Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.)
Saved in:
| Published in: | Український історичний журнал |
|---|---|
| Date: | 2003 |
| Main Author: | |
| Format: | Article |
| Language: | Ukrainian |
| Published: |
Інститут історії України НАН України
2003
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204836 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Journal Title: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Cite this: | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) / А.Ю. Мартинов // Український історичний журнал. — 2003. — № 2. — С. 122-133. — Бібліогр.: 34 назв. — укр. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859944336035151872 |
|---|---|
| author | Мартинов, А.Ю. |
| author_facet | Мартинов, А.Ю. |
| citation_txt | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) / А.Ю. Мартинов // Український історичний журнал. — 2003. — № 2. — С. 122-133. — Бібліогр.: 34 назв. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Український історичний журнал |
| first_indexed | 2025-12-07T16:12:49Z |
| format | Article |
| fulltext |
122 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
ÎÃËßÄÈ
À. Þ. ÌÀÐÒÈÍÎÂ (Êè ¿â)
ÏÓ Á ˲ ÊÀ Ö²¯ “ÍÀÓÊÎÂÎÃΠ² Ñ ÍÈ ÊÀ
ÄÈÏËÎÌÀÒÈ×Íί ÀÊÀ ÄŠ̲¯ ÓÊÐÀ ̄ ÍÈ”
(1998—2001 ðð.)
Íà ó êî âî- àíà ë³ òè ÷ íå çà áåç ïå ÷åí íÿ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî êóð ñó íå çà ëå -
æ íî¿ Óêðà ¿ íè ïî ñ³ äຠöåí ò ðàëü íå ì³ ñ öå ñå ðåä ïð³ î ðè òå ò íèõ çà âäàíü ðîç -
ðîá êè òà ðå à ë³ çà ö³¿ êîí öå ï òó àëü íèõ çà ñàä ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí íà øî¿
äåð æà âè. Îñî á ëè âå çíà ÷åí íÿ â îñìè ñ ëåí í³ ð³ ç íî ìà í³ ò íèõ ïðîáëåì
â³ä³ãðàþòü òàê³ íàóêîâî-äîñë³äí³ ñòðóêòóðè, ÿê ²í ñòè òóò ñòðà òå ã³ ÷ íèõ äî -
ñë³ äæåíü, ²í ñòè òóò ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí, ²í ñòè òóò ñâ³ òî âî¿ åêî íî ì³ êè òà
ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí ÍÀÍ Óêðà ¿ íè òà ³í., à òà êîæ íè ç êà íå óðÿ äî âèõ íå -
çà ëå æ íèõ íà ó êî âî- äî ñ ë³ ä íèõ ôîí ä³â, ùî óòâî ðþ þòü ñâîº ð³ ä íó ìå ðå æó
“ìîçêîâèõ öåí ò ð³â”, ïî êëè êà íèõ ïî â’ÿ çó âà òè òå î ð³þ é ïðà ê òè êó äè ï ëî ìà -
ò³¿ ³ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí, ïðî äó êó âà òè íå òðè â³ àëü í³ ³í íî âà ö³é í³ ï³ä õî äè
äî âè ð³ øåí íÿ ñêëà ä íèõ ïðî á ëåì ñó ÷à ñ íî ñ ò³.
Ñå ðåä ðÿ äó íà ó êî âèõ ïå ð³ î äè ÷ íèõ âè äàíü ïðè âåð òà þòü äî ñå áå óâà ãó,
íà ñàì ïå ðåä ð³ ç íî ìà í³ ò í³ ñ òþ ïó á ë³ êà ö³é, íà ó êî â³ â³ ñ íè êè Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿
àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè (ñòâî ðå íà Óêà çîì Ïðå çè äåí òà Óêðà ¿ íè Ë. Êó÷ìè â³ä
30 òðà â íÿ 1995 ð. ç ìå òîþ ï³ä ãî òîâ êè ÿê³ ñ íî íî âî¿ ãå íå ðà ö³¿ óêðà ¿í ñü êèõ
äè ï ëî ìà ò³â äëÿ âè ð³ øåí íÿ ïðî á ëå ìè êà ä ðî âî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ äåð æà â íèõ
îð ãà í³â, â³ä ïî â³ äàëü íèõ çà ðîç ðîá êó òà çä³é ñ íåí íÿ â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ çî â í³ ø íüî¿
ïî ë³ òè êè).
Ïðî ÿâîì çðî ñ òà þ ÷î ãî àâ òî ðè òå òó öüî ãî âè ùî ãî íàâ÷àëü íî ãî çà êëà äó
ñòà ëî éî ãî ïðè ºä íàí íÿ ó âå ðå ñ í³ 1998 ð. äî ̳æ íà ðî ä íî¿ Àñî ö³ à ö³¿ äè ï ëî -
ìà òè ÷ íèõ àêà äå ì³é ñâ³ òó. Òî ìó íå âè ïàä êîâî ñà ìå íà öüî ìó åòà ï³ ñòຠàê -
òó àëü íîþ ïî òðå áà òâîð ÷î ãî ôîð ìó âàí íÿ âëà ñ íî ãî íà ó êî âî ãî â³ ñ íè êà.
Ïåð øå ç âè ùå íà ç âà íèõ âè äàíü ïî áà ÷è ëî ñâ³ò ó 1998 ð. (âñüî ãî çà ïå -
ð³ îä 1998—2001 ðð. âè é ø ëî ï’ÿòü âè ïó ñ ê³â, â ÿêèõ îïó á ë³ êî âà íî áëè çü êî
350 íà ó êî âèõ ñòà òåé ð³ ç íî ãî òå ìà òè ÷ íî ãî ñïðÿ ìó âàí íÿ). Âæå ç ïåð øî ãî
íî ìå ðà “Íàóêîâèé â³ ñ íèê ÄÀÓ” (çà êðè òå ð³ ÿ ìè ÂÀÊ Óêðà ¿ íè) ââ³é øîâ äî
ïå ðå ë³ êó ïå ð³ î äè ÷ íèõ âè äàíü, äå ìî æóòü áó òè îïó á ë³ êî âà í³ ðå çóëü òà òè íà -
ó êî âèõ äî ñë³ äæåíü ç ³ñ òî ðè ÷ íèõ, ïî ë³ òè÷ íèõ òà þðè äè ÷ íèõ íà óê.
Ó ïåð øî ìó íî ìå ð³ íà ó êî âî ãî â³ ñ íè êà ðå ê òîð Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿
Óêðà ¿ íè ïðè ÌÇÑ Óêðà ¿ íè Á. ². Ãóìåíþê îïðè ëþ ä íèâ êîí öå ï òó àëü íèé
ï³ä õ³ä, ÿêî ãî ðå äà ê ö³é íà êî ëå ã³ÿ äî òðè ìó º òü ñÿ ó êî æ íî ìó âè äàí í³. Çî êðå -
ìà, ìå òîþ â³ ñ íè êà º “ãðóíòîâíå äî ñë³ äæåí íÿ ãå íå çè ñó óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî -
ìà òè ÷ íî¿ ñëó æ áè, ðîç êðèò òÿ ôîðì, ìå òî ä³â ³ çì³ ñ òó ¿¿ ðî áî òè, àíà ë³ òè ÷ íå
îñìè ñ ëåí íÿ ôóí äà ìåí òàëü íèõ çà ñàä òà çä³é ñ íåí íÿ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî
êóð ñó Óêðà ¿í ñü êî¿ äåð æà âè íà ì³æ íà ðî ä í³é àðå í³”. Ç ñà ìî ãî ïî ÷à ò êó áó ëî
çà ïðî ïî íî âà íî ïë³ ä íèé ï³ä õ³ä äî ôîð ìó âàí íÿ ðå äà ê ö³é íî ãî ïîð ò ôå ëÿ çà
ðà õó íîê ñòà òåé íå ëè øå ïðî â³ ä íèõ ôà õ³ â ö³â- ì³ æ íà ðî ä íè ê³â, â³ äî ìèõ äè ï -
ëî ìà ò³â, à íà ñàì ïå ðåä ñëó õà ÷³â Àêà äå ì³ ¿ — ìàé áó ò íüî¿ åë³ òè óêðà ¿í ñü êî¿
äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ ñëó æ áè. Òèì ñà ìèì áó ëî ñòâî ðå íî â³ä êðè òó ïëî ùàä êó äëÿ
øè ðî êî ãî íà ó êî âî- àíà ë³ òè ÷ íî ãî äèñ êóð ñó, àê òó àëü í³ñòü ÿêî ãî íå âòðà ÷à -
òè ìå ñâî ãî çíà ÷åí íÿ ç ÷à ñîì. Àäæå ìàé áó ò í³ì äî ñë³ ä íè êàì ³ñ òî 𳿠çî â -
í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè Óêðà ¿ íè áó äå íàä ç âè ÷àé íî ö³ êà âî îçíà éî ìè òè ñÿ ç
ôîð ìó âàí íÿì ïî ãëÿ ä³â ð³ ç íèõ ïî êî ë³íü â³ ò ÷è ç íÿ íèõ äè ï ëî ìà ò³â, ä³ à ëîã
ì³æ ÿêè ìè â³ä áó âà º òü ñÿ íà ñòî ð³í êàõ êî æ íî ãî âè äàí íÿ “Íàóêîâîãî â³ ñ -
íè êà ÄÀÓ”.
 ïó á ë³ êà ö³ ÿõ â³ äî áðà æå íî ðå àëü íèé ïðî öåñ ñòà íî â ëåí íÿ âè ùî¿ øêî -
ëè óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ ç ¿¿ ïð³ î ðè òå ò íîþ îð³ º í òà ö³ ºþ íà ïî ñè ëåí íÿ
ïðî ôå ñ³é íî¿ ï³ä ãî òîâ êè ñëó õà ÷³â Àêà äå 쳿, íà íà áëè æåí íÿ íàâ÷àëü íèõ
êóð ñ³â ³ òå ìà òè êè äî ñë³ ä íè öü êî¿ ðî áî òè äî ðîç â’ÿ çàí íÿ àê òó àëü íèõ ïðî -
á ëåì ïî òî ÷ íî¿ é ïåð ñ ïå ê òè â íî¿ ïðà ê òè êè ̳ í³ ñ òåð ñ ò âà çà êîð äîí íèõ
ñïðàâ Óêðà ¿ íè.
Äå ÿê³ íî ìå ðè â³ ñ íè êà áó ëè ñôîð ìî âà í³ â³ä ïî â³ ä íî äî ïå â íî¿ ïðî â³ ä íî¿
òå ìè. Íà ïðè ê ëàä, ó âè ïó ñ êó ¹ 3 çà 2000 ð. îïó á ë³ êî âà í³ ìà òå ð³ à ëè íà ó êî -
âèõ äî ïî â³ äåé, âè ãî ëî øå íèõ íà ̳æ íà ðî ä í³é íà ó êî âî - ïðà ê òè ÷ í³é êîí ôå -
ðå í ö³¿ “Ñó÷àñíà äè ï ëî ìà ò³ÿ: ñâ³ òî âèé äî ñâ³ä, íà ö³ î íàëü íà ñïå öè ô³ êà.
ÎÎÍ ó ñâ³ òî â³é ïî ë³ òè ö³”. Âè ïóñê ¹ 4 çà òîé æå ð³ê áóâ ïðè ñâÿ ÷å íèé òå ì³
“ªâðîïà: ïîñòóï ó ÕÕI ñòî ë³ò òÿ (³ñ òî ð³ÿ, ñó ÷à ñ íèé ñòàí, ïåð ñ ïå ê òèâè)”.
Òå ìà òè ÷ íèì áóâ òà êîæ âè ïóñê ¹ 5 çà 2001 ð., ï³ä ãî òî â ëå íèé äî äå ñÿ òè ð³÷ -
÷ÿ íå çà ëå æ íî ñ ò³ íà øî¿ äåð æà âè. Â éî ãî îñ íî âó áó ëè ïî êëà äå í³ ìà òå ð³ à ëè
íà ó êî âî- ïðà ê òè ÷ íî¿ êîí ôå ðå í ö³¿ “Óêðà¿íñüêà çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà òà äè ï -
ëî ìà ò³ÿ: äå ñÿòü ðî ê³â íå çà ëå æ íî ñ ò³”.
Ñòðó ê òó ðà ðó á ðèê “Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà ÄÀÓ” ñôîð ìó âà ëà ñÿ ôà ê òè ÷ íî,
ïî ÷è íà þ ÷è ç ïåð øî ãî íî ìå ðà. Öå äà ëî ìî æ ëè â³ñòü çðî áè òè âè äàí íÿ íå
ëè øå çì³ ñ òî âíî íà ñè ÷å íèì, à é ö³ êà âèì äëÿ øè ðî êî ãî êî ëà ôà õ³ â ö³â ç ³ñ -
òî ð³¿, ïî ë³ òî ëî 㳿, ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà. Ñå ðåä ïîñò³é íèõ ðó á ðèê íà çâå ìî
òà ê³, ÿê “Ñòîð³íêè ³ñ òî 𳿠ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí, çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè òà
äè ï ëî ìà ò³¿”, “̳æíàðîäí³ â³ä íî ñè íè, çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà ³ äè ï ëî ìà ò³ÿ íà
ñó ÷à ñ íî ìó åòà ï³”, “Äèïëîìàò³ÿ òà ïðî á ëå ìè ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà”, “Äèï -
ëîìàò³ÿ ³ ìî âà”. Ö³ êà âîþ º ðó á ðè êà “Äèïëîìàò³ÿ: ìè ñ òå ö ò âî ä³é, ìàé ñ òå ð -
í³ñòü ñëî âà”. ßê é ³í ø³ íà ó êî â³ ïå ð³ î äè ÷ í³ âè äàí íÿ, “Íàóêîâèé â³ ñ íèê
ÄÀÓ” òà êîæ ïî äຠðå öå í 糿 íà ïðî ô³ ëü í³ ìî íî ãðà ô³¿.
Îçíà éî ì ëåí íÿ ç³ çì³ ñ òîì êî æ íî ãî ç âè äàíü ñïî íó êຠçà ö³ êà â ëå íî ãî
÷è òà ÷à ïðî ÷è òà òè çà ïðî ïî íî âà í³ ñòàò ò³. Íà ñàì ïå ðåä çâåð òຠíà ñå áå óâà ãó
äî ñë³ äæåí íÿ ³ñ òî ðè ÷ íî¿ òðà äè ö³¿ â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ òà ñâ³ òî âî¿ äè ï ëî ìà ò³¿, áåç
çíàí íÿ ÿêî¿ íå ìî æå ñôîð ìó âà òè ñÿ ôà õ³ âåöü, ÿêèé çàâ æäè áó äå ãî òî âèì
â³ä ïî â³ ñ òè íà âè êëè êè íàä ç âè ÷àé íî ñêëà ä íî¿ ñó ÷à ñ íî¿ ñè ñ òå ìè ì³æ íà ðî ä -
íèõ â³ä íî ñèí.
Ó Äè ï ëî ìà òè ÷ í³é àêà äå 쳿 ñêëà ëà ñÿ âè ñî êî ïðî ôå ñ³é íà øêî ëà â³ ò ÷è ç -
íÿ íèõ ìå ä³ º â³ ñ ò³â, ÿê³ çíà éî ì ëÿòü ñâî ¿õ ñëó õà ÷³â ³ ÷è òà ÷³â â³ ñ íè êà ç íî â³ ò -
í³ ìè äî ñë³ äæåí íÿ ìè ³ñ òî 𳿠ñå ðå ä í³õ â³ ê³â, ùî ñòà ëè âà æ ëè âèì åòà ïîì
ôîð ìó âàí íÿ äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ òðà äè ö³¿, çî êðå ìà ºâ ðî ïåé ñü êî¿. Ó öüî ìó êîí -
òå ê ñ ò³ çâåð òຠíà ñå áå óâà ãó ñòàò òÿ Í. Ã. Ïîäàëÿê, ïðè ñâÿ ÷å íà àíà ë³ çó òà -
º ì íî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ ïà ïè Ãðè ãî ð³ÿ VII ùî äî Êè ¿ â ñü êî¿ Ðó ñ³ â XI ñò., êî ëè ï³ ñ -
ëÿ ðîç êî ëó 1054 ð. ïî ñè ëè ëà ñÿ êîí êó ðå í ö³ÿ ì³æ ïàï ñü êèì ïðå ñòî ëîì òà
³ çàí ò³ º þ 1. Ö³ êà â³ àñ ïå ê òè ³ñ òî 𳿠ôîð ìó âàí íÿ ïî ñîëü ñü êèõ çâè ÷à ¿â âè -
ñâ³ ò ëå í³ â ñòàò ò³, ïðè ñâÿ ÷å í³é àíà ë³ çó ñòà íó ºâ ðî ïåé ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ ïåð -
øî¿ ïî ëî âè íè XVI ñò. òà ¿¿ çâ’ÿç êàì ç óêðà ¿í ñü êè ìè çå ì ëÿ ìè. Öå áóâ ÷àñ
ïî ÷à ò êó ôîð ìó âàí íÿ íà ö³ î íàëü íèõ äåð æàâ, ùî ñòè ìó ëþ âà ëî ðîç âè òîê íî -
âèõ ì³æ äåð æà â íèõ â³ä íî ñèí òà áî ðî òü áè çà ãå ãå ìî í³þ â ªâ ðî ï³ íå ëè øå íà
äâî ñòî ðîí íüî ìó, àëå é íà çà ãàëü íî ºâ ðî ïåé ñü êî ìó ð³ â íÿõ. Óêðà ¿í ñü ê³ çå ì ë³
ó òîé ïå ð³ îä áó ëè îá’ºê òîì åêñ ïàí ñ³¿ é îïè íè ëèñü ó ñêëà ä³ ð³ ç íèõ äåð-
æà â — Ïî ëü ù³, Ëè ò âè, Óãî ð ùè íè, Ìî ë äà ⳿, Ìî ñ êîâ ñü êî ãî êíÿ ç³â ñ ò âà,
Êðèì ñü êî ãî õàí ñ ò âà, Òó ðå ÷ ÷è íè. Ïðî òå âî íè ïîñòó ïî âî ³í òå ã ðó âà ëè ñÿ â
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 123
Îãëÿäè
ºâ ðî ïåé ñü êó ñè ñ òå ìó ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí, ÿêà ôîð ìó âà ëà ñÿ íà ðó áå æ³
ñå ðå ä íüî â³÷ ÷ÿ ³ ðàí íüî ãî íî âî ãî ÷à ñó 2.
 2004 ð. â³ä çíà ÷à òè ìå òü ñÿ ïî ì³ ò íà äà òà â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ ³ñ òî ð³ ¿ —
350-ð³÷÷ÿ Ïå ðå ÿñ ëàâ ñü êî¿ ðà äè ³ Ìî ñ êîâ ñü êî ãî äî ãî âî ðó 1654 ð. Ìî æ íà
ïå ðå äáà ÷è òè, ùî â öüî ìó êîí òå ê ñ ò³ ðîç ãî ð íå òü ñÿ æâà âà äèñ êó ñ³ÿ íàâ êî -
ëî ³ñ òî ðè ÷ íî ãî çíà ÷åí íÿ ö³ º¿ ïî 䳿 äëÿ Óêðà ¿ íè òà Ðî ñ³¿. Ðîç â³ þ âàí íþ
³ì ïåð ñü êèõ ì³ ô³â, ÿêè ìè îá ðî ñ òà ëà öÿ ðà äà, ïðè ñâÿ ÷å íà ñòàò òÿ Þ. À. Ìè -
öèêà. ³í çî êðå ìà ñëó ø íî çà çíà ÷àº, ùî öå áóâ ÷åð ãî âèé ïî ë³ òè÷ íèé ñî -
þç, âè êëè êà íèé íå îá õ³ä í³ ñ òþ áî ðî òü áè ïðî òè êî ëî í³ àëü íî ãî ãí³ òó Ðå ÷³
Ïî ñïî ëè òî¿. Àâ òîð íà ãà äóº ïðî îñî á ëè âî ñ ò³ ïîñòó ïî âî ãî âñòà íî â ëåí íÿ
ðî ñ³é ñü êî ãî êîí ò ðî ëþ çà óêðà ¿í ñü êè ìè çå ì ëÿ ìè, ïî ÷à òîê ÿêèì ïî êëà ëî
ïî ðó øåí íÿ ïå ðå ÿñ ëàâ ñü êèõ äî ìî â ëå íî ñ òåé 3. Âçà ãà ë³, íà íà øó äó ì êó,
âæå íà ñòàâ ÷àñ çà ëè øè òè ³ñ òî ðè êàì öþ ñòî ð³í êó óêðà ¿í ñü êî- ðî ñ³é -
ñü êèõ â³ä íî ñèí ³ íå äî ñë³ äæó âà òè ¿¿, âè õî äÿ ÷è ç ïðèí öè ï³â ïî ë³ òè÷ íî¿
äî ö³ ëü íî ñ ò³.
Ðîëü äè ï ëî ìà ò³¿ ó ì³æ öè â³ ë³ çà ö³é íî ìó ä³ à ëî ç³ âè ñâ³ ò ëþ º òü ñÿ â ñòàò -
ò³- ïå ðå ê ëà ä³ òó ðå öü êî ãî äî ñë³ ä íè êà Ìå õ ìåò Ñà ðàÿ, ïðè ñâÿ ÷å í³é òðè âà ë³é
³ñ òî 𳿠óêðà ¿í ñü êî- òó ðå öü êèõ â³ä íî ñèí, ÿê³ ó â³ ò ÷è ç íÿ í³é ³ñ òî ð³ î ãðà ô³¿
ï³ ñ ëÿ À.Êðèì ñü êî ãî ùå ÷å êà þòü íà íî â³ ïî êî ë³í íÿ äî ñë³ ä íè ê³â. Ïðî òÿ -
ãîì òðüîõ ñòî ë³òü óêðà ¿í ñü ê³ çå ì ë³, îð³ º í òó þ ÷è ñâîþ ïî ë³ òè êó çã³ ä íî ç
ðîç ñòà íîâ êîþ ñèë, áó ëè áó ôå ðîì ì³æ Ïî ëü ùåþ, Ðî ñ³ ºþ òà Îñ ìàí ñü êîþ
³ì ïå ð³ ºþ. ² íà ìå æ³ XXI ñò. äëÿ íå çà ëå æ íî¿ Óêðà ¿ íè Òó ðå ÷ ÷è íà º âà æ ëè -
âèì ïàð ò íå ðî ì 4.
Ïîñò³é íà óâà ãà äî ñë³ ä íè ê³â, ÿê³ ïó á ë³ êó þ òü ñÿ íà ñòî ð³í êàõ â³ ñ íè êà,
ïðè êó òà äî äî áè çìà ãàíü çà íå çà ëå æ í³ñòü Óêðà ¿ íè â 1917—1922 ðð. Ó êîí -
òå ê ñ ò³ ñó ÷à ñ íî¿ ïî ë³ òè÷ íî¿ ñè òó à ö³¿ â íà ø³é äåð æà â³ çâåð òຠíà ñå áå óâà ãó
³ñ òî ð³ÿ íà ö³ î íàë- êî ìó í³ ñ ò³â ç Óêðà ¿í ñü êî¿ êî ìó í³ ñ òè ÷ íî¿ ïàð ò³¿, ÿê³ ôà ê -
òè ÷ íî äî 1925 ð. ó ñâîº ð³ ä íèé ñïî ñ³á áî ðî íè ëè ³äåþ íà ö³ î íàëü íî ãî ñó âå ðå -
í³ òå òó. Çî êðå ìà, ÓÊÏ óòðè ìà ëà ñÿ ïðè ðà òè ô³ êà ö³¿ Ðè çü êî ãî äî ãî âî ðó
1921 ð. ç Ïî ëü ùå þ 5. Âçà ãà ë³ ð³ ç í³ ïî ë³ òè÷ í³ ñè ëè, àëå îä íà êî âî íå âäà ëî
íà ìà ãà ëè ñÿ áî ðî íè òè íå çà ëå æ í³ñòü Óêðà ¿ íè â ò³ áó ðå ëî ì í³ ðî êè. Ïðî öå
çãà äó ºø, ïðî ÷è òà â øè íà ðè ñè ïðî Îëå ê ñàí ä ðà Øó ëü ã³ íà òà Õðè ñ òè ÿ íà Ðà -
êîâ ñü êî ãî. Îáè ä âà áó ëè ïî ì³ ò íè ìè ïîñòà òÿ ìè â³ò÷èçíÿíî¿ äè ï ëî ìà ò³¿
ì³æ âî ºí íî ãî ïå ð³ î äó 6. Ïî âåð òà òè ñÿ äî òðà ã³ ÷ íèõ ñòî ð³ íîê íà ö³ î íàëü íî¿ ³ñ -
òî 𳿠íà ñòî ð³í êàõ â³ ñ íè êà ñë³ä ³ íà äà ë³, àäæå äè ï ëî ìàò ïî âè íåí ïà ì’ÿ òà òè
óðî êè ³ñ òî ð³¿.
Òî ìó â äðó ãî ìó âè ïó ñ êó “Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà ÄÀÓ” âì³ ùå íî ðÿä ö³ êà -
âèõ ñòà òåé, ïðè ñâÿ ÷å íèõ ïðî á ëå ìàì ðîç âè ò êó ãà í çåé ñü êî ãî êó ïå öü êî ãî
îá’ºä íàí íÿ òàê çâà íî¿ “Ãàíçè ì³ñò” ó XIII—XIV ñò. ó êîí òå ê ñ ò³ ïå ðå õî äó
âñ³ º¿ ïî â íî òè âëà äè ïî çä³é ñ íåí íþ ãà í çåé ñü êî¿ òîð ãî âî¿ ïî ë³ òè êè äî ì³ ñü -
êèõ ìà ã³ ñ ò ðà ò³ â 7. Òàêîæ ïîêàçàíî ïî䳿 ñòàë³íñüêèõ âîºí, ÿê³ ïîñ³äàþòü
âàæëèâå ì³ñöå â ³ñ òî 𳿠ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí ³ ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà ðàí -
íüî ãî íî âî ãî ÷à ñó â ªâ ðî ï³ (ïåð øà ïî ëî âè íà XV ñò.), êî ëè ôîð ìó âà ëà ñÿ
ïðî ôå ñ³é íà åòè êà äè ï ëî ìà ò³ ¿ 8.
Óâà ãó ÷è òà ÷à ïðè âåð òຠñòàò òÿ Á.Â. Ñåðã³é÷óêà, â ÿê³é âè ñâ³ ò ëå íî
îïó á ë³ êî âà í³ â Òó ðå ÷ ÷è í³ ìà ëî â³ äî ì³ â Óêðà ¿ í³ ñïî ãà äè îä íî ãî ç êå ð³ â íè -
ê³â êðèì ñü êî òà òàð ñü êî¿ àâ òî íî 쳿 â 1917—1918 ðð. Äæà ôå ðà Ñåé äà ìå òà,
ÿêèé ïðî òÿ ãîì öüî ãî ÷à ñó òðè ÷³ â³â ïå ðå ãî âî ðè ç ïðè âî äó óêðà ¿í ñü êî-
êðèì ñü êî òà òàð ñü êèõ â³ä íî ñèí ç ïðî â³ ä íè ìè ïî ë³ òè êà ìè ÓÍÐ Ì. Ãðó -
øåâñüêèì, Î. Øóëüã³íèì, Â. Âèí íè÷åí êîì. Çî êðå ìà Ïå ò ëþ ðà, âè ÿâ ëÿ -
º òü ñÿ, ï³ä òðè ìóâàâ ³äåþ â³é ñü êî âî¿ ñï³â ï ðà ö³ òà ôîð ìó âàí íÿ ìó ñó ëü ìàí -
ñü êèõ â³é ñü êî âèõ ÷à ñ òè í 9.
124 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
Îãëÿäè
Ïå â íèé ³í òåðåñ âè êëè êຠñïðî áà ³ñ òî ðè êî- ïî ë³ òè ÷ íî ãî àíà ë³ çó ó÷à ñ ò³
óêðà ¿í ñü êî ãî ïðà âî ñëà â íî ãî äó õî âåí ñ ò âà ó ôîð ìó âàí í³ òà çä³é ñ íåí í³ çî â -
í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè Ãå òü ìà í ùè íè äðó ãî¿ ïî ëî âè íè XVII — íà ïðè ê³ í ö³
XVIII ñò. Àâ òîð ñëó ø íî íà ãî ëî øóº íà òî ìó, ùî â òîé ÷àñ öå ð ê âà, ïî ñó ò³,
áó ëà ÷è íå ºäè íèì ëå ã³ òè ì íèì íà ö³ î íàëü íèì ³í ñòè òó òîì â óìî âàõ â³ä ñó ò -
íî ñ ò³ óêðà ¿í ñü êî¿ íà ö³ î íàëü íî¿ äåð æà â íî ñ ò³. Âî ä íî ÷àñ âàæ êî ïî ãî äè òè ñÿ ç
âè ñíîâ êîì àâ òî ðà, ùî “÷åðåç ñâîþ àê òè â í³ñòü ó ñâ³ò ñü êèõ ñïðà âàõ óêðà ¿í -
ñü êà öå ð ê âà çãî äîì ïå ðå òâî ðè ëà ñÿ íà äî äà òîê ðî ñ³é ñü êî ãî ³ì ïåð ñü êî ãî
äåð æà â íî ãî ìå õà í³ ç ìó íà óêðà ¿í ñü êèõ òå ðå íàõ” 10. Íàì çäà º òü ñÿ, ùî ïî ÿñ -
íåí íÿ öüî ìó º çíà ÷ íî ñêëà ä í³ øèì ³ íå ìî æå áó òè äå òåð ì³ íî âà íèì ñó òî
ïî ë³ òè÷ íè ìè ïðè ÷è íà ìè. Çà ãàëü íî â³ äî ìèì º âíå ñîê óêðà ¿í ñü êî ãî äó õî -
âåí ñ ò âà â ïî øè ðåí íÿ ºâ ðî ïåé ñü êèõ êóëü òó ð íèõ òðà äè ö³é ó Ðî ñ³¿. Çãà äàé ìî
õî ÷à á ðîëü Ôå î ôà íà Ïðî êî ïî âè ÷à â ³äå î ëî ã³ ÷ íî ìó çà áåç ïå ÷åí í³ ðå ôîðì
Ïå ò ðà I. Âî ä íî ÷àñ, ïðà öþ þ ÷è íà ñïî ð³ ä íå íó ïðà âî ñëà â íó ðî ñ³é ñü êó öå ð ê -
âó â ìå æàõ òàê áè ìî âè òè îä íî ãî öè â³ ë³ çà ö³é íî ãî âè áî ðó, óêðà ¿í ñü êå ïðà -
âî ñëà â íå äó õî âåí ñ ò âî ïîñòó ïî âî, àëå íå ìè íó ÷å âòðà ÷à ëî áà ÷åí íÿ ãî ðè çî í -
òó ñó òî íà ö³ î íàëü íèõ çà âäàíü, ³í òå ã ðó þ ÷èñü äî á³ëüø ïî òó æ íî¿ îäåð æà â ëå -
íî¿ ìà øè íè ðî ñ³é ñü êî ãî ïðà âî ñëà â’ÿ.
Ó êîí òå ê ñ ò³ ì³æ öå ð êî â íî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ ³í òåðåñ âè êëè êຠñòàò òÿ, ïðè -
ñâÿ ÷å íà âè ñâ³ ò ëåí íþ âçà º ìî 䳿 ³íî çå ì íèõ äè ï ëî ìà òè ÷ íèõ ïðå ä ñòà â íèöòâ
òà ðèì ñü êî- êà òî ëè öü êî¿ öå ð ê âè â Óêðà ¿ í³ â 1920—1930 ðð. Ñïåö ñ ëó æ áè
âñ³ ëÿ êî ïå ðå øêî äæà ëè â³ä ðî äæåí íþ ³º ðàð õ³¿ ðè ìî- êà òî ëè öü êî¿ öå ð ê âè â
ÓÑÐÐ. Íà ïðè ê³ í ö³ 30-õ ðð., ç ïðè ïè íåí íÿì ³ñ íó âàí íÿ êîí ñóëü ñü êèõ óñòà -
íîâ Ïî ëü ù³, ͳ ìå ÷ ÷è íè, ²òà 볿, áó ëî ðî ç³ ðâà íî îñòàí í³é çâ’ÿ çîê êà òî ëè ê³â
Óêðà ¿ íè ç Ïàï ñü êèì ïðå ñòî ëî ì 11.
Ó ñòàò òÿõ òå ìà òè ÷ íî¿ ³ñ òî ðè ÷ íî¿ ðó á ðè êè â ÷å ò âåð òî ìó âè ïó ñ êó â³ ñ íè -
êà óâà ãà ôà õ³ â ö³â- ³ñ òî ðè ê³â çî ñå ðå äæå íà íà âè ñâ³ ò ëåí í³ ³ñ òî 𳿠ºâ ðî ïåé ñü -
êî¿ çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè ³ äè ï ëî ìà ò³¿. Äëÿ ìå ä³ º â³ ñ ò³â ö³ êà âè ìè º íà ó êî â³
ðîç â³ä êè ìè íó ëî ãî ºâ ðî ïåé ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ íà ïðè ê³ í ö³ ïå ð³ î äó ñå ðå ä íüî -
â³÷ ÷ÿ. Òàê, Í. Ã. Ïîäàëÿê ðîç êðè ëà ðîëü ãà í çåé ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ ó ï³ä ïè -
ñàí í³ Óòðå õò ñü êî ãî ìè ðó 1474 ð., ÿêèé ñòàâ îñòàí íüîþ äè ï ëî ìà òè ÷ íîþ
ïå ðå ìî ãîþ Ãà í çè, ùî çó ì³ ëà â³ä ñòî ÿ òè ñâ³é åêî íî ì³ ÷ íèé ïðî ñ ò³ð â³ä çà -
ç³ õàíü àí ã ë³é ñü êèõ êó ï ö³â, àëå ç³ òê íó ëàñü ³ç ñå ð éî ç íîþ âíó ò ð³ ø íüîþ çà -
ãðî çî þ — ³ñ íó âàí íÿì ñó ïå ð íè ö ò âà âñå ðå äè í³ îá’ºä íàí íÿ 12. Ó êîí òå ê ñ ò³
ëî ã³ ÷ íî ãî ïðî äîâ æåí íÿ äî ñë³ äæåí íÿ ïðî á ëå ìè ïðî òè ñòî ÿí íÿ ìà òå ðè êî âî¿
ªâ ðî ïè ïî øè ðåí íþ åêî íî ì³ ÷ íî ãî ³ äè ï ëî ìà òè ÷ íî ãî âïëè âó Àí ã 볿 ïî êà -
çà íî êðàõ àí ã ë³é ñü êî¿ “ïîë³òèêè âòðó ÷àí íÿ” ó í³ äå ð ëàíä ñü ê³ ñïðà âè â äðó -
ã³é ïî ëî âè í³ XVI ñò. Ïî ñè ëåí íÿ òîð ãî âå ëü íî¿ êîí êó ðå í ö³¿ ì³æ Àí ã ë³ ºþ òà
í³ äå ð ëàíä ñü êè ìè ïðî â³ í ö³ ÿ ìè íà ºâ ðî ïåé ñü êèõ ³ çà ìîð ñü êèõ ðèí êàõ âðå -
ø ò³ ñòè ìó ëþ âà ëî ïî äàëü ø³ áó ð æó à ç í³ ñó ñ ï³ ëü íî- ïî ë³ òè ÷ í³ ïå ðå òâî ðåí íÿ â
îáîõ êðà ¿ íàõ, ÿê³ íå çà áà ðîì ÷å ðåç ðå âî ëþ ö³¿ çì³ íè ëè õà ðà ê òåð ñî ö³ àëü íî ãî
óñò ðîþ â öèõ êðà ¿ íàõ ³ íà ïðÿì ðîç âè ò êó âñå ñâ³ ò íüî¿ ³ñ òî ð³ ¿ 13.
Öþ äó ì êó òà êîæ ï³ä ò âåð äæóº ñòàò òÿ, ïðè ñâÿ ÷å íà òå î ðå òè êî- ìå òî äî ëî -
ã³ ÷ íèì ïðî á ëå ìàì ³í ñòè òó ö³ î íà ë³ çà ö³¿ ºâ ðî ïåé ñü êî¿ çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè
äî áè ðàí íüî ãî íî âî ãî ³ íî âî ãî ÷à ñó. Íà îñ íî â³ àíà ë³ çó ïî ä³é Â. Ã. Ö³âàòèé
ïðî ïî íóº êëà ñè ô³ êà ö³þ ï’ÿ òè ñóá ñè ñ òåì: ïåð øà — Ôðà í ö³ÿ, Àí ã ë³ÿ; äðó -
ãà — Ñâÿ ùåí íà Ðèì ñü êà ³ì ïå ð³ÿ ãåð ìàí ñü êî¿ íà ö³¿, ²ñ ïà í³ÿ, ²òà ë³ÿ; òðå òÿ—
Ñïî ëó ÷å í³ ïðî â³ í ö³¿ (Ãî ë ëàí ä³ÿ), Ïîð òó ãà ë³ÿ; ÷å ò âåð òà — Öåí ò ðàëü íà ³
Ñõ³ ä íà ªâ ðî ïà, Ðî ñ³ÿ, Óêðà ¿ íà, ï’ÿ òà — Øâåé öà ð³ÿ, Ñêàí äè íà â³ÿ, Áàë êàí -
ñü ê³ êðà ¿ íè 14 (ìî æ ëè âî îñòàí í³, âðà õî âó þ ÷è ñïå öè ô³ êó ¿õ íüî ãî ³ñ òî ðè ÷ -
íî ãî ðîç âè ò êó, ëî ã³ ÷ íî áó ëî á âè î ê ðå ìè òè â ùå îäèí ñóá ðå ã³ îí). Ìî æ íà
ö³ë êîì ïî ãî äè òè ñÿ ç äó ì êîþ àâ òî ðà ïðî òå, ùî óòâî ðåí íÿ ºâ ðî ïåé ñü êî¿
ñè ñ òå ìè âè ÿâè ëî ñÿ íàé âà æ ëè â³ øèì ÷èí íè êîì ºâ ðî ïåé ñü êî ãî ³ñ òî ðè ÷ íî ãî
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 125
Îãëÿäè
ñòðèá êà XVI—XIX ñò., âî ä íî ÷àñ ³ñ òî ðè ÷ íèé ëàíä øàôò À糿 ôàêòè÷íî äî
ÕÕ ñò. çà ëè øà â ñÿ “äîñèñòåìíèì”.
Çà ãà ëîì òå ìà òè êà ñòà òåé, ïðè ñâÿ ÷å íèõ ³ñ òî ðè ÷ íèì àñ ïå ê òàì äè ï ëî ìà -
ò³¿ ³ çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè, º ð³ ç íî ìà í³ ò íîþ, çì³ ñ òî â íî íà ñè ÷å íîþ é ö³ êà -
âîþ äëÿ ôà õ³ â ö³â, ÿê³ ñïå ö³ à ë³ çó þ òü ñÿ ç ð³ ç íèõ ïè òàíü â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ òà âñå -
ñâ³ ò íüî¿ ³ñ òî ð³¿.
Âî ä íî ÷àñ íàé á³ëüø àê òó àëü íè ìè äëÿ âè ð³ øåí íÿ íî â³ ò í³õ ïðî á ëåì
ôîð ìó âàí íÿ óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ º ñó ÷à ñ í³ ì³æ íà ðî ä í³ â³ä íî ñè íè ³ çî â -
í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà. Íà ñòî ð³í êàõ óñ³õ ï’ÿ òè â³ ñ íè ê³â, ÿê³ âæå ââ³é ø ëè äî íà ó -
êî âî ãî îá³ ãó, øè ðî êî ïðå ä ñòà â ëå í³ ñòàò ò³ ïðî â³ ä íèõ óêðà ¿í ñü êèõ äè ï ëî ìà ò³â
³ ñëó õà ÷³â Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè, ïðè ñâÿ ÷å í³ ð³ ç íèì àê òó àëü -
íèì ïè òàí íÿì ðîç âè ò êó äâî ñòî ðîí í³õ â³ä íî ñèí, òå î ðå òè ÷ íèì òà ïðà ê òè ÷ -
íèì ïðî á ëå ìàì ðå à ë³ çà ö³¿ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî êóð ñó Óêðà ¿ íè.
Ö³ êà âè ìè ³ ñëó ø íè ìè, íà íà øó äó ì êó, º çà óâà æåí íÿ Â. Ñ. Áðóçà ùî -
äî îá’ºê òè â íî¿ îö³í êè äî ñâ³ äó ðî áî òè óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ â ÎÎÍ ó
1945—1991 ðð. Çî êðå ìà â³í ñïðà âå ä ëè âî ï³ä êðå ñ ëþº, ùî ïðèí öè ïè ³ íà -
ïðÿ ìè çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè ðà äÿí ñü êî¿ Óêðà ¿ íè âè çíà ÷à ëè ñÿ ñî þ ç íè ìè
îð ãà íà ìè. Ïðî òå â³ ò ÷è ç íÿ íà äè ï ëî ìà ò³ÿ ÿê ³í ñò ðó ìåíò âò³ ëåí íÿ â æèò òÿ
çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íèõ çà âäàíü ìà ëà ïå â í³ îá ìå æå í³ ìî æ ëè âî ñ ò³ â ïëà í³
ïî øó êó ìå òî ä³â ³ øëÿ õ³â ïðà ê òè ÷ íî¿ ä³ ÿ ëü íî ñ ò³. Äî òî ãî æ áó ëî á íå ïðà -
âè ëü íèì ââà æà òè, ùî ñî þ ç íà çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà íå âðà õî âó âà ëà, àáî ñó -
ïå ðå ÷è ëà ³í òåðåñàì ðå ñ ïó á ë³ êè 15. ϳä ò âåð äæåí íÿ ö³é òå ç³ ìî æ íà çíàéòè
õî ÷à á ó äè ï ëî ìà òè ÷ íî ìó çà áåç ïå ÷åí í³ ïðî öå ñó îá’ºä íàí íÿ â ñêëà ä³
ÓÐÑÐ á³ëü øî ñ ò³ åò í³ ÷ íèõ óêðà ¿í ñü êèõ çå ìåëü ï³ ñ ëÿ Äðó ãî¿ ñâ³ òî âî¿ â³é íè.
Ùî ïðà â äà, ³ â ö³é òå ç³ ìî æ íà çíàéòè ïðè â³ä äëÿ âìî òè âî âà íî¿ äèñ êó ñ³¿.
Àäæå íà ïðè êëà ä³ ñòà â ëåí íÿ ñî þ ç íî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ äî âè ð³ øåí íÿ ì³æ íà ðî ä -
íèõ àñ ïå ê ò³â ÷î ð íî áèëü ñü êî¿ êà òà ñ ò ðî ôè íà ïðè ê³ í ö³ 80-õ ðð. ÕÕ ñò. ìî æ -
íà ïî áà ÷è òè ñïðî áè øòó ÷ íî¿ ³çî ëÿ ö³¿ ÓÐÑÐ â³ä ì³æ íà ðî ä íî¿ äî ïî ìî ãè,
ÿêà ìà ëà éòè ïå ðå âà æ íî ÷å ðåç öåíòð. Âî ä íî ÷àñ çà ãà ëîì, íà íà øó äó ì êó,
íà ó êî âà ïðî á ëå ìà ïî ë³ òè÷ íî íå óïå ðå äæå íî ãî àíà ë³ çó ðà äÿí ñü êî ãî ïå ð³ î -
äó ïå ðå ä³ ñ òî 𳿠ñó ÷à ñ íî¿ óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ âñå ùå ïî òðå áóº ðå òå ëü -
íî ãî äî ñë³ äæåí íÿ.
Ñå ðåä çà ãàëü íèõ òå î ðå òè ÷ íèõ ïðî á ëåì ñó ÷à ñ íèõ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî -
ñèí, ÿê³ çíàéøëè ñâîº â³ äî áðà æåí íÿ íà ñòî ð³í êàõ “Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà
ÄÀÓ”, ïðè âåð òà þòü äî ñå áå óâà ãó ïè òàí íÿ êëà ñè ô³ êà ö³¿ â³é ñü êî âèõ êîí ô -
ë³ ê ò³â, âè ñâ³ ò ëåí íÿ ð³ ç íèõ àñ ïå ê ò³â ³í ôîð ìà ö³é íèõ ì³æ íà ðî ä íèõ îá ì³ í³â
òà ³í ôîð ìà ö³é íî¿ íà ö³ î íàëü íî¿ áåç ïå êè, ó÷à ñ ò³ Óêðà ¿ íè â ìè ðî òâîð ÷èõ
îïå ðà ö³ ÿõ ³ ïðî öå äó ðàõ ïî ñå ðå ä íè ö ò âà.
Ó êîí òå ê ñ ò³ çàâ æäè àê òó àëü íî ãî äèñ êóð ñó íàâ êî ëî ïè òàíü óäî ñêî íà -
ëåí íÿ êîí öå ï ö³¿ ãà ðàí òó âàí íÿ íà ö³ î íàëü íî¿ áåç ïå êè ïðè âåð òຠäî ñå áå
óâà ãó ñòàò òÿ Ã. Ô. Êîñòåíêà, ïðè ñâÿ ÷å íà ïðî á ëå ì³ òè ïî ëî ã³ çà ö³¿ ³ êëà ñè -
ô³ êà ö³¿ âî ºí íèõ êîí ô ë³ ê ò³â. Àâ òîð ïðî ïî íóº àíà ë³ç òðüîõ òè ï³â â³é í —
â³é íà çà äî ì³ íó âàí íÿ, â³é íà çà òå ðè òî 𳿠òà çì³ øà íèé òèï â³é íè. ³í çó ïè -
íÿ º òü ñÿ íà äâîõ âè äàõ â³é í — îáî ðîí íèõ ³ íà ñòó ïàëü íèõ. Ïî êà ç íè êè êëà -
ñè ô³ êà ö³¿ ôîð ìó þ òü ñÿ ç óðà õó âàí íÿì ïðà âî âèõ, êóëü òó ð íèõ, ñî ö³ àëü íî-
ïñè õî ëî ã³ ÷ íèõ, ñòðà òå ã³ ÷ íèõ òà ÿê³ ñ íèõ îçíà ê 16. Ïî ä³ á íà ìå òî äî ëî ã³ÿ êëà -
ñè ô³ êà ö³¿ âî ºí íèõ êîí ô ë³ ê ò³â ä³é ñ íî äຠìî æ ëè â³ñòü, âðà õî âó þ ÷è ð³ ç í³
÷èí íè êè, ðîç ðî á ëÿ òè òå î ðå òè ÷ í³ çà ñà äè ³ ïðà ê òè ÷ í³ ï³ä õî äè äî íè í³ àê òó -
àëü íî¿ ïðî á ëå ìè — çì³ íè â³é ñü êî âî¿ äî ê ò ðè íè òà ðå ôîð ìó âàí íÿ Çáðîé íèõ
ñèë Óêðà ¿ íè. À öå, â ñâîþ ÷åð ãó, âè ìà ãຠâ³ä óêðà ¿í ñü êèõ äè ï ëî ìà ò³â îá³ ç -
íà íî ñ ò³ ç â³ä ïî â³ ä íè ìè ïðî á ëå ìà ìè, àáè îñìè ñ ëå íî çà áåç ïå ÷ó âà òè ñïðè ÿ ò -
ëè â³ ì³æ íà ðî ä í³ óìî âè äëÿ çì³ ö íåí íÿ íà ö³ î íàëü íî¿ áåç ïå êè.
126 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
Îãëÿäè
Ñå ðåä íî âèõ ïî íÿòü, ÿê³ ôîð ìó þòü ñó ÷à ñ íó òå î ðå òè ÷ íó áà çó ì³æ íà ðî -
ä íèõ â³ä íî ñèí, âà æ ëè âå ì³ ñ öå ïî ñ³ äà þòü, çî êðå ìà, òàê çâà íà òå î ð³ÿ äå ìî ê -
ðà òè ÷ íî ãî ìè ðó òà ïðèí öèï “ãóìàí³òàðíî¿ ³í òåð âå í ö³¿”.
ϳ ñ ëÿ çà ê³í ÷åí íÿ “õîëîäíî¿ â³é íè” âïåð øå â ³ñ òî 𳿠ëþä ñ ò âà çà ãàëü -
íèé ïî òå í ö³ àë êðà ¿í, äå ïà íó þ ÷èì º äå ìî ê ðà òè ÷ íèé ïî ë³ òè÷ íèé ðå æèì,
íè í³ ïå ðå âà æຠìî æ ëè âî ñ ò³ êðà ¿í ç àâ òî ðè òà ð íè ìè âëà ä íè ìè ³í ñòè òó òà ìè,
íå êà æó ÷è âæå ïðî äè ê òà òîð ñü ê³. Çäà âà ëî ñÿ á, çà ãàëü íà ê³ëü ê³ñòü â³éí ó
ãëî áàëü íî ìó ìà ñ ø òà á³ ìà ëà á çìå í øó âà òè ñÿ, àäæå äå ìî ê ðà ò³¿ íå âî þ þòü
ì³æ ñî áîþ, îñê³ëü êè ìà þòü ³í ø³ ìå õà í³ ç ìè ðîç â’ÿ çàí íÿ êîí ô ë³ ê ò³â, ùî
âè íè êà þòü ì³æ íè ìè 17. Âî ä íî ÷àñ ê³ëü ê³ñòü ëî êàëü íèõ òà ðå ã³ î íàëü íèõ
â³éí ì³æ êî à ë³ ö³ ÿ ìè äå ìî ê ðà òè ÷ íèõ êðà ¿í ³ òàê çâà íè ìè êðà ¿ íà ìè- ³ç ãî ÿ ìè,
ðå ïðå çåí òî âà íè ìè âè çíà ÷åí íÿì ïðå çè äåí òà Áó øà “â³ññþ çëà”, ïî ÷è íà þ -
÷è ç 90-õ ðð. ÕÕ ñò., ïîñò³é íî çðî ñ òàº, äî ñÿ ã íó â øè ñâî ãî ï³ êó ï³ä ÷àñ ãëî -
áàëü íî¿ àí òè òå ðî ðè ñ òè ÷ íî¿ â³é ñü êî âî¿ êàì ïà í³¿ ÑØÀ, ÿêà îô³ ö³é íî íå îá -
ìå æå íà â ÷à ñ³.
Ç îãëÿ äó íà ïî òðå áè ïî øó êó íî âî ãî ³äå î ëî ã³ ÷ íî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ ïî ä³ á -
íèõ ñöå íà ð³ ¿â ñè ëî âèõ ä³é çà ñòî ñî âó º òü ñÿ êîí öå ï ö³ÿ òàê çâà íî¿ “ãóìà -
í³òàðíî¿ ³í òåð âå í ö³¿”, êî ò ðà âïåð øå áó ëà âè ïðî áó âà íà ï³ä ÷àñ êî ñîâ ñü êî ãî
êîí ô ë³ ê òó 1999 ð. Òàê, Â. Ñ. Áðóç íà ãî ëî øóº, ùî ïðî á ëå ìà “ãóìàí³òàðíèõ
³í òåð âå í ö³é” âè íè ê ëà â ïðî öå ñ³ ïî øó êó àäå ê âà ò íèõ ä³é äëÿ óñó íåí íÿ ãó -
ìà í³ òà ð íèõ êà òà ñ ò ðîô, ïî ðî äæå íèõ âíó ò ð³ ø íüî äåð æà â íè ìè êîí ô ë³ ê òà ìè
90-õ ðð. ÕÕ ñò. Âè çíàí íÿ ïðà âî ì³ ð íî ñ ò³ ïðî âå äåí íÿ â îñî á ëè âî êðè òè ÷ íèõ
ñè òó à ö³ ÿõ “ãóìàí³òàðíèõ ³í òåð âå í ö³é” íå îçíà ÷àº, ç òî ÷ êè çî ðó àâ òî ðà, ïå -
ðå ãëÿ äó îñ íî âî ïî ëî æ íèõ ïðèí öè ï³â Ñòà òó òó ÎÎÍ ùî äî ñó âå ðå í³ òå òó äåð -
æàâ, íåâòðó ÷àí íÿ ó âíó ò ð³ ø í³ ñïðà âè êðà ¿í ³ íå çà ñòî ñó âàí íÿ ñè ëè ó ì³æ íà -
ðî ä íèõ â³ä íî ñè íàõ. Òà ê³ ä³¿ ìî æóòü áó òè íå îá õ³ä íè ìè, ÿê êðàé í³é çà ñ³á ó
âè êëþ ÷ íî ãî ñ ò ðèõ ñè òó à ö³ ÿõ, êî ëè íå ³ñ íóº ìè ð íèõ àëü òå ð íà òè â 18.
Ó ñòà ðî ìó àíå ê äî ò³ ïðî êîí ò ðîëü íàä Ç̲ Íà ïî ëå îí Áà íà ïàðò íà ãî -
ëî øóº, ùî ÿê áè â³í ìàâ ìî æ ëè â³ñòü êîí ò ðî ëþ âà òè çà ñî áè ìà ñî âî¿ ³í ôîð -
ìà ö³¿, òî ñâ³ò í³ êî ëè á íå ä³ ç íà â ñÿ ïðî éî ãî ïî ðàç êó ï³ä Âà òå ð ëîî. Ç òî ãî
÷à ñó, ÿê êà æóòü, áà ãà òî âî äè çá³ ã ëî, çà ðàç ìè æè âå ìî â óìî âàõ âñå îõî ï ëþ -
þ ÷î¿ ³í ôîð ìà ö³é íî¿ öè â³ ë³ çà ö³¿. Çà öèõ îá ñòà âè í ïðè ñë³ â’ÿ ïðî òå, õòî âî -
ëî 䳺 ³í ôîð ìà ö³ ºþ, òîé êîí ò ðî ëþº ñâ³ ò — íà áó âຠáó ê âàëü íî ãî çíà ÷åí íÿ.
Ç ö³ º¿ òî ÷ êè çî ðó ö³ êà âî îçíà éî ìè òè ñÿ ç³ ñòàò òÿ ìè, îïó á ë³ êî âà íè ìè ó â³ ñ -
íè êó, êî ò ð³ ïðè ñâÿ ÷å í³ ð³ ç íèì àñ ïå ê òàì ö³ º¿ òå ìè. Ìî æ íà ïî ãî äè òè ñÿ ç
âè çíà ÷åí íÿì ³í ôîð ìà ö³é íî¿ ìî ãó ò íî ñ ò³ äåð æà âè ÿê çà ñî áó ðå à ë³ çà ö³¿ ¿¿ íà -
ö³ î íàëü íèõ ³í òåðåñ³â ó ñó ÷à ñ íî ìó ñâ³ ò³. Äî ãî ëî â íèõ ñêëà äî âèõ ³í ôîð ìà -
ö³é íî¿ ìî ãó ò íî ñ ò³ äåð æà âè â ñâ³ ò³ ïðî ïî íó º òü ñÿ â³ä íå ñ òè ðîç ðîá êó, âè ðî á -
íè ö ò âî ³ âè êî ðè ñ òàí íÿ ³í ôîð ìà ö³é íèõ òåõ íî ëî ã³é (ÿê òóò íå çãà äà òè ïðî
íå ùî äà â í³é óêðà ¿í ñü êî- àìå ðè êàí ñü êèé ñêàí äàë ç àâ òîðñü êè ìè ïðà âà ìè
íà ³í ôîð ìà ö³þ ç ëà çå ð íèõ äè ñ ê³â); íà ÿâ í³ñòü ñè ñ òåì ³ çà ñî á³â îá ðîá êè òà
äî âå äåí íÿ ³í ôîð ìà ö³¿ äî ñïî æè âà ÷³â; ó÷àñòü ó ì³æ íà ðî ä íî ìó ³í ôîð ìà ö³é -
íî ìó îá ì³ í³; ïðî âå äåí íÿ ö³ ëå ñ ï ðÿ ìî âà íî¿ ³í ôîð ìà ö³é íî¿ ïî ë³ òè êè; ðîç -
ðîá êà êîí öå ï ö³é “³íôîð ìàö³éíèõ â³éí” òà “³íôîðìàö³éíî¿ çáðî¿” 19. Ç
îãëÿ äó íà âñå öå, ìî æ íà ç âïå â íå í³ ñ òþ êîí ñ òà òó âà òè, ùî íå çà ëå æ íà Óêðà ¿ -
íà ïî êè ùî ïî öèõ êðè òå ð³ ÿõ ñóò òº âî â³ä ñòຠâ³ä á³ëü øî ñ ò³ ïðî â³ ä íèõ òà ñå -
ðå ä íüî ðîç âè íó òèõ êðà ¿í ñâ³ òó. Òà êèé ñòàí ñïðàâ ïîñòó ïî âî ïå ðå ðî ñ òຠâ
ðå àëü íó çà ãðî çó íà ö³ î íàëü í³é áåç ïå ö³.  öüî ìó ïå ðå êî íó º ø ñÿ, ïî äè âè â -
øèñü íà ³í ôîð ìà ö³é íèé ôà ê òîð ó êîí òå ê ñ ò³ çà âäàíü ðå à ë³ çà ö³¿ çî â í³ ø íüî¿
ïî ë³ òè êè 20.
Äî ðå ÷³, ÿê ùî âæå ìî âà çà éø ëà ïðî öå, òðå áà íà ãî ëî ñè òè íà ïî òðå á³
çà áåç ïå ÷åí íÿ áåç ïåðå á³é íîãî íàä õî äæåí íÿ “Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà Äè ï ëî ìà -
òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè” äî á³á ë³î òåê äåð æà â íèõ ³ íà ó êî âî- äî ñ ë³ ä íèõ
óñòà íîâ, ãî ëî â íèõ íà ó êî âèõ á³á ë³î òåê ó ðå ã³ î íàõ òà äî Íà ö³ î íàëü íî¿ á³á -
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 127
Îãëÿäè
ë³î òå êè Óêðà ¿ íè ³ì. Â.². Âåðíàäñüêîãî. Òèì ñà ìèì áó äå ñòâî ðå íî ñïðè ÿ ò -
ëè â³ ñó òî òåõ í³ ÷ í³ óìî âè äëÿ íà ëà ãî äæåí íÿ ïåð ìà íåí ò íî ãî ñó ñ ï³ ëü íî ãî
äèñ êóð ñó ç ïè òàíü ìè íó ëî ãî, ñüî ãî äåí íÿ é ìàé áó ò íüî ãî â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ çî â -
í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè òà äè ï ëî ìà ò³¿, ùî º äó æå âà æ ëè âèì ìî ìåí òîì ó ïðî öå ñ³
ïî øó êó âíó ò ð³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî êîí ñåí ñó ñó ùî äî êîí öå ï òó àëü íèõ ï³ä õî -
ä³â äî ì³æ íà ðî ä íèõ çâ’ÿç ê³â Óêðà ¿ íè.
 óìî âàõ ³ñ íó âàí íÿ ³í ôîð ìà ö³é íî¿ öè â³ ë³ çà ö³¿ íå ìî æ ëè âî áåç ñóò òº âèõ
âòðàò äëÿ ðîç âè ò êó äåð æà âè â³ äî êðå ìè òè ñÿ â³ä â³ ëü íî ãî îá ì³ íó ³í ôîð ìà -
ö³ ºþ (à îò æå, ³ äå ç³í ôîð ìà ö³ ºþ), ³ ðîëü äè ï ëî ìà ò³â ó öüî ìó êîí òå ê ñ ò³ ñòàº
íàä ç âè ÷àé íî ñêëà ä íîþ. Âî íè ìà þòü çâà æà òè íà àê òè â í³ äèñ êó ñ³¿ â ñó ñ ï³ ëü -
ñ ò â³ ç öüî ãî ïðè âî äó, ÿê³ òðè âà òè ìóòü é íà äà ë³, à ç ³í øî ãî, ïî ñë³ äî â íî ïî -
êðà ùó âà òè ³ì³äæ Óêðà ¿ íè ïî âñüî ìó ñâ³ òó.
ij º âè ìè ñïî ñî áà ìè äî ñÿ ã íåí íÿ ö³ º¿ âà æ ëè âî¿ ìå òè º ïî ñå ðå ä íè öü êà òà
ìè ðî òâîð ÷à ä³ ÿ ëü í³ñòü Óêðà ¿ íè â ðàì êàõ ì³æ íà ðî ä íèõ ñòðó ê òóð ³ íà äâî -
ñòî ðîí í³é îñ íî â³. Ñê³ëü êè ³ñ íóº äè ï ëî ìà ò³ÿ, ÿê îñî á ëè âèé âèä äåð æàâ íî¿
ñëó æ áè òà âà æ ëè âà ôîð ìà ì³æ äåð æà â íî ãî ñï³ë êó âàí íÿ, ñò³ëü êè ó äè ï ëî ìà -
òè ÷ í³é ïðà ê òè ö³ ³ñ íóº êîí öå ï ö³ÿ ïî ñå ðå ä íè ö ò âà. Âî íà ïî ñ³ äຠâà æ ëè âå
ì³ ñ öå â ñêà ð á íè ö³ äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ ìàé ñ òå ð íî ñ ò³. Ïî ñå ðå ä íè ö ò âî ñëó ãóº íå
ëè øå äëÿ çáå ðå æåí íÿ ³ñ íó þ ÷î ãî âïëè âó, à é äëÿ éî ãî ïî øè ðåí íÿ íà íî â³
ñôå ðè. Äëÿ Óêðà ¿ íè, ÿêà ïðà ã íå âè ñòó ïà òè ïî ñå ðå ä íè êîì ó äå ÿêèõ ðå ã³ î -
íàëü íèõ êîí ô ë³ ê òàõ, íàä ç âè ÷àé íî âà æ ëè âèì º îïà íó âàí íÿ óñ³ ìà òîí êî ùà -
ìè öüî ãî åôå ê òè â íî ãî äè ï ëî ìà òè ÷ íî ãî ìå òî äó 21.
Ìè ðî òâîð ÷à ä³ ÿ ëü í³ñòü Óêðà ¿ íè ãðóí òó º òü ñÿ íà ì³æ íà ðî ä íî ìó ïðà â³ âðå -
ãó ëþ âàí íÿ êîí ô ë³ ê ò³â. Íà ñòî ð³í êàõ ï’ÿ òî ãî âè ïó ñ êó “Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà
ÄÀÓ” ÷è òà÷ çíàéäå çì³ ñ òî â íó ³í ôîð ìà ö³þ ïðî ìè ðî òâîð ÷ó ä³ ÿ ëü í³ñòü íà øî¿
êðà ¿ íè 22. Âè ÿâ ëÿ º òü ñÿ, ùî ìî òè âà ìè ó÷à ñ ò³ óêðà ¿í ñü êèõ â³é ñü êî âèõ ó öèõ íå -
áåç ïå ÷ íèõ îïå ðà ö³ ÿõ º íå ëè øå ï³ä âè ùåí íÿ ì³æ íà ðî ä íî ãî àâ òî ðè òå òó êðà ¿ -
íè, à é ñó òî ô³ íàí ñî â³ ì³ð êó âàí íÿ. Òàê, ç 1992 ð. íà ó÷à ñ ò³ â ìè ðî òâîð ÷èõ
îïå ðà ö³ ÿõ ÎÎÍ íà øà êðà ¿ íà çà ðî áè ëà áëè çü êî 100 ìëí äîë. ÑØÀ 23.
Âà æ ëè âó ðîëü â ³í ñòè òó ö³é íî ìó çà áåç ïå ÷åí í³ ñó ÷à ñ íèõ ì³æ íà ðî ä íèõ
â³ä íî ñèí â³ ä³ ãðຠÎð ãà í³ çà ö³ÿ Îá’ºä íà íèõ Íà ö³é, ÿêà ï³ ñ ëÿ çà ê³í ÷åí íÿ
“õîëîäíî¿ â³é íè” ïå ðå æè âຠñêëà ä í³ ÷à ñè àäà ï òà ö³¿ äî ïðî öå ñó ïî ë³ òè÷ -
íî¿ ãëî áà ë³ çà ö³¿, ðå ôîð ìó âàí íÿ ñâî ¿õ ñòðó ê òóð, ïå ðå ãëÿ äó òðà äè ö³é íèõ
ï³ä õî ä³â äî àê òó àëü íèõ ïðî á ëåì ñó ÷à ñ íî ñ ò³. Ç ö³ º¿ òî ÷ êè çî ðó çíà ÷ íèé ³í -
òåðåñ äëÿ øè ðî êî ãî êî ëà ôà õ³ â ö³â ñòà íî â ëÿòü ìà òå ð³ à ëè ̳æ íà ðî ä íî¿ íà -
ó êî âî- ïðà ê òè ÷ íî¿ êîí ôå ðå í ö³¿ “Ñó÷àñíà äè ï ëî ìà ò³ÿ: ñâ³ òî âèé äî ñâ³ä,
íà ö³ î íàëü íà ñïå öè ô³ êà. ÎÎÍ ó ñâ³ òî â³é ïî ë³ òè ö³”, ÿê³ îïó á ë³ êî âà í³ â
òðå òüî ìó âè ïó ñ êó â³ ñ íè êà çà 2000 ð. Ïðà ê òè ÷ íå çíà ÷åí íÿ ïðî ïî çè ö³é, âè -
ñëî â ëå íèõ íà ö³é êîí ôå ðå í ö³¿, ïî ëÿ ãà ëî â òî ìó, ùî âî íè çá³ ã ëè ñÿ â
÷à ñ³ ç ïî ÷à ò êîì ïå ðå áó âàí íÿ Óêðà ¿ íè â ðî ë³ íå ïî ñò³é íî ãî ÷ëå íà â Ðà ä³
Áåç ïå êè ÎÎÍ.
Âè çíà ÷àëü íèì ïè òàí íÿì ðå ôîð ìó âàí íÿ îð ãà í³ çà ö³é íèõ ñòðó ê òóð
Îá’ºä íà íèõ Íà ö³é, ç òî ÷ êè çî ðó íà øî¿ êðà ¿ íè, ìà ëà ñòà òè ìàé áó ò íÿ ÐÁ. À
ñà ìå — ïî øóê â³ä ïî â³ ä³ íà ïè òàí íÿ, ÿê ïå ðåéòè â³ä Ðà äè Áåç ïå êè â òî ìó
âè ãëÿ ä³, ÿê âî íà ³ñ íóº íè í³, äî á³ëüø ïðå ä ñòà â íè öü êî ãî ³ ïðî çî ðî ãî, àëå íå
ìåíø åôå ê òè â íî ãî îð ãà íó. Öåí ò ðàëü íîþ ïðî á ëå ìîþ â öüî ìó ïëà í³ º äî ëÿ
ïðî öå äó ðè âå òî. Óêðà ¿ íà ñõè ëÿ ëà ñÿ äî äó ì êè ïðî íå îá õ³ä í³ñòü îá ìå æè òè
÷è ñ ëî âè ïàä ê³â, êî ëè ïîñò³é í³ ÷ëå íè ìî ã ëè á çà ñòî ñî âó âà òè ïðà âî âå òî
ò³ëü êè ó ñâî ¿õ âëà ñ íèõ íà ö³ î íàëü íèõ ³í òåðåñà õ 24. Ïðî òå óÿâè òè, ùî òà êå
ìî æå êî ëèñü ïðà ê òè ÷ íî ñòà òè ñÿ, çâà æà þ ÷è íà çà ãî ñ ò ðåí íÿ êîí êó ðåí ò íî¿
áî ðî òü áè â óñ³õ ñôå ðàõ, äî ñèòü âàæ êî.
Ùå îä íèì ñêëà ä íèì ïè òàí íÿì ôîð ìó âàí íÿ íî âî¿ ³º ðàð õ³¿ âïëè â³â ì³æ
³ñ íó þ ÷è ìè ì³æ íà ðî ä íè ìè îð ãà í³ çà ö³ ÿ ìè º ïðî á ëå ìà ñï³â ðî á³ ò íè ö ò âà ì³æ
128 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
Îãëÿäè
ÎÎÍ ³ ÍÀ ÒÎ 25. Ïî ñó ò³, ìî âà éäå ïðî îá’ºê òè â íó ïî òðå áó âçà º ìî 䳿 ºäè íî¿
óí³ âåð ñàëü íî¿ ì³æ íà ðî ä íî¿ îð ãà í³ çà ö³¿, ïî áó äî âà íî¿ íà äå ìî ê ðà òè ÷ íèõ çà -
ñà äàõ, ÿêîþ º Îð ãà í³ çà ö³ÿ Îá’ºä íà íèõ Íà ö³é òà ðå ã³ î íàëü íî¿ â³é ñü êî âî-
ïî ë³ òè ÷ íî¿ îð ãà í³ çà ö³¿, ÿêîþ º ϳ â í³ ÷ íî àò ëàí òè ÷ íèé àëüÿíñ, êî ò ðèé ïðå -
òåí äóº íà îñî á ëè âó ðîëü ó ñó ÷à ñ íèõ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèíàõ, ïå ðå ì³ã øè â
õî ëî ä í³é â³é í³, òà çà ëè øè â øèñü ºäè íîþ ³ íàé ïî òó æ í³ øîþ ôà ê òè ÷ íî ãëî -
áàëü íîþ â³é ñü êî âîþ ñòðó ê òó ðîþ.
²ñ íóº ñóò òº âèé ðîç ðèâ ì³æ ñëî âîì òà ä³ ëîì â îá³ öÿ í êàõ äåð æàâ ï³ä âè -
ùè òè åôå ê òè â í³ñòü ä³ ÿ ëü íî ñ ò³ ÎÎÍ ³ ðå àëü íè ìè ìî æ ëè âî ñ òÿ ìè, ùî çíà -
õî äÿ òü ñÿ â ¿¿ ðîç ïî ðÿ äæåí í³. Äå êëà ðó âàí íÿ çà ö³ êà â ëå íî ñ ò³ â ³í òåð íà ö³ î íà -
ë³ çà ö³¿ áåç ïå êè ñòè êà º òü ñÿ ç îð³ º í òà ö³ ºþ íà ïî ë³ òè êó, ÿêà ìî òè âó º òü ñÿ âè -
êëþ ÷ íî â íà ö³ î íàëü íèõ âè ì³ ðàõ. ̳æ íà ðî ä í³ îð ãà í³ çà ö³¿ ñè ñ òå ìè ÎÎÍ íå
ñïðî ìî ã ëè ñÿ íà ëà ãî äè òè ñï³â ðî á³ ò íè ö ò âî ç âïëè âî âè ìè ðå ã³ î íàëü íè ìè
îð ãà í³ çà ö³ ÿ ìè. Êð³ì òî ãî, ÎÎÍ ñòâî ðþ âà ëà ñÿ ç ìå òîþ çà ïî á³ ã òè íî â³é
ñâ³ òî â³é â³é í³ é âî íà ç öèì çà âäàí íÿì âïî ðà ëàñü, àëå íè í³ ïðèí öè ïè ¿¿ ä³ ÿ -
ëü íî ñ ò³ äå äà ë³ ÷à ñ ò³ øå ñòè êà þ òü ñÿ ç ïî òðå áà ìè âòðó ÷àí íÿ äî âíó ò ð³ ø í³õ,
ôà ê òè ÷ íî ãðî ìà äÿí ñü êèõ â³éí. Íà îñ íî â³ öèõ àð ãó ìåí ò³â Þ.Ì. Ìàöåéêî
ðî áèòü âè ñíî âîê ïðî íå îá õ³ä í³ñòü ïå ðå ãëÿ äó Ñòà òó òó ÎÎ Í 26. Ïî ñó ò³, âíà -
ñ ë³ äîê öüî ãî ìî æå âè íè ê íó òè âæå ÿê³ ñ íî íî âà îð ãà í³ çà ö³ÿ, ÿêà áó äå àäå ê -
âà ò íîþ íî â³é ãëî áàëü í³é ðîç ñòà íî â ö³ ñèë ñâ³ òî âèõ ïî òóã òà â³ä ïî â³ ä í³é
ïðèí öè ïî âî íî â³é ñè ñ òå ì³ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí. Ïðè öüî ìó ìà þòü áó òè
çáå ðå æå í³ êîí öå ï òó àëü í³ çà ñà äè Çà ãàëü íî¿ äå êëà ðà ö³¿ ïðàâ ëþ äè íè, ÿêà
ìî æå ñòà òè îñ íî âîþ äëÿ ãà ð ìî í³ çà ö³¿ ö³í í³ ñ íèõ ïð³ î ðè òå ò³â ð³ ç íèõ öè -
â³ ë³ çà ö³é íèõ ñè ñ òåì â óìî âàõ ïî ë³ òè÷ íî¿ ãëî áà ë³ çà ö³ ¿ 27.
Êâ³ í òå ñå í ö³ ºþ áà ãà òüîõ ðîç äó ì³â ïðî â³ ä íèõ ôà õ³ â ö³â, ÿê³ ÷è òà÷ çíà õî -
äèòü íà ñòî ð³í êàõ â³ ñ íè êà, º ïî øóê â³ä ïî â³ ä³ íà ðè òî ðè ÷ íå ïè òàí íÿ, ÿêèì
ìຠáó òè â³ ò ÷è ç íÿ íèé äè ï ëî ìàò XXI ñò.?
Çíàéäåí íÿ òà êî¿ ôîð ìó ëè ìຠâà æ ëè âå ìå òî äî ëî ã³ ÷ íå çíà ÷åí íÿ äëÿ
ï³ä ãî òîâ êè ìàé áó ò íüî¿ íà ö³ î íàëü íî¿ äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ åë³ òè â Äè ï ëî ìà òè ÷ -
í³é àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè.
Òðà äè ö³¿ Óêðà ¿ íè â ï³ä ãî òî â ö³ äè ï ëî ìà òè ÷ íèõ êà ä ð³â ó 1918—1922 ðð.
âè ñâ³ ò ëèâ ó îä íîéìåí í³é ñòàò ò³ Ë.Ô. Ãàéäóêîâ. ³í íà ãî ëî øóº, ùî ñà ìå çà
ï³ä òðè ì êè óðÿ äó ãå òü ìà íà Ï. Ñêîðîïàäñüêîãî â Óêðà ¿ í³ áó ëî çà ïî ÷à ò êî âà -
íî ôà õî âó ï³ä ãî òîâ êó äè ï ëî ìà ò³ â 28.
Ö³ êà âîþ º íà ó êî âà ðîç â³ä êà ùî äî ïåð ñî íà ë³é âè ïó ñ ê íè ê³â Êè ¿â ñü êî ãî
óí³ âåð ñè òå òó ³ì. Ò. Øåâ÷åíêà íà äè ï ëî ìà òè ÷ í³é ðî áî ò³. Çà ãà ëîì òóò, ïî ÷è -
íà þ ÷è ç 1918 ð., îòðè ìó âà ëè îñâ³ òó â³ ñ³ì ìàé áó ò í³õ ì³ í³ ñ ò ð³â çà êîð äîí íèõ
ñïðàâ Óêðà ¿ íè ð³ ç íèõ ïå ð³ î ä³â ¿¿ íå ïðî ñ òî¿ ³ñ òî ð³ ¿ 29.
Ïðî òÿ ãîì 90-õ ðð. ÕÕ ñò. óêðà ¿í ñü êà äè ï ëî ìà ò³ÿ çäî áó ëà ö³í íèé äî -
ñâ³ä, ïî â’ÿ çà íèé ç âñòà íî â ëåí íÿì äè ï ëî ìà òè ÷ íèõ â³ä íî ñèí ç á³ëü ø³ ñ òþ
êðà ¿í ñó ÷à ñ íî ãî ñâ³ òó. Ç íà øî¿ òî ÷ êè çî ðó, “Íàóêîâèé â³ ñ íèê ÄÀÓ” â ³äå à ë³
ìî æå ñòà òè ñêà ð á íè ÷ êîþ äëÿ íà êî ïè ÷åí íÿ, çáå ð³ ãàí íÿ é ïî øè ðåí íÿ áåç -
ö³í íî ãî äî ñâ³ äó ïðî â³ ä íèõ â³ ò ÷è ç íÿ íèõ äè ï ëî ìà ò³â. Àäæå º áà ãà òî “öå -
õîâèõ” òà º ì íèöü ïðî ôå ñ³é íî¿ ìàé ñ òå ð íî ñ ò³ äè ï ëî ìà ò³â, äî â³ äà òè ñÿ ïðî
ÿê³ ìî æ íà áó äå ç öèõ ñâîº ð³ ä íèõ ì³ í³ ìå ìó à ð³â. ßñ ê ðà âèì ïðè êëà äîì öüî -
ãî º ñòàò òÿ Ì.Ì. Á³ëîóñîâà, â ÿê³é â³í ö³ êà âî é ³í ôîð ìà ö³é íî íà ñè ÷å íî
ðîç ïî â³ äຠïðî ïåð ø³ êðî êè äè ï ëî ìà òè ÷ íî ãî ïðå ä ñòà â íè ö ò âà Óêðà ¿ íè ó
Âå ëè êî á ðè òà í³¿ â 1992—1994 ðð. 30
Ó öüî ìó êîí òå ê ñ ò³ òà êîæ âà æ ëè âîþ º ñòàò òÿ Á.². Ãóìåíþêà òà
Î.Â. Ùåðáè, ïðè ñâÿ ÷å íà ðî ë³ ïî ñëà â ñó ÷à ñ íèõ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñè íàõ.
Äè ï ëî ìàò öüî ãî âè ñî êî ãî ðà í ãó, ïî ñó ò³, ñòຠïó á ë³ ÷ íîþ ô³ ãó ðîþ é ìå ä³ à -
òî ðîì ó ïðî öå ñ³ ì³æ íà ðî ä íî ãî ñï³ë êó âàí íÿ. ßê ùî ìàñ- ìå ä³à íå ö³ êà â ëÿ òü -
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 129
Îãëÿäè
ñÿ ïî ñëîì, òî âè íè êຠïè òàí íÿ, ÷è äî õî äèòü éî ãî ä³ ÿ ëü í³ñòü äî ãðî ìà äÿí
êðà ¿ íè ïå ðå áó âàí íÿ.
Àäæå íè í³ ïî ñîë º íå ëè øå ïî ñå ðå ä íè êîì ì³æ äâî ìà óðÿ äà ìè, à é ì³æ
äâî ìà íà ðî äà ìè. Çâåð òà þòü íà ñå áå óâà ãó àð ãó ìåí òè, âè êëà äå í³ â ñòàò ò³
ùî äî ïî ë³ òè÷ íèõ ³ ïðî ôå ñ³é íèõ ïðè çíà ÷åíü íà ïî ñà äó ïî ñëà. Àâ òî ðè äî -
õî äÿòü âè ñíîâ êó ïðî íå àäå ê âà ò í³ñòü ó äå ÿêèõ àñ ïå ê òàõ ñïðè éíÿò òÿ ðî ë³ ïî -
ñëà â Óêðà ¿ í³ òà íà Çà õî ä³. Âî íè íà ãî ëî øó þòü íà òà êèõ âà äàõ äå ÿêèõ â³ ò ÷è -
ç íÿ íèõ ïî ñë³â, ÿê ñïðî áè óíè ê íó òè âñ³õ ìî æ ëè âèõ ðè çè ê³â ó ñâî ¿é ä³ ÿ ëü -
íî ñ ò³, ïå ðå âà æ í³é îð³ º í òà ö³¿ íà àâ òî ðè òà ð í³ ìå òî äè ðî áî òè. Ñó ÷à ñ í³ äè ï -
ëî ìà òè, â òî ìó ÷è ñ ë³ ³ âè ùî ãî ð³ â íÿ, âñå ìå í øîþ ì³ ðîþ º àê òî ðà ìè ³ á³ëü -
øîþ ì³ ðîþ íîð ìàëü íè ìè ôà õ³ â öÿ ìè, ÿê³ êðè òè ÷ íî îö³ íþ þ òü ñÿ â çà ëå æ -
íî ñ ò³ â³ä ñâî ¿õ âì³íü ³ íà âè ÷î ê 31.
Ïðî á ëå ìè äè ï ëî ìà ò³¿ òà ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà º ùå îä í³ ºþ ïîñò³é íîþ
ö³ êà âîþ é çì³ ñ òî âíîþ ðó á ðè êîþ â³ ñ íè êà. Çà áåç ïå ÷åí íÿ ðå à ë³ çà ö³¿ íà ö³ î -
íàëü íèõ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íèõ ³í òåðåñ³â íà øî¿ êðà ¿ íè çíà ÷ íîþ ì³ ðîþ çà -
ëå æèòü â³ä ÿêî ñ ò³ òà ð³ ç íî ìà í³ ò íî ñ ò³ íà ó êî âî- äî ñ ë³ ä íèõ ðîç ðî áîê ó ð³ ç íèõ
ãà ëó çÿõ ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà, ÿê³ çà ãà ëîì ïðå ä ñòà â ëå í³ íà ñòî ð³í êàõ
“Íàóêîâîãî â³ ñ íè êà ÄÀÓ”.
Íà íè í³ ø íüî ìó åòà ï³ ðîç âè ò êó ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí Óêðà ¿ íè íàé -
á³ëüø âà æ ëè âè ìè òà ñóò òº âè ìè äëÿ ¿¿ ñà ìî ³ äåí òè ô³ êà ö³¿ íà ì³æ íà ðî ä í³é
àðå í³ º ïè òàí íÿ, ïî â’ÿ çà í³ ³ç çà áåç ïå ÷åí íÿì ïðà âî âèõ àñ ïå ê ò³â âñòó ïó äî
Ñâ³ òî âî¿ îð ãà í³ çà ö³¿ òîð ã³ â ë³, â³ä ÷îãî çàëåæàòü íå ëèøå ïåðñïåêòèâè
ñòâîðåííÿ çîíè â³ëüíî¿ òîðã³âë³. Âîíè ïîâ’ÿçàí³ ç àäà ï òà ö³ºþ íà ö³ î íàëü íî¿
åêî íî ì³ êè äî æîð ñ ò êèõ âè ìîã êîí êó ðåí ò íî¿ ñïðî ìî æ íî ñ ò³ â óìî âàõ òðè -
âà ëî ãî ïðî öå ñó ãëî áà ë³ çà ö³¿ ñâ³ òî âî¿ åêî íî ì³ êè. Òî ìó ïó á ë³ êà ö³¿ â³ ñ íè êà,
ïðè ñâÿ ÷å í³ àê òó àëü íèì àñ ïå ê òàì ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà, ïðè âåð òà þòü äî ñå -
áå óâà ãó ñà ìå ç ö³ º¿ òî ÷ êè çî ðó.
Çî êðå ìà, ó öüî ìó êîí òå ê ñ ò³ ö³ êà âîþ º ñòàò òÿ Î. Î. Ìåðåæêà, ïðè ñâÿ -
÷å íà àíà ë³ çó âà æ ëè âèõ àñ ïå ê ò³â ðîç âè ò êó íî âî ãî ì³æ íà ðî ä íî ãî òîð ãî âî ãî
ïðà âà. Àâ òîð íà ãî ëî øóº, ùî ì³æ íà ðî ä íå ïðè âà ò íå ïðà âî, ÿêå ïî áó äî âà íî
íà êî ë³ ç³é íî ìó ìå òî ä³ ïðà âî âî ãî ðå ãó ëþ âàí íÿ ìàé íî âèõ ³ îñî áè ñ òèõ íå -
ìàé íî âèõ â³ä íî ñèí ç ³íî çå ì íèì åëå ìåí òîì, îïè íè ëîñü ó ñïðà â æ í³é êðè ç³,
êî ò ðà âè íè ê ëà ó ïðî öå ñ³ ðîç âè ò êó ñâ³ òî âî¿ åêî íî ì³ êè ³ ñòè ìó ëüî âà íà íå -
àäå ê âà ò íè ìè ïðà âî âè ìè ìå õà í³ ç ìà ìè òà ìå òî äà ìè ¿¿ ðå ãó ëþ âàí íÿ 32. Íà -
ïðè ê³ í ö³ ñòàò ò³ ïî äà íî òðè îñ íî â íèõ âà ð³ àí òè ìî æ ëè âî¿ â³ä ïî â³ ä³ ì³æ íà -
ðî ä íî ãî ïðè âà ò íî ãî ïðà âà íà âè êëèê íî âî ãî òîð ãî âî ãî ïðà âà.
Íå ëè øå ñó òî òå î ðå òè ÷ íî, à é ïðà ê òè ÷ íî âà æ ëè âîþ º àíà ë³ òè ÷ íà ñòàò -
òÿ Ï. Ô. Ìàðòèíåíêà, ïðè ñâÿ ÷å íà äî ñë³ äæåí íþ ä³ à ëå ê òè êè âïëè âó ì³æ íà -
ðî ä íî ãî ïðà âà íà íîð ìè Êîí ñ òè òó ö³¿ Óêðà ¿ íè. Çî êðå ìà, àâ òîð ðî áèòü âìî -
òè âî âà íèé âè ñíî âîê, ùî äî ñë³ äæåí íÿ ÷èí íî¿ Êîí ñ òè òó ö³¿ Óêðà ¿ íè â³ä 28
÷åð â íÿ 1996 ð. ó êîí òå ê ñ ò³ ¿¿ âçà º ìî 䳿 ç ì³æ íà ðî ä íèì ïðà âîì ñâ³ä ÷èòü, ùî
â í³é ÷³ ò êî ïðî ñòå æó º òü ñÿ ÿê³ ñ íèé ïå ðå õ³ä â³ä äî ê ò ðè íè òàê çâà íî ãî
“ä³àëåêòè÷íîãî äó à ë³ ç ìó”, õà ðà ê òå ð íî¿ äëÿ àä ì³ í³ ñ ò ðà òè â íî- êî ìàí ä íî¿ ñè -
ñ òå ìè, äî â³ä êðè òî ñ ò³ ùî äî ì³æ íà ðî ä íî ãî ïðà âà íà çà ñà äàõ ïðèí öè ïî âî¿
ïî â’ÿ çà íî ñ ò³ é ºä íî ñ ò³ ì³æ íà ðî ä íî ãî ³ íà ö³ î íàëü íî ãî ïðà âà, õà ðà ê òå ð íî¿
äëÿ àá ñî ëþ ò íî¿ á³ëü øî ñ ò³ ñó ÷à ñ íèõ äåð æà â 33.
Âî ä íî ÷àñ ðå à ë³ çà ö³ÿ ïðî ãî ëî øå íî ãî ïð³ î ðè òå òó — ³í òå ã ðà ö³¿ äî ªâ ðî -
ïåé ñü êî ãî Ñî þ çó óñê ëà ä íþ º òü ñÿ êî ë³ ç³ ÿ ìè ç ³ì ï ëå ìåí òà ö³ ºþ â³ä ïî â³ ä íèõ
³ì ïå ðà òè â íèõ ïðà âî âèõ íîðì äî íà ö³ î íàëü íî ãî çà êî íî äàâ ñ ò âà Óêðà ¿ íè.
Çî êðå ìà, Ñ. Ì. Êîñòþê òà Í. Î. ²ñòÿã³íà ñëó ø íî íà ãî ëî øó þòü, ùî ïðî öåñ
àäà ï òà ö³¿ çà êî íî äàâ ñ ò âà Óêðà ¿ íè äî çà êî íî äàâ ñ ò âà ªâ ðî ïåé ñü êî ãî Ñî þ çó
âè ìà ãຠñï³ ëü íèõ çó ñèëü óñ³õ ã³ ëîê âëà äè â Óêðà ¿ í³. Çà åêñ ïåð ò íè ìè äà íè -
ìè, äëÿ âõî äæåí íÿ ó ïðà âî âå ïî ëå ªâ ðî ïè Óêðà ¿ í³ ïî òð³ á íî ïðè éíÿ òè íî -
130 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
Îãëÿäè
â³ àáî âíå ñ òè â³ä ïî â³ ä í³ çì³ íè ìàé æå äî 4000 çà êî í³â òà ³í øèõ íîð ìà òè â -
íî- ïðà âî âèõ àê ò³â. Òàê, íè í³ óêðà ¿í ñü êå çà êî íî äàâ ñ ò âî â³ä ïî â³ äຠëè øå
300—400 ñòàíäàðòàì ç 10 000 ñòàí äàð ò³â ªâ ðî ïåé ñü êî ãî Ñî þ çó 34. Îò æå,
ðî áî òè íà öüî ìó ïî ë³ â³ ò ÷è ç íÿ íèì ïðà â íè êàì ³ çà êî íî äà â öÿì âè ñòà ÷èòü
ùå íà äî â ãî, òèì âà æ ëè â³ øèì º íà ó êî âî- ìå òî äî ëî ã³ ÷ íå òà ³í ôîð ìà ö³é íå
çà áåç ïå ÷åí íÿ öüî ãî ïðî öå ñó, àáè â³í ìàâ ïîñò³é íó ï³ä òðè ì êó ñå ðåä øè ðî -
êèõ âåðñòâ óêðà ¿í ñü êî ãî ñó ñ ï³ ëü ñ ò âà.
Ñó ÷à ñ í³ òåí äå í ö³¿ ðîç âè ò êó ïðî öå ñó ãëî áà ë³ çà ö³¿ äå äà ë³ â³ä ÷ó ò í³ øå çà -
ãî ñ ò ðþ þòü ïðî á ëå ìó íå â³ä ïî â³ ä íî ñ ò³ á³ëü øî ñ ò³ êëà ñè ÷ íèõ íîðì ì³æ íà ðî -
ä íî ãî ïðà âà (êðè çà ïî íÿò òÿ “íàö³îíàëüíèé ñó âå ðå í³ òåò” îñî á ëè âî ï³ ñ ëÿ
òå ðà ê ò³â 11 âå ðå ñ íÿ 2001 ð. — íàé á³ëüø ÿñ ê ðà âèé ïðè êëàä ç íè ç êè ³í øèõ)
íî â³ ò í³ì ðå à ë³ ÿì ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí. Ñå ðåä íàé ö³ êà â³ øèõ àñ ïå ê ò³â
àíà ë³ çó çíà ÷ íèõ çì³í, ÿê³ â³ä áó âà þ òü ñÿ íà íà øèõ î÷àõ ç ì³æ íà ðî ä íî- ïðà -
âî âèì çà áåç ïå ÷åí íÿì ôóí ê ö³ î íó âàí íÿ íî âî¿ ñè ñ òå ìè ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî -
ñèíàõ, ÿêà âñå ùå ôîð ìó º òü ñÿ, óâà ãó ÷è òà ÷à ïðè âåð òà þòü, çî êðå ìà, ïðî á ëå -
ìè ñòâî ðåí íÿ ì³æ íà ðî ä íî ãî êðè ì³ íàëü íî ãî ñó äó, âäî ñ êî íà ëåí íÿ ïðà âî âèõ
çà ñàä çà ñòî ñó âàí íÿ ñàí ê ö³é ÎÎÍ, îñî á ëè âî ñ ò³ ôîð ìó âàí íÿ ñïå ö³ àëü íèõ
ïðèí öè ï³â ì³æ íà ðî ä íî ãî åêî ëî ã³ ÷ íî ãî ïðà âà ÿê îñ íî âè ì³æ íà ðî ä íî¿ ñè ñ -
òå ìè åêî ëî ã³ ÷ íî¿ áå ç ïå êè, íå â³ä êëà ä í³ çà âäàí íÿ ðîç ðîá êè ì³æ íà ðî ä íî ãî
ðå æè ìó çà õè ñ òó á³ æå í ö³â ³ ïå ðå ì³ ùå íèõ îñ³á, ì³æ íà ðî ä íèé äî ñâ³ä âðå ãó -
ëþ âàí íÿ ïè òàíü ïî äâ³é íî ãî ãðî ìà äÿí ñ ò âà. Çì³ ñ òî â í³ ñòàò ò³, ïðè ñâÿ ÷å í³
âè ùå íà ç âà í³é ïðî á ëå ìà òè ö³, øè ðî êî ïðå ä ñòà â ëå í³ íà ñòî ð³í êàõ “Íàó -
êîâîãî â³ ñ íè êà ÄÀÓ”.
Âî ä íî ÷àñ, íà íàø ïî ãëÿä, äî ðå ÷ íî âè ñëî âè òè äå ÿê³ çà ãàëü í³ ïî áà æàí -
íÿ ùî äî âäî ñ êî íà ëåí íÿ òå ìà òè êè òà çì³ ñ òó â³ ñ íè êà.
Íà ñàì ïå ðåä ìî âà éäå ïðî çíà õî äæåí íÿ ñòè ë³ ñ òè ÷ íî ãî áà ëàí ñó ì³æ íà -
ó êî âî- àêà äå ì³ ÷ íèì ³ ïó á ë³ öè ñ òè ÷ íèì ï³ä õî äà ìè äî âè êëà äó òåì, ÿê³ ñòà -
íî â ëÿòü ïðå ä ìåò äî ñë³ äæåíü àâ òî ð³â ñòà òåé. Çâè ÷àé íî, ìàé ñ òå ð íå ïî ºä -
íàí íÿ ä³ à ëå ê òè ÷ íî¿ ëî ã³ êè, ðè òî ðè ÷ íèõ ïðè éî ì³â òà ìåí òàëü íî¿ ïðè ñòðà ñ -
ò³ ðî áèòü ñòàò ò³ ö³ êà â³ øè ìè äëÿ ÷è òà ÷à. Àäæå ðå öå ï òó ðà ïðè ãî òó âàí íÿ
“³íòåëåêòóàëüíèõ ñòðàâ” âè ìà ãຠâè êî ðè ñ òàí íÿ ð³ ç íî ìà í³ ò íèõ “ïðèïðàâ”.
Àëå öå íå ìຠáó òè ñà ìî ö³ë ëþ, îñê³ëü êè âè ñî ê³ çðàç êè äè ï ëî ìà òè ÷ íî ãî
ñòè ëþ ïåðø çà âñå âè ìà ãà þòü àð ãó ìåí òî âà íî ñ ò³ é òåð ì³ íî ëî ã³ ÷ íî¿ êî ðå ê ò -
íî ñ ò³. Òî ìó â³ä á³ð ñòà òåé, ÿê³ ïó á ë³ êó þ òü ñÿ, ïå ðå âà æ íî ìຠçä³é ñ íþ âà òè ñÿ
çà ïðèí öè ïîì “ò³ñíî ñëî âà ì — â³ ëü íî äó ì êàì”.
Ïå â íèì óðà ç ëè âèì ì³ ñ öåì áà ãà òüîõ âè äàíü ó öüî ìó ïëà í³ (â³ ñ íèê — öå
âè íÿ òîê) º ð³ ç íèé êîí öå ï òó àëü íî- òå î ðå òè ÷ íèé ð³ âåíü ñòà òåé. Îä íàê öå ÿâè -
ùå, ìà áóòü, º îá’ºê òè â íîþ ðå àëü í³ ñ òþ. Çì³ íè òè ñòà íî âè ùå áó äå ìî æ ëè âî
çà äî ïî ìî ãîþ ðîç øè ðåí íÿ êî ëà àâ òî ð³â, ïî øó êó íî âèõ òà ëàí ò³â, íà ñàì ïå -
ðåä ñå ðåä ñëó õà ÷³â Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿. Êð³ì òî ãî, öå äàñòü ìî æ ëè â³ñòü
óð³ ç íî ìà í³ ò íè òè òåìàòè êó ñòà òåé ó êîí òå ê ñ ò³ âæå ³ñ íó þ ÷èõ ïîñò³é íèõ ðó á -
ðèê â³ ñ íè êà. Äî ðå ÷³, ìî æ íà çà ïðî ïî íó âà òè íî â³ ðó á ðè êè, íà ïðè ê ëàä,
“Ñòîð³íêè ³ñ òî 𳿠Ⳡò ÷è ç íÿ íî¿ äè ï ëî ìà ò³¿”, “Çîâí³øíÿ ïî ë³ òè êà Óêðà ¿ íè íà
ìå æ³ XXI ñò.”.
Çà ãà ëîì “Íàóêîâèé â³ ñ íèê ÄÀÓ” âæå çäî áóâ ñî á³ àâ òî ðè òåò ó íà ó êî âî -
ìó ñå ðå äî âè ù³ ÿê ì³ ñ öå îïðè ëþ ä íåí íÿ ðå çóëü òà ò³â äî ñë³ ä íè öü êèõ ðîç ðî -
áîê, â³ä êðè òà ïëî ùàä êà äëÿ òâîð ÷èõ äèñ êó ñ³é ç ïðè âî äó ñêëà ä íèõ ³ñ òî ðè ÷ -
íèõ ïðî á ëåì, ñó ÷à ñ íî ãî ñòà íó òà òåí äå í ö³é ðîç âè ò êó â³ ò ÷è ç íÿ íî¿ é ñâ³ òî âî¿
äè ï ëî ìà ò³¿ ³ ì³æ íà ðî ä íèõ â³ä íî ñèí. Íà çâà íèé â³ ñ íèê º ñâîº ð³ ä íîþ ñêà ð á -
íè ÷ êîþ ïë³ ä íèõ ³äåé, ôî êóñ ÿêèõ ñïðÿ ìî âà íèé íà âè ð³ øåí íÿ ïðî á ëåì íà -
ó êî âî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ ðå à ë³ çà ö³¿ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî êóð ñó Óêðà ¿ íè íà
ì³æ íà ðî ä í³é àðå í³.
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 131
Îãëÿäè
1 Ï î ä à ë ÿ ê Í. Ã. Òà º ì íà äè ï ëî ìà ò³ÿ: ïà ïà Ãðè ãî ð³é VII ³ âå ëè êèé êè ¿â ñü êèé
êíÿçü ²çÿ ñ ëàâ ßðî ñ ëà âî âè ÷ // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — Ê.,
1998. — Âèï. 1. — Ñ. 40—42.
2 Ö ³ â à ò è é Â. Ã. ªâ ðî ïåé ñü êà çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà ³ äè ï ëî ìà ò³ÿ ïåð øî¿ ïî ëî âè íè
XVI ñò. òà óêðà ¿í ñü ê³ çå ì ë³ // Òàì ñà ìî. — Ñ. 47.
3 Ì è ö è ê Þ. À. Ïå ðå ÿñ ëàâ ñü êà ðà äà ³ Ìî ñ êîâ ñü êèé äî ãî â³ð 1654 ð. // Òàì ñà -
ìî. — Ñ. 50.
4 Ñ å ð ã ³ é ÷ ó ê Á. Â. Ñó ÷à ñ íà òó ðå öü êà ³ñ òî ð³ î ãðà ô³ÿ ïðî äè ï ëî ìà òè ÷ í³ ñòî ñóí êè
Òó ðå ÷ ÷è íè òà Óêðà ¿ íè // Òàì ñà ìî. — Ñ. 57.
5 Ê ó ø í ³ ð Î. À. Ïî çè ö³ÿ Óêðà ¿í ñü êî¿ êî ìó í³ ñ òè ÷ íî¿ ïàð ò³¿ (ÓÊÏ) ùî äî Ðè çü êî -
ãî ìè ð íî ãî äî ãî âî ðó 1921 ð. // Òàì ñà ìî. — Ñ. 84.
6 Ä ó ò ÷ à ê Ã. Î. Îëå ê ñàíäð Øó ëü ã³ í — çà ñíî â íèê óêðà ¿í ñü êî¿ äè ï ëî ìà ò³¿ äî áè
ÓÍÐ; Ê ó ë ü ÷ è ö ü ê è é Ñ. Â. Õðè ñ òè ÿí Ðà êîâ ñü êèé íà ÷î ë³ çî â í³ ø íüî ïî ë³ òè ÷ íî ãî
â³ äîì ñ ò âà ÓÑ Ð Ð // Òàì ñà ìî. — Ñ. 79, 88.
7 Ï î ä à ë ÿ ê Í. Ã. ̳æ íà ðî ä íî- ïðà âî â³ çà ñà äè öåí ò ðà ë³ çà ö³¿ Ãà í çè ó XIII—
XIV ñòî ë³ò òÿ õ // ³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 1999. — Âèï. 2. —
Ñ. 102.
8 Ö ³ â à ò è é Â. Ã. Çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà òà äè ï ëî ìà ò³ÿ Êà ð ëà VIII íà ïå ðå äî äí³ ³òà -
ë³é ñü êèõ âî ºí (1494—1559) // Òàì ñà ìî. — Ñ. 109.
9 Ñ å ð ã ³ é ÷ ó ê Á. Â. Ñïî ãà äè Äæà ôå ðà Ñåé äà ìå òà ÿê äæå ðå ëî äî óêðà ¿í ñü êî-
êðèì ñü êî òà òàð ñü êèõ âçà º ìèí ó 1917—1918 ðð. // Òàì ñà ìî. — Ñ. 119.
10 Ñ à ë ³ é Ê. ². Ó÷àñòü óêðà ¿í ñü êî ãî ïðà âî ñëà â íî ãî äó õî âåí ñ ò âà ó ôîð ìó âàí í³ òà
çä³é ñ íåí í³ çî â í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè Ãå òü ìà í ùè íè (äðó ãà ïî ëî âè íà XVII — ê³ íåöü
XVIII ñò.) // Òàì ñà ìî. — Ñ. 123.
11 Ä à í è ë ü ÷ å í ê î Î. Ï., Ð ó á ë ü î â à Í. Ñ. ²íî çå ì í³ äè ï ëî ìà òè ÷ í³ ïðå ä ñòà -
â íè ö ò âà ³ ðèì ñü êî- êà òî ëè öü êà öå ð ê âà â Óêðà ¿ í³ (1920—1930 ðð.) // Òàì ñà ìî. —
Ñ. 149.
12 Ï î ä à ë ÿ ê Í. Ã. Óòðå õò ñü êèé ìèð 1474 ð. ³ ãà í çåé ñü êà äè ï ëî ìà ò³ ÿ // Òàì ñà -
ìî. — Ñ. 253.
13 Ä ü î ì ³ í Î. Á. Êðàõ àí ã ë³é ñü êî¿ “ïîë³òèêè âòðó ÷àí íÿ” ó í³ äå ð ëàíä ñü ê³ ñïðà âè
(äðó ãà ïî ëî âè íà 80-õ ðð. XVI ñò.) // Òàì ñà ìî. — Ñ. 255.
14 Ö ³ â à ò è é Â. Ã. ªâ ðî ïåé ñü êà çî â í³ ø íÿ ïî ë³ òè êà äî áè ðàí íüî ãî íî âî ãî ³ íî âî ãî
÷à ñó: ïðî á ëå ìè ³í ñòè òó ö³ î íà ë³ çà ö³¿ (òå î ðå òè êî- ìå òî äî ëî ã³ ÷ íèé àñ ïåêò) // Òàì ñà ìî. —
Ñ. 273.
15 Á ð ó ç Â. Ñ. Óêðà ¿í ñü êà äè ï ëî ìà ò³ÿ â ÎÎ Í // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿
àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 1998. — Âèï. 1. — Ñ. 100—101.
16 Ê î ñ ò å í ê î Ã. Ô. Òè ïè, âè äè âî ºí íèõ êîí ô ë³ ê ò³â òà ¿õ êëà ñè ô³ êà ö³ ÿ // Íà ó êî -
âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 1999. — Âèï. 2. — Ñ. 48.
17 Ò î ð ù è í Þ. À. “Òåîð³ÿ äå ìî ê ðà òè ÷ íî ãî ìè ðó” òà ¿¿ ïðî ÿâè â ïî ë³ òè ö³ äåð æàâ
Çà õî äó ùî äî ðå ñ ïó á ë³ê êî ëè ø íüî ãî ÑÐÑÐ // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿
Óêðà ¿ íè. — 1998. — Âèï. 1. — Ñ. 127.
18 Á ð ó ç Â. Ñ. Ïðî á ëå ìà “ãóìàí³òàðíèõ ³í òåð âå í ö³é”: ïðà âî â³ àñ ïå ê òè ³ ïî çè ö³ÿ
Óêðà ¿ íè // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. 2001. — Âèï. 5. —
Ñ. 93—94.
19 À ë å ê ñ à í ä ð ó ê Â. ª. ²í ôîð ìà ö³é íà ìî ãó ò í³ñòü äåð æà âè ÿê çà ñ³á ðå à ë³ çà ö³¿ íà -
ö³ î íàëü íèõ ³í òåðåñ³â ó ñó ÷à ñ íî ìó ñâ³ ò³ // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿
Óêðà ¿ íè. — 1999. — Âèï. 2. — Ñ. 39.
20 Í à ä æ î ñ À. ². ̳ ñ öå ³ ðîëü ³í ôîð ìà ö³é íî ãî ôà ê òî ðà ó ïðî öå ñ³ ðå à ë³ çà ö³¿ çî â -
í³ ø íüî¿ ïî ë³ òè êè // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 2000. —
Âèï. 4. — Ñ. 47.
21 à ó ì å í þ ê Á. ²., Õ î ì å í ê î Ã. Ä. Êîí öå ï ö³ÿ ïî ñå ðå ä íè ö ò âà: ñêëà äî â³ ÷à ñ òè -
íè òà ïåð ñ ïå ê òè âè // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 1999. —
Âèï. 2. — Ñ. 18.
22 Ñ ê î ð î õ î ä Þ. Ñ. Ó÷àñòü Óêðà ¿ íè â ìè ðî òâîð ÷³é ä³ ÿ ëü íî ñ ò³ ÎÎÍ íà ï³â ä í³
˳ âà íó // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 2001. — Âèï. 5. —
Ñ. 177.
23 à ó ì å í þ ê À. Ã. Ìè ðî òâîð ÷à ä³ ÿ ëü í³ñòü Óêðà ¿ íè // Òàì ñà ìî. — Ñ. 162.
24 Ð å â à Ñ. Ìàé áó ò íº Ðà äè Áåç ïå êè ÎÎÍ òà íå ïî ñò³é íå ÷ëåí ñ ò âî â í³é Óêðà ¿ íè //
Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 2000. — Âèï. 3. — Ñ. 12.
25 Á ð ó ç Â. Ñ. ÎÎÍ ³ ÍÀÒÎ: ïðî á ëå ìè ñï³â ðî á³ ò íè ö ò âà // Òàì ñà ìî. — Ñ. 13.
26 Ì à ö å é ê î Þ. Ì. Îíî â ëåí íÿ ìè ðî òâîð ÷î ñ ò³ ÎÎ Í — íà ãàëü íà âè ìî ãà ÷à ñó //
Òàì ñà ìî. — Ñ. 22.
27 Ò î ë ê à ÷ î â à Í. ª. Êîí öå ï òó àëü í³ çà ñà äè Çà ãàëü íî¿ äå êëà ðà ö³¿ ïðà âà ëþ äè -
íè // Òàì ñà ìî. — Ñ. 35.
132 ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2
Îãëÿäè
28 à à é ä ó ê î â Ë. Ô. Òðà äè ö³¿ Óêðà ¿ íè â ï³ä ãî òî â ö³ äè ï ëî ìà òè ÷ íèõ êà ä ð³â: ä³ à ëîã
ç ³ñ òî ð³ ºþ. 1918—1922 ðð. // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. —
1998. — Âèï. 1. — Ñ. 67.
29 À ë å ê ñ à í ä ð î â à Ò. Ë. Âè ïó ñ ê íè êè Êè ¿â ñü êî ãî óí³ âåð ñè òå òó ³ì. Òàðàñà Øå â -
÷åí êà íà äè ï ëî ìà òè ÷ í³é ðî áî ò³: òðà äè ö³¿ ³ ñüî ãî äåí íÿ // Òàì ñà ìî. — Ñ. 98.
30 Á ³ ë î ó ñ î â Ì. Ì. Äè ï ëî ìà òè ÷ íå ïðå ä ñòà â íè ö ò âî Óêðà ¿ íè ó Âå ëè êî á ðè òà í³¿:
ïåð ø³ êðî êè. (1992—1994 ðð.) // Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. —
2000. — Âèï. 4. — Ñ. 32.
31 à ó ì å í þ ê Á. ²., Ù å ð á à Î. Â. Íî âå â ðî áî ò³ ïî ñëà â ê³ í ö³ 90-õ ðîê³â ³ íà ïî -
÷à ò êó íî âî ãî äå ñÿ òè ë³ò òÿ // Òàì ñà ìî. — Ñ. 22—23.
32 Ì å ð å æ ê î Î. Î. Lex Mercatoria — íî âå ì³æ íà ðî ä íå òîð ãî âå ïðè âà ò íå ïðà âî //
Íà ó êî âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 1998. — Âèï. 1. — Ñ. 169.
33 Ì à ð ò è í å í ê î Ï. Ô. ̳æ íà ðî ä íå ïðà âî ³ óêðà ¿í ñü êà Êîí ñ òè òó ö³ ÿ // Íà ó êî -
âèé â³ ñ íèê Äè ï ëî ìà òè ÷ íî¿ àêà äå 쳿 Óêðà ¿ íè. — 2000. — Âèï. 4. — Ñ. 149.
34 Ê î ñ ò þ ê Ñ. Ì., ² ñ ò ÿ ã ³ í à Í. Î. Àäà ï òà ö³ÿ çà êî íî äàâ ñ ò âà Óêðà ¿ íè äî çà êî -
íî äàâ ñ ò âà ªâ ðî ïåé ñü êî ãî Ñî þ çó: ñòàí, ïðî á ëå ìè òà ïåð ñ ïå ê òè âè // Òàì ñà ìî. — Ñ. 199.
ISSN 0130-5247. Óêð. ³ñò. æóðí., 2003, ¹ 2 133
Îãëÿäè
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-204836 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | 0130-5247 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-12-07T16:12:49Z |
| publishDate | 2003 |
| publisher | Інститут історії України НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Мартинов, А.Ю. 2025-07-18T15:07:11Z 2003 Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) / А.Ю. Мартинов // Український історичний журнал. — 2003. — № 2. — С. 122-133. — Бібліогр.: 34 назв. — укр. 0130-5247 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204836 uk Інститут історії України НАН України Український історичний журнал Огляди Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) Article published earlier |
| spellingShingle | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) Мартинов, А.Ю. Огляди |
| title | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) |
| title_full | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) |
| title_fullStr | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) |
| title_full_unstemmed | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) |
| title_short | Публікації “Наукового вісника Дипломатичної академії України” (1998—2001 рр.) |
| title_sort | публікації “наукового вісника дипломатичної академії україни” (1998—2001 рр.) |
| topic | Огляди |
| topic_facet | Огляди |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/204836 |
| work_keys_str_mv | AT martinovaû publíkacíínaukovogovísnikadiplomatičnoíakademííukraíni19982001rr |