïî íàä 3,6 òèñ. ïî ë³ öåé ñü êèõ òà âî ÿ ê³â ïîëü ñü êî¿ àð 쳿, çà õî -
ïè òè 1 òàíê, 8 ë³ òà ê³â, 7 ãà ð ìàò...” òî ùî.
Òèì ñà ìèì àâ òî ðè, ìà áóòü, íå áà æà þ ÷è òî ãî, íà ãî ëî øó þòü íà ó÷à ñ ò³
îó í³ â ö³â ó àã ðå ñ³¿ ã³ ò ëå ð³â ñü êî¿ Í³ ìå ÷ ÷è íè ïðî òè íå çà ëå æ íî¿ äåð æà âè. Âè -
õî äÿ ÷è ç óñüî ãî, öå ¿ì âäà ëî ñÿ. ²í øà ñïðà âà, äî ÷î ãî òóò “Óêðà¿íà ïàð òè -
çàí ñü êà 1941—1945 ðð.”?
Îñòàí íº ñòຠçðî çó ì³ ëèì ï³ ç í³ øå, êî ëè, îçíà éî ìè â øèñü ç âì³ ùå íè ìè
ìà òå ð³ à ëà ìè, ðî çó ì³ ºø, ùî ëå âî âó ÷à ñ ò êó âñòó ï íî¿ ñòàò ò³ ïðè ä³ ëå íî íå ãà -
ðà ç äàì ³ íå äî ë³ êàì ðà äÿí ñü êî ãî ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó ³, ÿê íà ñë³ äîê, éî ãî
íå ñïðî ìî æ íî ñ ò³ (îñî á ëè âî ó 1941—1942 ðð.) ðîç ãî ð íó òè íà ëå æ íèì ÷è íîì
çáðîé íó áî ðî òü áó. Ïî ðó÷ áåçàïå ëÿ ö³é íå òâåð äæåí íÿ: “Ïðîãîëîøåííÿ
30 ÷åðâíÿ 1941 ð. â îêó ïî âà íî ìó í³ ì öÿ ìè Ëüâî â³ â³ä ³ìå í³ Ðå âî ëþ ö³é íî ãî
ïðî âî äó ÎÓÍ(Á) Àê òà â³ä íî â ëåí íÿ óêðà ¿í ñü êî¿ äåð æà â íî ñ ò³, õî÷ ³ ìà ëî
÷è ñ òî ñè ì âî ë³ ÷ íå çíà ÷åí íÿ, ïðî òå çà ñâ³ä ÷è ëî ñå ð éî ç í³ñòü íà ì³ ð³â ö³ º¿ îð -
ãà í³ çà ö³¿ òà ¿¿ ãî òî â í³ñòü áî ðî òè ñÿ äî îñòàí íüî ãî çà çä³é ñ íåí íÿ íà ö³ î íàëü -
íèõ ³äå à ë³â íà òå ð íè ñ òî ìó øëÿ õó äî äåð æà âî ò âî ðåí íÿ”.
Âïà äຠó â³ ÷³ ùå îä íå: ïðî ÎÓÍ, îñî á ëè âî áàí äå ð³â ñü êî ãî ñïðÿ ìó âàí -
íÿ, à ï³ ç í³ øå é ÓÏÀ, ïî çè òè â íî çãà äó º òü ñÿ ïðè ïåð ø³é- ë³ ï ø³é íà ãî ä³.
Á³ëü øå òî ãî, íå ð³ä êî àâ òî ðè ïðî òè ñòà â ëÿ þòü ¿õ ðà äÿí ñü êèì ïàð òè çà íàì,
ïî êà çó þ ÷è ïå ðå âà ãó îä íèõ, ïî ìè ë êè ³ íå äî ë³ êè ³í øèõ. Ïðè öüî ìó çíî âó ³
çíî âó ïðè ñó ò íº òâåð äæåí íÿ: “Çáðîéí³ ñè ëè óêðà ¿í ñü êî ãî ðó õó îïî ðó... íà -
ìà ãà ëè ñÿ âè êî ðè ñ òà òè â³é íó ì³æ ͳ ìå ÷ ÷è íîþ ³ Ðà äÿí ñü êèì Ñî þ çîì äëÿ
äî ñÿ ã íåí íÿ âëà ñ íî¿ ïî ë³ òè÷ íî¿ ìå òè — çäî áóò òÿ ³ ðîç áó äî âè íå çà ëå æ íî¿
Óêðà ¿ íè. Ïðî â³ ä íà ðîëü ó ö³é áî ðî òü á³ íà ëå æà ëà ÓÏÀ ³ ÎÓÍ(Á)...”. Âêî ò ðå
íà ãî ëî ñè ìî: ñâ³ òî âèé ³ñ òî ðè ÷ íèé äî ñâ³ä ïå ðå êî í ëè âî ñâ³ä ÷è òü — í³ îäèí
íà ðîä íå çäî áóâ âî ë³ ³ ñâî áî äè çà ó÷à ñ òþ îêó ïàí ò³â.
Ò³ øèòü òå, ùî âè çíà º òü ñÿ ôàêò: ö³ ñè ëè (ïî ë³ òè÷ íà ³ â³é ñü êî âà) áó ëè
íå ïðè ìè ðè ìèì ïðî òè â íè êîì ðà äÿí ñü êèì ïàð òè çàí ñü êèì ç’º ä íàí íÿì ³ çà -
ãî íàì ó õî ä³ ¿õ íå ÷ó âà íî æîð ñ òî êî ãî ïðî òè ñòî ÿí íÿ ç í³ ìå öü êî- ôà øè ñò ñü -
êè ìè â³é ñü êà ìè é îêó ïà ö³é íè ìè îð ãà íà ìè íà çà ãà ð áà í³é òå ðè òî 𳿠Óêðà ¿ íè.
Ïå â íà òåí äå í ö³é í³ñòü àâ òîðñü êî ãî äî ïè ñó ïðî ñòå æó º òü ñÿ ³ â îö³ í ö³
÷è ñå ëü íî ñ ò³ ïàð òè çàí ñü êèõ ñèë, ðå çóëü òà ò³â ¿õ áî éî âî¿ ä³ ÿ ëü íî ñ ò³, ó÷à ñ ò³ ó
ðîç ãîð òàí í³ áî ðî òü áè çà ìå æà ìè Óêðà ¿ íè òî ùî. Àëå öå âñå çíè êàº, êî ëè
÷è òà÷ çíà éî ìè òü ñÿ âëà ñ íå ç àð õ³ â íè ìè äî êó ìåí òà ìè, çî êðå ìà ïðî ä³ ÿ ëü -
í³ñòü íå ëå ãàëü íî ãî ÖÊ ÊÏ(á)Ó, Óêðà ¿í ñü êî ãî øòà áó ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó
òà éî ãî ïðå ä ñòà â íèöòâ ïðè â³é ñü êî âèõ ðà äàõ ôðî í ò³â, ïàð òè çàí ñü êèõ ôîð -
ìó âàíü. Íå ðå äà ãî âà í³ äà í³ ³ ôà ê òè ïå ðå êî í ëè âî ãî âî ðÿòü ïðî ³ñ òî ðè ÷ íó
ïðà â äó.
Äî ñèòü ãðóí òî â íè ìè ó ïðà ö³ º ³ äî äà ò êè, çî êðå ìà ³ìåí íèé ïî êà æ ÷èê.
Âè äàí íÿ ³ëþ ñ ò ðî âà íå, àëå íå íà ñò³ëü êè, ùîá ùå á³ëüø ïî ãëè áè òè ðî çó ì³í -
íÿ ðîç ã ëÿ äó âà íî¿ ïðî á ëå ìè. Äî ðå ÷ íî íà ãà äà òè ùå îäèí ôàêò: ïî ä³ á íà
ïðà öÿ ãî òó âà ëàñü ó ñâ³é ÷àñ â÷å íè ìè ²í ñòè òó òó ³ñ òî 𳿠ïàð ò³¿ ³ ìà ëà ïî áà -
÷è òè ñâ³ò ùå íà ïðè ê³ í ö³ 80-õ ðî ê³â, àëå ç ð³ ç íèõ ïðè ÷èí öüî ãî íå òðà ïè -
ëîñü. ² îñü ÷à ñ òè íà ç öèõ ìà òå ð³ à ë³â, îêð³ì òèõ, ùî ñòî ñó þ òü ñÿ ï³ä ï³ë ëÿ,
íà äðó êî âà íî.
Ðà çîì ç òèì ìî æ íà â³ òà òè âè õ³ä ó ñâ³ò ðå öå í çî âà íî¿ ïðà ö³. Ñïî ä³ âà º ìî -
ñÿ, ùî ÷àñ ³ ëþä ñü êà ìó ä ð³ñòü â³ä äàñòü íà ëå æ íå êî æ íî ìó, ó òî ìó ÷è ñ ë³ é
çãà äà íî ìó äî ðîá êó.
À. Ñ. ×ÀÉÊÎÂÑÜÊÈÉ (Êè ¿â)
134 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 1
Êðèòèêà òà á³áë³îãðàô³ÿ
* * *
Ç íà áóò òÿì Óêðà ¿ íîþ ñòà òó ñó íå çà ëå æ íî¿ äåð æà âè ïî æâà âè â ñÿ ³í òåðåñ
íà ó êî â ö³â, ïðà ö³â íè ê³â àð õ³ â íèõ óñòà íîâ, øè ðî êî ãî ÷è òà öü êî ãî çà ãà ëó äî
³ñ òî ðè ÷ íî ãî ìè íó ëî ãî óêðà ¿í ñü êî ãî íà ðî äó. Ñå ðåä áåç ë³ ÷³ íå äî ñòà ò íüî äî -
ñë³ äæå íèõ ïðî á ëåì îä í³ ºþ ç âà æ ëè âèõ º ³ñ òî ð³ÿ áî ðî òü áè óêðà ¿í ñü êî ãî íà -
ðî äó ïðî òè í³ ìå öü êèõ îêó ïàí ò³â ó ðî êè Äðó ãî¿ ñâ³ òî âî¿ òà ¿¿ ñêëà äî âî¿ Âå -
ëè êî¿ Â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ â³é íè. Íè í³, â óìî âàõ â³ä êðè òî ãî äî ñòó ïó äî çà êðè òèõ çà
ðà äÿí ñü êî¿ äî áè àð õ³ â íèõ ñõî âèù, âè íè ê ëà íà ãàëü íà íå îá õ³ä í³ñòü ó ïå ðå -
îñìè ñ ëåí í³ áà ãà òüîõ òàê çâà íèõ “á³ëèõ ïëÿì”, çî êðå ìà ³ äà íî ãî ïè òàí íÿ,
ÿêå º íàé á³ëüø äèñ êó ñ³é íèì ó â³ ò ÷è ç íÿ í³é ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿.
Ñà ìå ïî ä³ ÿì, ùî â³ä áó âà ëè ñÿ çà ë³ í³ ºþ ôðî í òó ó òè ëó í³ ìå öü êèõ
â³éñüê ïðè ñâÿ ÷å íà ðå öå í çî âà íà ïðà öÿ. Âàð òî çà óâà æè òè, ùî öå âè äàí íÿ
ï³ä ãî òî â ëå íå âè êëþ ÷ íî íà áà ç³ àð õ³ â íèõ äî êó ìåí ò³â ç ôîí ä³â ðà äÿí ñü êî ãî
ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó, ÿê³ çáå ð³ ãà þ òü ñÿ ó Öåí ò ðàëü íî ìó äåð æà â íî ìó àð õ³ â³
ãðî ìàä ñü êèõ îá’ºä íàíü Óêðà ¿ íè. Áåç ïå ðå á³ëü øåí íÿ ìî æ íà ñòâåð äæó âà òè,
ùî öÿ ïðà öÿ º îä í³ ºþ ç ïåð øèõ ñïðîá îá’ºê òè â íî ³ íå óïå ðå äæå íî â³ä ò âî -
ðè òè âêëàä óêðà ¿í ñü êèõ ïàð òè çà í³â ó ðîç ãðîì í³ ìå öü êèõ â³éñüê.
Êíè ãà â³ä êðè âà º òü ñÿ îá’ºì íîþ ñòàò òåþ, â ÿê³é âè êëà äà º òü ñÿ ðå ò ðî ñïå -
ê òè âà ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó â Óêðà ¿ í³.  í³é íà âî äÿ òü ñÿ îñ íî â í³ äà í³ ïðî
ïî ÷à òîê ðîç ãîð òàí íÿ ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó, íà ÿêèé ïî êëà äà ëî ñÿ çà âäàí -
íÿ — â³ ä³ ãðà òè ðîëü ñòðà òå ã³ ÷ íî ãî ôà ê òî ðà ó ðîç ãðî ì³ í³ ìå öü êèõ â³éñüê. Ó
öüî ìó êîí òå ê ñ ò³, íà íàø ïî ãëÿä, óïî ðÿ ä íè êàì âàð òî áó ëî á íà ãà äà òè ïðî
ïðè ÷è íè, ùî ñïî íó êà ëè ðà äÿí ñü êèé óðÿä, â³é ñü êî âå ³ ïî ë³ òè÷ íå êå ð³ â íè ö ò âî
ÑÐÑÐ âäà òè ñÿ äî íå ãàé íî ãî ñòâî ðåí íÿ ïàð òè çàí ñü êèõ çà ãî í³â, ï³ä ï³ ëü íèõ
îð ãà í³ çà ö³é, äè âåð ñ³é íèõ ãðóï, ÿê³ ïî âèí í³ áó ëè ïå ðå øêî äæà òè øâèä êî ìó
ïðî ñó âàí íþ âî ðî æèõ àð ì³é ïî ðà äÿí ñü ê³é òå ðè òî ð³¿. ² öå â òîé ÷àñ, êî ëè
ï’ÿ òè ì³ ëü éîí íà êà ä ðî âà àð ì³ÿ, îçá ðî º íà òè ñÿ ÷à ìè òàí ê³â, ë³ òà ê³â, ãà ð ìàò,
ïî ñï³ ø íî â³ä ñòó ïà ëà, à, â³ ð í³ øå, âò³ êà ëà ó ñõ³ ä íî ìó íà ïðÿ ì êó ï³ä óäà ðà ìè
í³ ìå öü êî¿ àð ìà äè, êè äà þ ÷è íà ïðè ç âî ëÿ ùå íà ñå ëåí íÿ, îçá ðî ºí íÿ, òåõ í³ êó,
çà ëè øà þ ÷è âî ðî ãó ñêëà äè ç ïàëü íèì, áîº ïðè ïà ñà ìè, ïðî äî âîëü ñ ò âîì òî -
ùî. Ñî ò í³ òè ñÿ÷ ÷åð âî íî à ð ì³é ö³â ãè íó ëè â æîð ñ òî êèõ áî ÿõ ç âî ðî æè ìè
÷à ñ òè íà ìè àáî ïî òðà ï ëÿ ëè â ïî ëîí. Óñ³õ ¿õ áåç âè íÿ ò êó Ñòà ë³í çà ðà õó âàâ
äî “âîðîã³â íà ðî äó”, çà áó â øè, ùî ñà ìå â³í ³ éî ãî íàé áëè æ ÷å îòî ÷åí íÿ áó -
ëè âè íó âà ò öÿ ìè êà òà ñ ò ðî ôè.
×è ìà ëî óâà ãè àâ òî ðè ïðè ä³ ëÿ þòü âè ñâ³ ò ëåí íþ ïè òàí íÿ ïðî îð ãà í³ çà -
ö³þ ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó. Ó êíè ç³ ö³ë êîì ñïðà âå ä ëè âî íà ãî ëî øó º òü ñÿ, ùî,
ÿê ïî êà çà ëè ïåð ø³ ì³ ñÿ ö³ â³é íè, “äëÿ îð ãà í³ çà ö³¿ øè ðî êî ìà ñ ø òà á íî ãî é
åôå ê òè â íî ãî ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó í³ ïàð ò³é íî-ðà äÿí ñü ê³, í³ â³é ñü êî â³ îð -
ãà íè ÑÐÑÐ âè ÿâè ëè ñÿ ôà ê òè ÷ íî íå ãî òî âè ìè” (ñ. 5). ×î ìó òàê òðà ïè ëîñü ³
ùî çà âà äè ëî ¿ì âæè òè íå îá õ³ä íèõ çà õî ä³â äëÿ ñòâî ðåí íÿ ïàð òè çàí ñü êèõ çà -
ãî í³â òà ðîç ãîð òàí íÿ ¿õ áî éî âî¿, äè âåð ñ³é íî¿ ä³ ÿ ëü íî ñ ò³ â ïåð ø³ æ ì³ ñÿ ö³
â³é íè, ìè äî â³ äó º ìî ñÿ ç³ ñòî ð³ íîê ðå öå í çî âà íî¿ ïðà ö³. ßê ç’ÿ ñó âà ëîñü, îä -
í³ ºþ ç âà ãî ìèõ ïðè ÷èí, ïî ìè ëîê ³ íå äî ë³ ê³â áó ëè ïî ë³ òè÷ í³ ðå ï ðå ñ³¿ ïðî òè
ôà õ³ â ö³â “ìàëî¿ â³é íè” ó ñå ðå äè í³ 1930-õ ðî ê³â. Êå ð³ â íèê êîì ïàð ò³¿ ðà äÿí -
ñü êî¿ êðà ¿ íè É. Ñòàë³í òà éî ãî îòî ÷åí íÿ, ïî ðÿä ç ðå ï ðå ñ³ ÿ ìè êî ìàí ä íî-
ïî ë³ òè ÷ íî ãî ñêëà äó çáðîé íèõ ñèë, çâè íó âà òè â øè ó çâ’ÿç êàõ ç “âîðîãàìè
íà ðî äó” àáî ó øïè ãóí ñ ò â³, çíè ùè ëè ÷è íåî áã ðóí òî âà íî çà ñó äè ëè äî òðè -
âà ëî ãî óâ’ÿ ç íåí íÿ ñî ò í³ ³ òè ñÿ÷ òèõ, õòî ââà æà â ñÿ çíà â öÿ ìè
“ïàðòèçàíñüêî¿ ñïðà âè”. Ñà ìå âî íè îïðà öüî âó âà ëè òå î ð³þ, òà ê òè êó,
íàâ÷à ëè ïðà ê òè ÷ íèì íà âè ÷ êàì ïàð òè çàí ñü êèõ ä³é íà âè ïà äîê î÷³ êó âà íî¿
àã ðå ñ³¿ ïðî òè ÑÐÑÐ ç áî êó êðà ¿í “³ìïåð³àë³ñòè÷íîãî îòî ÷åí íÿ”. Ñòâî ðå í³
çàâ÷à ñ íî, ó ïå ðåä âî ºí í³ ðî êè â ïðè êîð äîí íèõ ðà éî íàõ çà ïà ñè çáðî¿, íà áî -
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 1 135
Êðèòèêà òà á³áë³îãðàô³ÿ
¿â, ñïî ðÿ äæåí íÿ, ïàëü íî ãî áó ëè ðî çó êîì ï ëå ê òî âà í³. Îä í³ ºþ ç âåð ñ³é òà êèõ
ä³é áó ëî ïî áî þ âàí íÿ Ñòà ë³ íà çìî âè ïðî òè íüî ãî òà ðà äÿí ñü êî¿ âëà äè, â
÷î ìó áó ëè çâè íó âà ÷å í³ ³ çíè ùå í³ â³ äî ì³ â³é ñü êî â³ âîº íà ÷àëü íè êè
Ì. Òóõà÷åâñüêèé, Î. ªãîðîâ, ². Óáîðåâè÷, É. ßê³ð, Ï. Äèáåíêî òà áà ãà òî
³í øèõ.
Îò æå, êî ëè ãðè ì íó ëà ñïðà â æ íÿ íå áåç ïå êà äëÿ ÑÐÑÐ, çà êëè êè ïàð ò³é -
íèõ, ðà äÿí ñü êèõ ³ â³é ñü êî âèõ íà ÷àëü íè ê³â ð³ ç íèõ ðà í ã³â ðîç ãîð òà òè ïàð òè -
çàí ñü êó áî ðî òü áó — âñå äî âå ëî ñÿ ðîç ïî ÷è íà òè ç íó ëÿ.
Àâ òî ðè é óïî ðÿ ä íè êè ðå öå í çî âà íî¿ ïðà ö³ îá’ºê òè â íî ³ íå óïå ðå äæå íî
ïî êà çó þòü âñ³ ñêëà ä íî ù³ ïðî öå ñó ñòâî ðåí íÿ ïàð òè çàí ñü êèõ çà ãî í³â, ðîç -
ãîð òàí íÿ íè ìè çáðîé íî¿ òà äè âåð ñ³é íî¿ ä³ ÿ ëü íî ñ ò³. Ó ñâ³ ò ë³ íî âèõ ï³ä õî ä³â
äî ïî êà çó ³ñ òî ðè ÷ íèõ ïî ä³é ³ ÿâèù, â³ä êè íó â øè íà â’ÿ çà í³ ùå ðà äÿí ñü êîþ
³ñ òî ð³ î ãðà ô³ ºþ çà ³ äå î ëî ã³ çî âà í³ ñòå ðåî òè ïè ³ øòàì ïè, âî íè àíà ë³ çó þòü
îô³ ö³é í³ äî êó ìåí òè ÂÊÏ(á)Ó ³ ÊÏ(á)Ó, Ðà ä íàð êî ìó ÓÐÑÐ ³ ÑÐÑÐ, â³é ñü -
êî âèõ îð ãà í³â, ÿê³ áåç óðà õó âàí íÿ ñêëà ä íî¿ ñó ñ ï³ ëü íî- ïî ë³ òè ÷ íî¿ òà â³é ñü -
êî âî¿ ñè òó à ö³¿, ³ã íî ðó þ ÷è åëå ìåí òà ð í³ âè ìî ãè ï³ä ï³ ëü íî¿ áî ðî òü áè, âè ìà -
ãà ëè ìà ñî âî ãî çà ëó ÷åí íÿ íà ñå ëåí íÿ äî áî ðî òü áè çà ë³ í³ ºþ ôðî í òó. Çäå -
á³ëü øî ãî öå ïðè çâî äè ëî äî íå ãà òè â íèõ íà ñë³ä ê³â. ³ äî ì³ ÷è ñ ëåí í³ ïðè êëà äè,
êî ëè ÷è ìà ëî ëþ äåé, íà â³òü ç ïàð ò³é íî- ðà äÿí ñü êî ãî àê òè âó, ïå ðå õî äè ëè íà
á³ê âî ðî ãà, âè êà çó âà ëè ì³ ñ öå ðîç òà øó âàí íÿ ïàð òè çàí ñü êèõ çà ãî í³â, ï³ä -
ï³ ëü íèõ îð ãà í³ çà ö³é, êîí ñ ï³ ðà òè â íèõ ³ ÿâî ÷ íèõ êâàð òèð, êå ð³ â íè ê³â ï³ä -
ï³ ëü íî¿ ìå ðå æ³ â ì³ ñ òàõ ³ ñå ëàõ.
Íà ñòî ð³í êàõ ïðà ö³ ðîç ã ëÿ äà º òü ñÿ ä³ ÿ ëü í³ñòü Íå ëå ãàëü íî ãî ÖÊ
ÊÏ(á)Ó, Óêðà ¿í ñü êî ãî øòà áó ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó (ÓØÏÐ), éî ãî ïðå ä ñòà -
â íèöòâ ïðè â³é ñü êî âèõ ðà äàõ ôðî í ò³â, à òà êîæ îá ëà ñ íèõ øòà á³â ïàð òè çàí -
ñü êî ãî ðó õó, íà ÿê³ ïî êëà äà ëè ñÿ îáî â’ÿç êè ñïðè ÿ òè óñ ï³ ø íî ìó ðîç ãîð òàí -
íþ é ï³ä íå ñåí íþ ïàð òè çàí ñü êî¿ áî ðî òü áè ó òè ëó í³ ìå öü êèõ â³éñüê. Çî êðå -
ìà ñòî ñî â íî ä³ ÿ ëü íî ñ ò³ ÓØÏÐ çà çíà ÷å íî, ùî â³í ÷è ìà ëî óâà ãè ïðè ä³ ëÿâ
óçà ãàëü íåí íþ äî ñâ³ äó ïàð òè çàí ñü êî¿ áî ðî òü áè, âè ðî á ëåí íþ íà éî ãî îñ íî -
â³ ðå êî ìåí äà ö³é ³ ïðî ïî çè ö³é, ñïðÿ ìî âà íèõ íà óäî ñêî íà ëåí íÿ áî éî âèõ ä³é
ïàð òè çà í³â. Öå, â ñâîþ ÷åð ãó, ñïðè ÿ ëî åôå ê òè â íî ñ ò³ ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó,
ðå çóëü òà òè â íî ñ ò³ çáðîé íî¿ áî ðî òü áè ïðî òè âî ðî æèõ â³éñüê, ïðî ùî ñâ³ä -
÷àòü ÷è ñ ëåí í³ äî êó ìåí òè, ùî âè õî äè ëè ç íàäð í³ ìå öü êèõ ñïå ö³ àëü íèõ ðå ï -
ðå ñè â íèõ îð ãà í³â, øòà á³â îõî ðîí íèõ, êà ðàëü íèõ ÷à ñ òèí ³ ç’º ä íàíü.
×è òà ÷³ ä³ ñ òà íóòü ïî â íó ³í ôîð ìà ö³þ ïðî ê³ëü ê³ñòü ïàð òè çàí ñü êèõ çà ãî -
í³â ³ ç’º ä íàíü, ðå çóëü òà òè ¿õ ä³ ÿ ëü íî ñ ò³. Àâ òî ðè àê öåí òó þòü óâà ãó íà òî ìó,
ùî âå ëè êà ðîëü ó ðîç õè òó âàí í³ îêó ïà ö³é íî ãî ðå æè ìó, â ï³ä ðè â³ òè ëó
â³éñüê ïðî òè â íè êà â Óêðà ¿ í³ íà ëå æà ëà àã³òà ö³é íî- ïðî ïà ãàí äè ñò ñü ê³é òà
ìà ñî âî- ïî ë³ òè ÷ í³é ðî áî ò³ ïàð òè çà í³â ñå ðåä íà ñå ëåí íÿ îêó ïî âà íèõ òå ðè òî -
ð³é, ÿêà âå ëàñü ó ôîð ì³ ðîç ïî âñþ äæåí íÿ äðó êî âà íî¿ ïðî äó ê ö³¿, ïðî âå äåí -
íÿ ì³ òèí ã³â, çáî ð³â ³ áå ñ³ä ç ìå ø êà í öÿ ìè íà ñå ëå íèõ ïóí ê ò³â ó çî íàõ ä³ ÿ ëü -
íî ñ ò³ ïàð òè çà í³â. Öÿ ä³ ÿ ëü í³ñòü, çà óâà æó þòü àâ òî ðè, íå ò³ëü êè ñïî íó êà ëà
ì³ ñ öå âèõ æè òå ë³â äî ó÷à ñ ò³ ó çà õî äàõ, ñïðÿ ìî âà íèõ íà ïðî òè ä³þ â óñ³õ ôîð -
ìàõ îïî ðó íà öè ñò ñü ê³é ïî ë³ òè ö³ â Óêðà ¿ í³, à é çà ëó ÷à ëà àê òè â í³ ñè ëè ñó ñ -
ï³ ëü ñ ò âà äî çáðîé íî¿ áî ðî òü áè ³ç çà ãàð á íè êà ìè.
Ö³ êà â³ ðîç äó ìè âè ñëî â ëþ þòü àâ òî ðè ùî äî ñè òó à ö³¿, ùî ñêëà ëà ñÿ íà
îêó ïî âà í³é òå ðè òî ð³¿, ñï³â ï ðà ö³ ÷à ñ òè íè ì³ ñ öå âî ãî íà ñå ëåí íÿ ç í³ ìå öü êè -
ìè â³é ñü êà ìè, ðî ë³ Êî ìó í³ ñ òè ÷ íî¿ ïàð ò³¿ ó ðîç ãîð òàí í³ ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó -
õó îïî ðó, ê³ëü êî ñ ò³ ó÷à ñ íè ê³â ïàð òè çàí ñü êî ãî ðó õó, ìè ð íèõ æè òå ë³â, ÿê³ ¿ì
äî ïî ìà ãà ëè ó áî ðî òü á³ ç âî ðî ãîì. Âïåð øå ó â³ ò ÷è ç íÿ í³é ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿ âî íè
íà ìà ãà þ òü ñÿ ç’ÿ ñó âà òè, óòî ÷ íè òè áà ãà òî ïè òàíü, ÿê³ çà ðà äÿí ñü êî¿ äî áè
ââà æà ëèñü îñ òà òî ÷ íî ³ áåç çà ñ òå ðå æ íî äî ñë³ äæå íè ìè, íå ìî ã ëè ï³ä äà âà òèñü
136 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 1
Êðèòèêà òà á³áë³îãðàô³ÿ
ñó ì í³ âó ÷è íå äî â³ ð³, ùî â³ä ïî â³ äà ëî ïàð ò³é íî- ³äå î ëî ã³ ÷ íèì ïðèí öè ïàì
ðà äÿí ñü êî¿ êî ìàí ä íî- àä ì³ í³ ñ ò ðà òè â íî¿ ñè ñ òå ìè.
Âà æ ëè âè ìè, íà íàø ïî ãëÿä, º ò³ ì³ ñ öÿ â ðå öå í çî âà í³é ïðà ö³, äå éäå òü -
ñÿ ïðî ä³ ÿ ëü í³ñòü ó òè ëó í³ ìå öü êèõ â³éñüê Îð ãà í³ çà ö³¿ óêðà ¿í ñü êèõ íà ö³ î -
íà ë³ ñ ò³â áàí äå ð³â ñü êî¿ òà ìå ëü íè ê³â ñü êî¿ ôðà ê ö³é ÎÓÍ(Á) ³ ÎÓÍ(Ì),
Óêðà ¿í ñü êî¿ ïî âñ òàí ñü êî¿ àð 쳿 (ÓÏÀ), çà ãî í³â Óêðà ¿í ñü êî¿ íà ðîä íî¿ ñà ìî -
î áî ðî íè (ÓÍÎ), ÓÏÀ (“Ïîë³ñüêà ѳ÷”) — Óêðà ¿í ñü êî¿ (íà ðîä íî- ðå âî ëþ -
ö³é íî¿ àð 쳿 (ÓÍÐÀ) Ò. Áîðîâöÿ-Áóëüáè. Ñà ìå ö³ ôîð ìó âàí íÿ ñòà íî âè ëè
çáðîé í³ ñè ëè óêðà ¿í ñü êî ãî ðó õó îïî ðó, ÿê³ íà ìà ãà ëè ñÿ âè êî ðè ñ òà òè â³é íó
ì³æ ͳ ìå ÷ ÷è íîþ ³ ÑÐÑÐ äëÿ äî ñÿ ã íåí íÿ âëà ñ íî¿ ïî ë³ òè÷ íî¿ ìå òè — çäî -
áóò òÿ ³ ðîç áó äî âè íå çà ëå æ íî¿ Óêðà ¿ íè. Àâ òî ðè íà ãî ëî øó þòü, ùî ïðî â³ ä íà
ðîëü ó ö³é áî ðî òü á³ íà ëå æà ëà ÓÏÀ ³ ÎÓÍ(Á), ÿê³ ç ìå òîþ ñòâî ðåí íÿ ï³ä -
ï³ë ëÿ óêðà ¿í ñü êî ãî íà ö³ î íàëü íî- âè ç âî ëü íî ãî ðó õó áó ëè çìó øå í³ ó ðàì êàõ
ñòðà òå 㳿 “äâîôðîíòîâî¿” áî ðî òü áè ðîç ãî ð íó òè áî éî Ⳡ䳿 ÿê ïðî òè í³ ìå öü -
êî¿ îêó ïà ö³é íî¿ àä ì³ í³ ñ ò ðà ö³¿, òàê ³ ïðî òè ðà äÿí ñü êèõ ïàð òè çà í³â, ââà æà þ -
÷è ¿õ àâà í ãàð äîì ðà äÿí ñü êî¿ âëà äè, ÿêà âè çíà âà ëà ñÿ âî ðî ãîì óêðà ¿í ñü êî¿
ñà ìî ñò³é íî ñ ò³. Çà ãî íè ÓÏÀ ìà ëè øè ðî êó ï³ä òðè ì êó ì³ ñ öå âî ãî íà ñå ëåí íÿ,
îñî á ëè âî â çà õ³ ä íî ó ê ðà ¿í ñü êî ìó ðå ã³ î í³, äå ïå ðåä â³é íîþ çä³é ñ íþ âà ëà ñÿ
æîð ñ òî êà “ðàäÿí³çàö³ÿ” ñó ñ ï³ ëü íî- ïî ë³ òè ÷ íî ãî æèò òÿ ïî- ñòà ë³í ñü êè.
Íà íàø ïî ãëÿä, ñòâî ðåí íÿ ³ ä³ ÿ ëü í³ñòü ÎÓÍ òà ¿¿ çáðîé íî ãî ôîð ìó âàí -
íÿ ÓÏÀ — óí³ êàëü íî ãî çà ñâîºþ ñóò òþ ÷èí íè êà, ñòà ëî ò³ ºþ ëàí êîþ ³ñ òî -
ðè ÷ íî ãî ïðî öå ñó, ÿêà çà áåç ïå ÷è ëà ïåð ìà íåí ò í³ñòü íà ö³ î íàëü íî- âè ç âî ëü -
íî ãî ðó õó óêðà ¿í ñü êî ãî íà ðî äó çà âëà ñ íó äåð æà â í³ñòü. Òî ìó çà ìîâ ÷ó âà òè
÷è ³ã íî ðó âà òè öå âà æ ëè âå ³ñ òî ðè ÷ íå ÿâè ùå, ÿê öüî ãî âè ìà ãà þòü îêðå ì³
ëþ äè — öå çíà ÷èòü çà ãíà òè ïè òàí íÿ ó ãëó õèé êóò, ùî, â ñâîþ ÷åð ãó, ïî ñè -
ëèòü êîí ô ðî í òà ö³þ ³ ïðî òè ñòî ÿí íÿ ì³æ òè ìè, õòî âè çíຠÓêðà ¿í ñü êó ïî -
âñ òàí ñü êó àð ì³þ âî þ þ ÷îþ ñòî ðî íîþ â Äðó ã³é ñâ³ òî â³é â³é í³ òà òè ìè, õòî
ð³ øó ÷å âè ñòó ïຠïðî òè.
Îá ñòà íîâ êà ³äå î ëî ã³ ÷ íî ãî ïëþ ðà ë³ ç ìó òà áà ãà òî ïàð ò³é íî ñ ò³ ñòâî ðè ëà
óìî âè íå ò³ëü êè äëÿ ïå ðå ãëÿ äó ñìè ñ ëî âî ãî íà âàí òà æåí íÿ ñòà ðî¿ ³äå î ëî -
ã³ çî âà íî¿ ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿, ðîç â³í ÷àí íÿ òèõ ¿¿ ïî ëî æåíü, ÿê³ íå â³ä ïî â³ äà ëè
ïðà â ä³ ³ñ òî ð³¿, àëå ³ çà ñòî ñó âàí íÿ íî âèõ ï³ä õî ä³â ó âè ñâ³ ò ëåí í³ ìà ëî äî ñ -
ë³ äæå íèõ, çà ìîâ ÷ó âà íèõ àáî ñôà ëü ñè ô³ êî âà íèõ ïðî á ëåì. Äî òà êèõ,
áåçóìî â íî, íà ëå æèòü ³ñ òî ð³ÿ ÎÓÍ ³ ÓÏÀ, ÷ëå íè ÿêèõ áî ðî ëè ñÿ çà íå çà ëå -
æ íó óêðà ¿í ñü êó äåð æà âó.
Ðå öå í çî âà íà ïðà öÿ íå îä ì³í íî çà ö³ êà âèòü äî ñë³ ä íè ê³â ïàð òè çàí ñü êî ãî
ðó õó, âè êëà äà ÷³â íàâ÷àëü íèõ çà êëà ä³â ð³ ç íèõ ð³ â í³â, óñ³õ, õòî ö³ êà âè òü ñÿ ³ñ -
òî ðè ÷ íèì ìè íó ëèì ñâ êðà ¿ íè.
Â. ². ÊÓ×ÅÐ (Êè ¿â)
ÏÎ˲ÒÈ×ÍÈÉ ÒÅÐÎÐ ² ÒÅÐÎÐÈÇÌ Â ÓÊÐÀ¯Í² XIX—XX ñò.:
²ÑÒÎÐÈ×Ͳ ÍÀÐÈÑÈ / Ä. Â. Àðõ³ºðåéñüêèé, Î. Ã. Áàæàí,
Ò. Á. Áèêîâà òà ³í. ³äï. ðåä. Â. À. Ñìîë³é
Ê. : Íà ó êî âà äó ì êà, 2002. — 952 ñ.: ³ë.
Êî ëå ê òè â íà ìî íî ãðà ô³ÿ, ÿêà ùîé íî ïî áà ÷è ëà ñâ³ò ó âè äà â íè ö ò â³
“Íàóêîâà äó ì êà” ï³ä ìàð êîþ ²í ñòè òó òó ³ñ òî 𳿠Óêðà ¿ íè ÍÀÍ Óêðà ¿ íè, º
ïî ì³ ò íèì ÿâè ùåì â óêðà ¿í ñü ê³é ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿. Ðÿä â³ äî ìèõ ³ñ òî ðè ê³â —
âñüî ãî 23 ÷îë. (Ñ. Á³ëîê³íü, Â. Âîëêîâèíñüêèé, Â. Äàíèëåíêî, Ñ. Êóëü -
÷èöüêèé, Î. Ëèñåíêî, Â. Ëèòâèí, Î. Ðåºíò, Þ. Øàïîâàë òà ³í.) ï³ä êå ð³ â -
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 1 137
Êðèòèêà òà á³áë³îãðàô³ÿ
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-204813 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | 0130-5247 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-12-01T11:13:39Z |
| publishDate | 2003 |
| publisher | Інститут історії України НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Чайковський, А.С. Кучер, В.І. 2025-07-18T12:13:53Z 2003 Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними / А.С. Чайковський, В.І. Кучер // Український історичний журнал. — 2003. — № 1. — C. 133-137. — укр. 0130-5247 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204813 Рецензія на книгу: Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними. Науково-довідкове видання. К.: Парламентське видавництво. - 2001. - 319 с. uk Інститут історії України НАН України Український історичний журнал Критика та бібліографія Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними Article published earlier |
| spellingShingle | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними Чайковський, А.С. Кучер, В.І. Критика та бібліографія |
| title | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними |
| title_full | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними |
| title_fullStr | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними |
| title_full_unstemmed | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними |
| title_short | Україна партизанська. 1941—1945 рр. Партизанські формування та органи керівництва ними |
| title_sort | україна партизанська. 1941—1945 рр. партизанські формування та органи керівництва ними |
| topic | Критика та бібліографія |
| topic_facet | Критика та бібліографія |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204813 |
| work_keys_str_mv | AT čaikovsʹkiias ukraínapartizansʹka19411945rrpartizansʹkíformuvannâtaorganikerívnictvanimi AT kučerví ukraínapartizansʹka19411945rrpartizansʹkíformuvannâtaorganikerívnictvanimi |