Склад повітря та стан здоров'я людини

В обзоре проанализированы сведения од эволюции газового состава атмосферы Земного шара от протопланетного до современного периода развития. Показана положительная роль биогенного накопления кислорода в воздухе и отрицательные последствия кислородного стресса для организма человека. Рассмотрена биоло...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Published in:Медична гідрологія та реабілітація
Date:2004
Main Authors: Березовський, В.Я., Літовка, І.Г.
Format: Article
Language:Ukrainian
Published: Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України 2004
Subjects:
Online Access:https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41359
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
Journal Title:Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine
Cite this:Склад повітря та стан здоров'я людини / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2004. — Т. 2, № 4. — С. 4-16. — Бібліогр.: 86 назв. — укр.

Institution

Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine
_version_ 1860266670015119360
author Березовський, В.Я.
Літовка, І.Г.
author_facet Березовський, В.Я.
Літовка, І.Г.
citation_txt Склад повітря та стан здоров'я людини / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2004. — Т. 2, № 4. — С. 4-16. — Бібліогр.: 86 назв. — укр.
collection DSpace DC
container_title Медична гідрологія та реабілітація
description В обзоре проанализированы сведения од эволюции газового состава атмосферы Земного шара от протопланетного до современного периода развития. Показана положительная роль биогенного накопления кислорода в воздухе и отрицательные последствия кислородного стресса для организма человека. Рассмотрена биологическая роль электрических свойств воздуха, возможные последствия антропогенных влияний на состояние газовой оболочки Земли и лечебно-профилактические возможности инструментальной оротерапии в реабилитации пациентов в санаторно-курортных учреждениях. In review are analysed data about evolution contents of atmosphere of Earth. It is shown positive role of biogene accumulating in air of oxygen and negative consequences of oxygen stress. It is considered the biologic role of electric properties of air, potential consequences of anthropogenic influences on state atmosphere of Earth and healing and prophylactic possibilities of instrumental orotherapy in rehabilitation of patients on spa and resorts.
first_indexed 2025-12-07T19:01:13Z
format Article
fulltext 4 ���� � 577.152.1; 612.014.464; 612.22.02; 612.273 �.�. � � ��������, �.�. ������� ���� 1������ �� ���� � ����`� �8 ���. � ������ ���� � ������� ����� �� �� ��� ���� �������� ������� �������� ��� ��� ���� �� ������ � �� ��� �� ������� ��� ������� ��������. ������ � �� ����� � �� �� � ����� ��� ���� � �� ��� ����� � ������� � �������� � � ��� ������� ��� ���� ��� ������� � � ���� ���� � �����. !�������� � ��� ��� ����� �� � � ����� ����� ���"��� �������, ������ � ��� ������� � ������� � � �� �" � ������ �� ������" ��� � �� ��� � � � �� �- ����� ���� ����� ������ ���� � ������ �� � �" ���������� � ����� ������ ����� ��� � �� ���� �-������ � � ����� ���. * * * ��� ��� � �� ��� � �������. 8������ �$� � ��� � � ��$ � ��-�//$ �����, )�� ��� ��( ��) ���� �)-. �� #��� �� �������� *� �. �-#���� �- - �� ��� �������� ����� , ��������� ��� � �� ��� �����- -��), ���� �) -�� � 20,9% � ��$, 78% ��� � � #��) 1% ���� � � �����. �������� � � ����, � ��� - �#���$ �� ���#����� ���-�� ��#��������) � (��)����� � �$� � , 00 ���#��� �'�0 ����) #���- )� � ������$����. 5�-� ���#��� �'�0 ������$ -���$ ������ � ��� � ��� ���� �), ��)���� � ���� ��� �� ���� � ��-����� ��. ���� �� ���� ������-�$�� , *� ������� � -��6��� ��� /�� ���� /�)� ����$'� ���� ���� ��, � � ) �� ����� � 7�-�) � � ���� � �����- ��/ � �-����. ���� ��� � -��6��� 7�-�� ���������) � ��������� � ����� - -� ���, �-����, ���������$ � ����$. 9� ��� *� ���� ������) � � ���� �) �� � �������)� � ���� *���� �� �-����0 �� ���� � ��� . �-�� � ��$ � � -��6��� � ����� �� ����� *���� ���) � ��� �� ����� �� [1,2,3]. � ���'��� � � �����) � ���� �� ���/ � 6��- � ) �� ����� � ���#�� �) �� � �� �-�� �������� ������� *�. ��� #�� � �� ���� ��)��$ ��� �#��� ��-�� � ��6�� - ���� � � ����-� � ���� �. � -��6��� ��� �������� ������ �- 0� � (��)����� � – � ���-. ��������������� ����������) ���������� ������ ���� ������ � ��� ��� ���'�� ���� ������) ���� ���0, ��������0 � -��6�� � � �� ���, � ��� ����� ����� �$� - �-�� �- � ��$ [-��.1]. �� ��������, *� -� �� ���� ��)�� � ��/ ��� � ���� � -��6�� -�( #�������, ���� ��� ���������) – ��� � ����� � ���- ����� - ���� - � ����� - ����-� - ���� ��- , �# � 6����$ ����� 7�-�) [4,5]. 7 ��)��$ � ���� �� � ��$ � � ��� -��� ��� � �� �������) �-��� ���� �� ��� ����� ��� �. !������� ��, � ���������� ��� 6��- � ) �� ���� *���� ���'�� ��'�0 � ��$ � ������� *�, �-�/��� #�� ��� ��� �) -��'�- ����$'� �� -����/ -, #���/ ���� � - � ����� �� -, � ���������� �� - #�������� - � ��-, )�� /� �/� �� � ������ �) �� � �� ���0 � -��6�� . %��� �� 6��� �� ���� ��������� , ��� ����� ���� ���#����� ��) ���� �� #���/ ������ � 6��-, �-�� � ). �������� ��� �����$��� ����$'�$ 6��� , � ���$��� ��) ��� ����� ��� � ���� -��� ��� � 6��-�� ������) � ���, ������������� �6�� ��� �� � ������� �������$�����). .����6 ���� ��, )� ����/� ������� � ���� � � � �-� � ��)�� � 1774 ��'�, #�� � ����� � ��� ���� ��� � '���� ����. ��� � ���: “ ... : � ���(, -��� ��, ����� ��)� ��� '� � � � ��6����� ������� ���� �) ( �� ��� ��� ��� � ����) � ��� -��� - ����-� �- �����/� � ������� ... ��� �, ���� ��� - /� � ) ��- -�� -��� ��� � � �� � -.” � ��/ ��� � ���� ��#�� ��/��� �������). ��� – ���������� ������ , )� / ���� � ��� � ���( ��) � ���- ������ �. � �������� -�� ' �� ���-� ��� ������ / ������ ���������) ��� ���� �����($, ��� � ���� ����� �����-� ��'�(� � � ���� � ��� � #���-)�� �� �� �� ��) '����, � ���� � ���� �� ��, ��� � ��� [6-9]. +�� ���� �����) � ��� ����#��� �����) � �� �� ���� ������ -����$ ����'�($, ����#�� �� -�� �� ������������) � ������� ��� . ���... ��� ���, ��� - ��(. ������� �� ������ � ������ � ������ . �����$� ������� /��� ��� ���-� ��� �� � ��$ �� ���'�� ����$'�0 ���� �� ��������� � ����� �� � ����� ���� *���) �� ����� �� ��'���� � �� ���0 � -��6�� . ���� � ��� ����-�$ *� �� ���� �������(. 2 ��#����� 6���'�����0 �����-�0 ���� ��� �����-��� ����� ���� ���� �� ������ -�� � ���-� ������- ��� ���)� - �������- � ���� - �-�� �- � ��$. � ���/�-�, � � ��� - �-�� �- +2 - ������ ������. � �����-�, ���������-� ���� �)- (21% � ��$), ������ ������ �� �� � - ��� - ����-`)- �� ��� )�� ������� ���) ��� �� � �. 5 � �� ��-� - � � ��� - �-�� �- � ��$ (�� 96 %) – ������ ���������� #�� - ����-`)- � ������ $ ������� �� �������� ������. 9) ��-��� ��'�) ��� #��� ��� �) � )� '����� ' ����� �������. 5��� ����� �� ���# � ������ � � �������. ! ���� � /� � � �����. 7���)� ������ -�� �- ���) ���� (1878 �.) � ��� ����-�, *� )� ���� � , �� � ��� � �� ����$ � ��� � ��� � ���'�� ��'� � ��$. “...�� ����( � � � �������-��, )�� �� �������� # ��/�����$��0 ��0 � ��$”- � ��������� �. ��� [10]. ��� /�� *� #��� � �����, ��� �$�� �� � ����� -��� �����-��� � �� � ��#������ � ��� � ���'�� ��'� � ��$. ��� ��) '���� �� ��#�� #�� � ������ �$����� ��� � . ��� ���#���� �) ��� ��� � #���� �������� �� � /�� ��, � #�����-���� � � ��� - ���- � ��$, � ��#���� ���-��� � ����#���. � � ������)� ����� �`)��) �� ��'�(� � � ���� - �����- ������ � ��#�)��- -���� ����) � ������ � ����) � ���- [11-13], ��������� ��� ���, ����( ��) ��� ��� ���-���� -, � ��� �� ��� - ���- [14-18]. +� ����- ���������- � ������ ����-���) ��� ���� � � ��$ � �� ���) � � ������ ���������) � �����0 ��-���) � �����$ ��������'�($ �� ���� ���. �� � �� ��������0 ����� #��� /� ��� �� ��������[19,20]. %� ����� ����� 6�#�������) �� ���� ��� ����� � � ���� ��������� ������ �� � �����)'� � ��$ ���� � - �����- [21,22]. ��������� ���'�� 6�#�������0 ��� � ������, �# � �������'�0 6�����������0 � ��� �� ������ ����) �����)'�0 � ��$, #�� � )���� �����/� [23]. � � /� �� �-� #��� ������� �#-�����) – ���'�� ��'�) � ��$ �� ������ � � ������ /�)� �$� � �� ��� ��� ����� *��� 40%. “8� ����� � - � �� ������” – ���� � ��/� #�� -���)� . �������� � ��$ '� �� ����`) ���� �������� ��. �� ���� ��� ������� ���� ����- � �� ��������/�� ���� 6�� �� 6������� ���# � � ������, *� ������� � -��6��� -�� � ����� � � ���� ���'�� ��'�$ � ��$, )�� -��� � �� �� ��#����� ������� � �� ����$�� ���'�� � �����) �������-�. � ��� � � ���. ������#� /�)� �#-��� ����� �, �� �-��� ���� �� - 6��-�- � ), � ��)��$ � ��$ ��� �� ��) -��'�- ����#��-� -� �#����-�, )� ������ � �#���/ � �� ���� �-� ���������) ������0 �������� � ��#� �� ��. ��� �, )� � ��� ����-� �����/�, ����#� -� �#����- ���`)��� � � ������)- ���� ��� ��� �, ��� ��� � /���� � � ��) �������-�, ����� � ��� ����� H2 CH4 NH3 He CO2 H2S O2 N2 7000 -��. �. 3500 2700 1900 1200 570 220 0 ��� ������ � "� ���� ���� ��� ����� !��.1. 3���$'�) ����� � ��-����� �� ���� ���0 (�), ���������0 (�) � � �� ���0 (�) � -��6�� 7�-��0 ����. 6 [24]. �� ��������, *� � ���-���� � 6���������� � �-���� #� ���� 1% ���� ����� � ���'$��� -� �������������� �� �����) � ����( ��) �� � ������) �������� �� � ��$ (+2 * - ) – ���� ����� � ������� �������� ��� ����. ;��� ���(-���) � ��/ - �����- ������� � ���� ����� ��� �� ����� �#���/��� � ������) ��/ � ����� � ��� ����� [25,26]. "�� ��� ���� ���������� ��� ��� � ��$ ���(-���$ � � ������- �#� �����$ � -�������� 6��-�� �� – �������� � � ��� �� ���� ���$( ��) �� ����� � ����$ (�2+2 ). ��� ��� - � ���- �� �� �� #���( � ������) ��� ���� ������� �� ( *+�), )� -�( ��#��� � #���/� �� ����� � �� �������� � (�� ���� � � -������ � ��� ��. �� '��-� ���� (-��� �, ���`)���� � � ���- �� �������$ ��). �� ���� �� �� �� �����0 ��0 ������ +2 * - � �2+2 ��� �����, ��� �����$ � � ��� ��- ��� � (NO) � � ���$$ � �����' � ��� �� ������ – ������ �� � ����� (ONOO - ) [25, 26]. +� ���� , �� ���$� � ����'�$ � ��/ ��� - � �������-� ����� ��- �����'$ (�+2), �� ��� � �� ��/�������) #��� ��� #����� ����� 6��-�����) �� �� ��� �� � �� �����) �������. 9� ���'�� ���'�$$ � ��� #��� ��� �, � ���/� ����� � � ��� - ��� �� �� - -� �#����-�-, ���� ����, �� ���� ��� � �� ����� ��������� -����, ��� � �)$� ����� � � �� ���������� ��� �����# . ��������, *� '� ����'�0 �� -�$ � ���� � � � � ������ �����# ���'�� -���, � ����-� .���� [27-30], �� ���������� �� � ���'���� � -������� � -������ ��#��� ��� � ��� � [31-33]. �����-���� -����� � ������� � ���� � )����� �� ���-�� � � ����������)� -���� ��'�(� �� � �� ���������� �� - ������$����)- [34]. �� �������� ����, *� � �������� � ��� ���'�� ��'�0 ��� �����, ��� ��� ��������� -��� ���)��) �� � �� ��'�0 6�����������0 ��������'�0, �#� ���� ��� � ���'���� ����� ��'�0 ��� � [35,36]. ��� '� ����'�0 � � ��$ � ��������� � ������� � ����. 2 ������ � ���#� � � ���/ � ���� � ��� � � ��( � �� �������, � ������, ��� ���������� ) '���� ��, ����$� �� � 6������(� � ��#�� �� ����)( � ������ �� -� � � �-���� �( ��) � 00 �� ���� �#������. � '� -�-�� ) '���� �� ������� � ��� � 6��� ���� �� � ������� ��� �����), �� �-������ ������ � ��� - ������� �� - ���� - �������-�-, �� #���/ ������� �����, �� -�����-������ ��-������ �� � ������� ��� �����) [37], � � ��� � ���)- ����-��� � 6�� ���� ������� � � ��$ – ����� � ���'���-��� ���0 � � �- �������-� -� ���. �� '��-� �� � �� �#���/�( ��) ���'����� �� � ��$ (%�2) � ' �����-� ) '���� � . .��� � ���� � ��� � � ��( � ��������������� �� �����` )������� ����� � . ���/� 2-3 �� ����) � -��6������ ���� �), )� � ������ -�� �� �� ���')� ������� .����6 ������6 [38], ������ ���� *�$ � ���'����� �� � ��$ �� ��������0 ����� ��������������� – � 48 �� 96 --. � .� . � � ������/�-� � � � ����� � ��� ����������$ � � ������ �-�'� �� �#� 6�� ��� ������� �����), �������� �)'�$, ����#�����) � ������� *� � ���� *�� - ���-, �*�. ������� �������-6����������� � #����-���� ����������) ��$ � ����������� ����� ���, *� � ���� �� �� � ������$���� )� ���, �/�-���� �����#� ���'), ����� ���), ������� �����# � ��/ � �$�� , ������ �-��� � �, ���#� , �������� �������� ���'�� � �����)� � ��. – ��� ��� �������$ � �� �� ���$, � � #���/�� � � ������ - ���� � ������� ���� [24,25,28,34]. 7�������#�������� ���'�� ���� ��� ��������-�����0 �-�� � ��� � - ���� ��� – ���� ������������( ��) �� ���� $ ����� � ��� �����. 9� ���'�� ���#���� ���-�� ���-�����0 , 6�����������0 ��������'�0 ������ � ��� � � �������-� ��� -����#��0 ������0 [26]. ��������, � ���� ����� ����������� ���� ��, ���� �� -��� ��������� ��������$ ���# � . 5��, ���� ��� �� �� � ��� ���������������, �� ��( ���� �� ����� ���� � ��� � ������ � ���'�$( ���� �� ��� ����--�������� ��-������. .�� ��� ��� ��) ����� � ��� ����� � )��)( ��) ��� - � -��� � � /�)��� #��� �# �� ���)���� - ���� ��- , � �-� � ��� �� 6� �� ��-���� �����0 ����� � ����� ������. � ����������) ��� �� � ���-�� �� #���-)��0 ��� � �������-� ��-��� �� #�� ��� ���'�0 ��� ���� � ��� �, ������ �������� )� � � -��$$ � 6����������� ��������'�$. 5�� *� � ���), ����� � ����� � ) ������ ��� ��� , ��� /�( ��) ����� - ��) ������/ � ���������� � � ����� . ������, �� ����$� ��/ � � �������, �� ���� ��-� � ��� �� � ���'��� ����$'�0 �������� “���� �#���� ” ��� � ������� � ����, �6�� ���� � )� � - �������(-� �� ������-� ������’0. �� ��� �� � � ��� � �� �����!. ��)���� � � ��$ � ���� �� � �� ���0 � -��6�� ���'�$���� � � �����) ������� #����-��� �, �����- � 6���������� � -������-�� ��� � � ���#� � � ��� �� �����0 ��0 � ���� � ��� ����� � ����� �� � ������. +������ ���� � '��-� ��� � � �������$ � ����� � -�� ��� ��� . .� � � 7 ������) � ��$ � ���, ���6�- ���6���� (�� �-�� 3), ���� ��0� , �����#����� � ��� �, � ��., ��� �� ���')���� �� ��� �� ��$����. ����$ � ���� �� ��� �� ��� 6��-�� , �� )� � ������ � ��$ � ���-������ ����, �� �����, ������ ���� � �������� �� �-� ���. ��)���� � ' � 6��-�� �� �������( � ����� � � ) � ���� � ��� �����, ����-�( /� ���� � 0� ����� ����), �-��/�( ��� ��� ��� ��$ �� � �� -� ����������� � � ����-� �� � -�-#���. ��� '� �������( � ����� � � (���� ' ��� ��� �, ����#���( ������� � ����������-� ���� ��� [28,35,36]. ����-�, *� ��)���� � 6��-�� �� �� ��� ��� ���� ��� � � �����$( ��) ���� - ����- �, � �������� � ��� ��-�- � �� ���� �� ��0 6��- �����������), �$� �� -��� -� �� ���� �#� ����� � ����� ������� �#� ������ � ' � 6��-�� ��. ��-� '�, -�#� �, � �����( ����� �� � ��� � �$�� �� �����)'� � ��$ � -�� ��� ���� '�. 5��, �� ��� - ���/ � �� ����� �� � �����0 �����0, ���� ����� �� ������ ���� �� � ��������� [6-9]. �����/� #���/�� � ������ �� ���-�����, *� ��� 20 �� 30% ��'�(� �� ���� ��� �����$ � �� �����)'�0 � ��$, � ��)�� ��'�(� ������� �� � � -�$ � � �����0 �����0. 2 � � � � ��$ � ��� �� ������� #���, ������, � �� � �����-�� � [12- 16]. ,����������� -������- ����� �) ) ��� ���� �����0 ��� ��$ ��'�(� �� � �� �����-�� - � /� ����) ���������) ��)- � ���)�����6��� � � -��$���� ���������) � ��$ � ��� ���. ��� ������� , *� ����$ � �� � � ����'�0 ��� � �� �����)'�0 � ��$ – �� III � IV ��� – �� ����) � ��$ � �� ��( ����- ��� � � ������������� �� ����) %�2 � ��� ���, �������$� �� ���-��� ������ � ��$ � ������ ��-�/�, *� �� ��( ��) [37]. ��������( �������) � ������ #����( ��� ��� ����'�0 � � �- -����' ����)'�0, ��� �����( ��� � �� ����� ��0 -������)����� � ��$. ����-� ����, *� � ��� �, )�� ������) ��) �� ���� � *�#�)� ����$'� ���� ���� ��, �� ���� � 6��-�� �� �� ��� ��� ���� ��� � � ����������. 9� �#�-���$( ����� � � ��� � ���� � � ��� �� ��� ���0 ��0 � ��� � ���'�� ��'� � ��$ [27-28,31]. 2 ��`)��� � ' - � � ��( ������� �� ��*���), *� �� � ��$ -�����0 ��� #��� � �������� � #� ��� � �� � � � ���, -���� #� ����� ��� � � � � ��� � ��� �� �� � ��#� �� �� � 6��-�� �� �� ��� �� ����� ��� � �, �#���$ �� ���#���� � ��) ��������) � �-���� � �� ���0 �� ���0 � -��6�� . ����, ����� �� ��� ��0 ��-�� � /� ��)�� -�����������- � ��*� ��-��, � ���-�� � �������� � 0� ������� �� ��# ��)� �� ������ � �� � ) � �������. "��� � ���������!�. ��� �� - ��-���- ����-�$ � �� �� � #�� �������� ������� *� �������-�-, )� ���#���( ��) ��������-�. ���� ���6������- ���� �����$ � ���� � � ������� �� �, ���� ���� Arcella discoides. �� �� ����� %�2 � ������� *� ��� � ���$$ � � ��� �����-� ������ ������� � ��� ��$ � � ���������� /�� . ������#� �� (����� � -Kuruma) ���#���/��� ������) ��) � �����-� �����, ��� �� �� ����� %�2 � ���) � �� �������$ [41]. % # �� -��, ��� �������) ��� ���� � �����-, ����$� �� - �� ��� �� - ��-� ��� ��-, ������) � �� �� ���� � �#� / ��� � ��������, � - ��� � �$ ��) � #��� . ���'������ ������ -�� �� ��#��� ��� � ��� ��� ������� , *� - /� �������$ � ��� ��� � ��$, ��� ��$� � 12 –12,5 % � ��$ [40-42]. 9� -��� #� ��������- ���, *� �� ��� ���� � �� ����� -� �#����-� � � � � *�, ��� � *����, )�� *� -��/ �� � �� �� � ������ ���'�������� ��� � ��$ � ������� *�. ! /� ���� � )� � �� �� � � - �� ���� *����� �-�� � � ��$ (60% +2) � �� ��� ������� � ��� �������� ���0 � -��6�� �� ��������� ��� � � ��� ��� - �-�� �- � ��$[40,41]. 8� #���/ '���� - � ��( ��) � 6�� , *� ����) -��)����� ��������) � ��-��� � 10%-� - �-�� �- � ��$ (�� 12 ���/����) � *���� �� ���� ��� �� � �� ����#�� ���� ��� ����'�) �� ������ ��� ������ ��-�/�[41]. 9� -��� ����� , *� ���� �'�) �� ��� ��� � ��$ - �������0, )�� ( ������ ���$ �� �����$ � (��$ � ��'�($ � ����$'�0 � ), -�( ��� � �� 6����������� -������- � �� ����� � ��-�����'�0. ��������, ���� �'�) �� ���-����0 ���'�� ��'�0 � ��$ - ���������0, )�� ( �� � �� ���������$ � ����$, �� -�( ��������� � -��� ��� � . �� � ��$����, *� '� ���`)���� � � ����$ ��� ���� $ � ��$ � ��� ��� �����. � � �- �������� ��-��� �� �� �� ���������0 � )��)$ ��) ������-��� - ��� ��) ��/�����$��-� ��� �� ��� �� ����� � ����. "������-6����������� ����������) �� ���� ��� ������ � �$�)� ����- ��� 18 �� 30 �����, )�� ��-� ����- ��� ���� ������ ������0 ��-�/� � ������- - ��) � � �-�� �- � ��$, ������� , *� �� � ����� ����� - ��-�/�- �� �� ��� - �-�� �- � ��$, ��� � � ������ ���� *������� � /� ����) �� ����) ���'�� ��'�0 � ��$ �� 12 � 9 % . ���� �� ������ � � #��� � )��)� � � � ��� ��������� ����'�$ ���� �� 12% +2. ���, )�*� �� 12% +2 ������� 3,5 % �+2, ������������ ���$#� ����������� � �� ���$ ��-�//$ � ���� ��� �������� ���� �� 8 ��� ���� ��-�/ – 9% +2 + 3,5 % �+2 [42-43]. 9� ����� �, *� ��� - � 6���������� � -������-�� ���� �'�0 �� �������0 ( ���/ ����) -����' ����) ������ ����� ��� ��� ��- �� �������� -� �#��� � � �����) ��� � ����) – ������ ����� ����. �� ����������� ��� -���� �������� ���0 ������0 ��-�/� � 98% +2 #���/� ��� �� ����������� � �� ��� ������$��� ������ �� ��/� ��-�/ -�� � ����) � -��6��� - ���� �)-. ����) ���������) �������, �� � ��$ �������� �� ��/� ������ ��-�/ ��� �������� “�����” � ����), ��� � ���� ����������$ �������� ���$ ������$ ��-�//$ [43]. ��� �, ��� �� ����������� � �� �-��� ������� ���� �) � �������� ��� ������� *�[39,42]. 9� ���� �-��� �� ���- ���# � ������, *� ��� ��� � �$� � �������) �������� ��� ��-�/ -��/ � ������, ��� -��� ��� � �'��� ����� � ��-�/� �� �� ��� - %�2. � *��������� ���� � ���$ ��) ���� ��� ������ � ���# � ���� - � �����- ��������� � �� 6�� �� � ����� ����� � ���� ���0 �������-�0[43]. .�*� ��/� ���� #�� �������� ��- � ������� � ���� �������)� ��� ���� - � �#� ��� �� - #����� �- � #����������$ �� -�$ � �����$ � ����� $ ���'���. ��'�(� ������ � ���� ��� ��-�� �����0 ��� �����0 - ��������) ����� - ��-�/�- , )�� �� ������- #� ���� �� ��������� ���� �) ���� � � �� ��� �����- -��), ��� � ��) ��� �/�����) ������ � ���� ���0�[44]. � ' � ���� �������)� #��� ���-�����, *� ����� ��� )��- 1-3 ����� � ���� - � ����)- �#� ���'�0 � ����� � /�)��� �# ��� ������ ��-�/� � �-�� �- � ��$ 12-10%, *� ���������( � �� � 4,5-5,5 �. -. ��� �����- -��). �� ��� ����, � ����� �� “� ���-” �����# 10-15 ����� � ����� - � �����- �#� ���'�0 #�������, ��'�(� ��������� �# ��� #���/� “� �� ”, � �-�� �- � ��$ 9 � ���� � 8%, *� ��������� �� ����$ 6,5 -7,5 �.-. ��� �����- -��). � /� ��� ������ ��-�/ ���-��� � � � )� *� #���������-� � ����� ) ����� � ���0 ��� �)'�0 ������[44]. 9� ���� �������) ����� �, *� ����� ���6������- � �$� � -��� #� ��� �� ���- � ����) ��������� � �� ����� ����� � #������ � -�� �� � � ����� -�� �� � ��� ��� �� � �� �������� � -`)��� � ����� � /�)���. ����� ��� ��������� ���#� ��� � ����'�0 �� �-�� �������� ������� *� ������ � ���� ��� ���� ��� �� ��-������ � 6�� ����, *� ��-���$$ � ����� -��� ���� � ��� ��/���� ���� �����#������ � �� � ��� � �������-� �� ����� � ��-����� �� �����/����� ������� *� [45]. ������� �������� � ������ . � �� � ����0���� #� ���� �. . :����� *� � ���/� ����� �� :: � �����) (1924 �.) ������� ����� �� �, *� ���� � � ���)$ � � � -��6��� �� ���� � ����, ��� � ������ �� $�� ��������� ����� � , )�� -�$ � � ���� #��������� �� ���� �. ����� � � ( ���, *� ����-�$ � ���� �� -�����������-��, ��� ( ���, *� ��� )$ � ���-������$ � -#�� �� � #�� ������� � ���� ��, ���#���� � ��) ���� �� ���� � . 9� ����� � � ���$$ ��) � � � ��� �#� ��� �� � �������$ ��) ��-���- “���� � ” �#� “6� ����-�� ”. ��� ���#����� ��-� ���� �� ��) 6��-�����) ����� � �������, � ���� /�� 6� ����-���� �� ����)( � � ��� /�� � -��6������ ���� �). �� ���� � �-���� ���'�� ��'�) �� $� � �������� � ����� � -��� ���)�� ������� -������-�� �� 1 -3 ���� �)[46,47]. :�-���� � ��� ��� ���� �� � ���-���� ��� � �����-��� ��. ����� � � – �������� (������ - � ��- – ����� ), ��������� � ��� , ������� �6�� , �������� , �� �� , �� � . 2 ��#� � '� ����� � ��� ��$ � “�6���� -����”, ��� � �� ��-�� �� -�( ������ ��-������ �-�� �. �� ���-��� ��� ������ � ��-����� �� � �� ���0 � -��6�� (� ����, ��� , ����� � �����'$), #��������� �������) )� � ��� � ��� ����-�, -������ ��-����� ���� �) – 6� ����-�� – � ����� � '�(0 ��� ���� ����� � ���. 7 �������� ������� �$� �� ���(, *� � � ������ ��� /� ��� � � ��� - ���-� �- � ������� ��-�� �. ���� ��� ��( �� ���)�� �$� �� ���� ����� � � ��� ������� �. 7���� #�� � ����� � ���� � #��� ��� ����� � �� ��( ������ #���, ���� *���) �� ���������� ���. ����� ���� ��� � ����0 � ����������� , ��� /��� �� ��� � ��-�� � -��� � � � �� � ��$ ����-�������). � � ����� � ��0 ���� � ����- 6�� , *� � ��0��� +��������� !������������ #��� -����� � ��(��) ����) ��������) #���� � - -���- � �����, �� �� ��� )� � ���� ����������� .���� ��� ������� ��) ������:) -��� � �� � ���� ��) 2���0� ���� � . 5�� ���), ������� �-#����($, ��� ��� ���������) � ��� � �$ � �� � ��$ ��/ ����) ���)��� ������0. ������� �� �-� �� ����-����$ � ��� ��� ������- ������, ����� )���� ���� ��� ��� ��( ���� � �� ��-��, ��� � ��)� - �$�)- ��-� '� ����� ���� ����#�( ��). ����-� ����, *� ��� ��� ��-�������) �������� � ������ ���#������� -����� “����� ��'�)” � # , ���� � ��� #��� -�����)��, ��) )���� ���� ��� ���������� ����#��� � )��)���� ���-����$. 5�� ��-� ��� ��� 9 ���������) ��#� �� �# ����) ��� �� �-��$ #���/�� � ���'��� ��� ����( �� � ��� �����0 -���������'�0. � � ��� )� ��/� �����$ � ���-� �-��$ �� (-� -, � �� �������$ � ������� � ���-6�� �. ���'������ �� ��� ��� ����� � � ������ 6�� � -��$$��0 ��0 ���� �� � ���-� �� �� �$� ��. 7���� ������� ���� � #��� ��� � �� ��( ��� ��� �-�'�0 � �����/���) ��-����� ). 7 -�-�����0 �� ��� �� ����-�, *� <����� � ��� ��� ���0 ��� #��) � ���, �� � � )* ��� )���� #�� �������� )#����- . ��� '���� ������ ��� �� -�� �� �����) � �� -�� ������ ���'$�� [46]. !�� ��� ���� �������) ��� ����������-���6���� ���$ ��($ #��������� - �� �� � ����� � ���� ����� ���������), ��� ���� � , *� �� #��� ��� �� ������� � � ���� ��� -��� � � � ������ - � �� ��- �������) �$� � . +� ���� � ���� ������� �� �������) �#��������� ������ ����) � ������ ����#�����) ��'�(� � � ��� ��-� ����. ����� � ��)���� � ��� ���� ����� #�� �� ' �� � ���-� �� � ����� � ���� ����� ���������), ������ � 6� ��' ��- [49]. �����)'�0 �� � ����� � / ���� � ��� � ���$ ��) � ����-�������0, ���#� �� � ��'�(� �� � ��� � �� ��$ �� ��0 �� #�� ��� -����6����$. ���-� �����) � ��� ��� - � ���� ��� ����)-��� �� �������0 (�� �����0) -�� ' � � / ���� � ��� � ���( ��) � �������� ���� '�, ���#� �� ��-� � - �����)- [50,52]. �� ���� ���, ��� �� �� �� ���� -��� #� �������- 6� ����� � #���������-�� �� � ������. 7 -�-����� ������ ��� ��- ����-�, *� ���#� �� �� � � - �� )��� � ���� �) #�� ����� � ��� � �� ������ �.�. � �. ��� ������, *� �� ���� ��/ - 6�� ���- ������ ���0 �����0 ��#� � ��������� � ) ( �, � - - � ��(-�. “����� ���� �) / ������ ���) – ��� �, *� ��- ���#� �� �� ��#��” – ����� ���. !������6�) �. . :�������� “,� ����-�� ” [46] � ��� ���� ���'� [47,48] ���� ��� � ������ -�� ����� �����-���� � ������ ����������), )�� �� ��� ������� �� � ������, *� #��������� �� ��� ����� � ���� ����� ���������), )�� ��� ��$ � � ��� /�� � -��6�� , �������$ � ������ ���� � �����$����� ����#��� 6���������� � ���'���� � �������-� ��� � � �$� � . 9� � ������ ������ $ ��� ���� ��) � ��� ���� ��� , ��� #��� ��������, *� ���-� ��� ������ ���� � ��� �� ��� ��� ��� �� �� ���� �� � ������ � � �-�, ��� �����$�� � �� '�� ������0 �������0 � � �- �� � � ������ � [49-52]. 7� ����-���$ �������0 ���-� �����0 ���( ��) �����$�� #����� ���'���� �#������) � ����-�����) � '�� ������ ������� � � �-�, �� ���� ������ -����������� � �#� � ������ � � �� ����� ���� �. ,� ����-�� ������) � ��� �������) � #��� ��� -�� �� � � ���#��� �'� � � �������� ��� � � -�� , �������� � ��� �� ���� � ������ ���� ���, -�/���'� )� � �� -�$ � -��� ��� � � �� �����'��� - �� ���� - ���� �)-. ��� �� #���/ ��'����� ��� �/����� ��� ������ � �� ���� � -��')� � � ��� - �-�� �- 6� ����-���� – ��#� �� �����, ������ � ��/ � �� ���'�� �� ���0, �� ��� ������0 ���- ������ $ �� ��� . #����� $�� ��� �� � �� � �%. 2 ������� /���� � -��6�� ������) ���)����� ���-��) ��� ����( ��) � -�������- � ��$, �� ��( 0� �� ��� �� � �-������ � ���, ��������� ����-#���'� 0 )� � � ���$( ��) ������ � ������ �� � ������ �� [53]. 2 �-� � ��� '� ����, )� ��� *�( �������$ ����� ��� ���� ���� ��� ��6���� ����� � ���-��$����) ���'). 3 +2 → +- + + - → 2 +3 ���������� ����'�) ���#���( ��) � � � ���� /���� ���� �) ��� ��� ��- � -��6��� � ���� � �� � ����)���, ���#� �� ��� ��� ���� . �� � ���, *� � ���( �$� ��, ���� � -�� � ����� -��� #� � -��) ���- #�������� � ���'����, � ��� � � – �� � ��$ ��� ���'�0 ��� �� � -�-#��� � ��� #��� �������-�. 9� ���#���( ��) �-�, *� ���� – ��� � �� �������. %������ �����, �� ��-� )� � ����� �� ����$, ���#���( ��) � � ������)- � ������ ����� � �-������ � ��$, ��� ���� �� ���� ��������� -������ . +3 → +2 + + – %� ����� ��) � �-������ � ��$, ����� � ����� �� ����$ � ��� � ���( ��) � ����������� � '��)� ��) ���#�������) ���� ���, � ���� ���0 - ��) �����������) � ��0 ��� , �����6��'�0 ��� �������� � #��� ���, �#��#� ���, ��� ���'�0 ���)���� � ���� � [54]. � -��$$�� ��) -�� � ��� ����� �� ����- ����- ������ � ��� #���/� �� � ��� ��� � � ��� � ���( ��) � -�� ' �� � � ��)�� ���� � ���� ��� ��) �����/���0 �#��#� ��/������� /��� � �� ��� ����� �������) [54 ]. ����( ���� ����, *� ��� ��/������ ��� ��� ��6���� ��� 10 ����-�����) ����� (2,+"), )�� ��� �����( ��) �� ���'���-��� �� � ������$����)�, � ���0 ������ -�( ���� ������) ��� � � ��$ ����� � #���/ �� ��� ��� -������)��� 6��-� – ����, )� ��( �� ����- - �� �' ��- �����0 ����������)-. ���6�� ��� ����� �� � �� ��� �������� ������� � -��6�� ����� �, *� � � ���� 00 /���� ����( ����� ���� ��� � �� �����(� ���������� � ���), )� �)��( ��� � � 100 � �� 1 -. ���������� �������) '���� �����(� � ����� � ��� � �����, ���� ����-�, *� � )��� ���� ������ ���������� � ���) � ���� � 130 �/- � #���/�. �� ���� ���� ������� � ���� �) ���������� � ���) �� � �� �-��/�( ��), � #������������ ����� �����$ ���)��( 400-600 ��/-. �� ����-�*���� � ����) -��) �� � �� � 1 �.-. ��������� �#���/���) ���� ����������� � ���� �) ���������� � ���) �-��/�( ��) �� 25 �/-. �������� ����-�, *� /���� �$� � �� � �� �� ������������ ���� � ����� ���)�� (���� ���� �� � ��� � ���� � � � ���0 #�� �� , ��� ��0 ����� ���� ���� ��� � ��� ������$), ��� �-�� ���������� � ���� ��� � ����� ���) -��� � � ��� �� � ��$ ������ � �-�� ��-����� ), ��� �� �� �� ������� �� � � �� ���'���-��� ���0 � � �- . +��#� ��0 ���� ���������( #��������� ���� ������'�0 ���� �), )�� � �����( ��) ��)���� $ ���� � ���-���)���� � � �-�� � -������ �����. %������)$ � ��� ���- � ���� ��� ���)����� ��� , “�����” � “�����” ������� . =� ���������/���) � �� �����-�, ���� -���-� ���� ��, � � �-�, )�� ����( �������, �� � �� �������)( ��). 5��, ���� �) #��) ������ � ����� � ���������� -�� � ��� 30 �� 40 �. ����� � 1 �-3 , �� -������-� ��#������ � #��) ���� – ��� 5 �� 1,5 �/�-3 ; � � � ���� �) � �������� -��'���� � -�( ��� 2 �� 3 �. �����/�-3 , � ���� �) -�����0 ���� � – � /� 0,5 –0,1 �/�-3 [54-57]. ���� ���� � -�� � �����$ �, *� � 1 �-3 ���� �) ���- ���� � ����� (-� � ��� ��� -�� �) �� -��/� 3-5 �. �����/�-3 , � /� � ���#� � � �-���� – 600 �����/�-3 [58]. ����� � �) ������� � ��������� ��� � �)( ���� �� ��-#���-���������� � ����-�, ���'���-��� �� � � ������� � �����#, ����/�( �� # �� ������� ���, � �� ��( ����� ) ��������0 ����� �- [59-61]. ��)���� � -� ���� � ����-� ��, ������� ��-�`$ ���� �#� ���������� � ��/�0 ���� �����0 ����� �� �� �� ��6���� �� ��( ���'�� ��'�$ ��������� � ���� ��. ���'����� - ����������)- #��� ��������, *� � ��#��� ���-������ ����#�) ���'�� ��'�) ���� � ���� �� � ��������� � �)�� ����� � ���, ��� � �� �����-� ���� �� ��������0 -��'���� �. �������� ���'�� ��'�) ��� �� � �����, )�� �����/�$ � � �� ������') �$� � , �#���/�( ��) � 40-50 �����. 5�-� ��� - � �� ����� � ����)-��� ���6���� ���0 -�� ' � ��� �( �������) ���-�����'�0 ���� � �� � ���� ��� � ���� �) �� ������� / ������ ��� ����) � -��6�� ��#�� � �� -�*��� � �������� � �������� ���� - ���� �� - ��������- . �� � �% ���� ��� �� � �������� – �� ��� � �������? ��) ��6��-�'�) ��� ��-����� � 6����������� ��$ ������� � � -��6������ ���� �), �������� � *�, ����� �� ������ ������������ ���� �) � �� ���0 � -��6�� ����� ��� ���� ���. �� '��-� - �� ���������� �� �������� � ��� ���, ��� � ��) ������� ����� ��������� ���� �� �$�� ��. 7 ���� ��- � ��#�����) ������) � ��6 , ���- ������ � -� �� �����0 ���0� �� ���� � ���� �) ������ ������� � ������ �� ����)��), ��-� )� � -���� ������) � /� � ����������$ ��)����� $ ��-��0 ���� [62-64]. ��-� '� ��������� ++� ���� ��� – -��� -����� ����� -� �#�)� � � ��� ��) �����0 ���0� . �� #���/� ������� � ��#������� � -��6�� ��#��������� �<� � ���%. 7� ��������- ������ “% -������ ���#�” � ��� � ���) ���$� � ������ ��-� � ���� *� �� ���)��� ����� -��� -�-� (-��.2), �-� �� ���, �� ��������� �-����� � -��6��� � /� ��� ��( 6��-��� �). "��- ����������� ��#�������) ����( *� ���#��-� ����� � �����, )�� �� � /� �����$ � �������� -�0 /��� �� ������� �-��/���) ���*� � �������� ����� � -�� ��� ����� , ��� �� ������� ����������) � � -��6��� ��� � � �#�)��� ������ ����� ���� � ��������� � ��� ���.5��� ������ -� �� *����� �� *�$ � ���) � �)� ��� ���� �����, ���#���� � ��) #����������� ��� ����) ���� �) � ���- � 6� ����-���- . 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 1700 1800 1900 2000 2100 2200 2300 2400 2500 2600 2700 2800 2900 ��� !, -���. 11 !��.2. 5�-� � ��� � ���) ���$� � ����� � �� 2000 ���� (�) � ������� 0� ������/��� ���� ����). �� #���/ ������� � - ��) ������`) �$� � ���- ���� - ��#����$����- ���� �) � �$ � ����� � ���� , ������ ��������� ����)��) ���'��������0 ��0 � �������� ���$ �� ��. ��� � � �� ����( ��������) ���� ���- ����� ���� ��� � ���0� ��� �. �������$� �� �, *� �� �� ���� ��� � 2���0�� ���#������� � �#����� �� ����) � � ��� ���- ���� � ��#����$����� � � -��6���, �� � ������- -���� ��� �� �������0 � �� ���� � �������� 2���0� � ��/�$ ���������� � ��'�$ �� -��� ����� ����������$. � /� �� 2000 ��� � ���������� �� 1 �-2 �� ���0 ���0� � ���� �) � � �� � 9700 �� /���� � � ����� �, � ��� � >��� �� ��� �� *� 4900 ��/�-2 ��� �� � �������� [65]. 2 - ���� ��� (1990) '� ��#�������) ���#������� *� #���/ �� ��� ���. �� � ��� �-�, *� � �������� � ��� ��� ������$����� � ��������) � ��� � - ���� ��- ������$ � �������� �����# . 2 2000 ��'� ��� ����� 44% ���� ������$���� (-��.3), � � 1990 – ���� � 53%, ��� )� �� ���$ ������ � �����# �� ������ 10 � 8%; � ������$����) � � �- ������#��� – 3,5 � 7% ����������. !��.3. � ��� ��� ������$����� � ��������) 2���0� � 2000 �. �� #���/ ����� ��$ ��� ��$ �������� ��, )� ����-�, ( �� . ��*� ������) ������$����� � �� � � �������� “� � �-�” �������-�, � ���- ����� ��#�������-� ������-� �������� 2���0� , � � )��)( ��), *� ������� � ���� � �� ������ �� � �� � �� �����-� �� 44% #���/�, �� #���������� �� -� – �� 70% #���/�, � ������$���� � � �- ������#��� � �� � �������� ������� �� 76% #���/�, ��� � �������-� (-��.4). ���� � � -���� ������ -�� � �� , )�� ���� ��$ � � ���- ���� � -������ ����, -�$ � � 1,5 ��� #���/� ������� � ������$����, � 1,7 ��� #���/� 6���'������� � ����/���. =� �������� ��� � �� ��� � � )��)( ��) � 1,9 ���� � ���$ ��� ������ ���, )�� -�/��$ � � �������� � � � -������ ����. � '���-� �� 2���0�� �� �� ���( ���) ����) (1990-2000 �.�.) ������� � ������$���� �������0 � � �- ������ � ������ �� 36%; ����� � ���0 � � �- – �� 65%, ������ ���0 – �� 200%, ������#��� – �� 210%, ����� � ����� ���� � ������� – �� 220% [ 65 ]. ������ � ��-�� ������$����� � ��������� ��������) 2���0� ����� �, *� ������� � ���� � �� ���)����� ����� ������) �� ������ � 1990 �� 2002 �. ������ �� 129%; �� �� � 6��- �#��������� – �� 52%; ����/� � )���� � ���� � �� �#�������� – �� 138%; �����-���0 � ��� ��-���0 – 253%, � � ��� ���#, *� �� -�$ � �� ���� ��� ����� � �#���/ ���� �� 316% 0 10 20 30 40 50 �� �� �� �� �� �� � � +.-������� � ����); ��-�������0 � � �- ; �"-� � �- ������#���;<"-/��� � ���/�����0 ��� ��� � ; ��-����� � ���0 � � �- ; "!-��� ����--’)����0 � � �- ;��-�������0 � � �- ��- ��6��'� �� � ����� ����; +5-������� �������). % ��Σ 12 [65,66]. 9� ��� �/�� ���� ��� ��� -�#������� ��� ��) ������ �������� �� �� #��� �#� �� ��#��������) ���� �'� ���� ����� ���-��)� �� ������� �������), � -�� �� � ���'��� ���, �� � ������) ���� -��� � � ���6���� �� � � �������� � �������, ���)-���� � �� �#�������) 6�� ����� ������') ���-��)� � -� #� ����� ��/�0 ���0� . �������� � �-���� �� � ���� ��#�������) ���� ��( 53% ��������) -�� , � 32% - � �-���� � ������ � ���� � ������ ��#�������) ���� �). �� �-�#���� ������� �����, � *� #���/� ����� � ����� � �����)-, �� ������� ���-��� � � � ��� ����������� � �� �� ��� � [67, 68]. +��#� �� '� � ���( ��) �����)�� � � ����� � �� �����. ��� ��($ ���-���� ���') � ������ ��-�/ � ���$( �-�� ��) ' ��� 6� ���-��� � ����'� , ��������� )� � � ���$( ��) ����� ������ �� ��$�����, � �-� � ��� ����. 9� �������� ��� ���� ��#����$����� ���� �), )� -��� � � �� ���� �� � ��$ ���� ���) ����) ���������� ��� � � ����� � /�)���, ��� ��/ � ���� �� � ��������� “� ������� � ����”. "��- ���, �$� �� ::� � ��� ), �� ���-��� ��� ���0� �������, � ��( �� � ���� �� ���� - ���� �)- �����, �������� ���) � ����� ��� ���� ���, ������ ��#�������� - ���� �)- ��� '� -�� �, ���� ��� ���- ������� �#� � ������ �� -�*���). 9$ ������ ��-�/ ��#� ��� �� ����/�. 9� “���� �) ' ������'�0”, ����� � #��������� ���� ��� � )���� � /� � ����� -��� �� �� �� ��) �#�������) � ), � , � ����� -���, ��) ��� ��� ������� �� ������). !��.4. � ����� ������$����� � �� � �������� ( ��������� ��#���������) ������� �� �����/���$ �� ����) ������$����� � �� � 7�������� (-��/ ��#���������) ������� 2���0� . ���������): ���- ����� ��#�������) ���� �) �� ����� �� ���� � � ����� � -������6�)� � �������� � ��#����'�)� [62-64 ]. ����( *� ����, ����� � ��� � ��� ���� ���#��-� ���������/���) �� ������� � ����������� �-������� ������� ����� 6���. ����-�, *� ������) ���'�� ��'�) ������ � ���� �� ���� � �� -�*��� � 10 ����� � *�, ��� �� ����� �-� ���� ���. � ��-��� � / �� ��, ��� � ��) �� ���0 2���0� , ����-�����) �������-� �$� � � �� -�*���� �� 25% � *�, ��� � ��������-� �� ��-�� ����. 9� ���`)���� )� � #���/ � ����$ ���'�� ��'�($ ������������� � #�������� � -� �������, �� � � #���/ � ��� - ����#�����)- �$� � � �� -�*���� �� ��� )�� ��# [70]. .����`)�� ������ � '��-� �����/���� ��#��� � #�������/�, ��� '���)�� � #� ����. � ����#�����) �� ����� �-� ���� ��, � *� ��#� �� ���� �#� ���), � � -��6��� ��� ���� 6� ����-���- , ��������- � ����- ��� – �� ���* ����# ������ ������`) ����) � ����) � ����� - ����- ' ������������, ��� ���� �� ���� ��) �����'������ 6������������� � ) ���- ������� -�� � [69, 71, 72]. &�� �����% – �!$���� ��� $�� ������ �% ���'��� ����. �%-�� ����� ������ ; �2-����� ������); �%-��������� � �� ; "!- �� �����) ��� ����--’)����0 � � �- ;.��- ������$����) �������0 � � �- ; ��-#���������� �� -�; �"- �����# � � �- ������#���; ��-��6��'� �� � ����� ���� �����# . 0 10 20 30 40 50 60 70 80 �% �2 �% "! �� �� �� �" 13 8� �� ��� )� �$�� �� � �� ����-� -������- ���� ����� ��� �� �� ������`) �$�� ���� ��������� ���- ���� - � � ��- ���� �) �� ���0 � -��6�� , ���� ��� ������ - ������ ��� -�� �-��� ��� ����-�� � ��� '��$*� ���� ��� � ��������� ���� �). �� ���� ��� ������� ���������� �������� � ����� � ���� ������� ������� (460-377�.�� �.�.) ����-������� �$�)- � �����#�- ������ ����0�� � ������� -��'���� �. 7������ � ������0 -�� ' � �#� ��� �#� ���� � “"����� ���������0 ���� ” (1012 –1024 �.�.) � ��������� *� -�/���'� ������ � -��'���� � – “... �������, � ���� � �-�� �� �$� � � �� � ��� �����”. ������� ���� �������) ������ $ ��� ������$ � '� � ������. 7�����`) � � � ����� � ������ � -�/���'�� ����� ������ ������� - /�� '��'��, ������ � 0- ��� �������� ����#� �� ������ ���� (����� ��� � �������. � ��/� ��� <�� '���) � ��� �������$ ���� ����-����� ��$ ����$ ��) ����������) ������`) ���-��)� ���- �����-���� �� � ���0� 1���� . ,����������� ����������) -������-�� ����������� ��� �� ��������� ���� �), ��������� ������-� ��������)- ���� �, ������ � �� ���� , *� ������� ���� �) �������)( ��) ����� ��� $ ���- ���� � ��#����$�����, ����� �� �� � ��� - �����- �-�� � �� ����� � -�����������-�� � ���������, �� ��� - ���'����� - ���- � ��$ � � ��� - � �����- ����������'�0 [73, 74]. �������� � ' � 6�� ���� ��#������( � -��)'�$ �� ���� � ��� �� � � � �������-�, ���� *�( �6�� ���� � 6��-������������ ��������) ������� � � ���'���-��� �� � ������$����, ������)( ������ � �� '�� ������0 �������0 � � �- , ������� �$� �� ����� ) ������� ������`) � ��#����� 0 � ���� � ) [75-78]. ��������) ������ - ���-� �- ����-� � -�� ' �� ��� ��-���- “��� �����)”. � �������� � ��� � �� ��� �����- -��) � ���)$ � �� #���/ �� �� �� ��) ��������) ��������� ���� ��������� ���-� �, � �� ������ ����, � ���� ����#�����) � )�� -��� ��/��� ������`$ �$� � (-��.5). %��� �� ���� ��� -�� �� � �������� � � ��� � ���) �� �' �� -������)���0 ������'�0 �����, ������ � ����0���� - ���� - � ��� -� �� �� � �����# �� � ������) ��) ���������) ��� ��-�� �����0 ��� �����0 – ������� � ����) -��������� - ������ - ���� �)- [44]. �� ������� �������� ����������), ��� ��-�� ����� ��� �����) ������)( ��������� ���� *�� ���� Pb, mm Hg !��.5. 2-��� �������� � �� ��� �����- -��) �� 0� #���������$ ��($ �� ��� 6���� �� , ��������� � �� ������ ��� . �� ��)- ��� �� – ������� � -��6��� �� (%b ) � ���'����� �� � ��$ (Po2 ) � ��������� � - �-�� �- � ��$ [O2] � / ��� � ����� � ��-�/��. 14 �������� � -`)��� #������ � #�������, ���#�� �$� �� ���)��� #���������-� � �� -� ����� � � ��� #�� ��� �������) #���-)� � 6��-��������� � ������� ��. ������ ��� � ����) / ��� - ������ - ���� �)- ������)( ���� * ������ �-��� � � � �� � , *� ��� � �� ����$ � ��� ��� ��� � ������$���� � ������ �-��/ � ��� �����*�� � �� ��� ������. 2 ������ �, *� � �����$ � ��� �� �������0 � � �����0 ����� ����0, ����� � ����) / ��� - ������ - ���� �)- ������)$ � �� � ������ �� ���������� ��� �� ����) ������0 ���- , ��������� ���)� ���������-� ���� [79, 80], �-��/ �������� ����� ����$ [81], ���-������� � �� �� ����0 �#����� /�������-� /������ ��� � [82, 83]. ����) �� � ������� � �$�� � ����/���)- ������� ��� �������$( ��) 6����������� �� # �� � � ����� � ���#������� ��) �������-� ������� ������ ���. �� #���/ )������ ���������� �6�� ��� ��-�� �����0 ��� �����0, � � -��� �� �� )� ����- ��� ���� ����� � #���/�, )�� -�$ � � ��� ���� �� �� ��'��� � -��� ��� � �������0 ����#���� �������0 �����)'�0 ��)����� � ���'), ������ � -����' ����) ������ �����. ��� �� ������ � � � � ���)��)( ��) ��� ����) ����- ���� �������, ��� )� ��) �������0 �$� � '� ��-�� ������( 10- 12 ����. � ���#� �� )�� � � ������ ��� ���� � �������� � � ���� � ���-����������0 #����������0 �� - , � ����� � ��������) ���)��( 24-28 ����. .� ���� �� � ��������, ��� ��������, ���� � ��� -�� ��� ��-�� �����0 ��� �����0 �������� � #��� ��� �������� � ���-� �� � ����-�� �� !+7 2���0� [75, 76, 84, 86 ]. �� ��� ���. 1. ���?�� !.@., %���� �.�., ��/ � �.�. @� �� ) � -��6��?. ��� �����: ���-� �� ��� . 1985. - 208 �. 2. �������� �.@. + ������ ���� � �#������� 7�-� , ��� ����� ?. @��. �� ���%, ���. �����., 1942. - �. 251- 262. 3. �������� �.@. +���� �� ���� - . @�#�.���., !�����: @��-�� �� ���%, 1954.- 5.1.- 460 �. 4. ������ � �. . 7�-�) � ���. @��. � ����, !�����: “�����”, 1976.- 239 �. 5. ������� �.�. ��? 7�-� . !�����: “�����”, 1966.- 136 �. 6. Barach A.L. Historical bachground. Anesthesiology, 1962. V.23, 44.- P.407-413. 7. Gilbert D.L. Oxygen and Life. Anesthesiology, 1972.- V.37, 42.- P.100-111. 8. �� �/ � � :.!. " ��������) ����� � ����� � � ��������) ���� ). A��)# ���, 1948.- 240 �. 9. �� �/ � � :.!. �������-� ��������) ���� ). – A��)# ���: &���-2�������� �� ���� ��� ���� ��, 1969.–199 �. 10. Bert P. La pression barometrique, recherches de physiologie experimentale. Paris: G. Masson et Cie, 1879, 286 p. 11. �� � �.!., ��#� ��� ,.�., "� ���� 3.,. �� )� � � � ��� � ������� �� �#?���- � -��6����- ������ �� ����� �- � �� �?�. @��. �� ���%, ���. # ��., 1971, 4 1,�. 69-73. 12. A���? �.!. 5��� ������ �� � � � �� ����� �- ���?/���?� ���'�� ��' � �������. � ��. «�� �6 � ���� ) � ���� ���� � ��� �)� ». !., !��� �, 1961, �. 281-284. 13. @����� �.�., ���� ��� ". . �� )� � � ������ �� ��� 6�� ������ ������#��*�� � � ��� ��- � �������- ������ �. , � ���� ) ��������.1981, .7, 44, �.638-641. 14. ��-�� '� �.!., !�)� � �.�., %�-����� �.". ��. 5��� ������ �� � � � ������ ������� �#? �� � ������� � ����� ����� ������ �����.//"��- �����) # ���� ) �� ����- �����) -�� ' ��. – 1980.-5.14. 46.- �. 67-72. 15. Mullinax P.F., a. Beischer D.E. Oxygen Toxicity in Aviation Medicine. J. Aviation Med. 1958, 29, 46, p.660-668. 16. Robinsjn F.R. et al. Pathology of normobaric oxygen toxicity in primates. Aerospase Med., 1969, v.40, 48, p. 879-885. 17. Harper D. T. a. F.R. Robinson. Pathology of animals exposed for periods up to 92 days to a pure oxygen atmosphere at reduced pressure. Aerospase Med., 1967, V.38,44, p340-347. 18. �������)� �.�., ������) !.�., 7�-���� �.!., "�� � ����� @.%. ��. �� )� � �?��� � ���'�� ��' � ������� �� ����� �- � �� �?�. "��- �����) # ���� ) -�� ' ��.1968, 42, �. 30-38. 19. Ashton N. Pathological basis of retrolental fibroplasia. Brit.J.Ophtalm. 1954, V.38, p.385-390. 20. Hoeck L. E. Prematurity and blindness: the relationship of oxygen therapy to retrolental fibroplasia. Postgrad. Med. 1954,16,2,124. 21. Kindsey V.E. Cooperative study of Retrolental fibroplasia and the use of oxygen. Arch. Ophtalmol., 1956,56,4, p.481-530. 22. Fujikura T. Retrolental fibroplasia and prematurity in new born rabbits induced by maternal hyperoxya. Am. J. Obst. Gynec. 1964,90,7, pt 1, 354. 23. Pusey V.A. et al. Pulmonary Fibroplasia Following Prolonged Artificial Ventilation of Newborn Infants. Canad.Med. Ass. J., Mar.8, 1969, vol.100. 24. !� �� '� ..@. �� ��' ) � ������� 6��-�� �?- � � �-�- . !., «�����», 1982, 256�. 25. ���� - ��� &.�. �� ��?� 6��-? � ������� ��� �: ������ � ��) � ����� � , ���6 ��� � ���� . � �� - ), 2004, . 69, �?�.1, �.5-7. 26. �������� &. ���#���?� ��� ���? – �����) � ���� ? ��� � ��, 6���' �����' ) - ��������� ���? ��������. � �� - ), 2004, . 69,�.1, �.8-15. 27. Sayre L.M. et al. Chemistry a. biochemistry of oxidative stress in neurodegenerative diseases. Curr.Med. Chem., 2001, v.8, p.p.721-738. 28. Klein J.A., Ackerman S.L. . Oxidative stress, cell cycle a. neurodegeneration. J. Clin. Invest. 2003, III,p.p.785-793. 29. Nagy Z. et al. The cell division cycle and the pathopysiology of Alzheimeris disease. Neurocience, 1998, v.87, p.p.731-739. 30. Nagy Z. Mechanisms of neuronal death in Down`s syndrome. J. Neural Transm.,Suppl. 1999, v.57,p.p.233-245. 31. Tritto I., D`Andrea D., Eramo N. et al. Oxygen Radicals can Induce Preconditioning in Rabbit Hearts. Circul. Res.,1997, v.80, p.p.743-748. 32. Migheli A.et al. A cell cycle alteration precedes apoptosis of granule cell precursors in the weaver mouse cerebellum. Am. J. Patol., 1999, v.150, p.365-373. 33. Klein J.A. et al. The harlequin mouse mutation down regulates apoptosis-inducing factor. Nature, 2002,v. 419, p. 367-374. 34. D.A.Hildeman, Th. Mitchell, J.Kappler, Ph. Marrak. T-cell apoptosis and reactive oxygen species. J. Clin. Invest. 2003, III,575-581. 35. Kunsch Ch. Medford R.M. Oxidative Stress as a Regulator of Gene Expression in the Vasculature. Circ. Res. 1999, v.85, p. 753-766. 36. J.L. Martindale a. N.J.Holbrook. Cellular Response to Oxidative Stress: Signaling for Suicide and Survival. J. of Cell. Physiol., 2002, 192, p.1-15. 37. ��������� �. �. ����)��� � � ������� � ���)� � �� �?� ��������. "., ������� ��-��, 1975, 280�. 38. Barcroft J. The respiratory function of the blood. Cambridge, 1925, 188p. 15 39. Bartlett R.C., a. R. Hertz. Is it possible to differentiate by inhalation between air and oxygen? Aerospace med. 1962, v.33, 4 5, p. 552-559. 40. ������� @. �. + ������- ���6������-� � � �� �?�. � ��. «, � ��. �����? �����?� 6��- ������� )», !-�., «�����», 1963, �. 194-195. 41. B ���� � �. ., ������� @. �. ����? ���6������- ������ ��) ��) ����� �-� �?�� �����) �����. B���. C���. � �� -. 6 � ��., 1968, 44, �.58-65. 42. ������� @. �., ����' ����) 3. �. + ���� ��� ��������- �?�� ����?� �-��� � ��� ����?- ���?/���?- �������� �- � �������. , � ��. ����. ���%, 1968, .54, 47, �.850-855. 43. ������� @. �., ������ � �. �. + ���� �����- �#������� �� -������� �������� ) � ������� � � -��6��� ��) ��������. , � ��. ����. ���%, 1974, .60, 412, �.1865-1872. 44. ��������� �.�., ����/��!.@. ������ � � o�� ���� $. " ��, @��-�� �����- ���#��- � ���� .2000,76 � �. 45. ���������� �.�. (���.) ���� ) �� � ������?� ���#����� ���� ���� . " ��, “������� ��-��”, 1978 �, 216 �. 46. :�����? �. . , ����-��?: ����� �� 6 � ���� ���-������?� )���� � ��� �����- ����� �-�. " ��, ��-�� �� 2��%, 1939, 265 �. 47. :�����? �. . � -��6��� ��� � ��� � � �- ���. .���. �� ���%, 1944, .43, 46, �.272-275. 48. :�����? �. . � ���� ������ ������ � 6 �����?� ����� ���� � ��*�� � � -��6��?. �$��� ��� !���������� +#*�� �� ��? � ��� �� ���?. 1948, .53, �?�.1, �.53-71. 49. Sinha D., Efron D. Complementary and alternative medicine use in children with attention deficit hyperactivity disorder. J. Paediatr. Child Health. 2005, Jan-Feb; v.41, 41-2; p. 23-26. 50. Patricia M. Complementary therapies for children: aromatherapy. Paediatr. Nurs. 2004, Sept; v.16,46, p.28-30. 51. �?��� �.5. !��)����� 5.@. ���-� ���� ) � ��� ���� �� ���-�� �����)' ���������� � -�. ������? ����� ���� , 6 � � ���� ����#�� 6 ����� ��?. 2003, 46 (��)#��-����#��), �.6-9. 52. 5�� � �.�. ��� �� �' �? ��� ������� ��� ������� ) (, ��' �?). !., !�� ' ��, 1942, 186 �. 53. ���-����?� �.�. � -��6����� C��� � ��� ��. ���)���� � C��� � ������� ��� -��� � � ) 7�-� ����'� � ���-���-. �� ������) 6 � ��. 2003, 44, �.34-43. 54. ���� �� �.�., 8��#� $� 5. . +���� ���� ): "� � ���� � C����� -�� ����?� ����� ?. � �� ��������, @��. «� ���», 2003, 240�. 55. A ����� �.�. �C�� ���6 ��' ) � �������- ���) � ��. 1960�. 56. A ������ �.�. �C�� ��? � ���. !., “!?���”, 1995, 112�. 57. "�����������) �.�. D��� � ��� �� � �� � ���0� � -��6��?. �. ���-� �� ��� , 1972, 96�. 58. � �� ����?� ���-? ���� ��. 42152-80. 59. �� � -�� �.�., "����'��� 5.�. +'���� ��� ��� �� �C�� ���� ��� � � �� ���� � 6�� ���� ������ ����? ��# � ���- ���� � ����#�� . 5�� �? �������� :� ���6����' �� "� �"!, !, 1998,�. 44-46. 60. .- � �� !.5., �#����� &..., "�� ���� � .�. @��������� ) � ��� ��� �� ��' ������� � �?� ��-�*�� . – « � ��� ��� �� )», 1972�., 48, �.13-18. 61. � ������ �.�. �C�� ��� ���� ) � ����� #����?� � #������������ �� ���� � . %��� �� -�� ' ��� ������., 2000, 46,�.44-46. 62. Heimann H. Effects of air pollution on human health. In. “Air pollution”. Geneva. WHO, Monograph Series, 446, 1961, 159-220 p. 63. ����� 5 #��. +����� ���. ����?. !�����: “!�� ' ��”, 1980. - 216 �. 64. 2����� %. 3. "�� ���� �� ����)���� �- � -��6������ �������: ����� ������� �?. �.86-102. � ��. “!�� ' �� ������$*� ����?”, !�����: “!�� ' ��”, 1981, 368 �. 65. ��'�������� �������� ��� � �� ������ /����� �� ������� ������� *� � 2���0�� � 2000 ��'�. !��. �������0 � �� ���� � �������� 2���0� , � �-�� %�(�������, " 0�, 2001, 184 �. 66. �� �� &. . � �� ������’) �� � � �-���� ��0 ���� � ��������� � � �� ���. ! � �' �� ��������) 2005, 42, �.17-23. 67. 2���0�� � ' 6��� � 2002 ��'�. "��� � � � � �� ������ �. .������ ��-� � � � � � 2���0� , " 0�, “"������ �� ”, 2003 �. –272 �. 68. 2���0�� � ' 6��� � 2003 ��'�. .������ ��-� � � � � � 2���0� , " 0�, 2004.- 272 �. 69. !��������� �. �. � �� � /�)� �����/���) ��������'�0 -�� ���0 ����-�� ��������-� ��������$ � ��� � ��'������-�����-��� � �-����. !�� �� ������ . 2002.-5.2.-41-2.-�.12-31. 70. "� �� ��� �. �. ,�� ��� �' ���? . �!D, !�����: 1985.-5.26.-�.367-370. 71. ����, �� ����, �������: ���#��-� C����� ������� ���� �� ). ��� . ,. ,. ��� �, �����. %��. �. �. � �������. !�����: !?���, 1982. – 231 �. 72. ����� �.3. !�� ' �� ������$*� ����? (���. � ����.). New York, 1978, !�����, !�� ' ��, 1981.– 368 �. 73. ���� ��� !. !. B ) �� � �� �� � �����#� � �� . " 0�: � �-�� �� 2%�%, 1993, 225 �. 74. ! ���� -�� !. !., ����#��� �. �. ����) -�� ' ��. ,�����: @��-�� “"?��?�� ��”, 1978, 184 �. 75. ��������� �. �. +�� ���� ) ��� C��-�� ���� ��' ���� -�� ' �?. � ��. “ ���� ): -���� �-?, ���� �' ), ������' )”. !� ��. ������. ���6. !�����, 2-7 ����#�) 1997 �., �. 13. 76. ��������� �. �., ����/�� !. @. , � ���� ���� � �������?�� -���� �-? ���-�� ��$*��� �� � � ) ���-�#�� ����� � ���� ��� ���� . , � ��. ������. 1992.-5.38, 45.-�.3-12. 77. ���- � �. �. + ������� � " �� � . ,�����: @� -, 1966, 178 �. 78. .� ���� �. ., ��������� �. �. ��. %��# � �' ) �������#�� � ������?� /�� � ' � �?���?- ��#������ )- ���� � � ����� )� ������� �� -� �. !� ��. ����-����' !7 2��%, .���'�, 1986, 12 �. 79. ����-���' +. �. �� )� � ������� ���-�#�� ����� � ���� � ��-��� ����� ������� ������� �� -� � “+�� ���” �� ���� � ����������-� ����. !� ��. 19- ����.-���� . ���6. " @2�, " ��, 1991, �.72-74. 80. ����-���'� +. �. +�� �����) � ��-�������-� ��������� ���� � ���������-� ���- . �� ���6. � �. ����. -��. ����. " 0�, 1992, 18 �. 81. ����/�� !. @., ��������� �. �. ��� �)� � ��-�� ��- � -����� ����� ������#��*�� ) � #����?� :�7� �� ����� � � � ���� ���� - �����?- �-��)- ����� ����?- ����?- �� -� �-. � ��. “����?� � �) ���-�#�� �����) � ���� )”. .�����? �� %,, 5.1, !�����: 1997, �.188-195. 82. � ������ +. . �� )� � ����?� � � ���-�#�� ����� � ���� �� ��� �)� � �� � � � �#����� ������� 12-���� �� � /� ��������. , � ��. ������ , 1992, 45, �.95-97. 83. � ������ +. . �� )� � ����?� � � ���-�#�� ����� � ���� �� ��� �)� � ���� �# � ���� � � �-?. �� ���6. � �. ����. -��. ����. "��������, 1994, 20 �. 84. � ������ %. �., "���/ &. !., A ��� �. �. ��. ���?/�� � �����' 6 ����� ��� � �� ��� ����� �-� � ��-�*�$ ���-�#�� ����� � ���� ����� � -��)' . .���. �� ���%, 1987, 42, �.493-496. 85. � ������ %. �., "���/ &. !., A ��� �. �. ��. !� �� ���?/�� ) �����' 6 ����� ��� � �� ��� ����� �-� � ��-�*�$ ���-�#�� ����� � ���� ����� � -��)' . (!� �� ����-. 2-�� !���. ���. -��. �� . -. � ������), !�����: !7 ���%, 1985, 11 �. 86. ���������� �.�, ��#��� 1.!., �(��/�� !.� � ��. 5��������) ���� *���) ��� � �� ��� � �������-� �� ����-���$ ������� �����0. !� �� ��� ����-����'�0 !+7 2���0� , " 0�–2000, 22 �. 16 V.Ya. BEREZOVS'KYJ, I.G. LITOVKA THE CONTENTS OF AIR AND THE HEALTH OF MAN In review are analysed data about evolution contens of atmosphere of Earth. It is shown positiv role of biogene accumulating in air of oxygen and negativ consequences of oxygen stress. It is considered the biologic role of electric properties of air, potential consequences of antropogen influences on state atmosphere of Earth and healing and prophylactic possibilities of instrumemtal orotherapy in rehabilitation of patients on spa and resorts. ������ ��������0 �� �6��������0 ��� � � 6��������0 �-..+.+. ����-���') ��� 2���0� , " 0� .� � ��� ������): 12.01. 2005 �. ������ ��) � � �����): 01024 " 0�, ���.. ����-���'),2, ��. 18 ���������� �.�. 5��. 253-94-73 (�), 256-24-95 (�)
id nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-41359
institution Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine
issn XXXX-0046
language Ukrainian
last_indexed 2025-12-07T19:01:13Z
publishDate 2004
publisher Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України
record_format dspace
spelling Березовський, В.Я.
Літовка, І.Г.
2013-02-26T13:38:15Z
2013-02-26T13:38:15Z
2004
Склад повітря та стан здоров'я людини / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2004. — Т. 2, № 4. — С. 4-16. — Бібліогр.: 86 назв. — укр.
XXXX-0046
https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41359
577.152.1; 612.014.464; 612.22.02; 612.273
В обзоре проанализированы сведения од эволюции газового состава атмосферы Земного шара от протопланетного до современного периода развития. Показана положительная роль биогенного накопления кислорода в воздухе и отрицательные последствия кислородного стресса для организма человека. Рассмотрена биологическая роль электрических свойств воздуха, возможные последствия антропогенных влияний на состояние газовой оболочки Земли и лечебно-профилактические возможности инструментальной оротерапии в реабилитации пациентов в санаторно-курортных учреждениях.
In review are analysed data about evolution contents of atmosphere of Earth. It is shown positive role of biogene accumulating in air of oxygen and negative consequences of oxygen stress. It is considered the biologic role of electric properties of air, potential consequences of anthropogenic influences on state atmosphere of Earth and healing and prophylactic possibilities of instrumental orotherapy in rehabilitation of patients on spa and resorts.
uk
Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України
Медична гідрологія та реабілітація
Огляди
Склад повітря та стан здоров'я людини
The contents of air and the health of man
Article
published earlier
spellingShingle Склад повітря та стан здоров'я людини
Березовський, В.Я.
Літовка, І.Г.
Огляди
title Склад повітря та стан здоров'я людини
title_alt The contents of air and the health of man
title_full Склад повітря та стан здоров'я людини
title_fullStr Склад повітря та стан здоров'я людини
title_full_unstemmed Склад повітря та стан здоров'я людини
title_short Склад повітря та стан здоров'я людини
title_sort склад повітря та стан здоров'я людини
topic Огляди
topic_facet Огляди
url https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41359
work_keys_str_mv AT berezovsʹkiivâ skladpovítrâtastanzdorovâlûdini
AT lítovkaíg skladpovítrâtastanzdorovâlûdini
AT berezovsʹkiivâ thecontentsofairandthehealthofman
AT lítovkaíg thecontentsofairandthehealthofman