Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження
Физическая работа является абсолютно необходимым элементом сохранения здоровья и физиологической мощности опорно-двигательной системы; отрицательное влияние гипокинезии на состояние костной ткани современного человека может быть существенно улучшено регулярными физическими упражнениями, дыханием ест...
Збережено в:
| Опубліковано в: : | Медична гідрологія та реабілітація |
|---|---|
| Дата: | 2006 |
| Автори: | , |
| Формат: | Стаття |
| Мова: | Українська |
| Опубліковано: |
Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України
2006
|
| Теми: | |
| Онлайн доступ: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41570 |
| Теги: |
Додати тег
Немає тегів, Будьте першим, хто поставить тег для цього запису!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Цитувати: | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2006. — Т. 4, № 4. — С. 4-17. — Бібліогр.: 83 назв. — укр. |
Репозитарії
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859483085830094848 |
|---|---|
| author | Березовський, В.Я. Літовка, І.Г. |
| author_facet | Березовський, В.Я. Літовка, І.Г. |
| citation_txt | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2006. — Т. 4, № 4. — С. 4-17. — Бібліогр.: 83 назв. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Медична гідрологія та реабілітація |
| description | Физическая работа является абсолютно необходимым элементом сохранения здоровья и физиологической мощности опорно-двигательной системы; отрицательное влияние гипокинезии на состояние костной ткани современного человека может быть существенно улучшено регулярными физическими упражнениями, дыханием естественным или искусственным горным воздухом, использованием насыщенных кальцием пищевых продуктов и применением остеопротекторных препаратов.
The physical work is absolutely necessary element by preservation of health and physiological capacity of system of support and motion. The unfavourable influence of hypokinesia on condition of osseous tissue of contemporary man diminished by regular phisical exercises, breathing by natural or artificially mountain air, using enriched by calcium nutrientes and osteoprotective drugs.
|
| first_indexed | 2025-11-24T15:11:11Z |
| format | Article |
| fulltext |
4
����
�: 616.71-007.234
�.�. �
�
��������, �.�. �������
������� �����������. ���
� ���� �� ��;���� <���� ����
�
�
;
���
���������
���
� �� �
� ������
�� ����������� ������
��
���
����� ���
��� � ��������������� ������
� ���
��-�����
������
���
���; �
���
������ ��� ��� ����������� �� ���
� ��� ���
���
����
���
�������� �������� ����
��
� �����
����� ���� ���
����
����
����������� ��
������ ��, �������� ��
��
������ ��� �����
������
��
��� ��������, �������������� ���������� �������� ������� �
����
��
� �
��������� ��
���
�
��
�
��� �
���
�
��.
* * *
)� �� ���� 200 ����� ����$'�1 �������� �� ���#����+ ����� �5��0���+ 7��
����� ����� �����+
�� ������-�����
����� �$�
�
. :� ���’+���� � �
���
� ���+5 ��
� ������ ������1 +� ������+
� ��7 �, #����
�
5 ����
��5 ����� �������'�1, ��#�����'�1 � �� �5�
��'�1 ���'���� ���'�.
(������� ���*� ����� '
������'�+ ���� �$�� �� ��
��� ��� ��0����� �������+, ������� �
�
������� � � ���5
������� �
��#�
' ��. %���5 �
5 ���� � ��� ��
�
��$ �
�
�����+ ������
����� ������$���� – �����# «'
������'�1». /� �
� ������+ � ����� ���$, �0�5���� �����#� ���'+,
����������� ������$����+, ������$ � �������
, �������� ������$����+ ������, '�����
���#� ,
�����#
������-�������� ����� �. ��� '� ������$����+ �
�
��$ � ��� �����, ��
���� ��
���������� ��� �����+. ;�� � �������$$ ��+ �� �� ��7���
5
�
��'�+5
� �
��+�� ������ �� �
��7��� ��, ��� �
� #�����
� �
����5��, ������5�� ��� ��.
)� � �
�
��$ �--) ��
#���0 ��0
���� �� �����+ ������-������1 �
� �5
- �� ������� -
������
��+ �� �� ��� �5� 5��'� ����+ ���'���-���
���1 �� �����1, ���+����
� ������$���� �
'�������� ���#� �. )���� �� �� ������� � �����* 250 5��. 5�0���'�� ����
� ���1�. )� ��������5
�� 2050 �. ��� � � ������5�� 0
�
� ����, ,� �
�
��$ � +� �������� �� ��������, ���� � � 1,7 ��
6,3 5��. �
������ �� ���, �# � �� 270% [27, 41, 43]. <�# '���� �� � ����+, ��� � �����+��
��
�
�
� 5������5
����
�� �� ��������, 5���
�� ����#
���
��1 ��0
����+ '�*1 �� �����1.
“"�� ���� ���
�� – “terra incognita” ��+ #���0�� � ���'����� ��, +� ������'��, �� � �������, ,�
���'$$ � � ����
� �����+� 5��
'
�
”, - �
��� �
�� �
7������� 3���1�
�����
5
� .�������. –
“)5��
� ��
���#���$ ��+ ��������, �
���
��� �� ����������$ ��+ �
�����$ �
5� �5�
��$.
"�� ���� ���
�� ("() �
+�
���+ 7���'�������� ��
���$ ��������$ ���
��$, �5��
� +��
��� ����� �
�
��$ � ���� � � �������1 �$�
�
” [53]. �� ����
��� � �
�����+ 7��������1 ��������1
���
�
, �����5�, � ��� ��� ����1 ���
�
� �������5� ������0���� �������
� �����+ ���
“7����������� �
� �5� ��������1 ���
�
” - -.-. ����5���'� [9, 10]. ��� � ���������, 0� ��
���
������� + �$�
�
� �* ��5���
�
5 #�� �#�������+ ���5������� � ��� ��� ����1 ���
�
.
1. ��(��/�=�6 �'9,"#86 !.0"!#�=� ��!�"
=
+ �$�
�
� ��#���������5� �������� �� � ���
�� ���� �
5��
��+ ���� �
� �5 �������5�.
���� �'�+ �� '
� �5��, ��
+�
�, �� ����������5
�����5��� �����, �$�� �� ���
0
���+ �
0� 1-
2% ���
0����� �#�+�� 7��
����� ����� �����+, ��� ��
����� �� �����#����+ 7���'�
5������� �
����� �, ����
�� � ��0
����+ ��
�����
�, ������������
� 7��5 ����0���+ 7����������
�
7���'�
����� �
� 5’+��� � ����� ��� ��0���1 �����'�1, ��
����+ ����+ ������’+ ������1 ���
�
��������+. )� �� ����5
���
5
�7�'�
��1 � �
�
�
[34] ������ ������’+ ��������+ 3���1�
(���������0���+ ������� � ������
� �� ������� � ����
�) �� ������ � 1990 �� 2006 �.�. ��
�
��+ �
68% �� 28% (�
�.1). � '�, �� �����$�
�� �, ,� ������� � ������� �� �����0���$ �� 10
�.
��������+ ���� ��� �#���0������+.
�������� ������ ��#�����'�1 ��������+ (���������0���+ ������� � �����+� �� ������� �
5�0���'�� ����) �� '�
������ �#���0
��+ � 205,8 �� 211,5. ���'�� �#���0���+ 5������� ��������+
��5�����
�� ���
���$ 5����'�*$ 5����� ���� �� 5�� , � �� ��
����
5 ��
��� �5 5�������
��������+.
5
%
�.1. /
��5��� �5�� ������� ������’+ ��������+ 3���1�
(�) � ������� � ������� (�) �� 10
�. ��������+ [ 34 ].
35��
�
+ �$�
�
� 5�� �
���� �� � �� ����+ ��+. )5��
�5�� ��������+ #���-+��1 �
��1
�� �
�
��
��$ � ���'��
���� �'�1 �� ������ �������
,�. (��� ��
� �������+ 5��� ���'�$��
��+�� ���
� +��� �
(������
��� ���� �'�+), �#� ��
�����+ �
� � 5������5��, ,� ��� �������
(�����
��� ���� �'�+). (��, ����� ��� � �� ��#
�� �
� ��5�0���1 ����
���� ���
�� 11
������
�����
5’+� �� #��
, ����� �
�
������
�
���� ����� �����+. ���������
���'��
�����$'�1 ����� ����� ������� � �������� 5��� ���� ���
����� � ��� ����� ����� ������� 5’+�
�$�
�
�� #��� 5’+�
, ���#������ 5�����#��� � ������5���� �
������
������ 7��
��� ��#� �.
� �5���� ��������� ��7�'
� ����� �����+ ���
��$ ��+ ���'��
��������1 �������'�1
��� ����1 ���
�
, +�� ������* 99% ������ ������ ����'�$ � �������5�. "��'��
5 ���+��5 '����
���'��� � �$ � ������������� 7��5
�5��0���+ 5��
��� ����1 ���
�
– �� ����7�'� �� � ��
.
� �� � ���
�
��� ����1 5��
("!) ��5���$* �����#����+ #��5�������
� ����
��� �
, ��
����+
5�'��� � � ����
,���+ ������
������5�� ��� ��. ��� � ������
, ,� '� �5��
������+ ��+ �
5���� ���
��������
� 7����������
� �����'�
� ��� ��� ����1 ���
�
� 5�
�� �� ������� �$ ��+.
;
�����
5
�������
5
� ������
5�� ����
5
����������+5
� ��� "( ��������, ,�
���'�� �������'�1 ���'�$* ��+ ����� � ��5 7���'�������
5 ����� �����+5 ��� �� ���'���� �
���# � [18, 26, 36]. -��
5 � ���0
� ���+��� ���1 ������� �'�1 ����� �, * �5��0���+ ������� �
� ��� ���� ���$$�
� ��
�
'� ��� ����1 ���
�
– �� ����� - � ����
�� � ��� �� ������1 [6, 43,
46]. �� ��� ����5� � ��� ���'�� ����
��
�
���
� �� 5��� ��������������� � ��� � �������
� �
�������� ���+�
�� �����1 � ��������5 “�� �������”.
2. ��!��0#� 2�/5��) 6, ��*'/5 �!�'�*'3�8)�#)4 !�"#�$
������
5 ��
�����5 ���� �'�
��1 � ������1 �� ������1 � ��
�������
����*��+ �$�
��$
���5������ ���� ��� [18, 36]. �� ��������, ,� �� � �� �5��0���+ ���
�� �
�
����� �'�1 ��
�������5 ���5���� � ��� ��� ����#�����+ �� ��#� �, ���#�
�� � �5���� �
������ ����� �, �
��
��*
����� �� �5��
� ��� #��� ��� � ��� �� �������5�, � �5� �
��� :��, ���, ���'���-���
���1 �
������-������1 �
� �5
. ����� ��� � ����� �����+ �� ��� +� ���'�$* ����
��� �����'�$ 5’+��� �
��� ��, � �� � �������5�5 ����'�$, ����0���+ #��5�������
� ����
��� �
, #����5���
�
������
��� 5� �#����5� "(, �
��� ���� ��� +�
, ��
#���0 ����5
5
����� +�
� * ������5
��� ��
[14, 16, 31, 48].
"�5����� '
� �5�� � ��� "( ��,� ����#�
�� ���� ���
� � ���� ����
�� �� ��������. �
�� ���� ���+
����+ '+ 7��5� ��������1 �� �����1 ��#��� �� � ���� ��0
����+ ����� ��������+
#��� ��� '
���������
� �������� �. �� �����$�
�� ������ �����
� � ������� ��������
� ����#��,
�� ������� ���
0�* ��+ �������$ ��
�
��$ #���0�1 ���
�
������5�� ��� ��,
5������1 �#�
��� �
��1 � ��
���'���� ��� � � �������
��'�1 ��������+. ��,� � 5
���� ���
��� �� �����+
#���
����$ �
0� ��+ � ��0
� �����
� ���� ��������+, � ����� ���� �����* � 5�����. -���*$ �
��
�
� ����� ��0
����+ �����$ � ������
�����# �
+ 5�0���'�� ���5
����� ����
��
�
���1�.
20
40
60
80
�
1990 2002 2005
�
�
6
3. ��2�,�#'(�6 �" =�2�*)#"��6 6, 3",��&) *'("*"2�"8�+
%�� * �����’*5��$ �
��$ ���� �
�
� �� � , � �5� �
��� � �$�
�
[28]. ��� ��� �#�
�������� ��� � 7��
���1 ��
���� � �
��
��* � �� ����������1 �� �5��0���+5 ����� �����+ ��
���'�, ������ � ���
�
, � ��
������
�
����� � – �� �5��0���+5 5��
5’+��� � ��� ��, #��� �5�
��0
5
����
��
5
��������5
. ������
�����# '
������������ �
+ �
��$��* �� *�� 5’+����
����� �����+ �������1 �$�
�
. )�
����+ 5’+���
� ���
�� � �
��������1 5’+��5
��#�
� ���$* � �� �����
��5�1, +�
���
�$* ����
��� �������
����������1. ���
�� 5��
���
��'
�������+ [11] �� �
�����* '� � ��
: « ���������+ (hypokinesia ��� ���'���1 hypo- + kinesis
=��
����+ ����) – �#5�����+ ����
��� �, ,� �#�5���$* ��+ �����#�5 �
+, ���#�
��� +5
���7���
��1 ��+����� �, ����� �
���
5 ����#�����+5 � ����� � ������ ������$����+, 5��������$
7����'�*$ �����#�� (������� ���’+���, ����� �� �
+����+) � ����������* ��+ � �+�� �
������
��7�'
�5 5’+������ ����� �����+ (�����
��5�+)».
« ����
��5�+ (dynamis – �
��) – �5��0���+ 5’+���
� ���
��, ,� �
������ �� ��� �
5�� ���
,
����5�,���+ ��� � ���� ��� �#� 7��
��� ��#� �. ��
�
��5
�����
��5�1 5��� � #�
: ��
����+
�������� ����� �����+ �� �����
����� , �55�#�����'�+, 5�������
�
�����# �
+» [11].
/���5� �� '���� – ���5���� ���������+ ��
�� �
5 �� � ������� �5 � 5’+�
5
5�#�+5
�
��#��� �� � ����� ���������5 ����* �5��� ���'���5 � ��
7������������� � ��� 5’+��� � ��� ��.
���������+, � ���’+���� � ��$ ��
����+ ��� ����1 5��
, 5��� ���+��+
�+ �� �����5�, �
�������� � ��� 7�� ���, +�
���
��* �� �������5. ����
����, � �$��
���
���� ���� – '�
�5��0���+ ��������1 ����
��� �, ��
����+ �������
�� , ����0���+ ��5�� �����+ ����'�$ �
�
0���
�� � ��’+��� �� ��7�'
�5 �� �5��� D3 [20, 30, 52]. ���
�� �������+ 5�* ��������* ��5����
7��
��� ����� �����+ ��� +��5 �
+ �$�
�
. ���� �
�����* ��+ ���
��������
5 � ��������
5
�����#�5 �
+ (����5
5 �#� 5�������5
5), ��������� $, ����� ���5 ������1 ��+����� �.
3 �
� �5� �
��+�� ����������+ ���� �����* ��+ � �$��
� �5���� �
5�0����� �
������
����#�����+ � ����� [4, 26, 45]. :�, �� �����, ����������� �#� ������ �
��� ����������+. %�����
������ �
���1 ����������1 ��� �
�� ���� �* � ��’+��� �� ��������$ �����'�*$ � ��5���� � �����+
��������+. ��
���
��� �����5� ��������� ��� �
��
������1 5’+��� �5��0�$ ��+ �� 20-35% ��
������� ������1 �����5�1 �
�� �� ��
����� �'�
�� ���
��+. ��*����� ��+ ����������1 �
�����
��5�1 ���� �����* ��+ ��
����#������ �$�
�
�� ���������5��
��#� � � �5����
5��������� �'�1 [16, 36, 50]. -� ����5 ����5, �� ������� ��
����+ 7��
����� ����� �����+ � �$��
�����5���� ����
���
� ���1� � ��������� �
�+��$ �7����$ ��#� �$ �’+�
���+ �� �����+
����#��'��, ��+ +�
� ����������+ � �*
����$ ��
�
��$ ���7����������1 �� �����1 � �5� �
���
���'���-���
��
� ������$���� � ���5����1 5��
��� [18, 35, 43].
� ������
5�� �����
#������1 ��� ������+ � ��� ����������1 � �����
��5�1 0�+��5 ��
5�������
�#5�����+ ���� ��� ����������+ * ����������
�+
5 5� ���5 5����$����+ �7�� �� ��1 ������ �
�����
+ �
�
� 7�� ���� ���5������ ����� � – 5��������� �'�1 [73, 74,] � 11 ��������� – � ��
5����������� 5� �
��� "(, ����0���+ 5� �#����5� ����'�$, ��
����+ #��5��������1 5�'��� �
��� ��.
���������+ ����������* ��+ ��������5� 7��
��
5
�7�� �5
. � ��5�: �5��� ��� ��� ��5��1
�
�
+����+ �������� ���
������1 ��� ��� �, ����������, ��
����+ �������� ����� �����+ ��
������-�����
����� � ��� ��0�� �����
, �5��0���+ ����� � �����#��, ��
����+ �
��5������
�
������ ����� �����+ �� ���5��
����� �,
������ ��+ ���5������� 7���'��������+ � �5����
��5��1 ����� �'�1 (����5�'�+, ��� �
5�� ���
������1 ���
) [36]. ��������� ��7�'
� 7��
�����
����� �����+ ����
��$ ��+ ���� �
���, ���'���-���
���, ��
�������������� ����0���+ � �5��
#��� ��� ����� 5� �#����5� (������
�����, ���������, 5�����������, ���5���������, �,�) [16,
18, 26, 35].
4. �"!/�*,) ����&#�+ *'2&)$"8�+ $ .��$"4 ('�#�+ =&"$��"8�+
���������+ � �����
��5�+ �������1 �$�
�
� �5���� ��� �
���� 5������� ����
����+
� ���$* 5�
�� ��� ��5� �5��
, +� � ���� �� �
���� ����#�����+ � � ��� 5��������� �'�1. ��
#���0
����� �� � �������
�� �5��� �#’*5� ������1 ��
���� � ���#
��* ��+ �� "(. ��������, ,� � �5����
����������1 ���#���* ��+ �5��0���+ "! �� ��
����+5 5�'��� � ��� �
, +� #���������1 ���� ���'�1
[18, 44, 46, 48, 51]. (��
� �� �������
�
����� ��
��$ � +� �� ������$ �#� �� ��������
�
����5. /� ����� � 5��
'
�� ������+ � �����
���� 5� �#�����
� �� ���� �
�����1 � ������1
[22], � �5� �
��� �� ��5��+'�1. ���� ���+��+* ��+ � ��5���������'�1 ��� ����1 �����
�
#��
7
�� *��1 �5��
����+ #�������� �
� ��� � ���������5� 5� �
���. .��
��� '�
� �� ����������* ��+
��5’+�0���+5 ��� ��, ��� ����������� – � �� �$ ,������ � ��� ����1 5��
[23]. ) 7�����������1
���
���� �5��0���+ 5��
"( � 11 ��5���������'�+, ,� �
�
��
��������� ��7�'
�
����� �����+, 5���� �����+��
+� �������� �����
���1 ���� �'�1 �������5� �� ���
� �5��
��������+. )�
��
��, ��
�
������ � ���* ��+ �
0� �
������, � +�
� ����� �� ��7��'�
��,
����
��� �#� 5� �#������ �����
����
���1 � ������1, ,� 5��� #�
��
�
��$ � ��7����1 �#�
�
� ��7����1 ��� ���'�1 "(.
-� ��� ��7�+ ��� ����������� 5��� ������������
�+ �� ������*$ [47]. -� ���
� ��7�+ – '�
��� ���� �#� ����� ����5�� �����+ ����*1 �
��������� ��� �� [22]. ���'�� ����������* ��+
��������$ ����#�����$ "( � ����������+5 ���'���� �����#'�1. � '$ ����� � ���� ������+ � ����
�������0��
�� �������, �� ���
������$, �� ���������, �� ��������, 5� �#������ �� ���� �1 �
����0���+5
#������ 5�� ���'���5
��
������+ � ����������+ "(.
� ���'��� 7�����������1 ����
���1 ����#����
"( � �5���� ����������1 �
�
��* �
�����
��* ��+ ��7�'
���������+ ��� ����1 ���
�
, ���
������1 � ���'��� ��
�����1 �����#'�1.
� �� � ��� ����1 5��
� ���0� ����� ���#���* ��+ � ��#����+���
"(, +� #���0 5� �#������
��
���
������+�� � ���
������$ "(, �� � ��7�+ ���
��* ��+ ����� ����� [46]. "��'��
5 � ���5
����
�� �� ����������� �
����5� * �������� ���+�
�� �������� [33, 38, 41, 43], +�
� ��
��������$ ���#��5�$ 5��
'
�
44 � 44� � ��� �.
-� ������� ����� ��
��* ��+ ��
����+5 "! � ��
�
'� �#’*5� ��� �
�� �����0���$ ��
���5������� ������
�� � ���# ����������1 � � � � ����. "��5 ���, ��
�� �������� �
+����� �����
����#����
5�������� �� ����
��� �
. ��� '� � �������� � ��
��* 5�'��� � ��� �
� �#���0�* �
�
�
������5�� ��� �� [70]. �� ���5��� ��� �� ������1, +�� ����� ��
��* �
��$ 5��� 7�����������1
���5
, �� ������� – '� ����������� �
������� ������$����+, ��
�
��$ +����, ���5 ����������1
5��� � #�
�����5��� �� � ��������� �
��
�
. 3 ��’+��� �
5, ,� �������� 7��5
�� �����1 �� *
����5� �5 '���� ���+��, 5
����� �*5��+ �� �����+�� ���� ����1 � ���1 ���'���, +�
��
����
0�� 5��� 7��������1 � � ��� �
��'�
��1 �� ������1, �
��
����$ ���� �'�*$ "( �������5� ��
��7�'
� 7��
����� ����� �����+, +� ������ � ������ �� �
5�0����� �����#� �
+ �������1
�$�
�
.
��������, ,� � ����� ���+��� �
��'�
��1 �� ������1 ������ ����$* � ����
� ���+���� "( ��
���������
5 ��� �5�-7���'�������
5 ��
�������+5 [73, 82]. ��
#���0 0�
��� ���� ����
��* ��+
� ��� ���, �� +�� ��
����* ������ ����� �����+ 5��
���. ��
'��5�, �� ���
���� � ��� ���
� �5��
� ��#���
� � ��� ���� ������ �
,� ��� � ��5��� �
� [19, 48, 72]. ��
#���0 0�
��� � �� � "!
���#���* ��+ � ���# �, +�
5��
� ������� ���
�� ��#��� �1 �����
�
������ �������� ����� �
�$�
�
. /�+ ��0
� �������� ����� � � ����� �� ������1 5��� �� *�� ����$��
.
����0�� � �����
+ �
�
� ��+ "( �5�� � �5���� ��7�'
� 5���������� ����� �����+
(� �
�����, �
��5������, ���������) ���'�$* ������ �� ���� �'�
�� ����#�����, +�� �������* ��+
�� ��'
���
5 5������5�5 �����#'�1. (�5� ���7����
��� �����
�� ��#�� ���+5�����
��
� �#�����'�$ 5��
� � ��� ��
���� �����-������1 ��������'�1 5� �#�����
� 7���'�
"(.
5. �.��&"/5#" &'=./68�6 3�(��/�=�0#�+ &'='#'&"8�+ ��
3 7����������
� �5���� �� ���
���� � 7�����������1 ��������'�1 "( ���#���* ��+ ����
��������. ��,� ���
�
��
����1 �#�����
�
0����
�� ������ $ �����$$ ��+ �� 7 ��#, � �����
��� ����� ��������+ ���
��
� ���5�� �� ��� ������ ����� � ���#���* ��+ ��� +��5 10 �����.
�5������� �����+'�+ '���� ���'��� � �������5� ��������� ���
��$* ��+ ���5���5 ��� �,
����
���1��
���5���5, 5��� �����5, � � ��
5
���5���5
, ��$�����
��1��5
� �
�����
5
7�� ���5
��� �. >�������
5
�����+ ���5
7�����������1 ��������'�1 5��� � #�
��+���� �
��� � ���1 �� ���
���� � 7��
����� ����� �����+, ���#�����1 ���'�� ��'�1 5��������
� �����
� �
������ �� ���������+, �����'����� � #�����
� ��5����� �� ���������+.
��
����� � ���5� 7��
���5� ����� ������ ����#
��� �������+ 7��5���������
�
�����+ ����, ,� ����
,�$ � ��
���� � 7���'��������+ 5������5�� 5���������'�1 "(, � �����
5���
���+��$ � 5�
. ���
�#���0�$ � �5�� ����'�$, ��� ����������$ ��+ ����� �
5
�5���5
�
5��7��������
� ��� ��� "(. %����� � , +�
���+��* ��+, ��� ��� ��
�5� #��� ��� ������� ��,
#���0� ������* ����'
��� (������ ���'��� ����'
7���'�1 7�#�����-��+,���1 5����� � ����
������
����� �� ��������), ��� 7����������� 5���������'�$. /� ��
� �����+ ���� ������+ �
�� �����
, ����'
����, #��7��7���
� �������
�� �5��� D [18, 40, 41, 46].
8
����* �������� 7��5�����
�
� ������� ��, ��� �
� �5��0
� �� � ��� ����1 5��
, ������
5
�
��5, �� ������� ��
�������+ ���'��� �����#'�1 ��� �
. :� ��������� ����'�
� �
��+��
�����5��� �
� ��������
� ������ � ������
� ��#����, ������� ������
, +�� �#������� ����'�*5
[42, 61, 68]. ���
5�$ �, ������
5 �
��5, ���7����
��� �������+ � ��� �� ������5���
����
��
�� ������1 � ��� 5������������5� �������, � �����5� ��'� [23, 35, 38, 65].
!������5 ��1 '
� ������� �� �� ���'��
��5����$����+ "( � '���5� ���
0�$ ��+
����� � ��� �
����
5. -��#�
�� '� � ���* ��+ ���*5���1 ���'���� 7��5�����+ � ��
������+ "(
[46]. "��� ������
��
�5 #��7��7��� �� ����� � ��� �7��
��
, � �
���� 1� �
���
� ���+
����
,�* �
�
� ������5��. ��
�
��$ ����
����� ���
�� #��7��7��� �� �����$ � ���’*�����+
�������
� ���'��� ��5����$����+: ���� ���� ��
�������+ �����#
���1 ��
���� � (��
����+
����+ ���
�������� � n- ������
��� ��������) �5��$* ��+ ��� ���
5 �
���
5 ����5�����+5
���'���� ��������'�1 "( [46].
)�� �������+ �#������������ �� +��� � � ������ 5�������� ���������+, ��� � ��
�5�� �
�������5� ��'���� ��2+
� �� �5��� D3, ��� ��7���� ��� ����5�����+ (��+ ��
��'�1 �
� ���
����������� �� �5��� D) ����0�� ��� �����$ � ��+ �����������+ � �� "! ��
����
� � ����+�
�������� 5���7�� ������� �� �������� [79].
6. ����'4"#�0#" &'=./68�6 3�(��/�=�0#�+ &'='#'&"8�+ ��
3 �
+��5� ��'�, ���
7��5�* ��+ � ���������$* ��+ "! �������5� ���#�
�� ����
��
�������+ 5�* 7��
��� ����� �����+. �
� �5�
��� ��� �������+ ��5������� 7��
��
� �����,
����
����� 7��
����� ����� �����+ � ������ ��� � �������5� ����
,�* ��5���� 5��� ��� ������
5������� � ��� +��, �#���0�* ���5��
� 5��������� ,������ � ��� �� [59, 62]. :� �� �� �
+��+* ��+ �
����������+� �� �
� ����� ���, ,� ��
5�$ ��+ ���� �5 [75, 80]. (��� ��
�������+ �� ��������
���’+��$ � � #��5��������$ ��
��'�*$ �� ��#��� �� � ���� ���+5 �� ���
���� � ���'����
7��5�����+ ��� ����1 ���
�
[64]. >7�� � #���0�
5��� ���+��+* ��+ � �� �
�������� ���� �
�����
� ��� 0�
���� � ���'���� ��� �. ) ���� ��5 ������� � � ���1 ������ � � ��#�
����� ��
� ���1 ���� ��� ����1 5��
�5�
�� �������� ��� ����� �5��0�$ ��+ [58, 69].
)��+ + ����
5
�
��5
���� � ���������� ���
��$ � �� � �� ����� �. �
+�����
�������'
7���� ����� ��7�$ ��� ��, +�� �����
� ��� ���+5������ � ����� ����� � 1� ��5����1
�� ����� �. 3 ����
� �� – '� ��� �
����������+, � #�
�#���� �� – �����, � 7� #���� �� –
�#���0�* ��+ 5��� ��� �� �
���� ���'����, ���#�
�� ���
���� ��� �$�� [57, 69]. (�# �, � �����
���������� ����� �����+ �
5��$* 5��'��� ��
��'�$ ���'���� �� ���
� ��� � 7��5�����+ ����1
"! ��5� � ���� ��
#���0��� 5���������� ����� �����+. ;
�����
5
����������+5
�� ��������,
,� ��
#���0� ����� ��7�+ ��� �� ����� � ���#���* ��+ � ���7���
�
� ���� �5���� [60, 66].
/���������+ ���
�� ���� ������ 7��
����� ����� �����+, +�� ��������� �� ����
��� ������
�
������
� � �$�+� ���
���� ���� �� �
+�
�
�#���0���+ "! ����+ 7��
���1 ��
���� �. ?�
�0�
������
, �7�� ���� ������ ��
��� � 5��
"( #�� �������
5 �#� �����5 ����� ��5 [66, 78, 83]. ���� �
�����5���
5����� ����� �����+ � ���7���
�
� ������
� ��5��� �� �� 30 ���
� ��
����� ��� +��5 6
5��+'�� ��
����� �
0� �� �����'�1 �#���0���+ 5���������1 ,������ � ���������
� ���#'�� �� 1% [76].
3 ������
� ��
#���0 ��������
5 #�� �7�� ����
,���+ �
0� <"( � ���# � ������+�� � ��0
5
���+���5
����� � [76].
�� ���� ��� �������
� ���
� 5���� ���#
�
������, ,� 7��
��� ��������+ � ������
�
�$��
�� �
��
��* �� � ���� ����
,���+ ��������1 5��
"( � 11 ,������ �, � 5�* �
0� �������
����� ��. :� 5��� #�
���’+���� �
5, ,� � ���# � ������ $ �7��5����
5 ��� +��5, �
���
5
�5�� �5 7�� ���� ��� � � ����� � �����
5
�5���5
���5��������� 7��� 7��
��� ����� �����+ ��
��� �� �� � �� ���
��
�� #����� 7��5�����+ � ��
������+ "(. �
0� �� ������ � ���+�
�� ������� ��� � �* 7��
��� ����� �����+ 5��� �� � �� ����
��
������-������ �
� �5�
�������5� � ����
1
���#�����1 "!.
7. �"=#�!�)," �!�'�*'3�8)�#)4 !�"#�$
�� ���5��� ��� �����# ���'���-���
���1 �
� �5
, +�� ����������$ ��+ #�����
5 �
����5�5,
�� �� ������+, �� ��� ��5�� ����� ��� �������
�� �������, �� �
��
��$ � ����
� ����
*5�
�
��������� �#� ��#’*�
��
� ���+���. �
0� 7������� ����+ – ������5 ��� �
��
5�
�� ��
��
��5�,
5���5�����5� ����� ������, 5���7�� �* ��+���� � �������� �� ��������. ���������
� ��
9
(������������
� �� ��7�'
� "!), �# � �� ������+ �� �� ����� ����� �� ����5���$ ����$�
�
5� ���� ����������+ �� �
+��+��+.
3 ��������� ���
*�
�� 5���
��$ �'����$ 5���������1 ,������ � "( (!<"() #��
��� ����������
5� ��. ��� ������+� �
+��+
��7�'
"(, +�
���+��� 25-30% ���5
. (���
����
����+
���� ��+ ������ ���+��� �� ��������. ����0 �� �
�
5 � �������
��
5 � �� 5� ��
����– � ���7� ����1 �#���#'��5� ��1. ��� #���* ��+ �� �
���
� ���� @-�
���5��$����+
�������
��
� ��� ���� � ������+* �
�����
+� �#���$ �
�5�� 5��������
� �����
�, �� �
5��������� ,������ � "(. /��7� ���� �#���#'��5� ��+ �������* ���� � 3% ����
����+ � ��� "(.
��� ���
5 � ���5 ����
�� �������
���1 �����
#��� � ������+ ��� ��������
�
����
�5� ��� "(, +�� �� � �� �������$ � ��� �#� �����+ � �
��$��$ � �����'�
�� ����� �����+
�������5�. )� ����5���$ '���� 5� ��� � 3���1�� #��
���
����� 5����� �#� �����+ ��������+
����
� ��������. ��������5 '���� 5� ��� ���
0�* ��+ ����� � ��� �
���� �� �
��� � ��+ �
+�����+
���� ���
� ���+��� ������$����+.
��
#���0 ��������
5 �� '�
��� * 5� �� ���7� ����1 ��� ���������1 ����
�5� ��1.
%����#���� 7����'+5
7��5
Lunar Corporation (USA) ����� ���, ��������+ DEXA � ���5�
���
#���, �
������ �� ����������� #���0� 2000 5�0���'�� ��������1 �5��
�
� 2����
, ��
�+ � �
#���0�� � ���5
����� ����
���
� ���1� ��� �. )� ����5���$ '���� 5� ��� #��
�����#���� �������
����
�5� �
��� ��
���1 � ��� !<"(, +�� ������
�
�� ����
5��� 7�����������1 ���5
,
������
����
,���+ "! � �
� ����� ��������������� � ��� – �� ������1. /�+ ����� ��
�
�
'
� � ���� �� ��
�
���
� ��
� �����
������ ����
����+ (() 5���������1 ,������ � "( ��������
������1 5���������1 ,������ �. )�
����+ ( �� ���� � ����� �� ����
����+ ���������* � �� � 10%
!<"( (�#�.1).
(�#�
'+ 1. /���
�5� �
��� ��
���1 �������
�
� ��� 5���������1 ,������ �
��� ����1 ���
�
(�� "���������5 �.�. � ������ ., 2002, [27])
������
� ( !��������� ,������ � "(
(>1,0 ����
,��� ��� ���� 5��� (�� ���������)
1,0<(>(-1,0) !��� 7�����������1 ���5
(-2,5)<(>(-1,0) /�����������
� ��
(-1,0) – (-1,5) -� ������+ � � ����+
(-1,5) – (2,0) -� ������+ �� � ����+
(-2,0) – (2,5) -� ������+ ��� � ����+
(< (-2,5) -� ������� (�� �����+)
��������� �� ����5���$ '�*1 ��������1 ����������+ �������
, ,� !<"( 5�0���'��
(������������1 �#��� � ��,� �������+$ ��+ ��� 7��5��
� � ����� ��. !��������� ,������ � "(
����1�'�� ������� ���� �
+�
���+ ��,� �
,�$, �������� *���-�5��
��������� � ����� � (�
�.2).
1100
1120
1140
1160
1180
1200
1220
1240
1260
1280
I II II IV V VI VII �����
%
�. 2. ������
�
!<"( ������������ ������� ���# � ��7���� ��1 #��
���
� ��� ��������
�
����
�5� ��� “Lunar Corp” ��+ ��������� ��������1 �5��
�
� 2����
(��5#
) � ������+��� �
���������
5
������
��5
��������� (������
) (������������1 �#��� � 3���1�
[27].
10
�� �������� ����, ,� +� ����� ����
��� ������
� �����, �� � ����� ��������� ����$ �
����� ���
��������� �����'�1 � ��� 5����������� 5� �
��� "(, +�
�� 75% �
�����* ��+ ��+���� $
�������� � ������������’+������ ����'�$. ������+��+ ���� 5��
��� ������ � �� ���������� (�
�.3
� 4) ������+* ���� � ���
�� � �� 0
�0� 5��� ���
��������
� �����'�
!<"( � ���������. :�
5��� #�
���’+���� � 0
����$ �
������*$ 7��
����� ����� �����+ ��#� �
��� ��������1 � � � –
��� ��#� �
�� 7��������1 �� ����
� 5���5����
5 7��
��
5 ����� �����+5 ��
���������������������� ���'���
�� �#� ��� ���
�� � 5���
5����
5 ���������+5 5’+��� �
��������
5 ����� �����+5 ���# � � ��� �� ���'����.
%
�. 3. ������ �
��5��� !<"( ������������ ������� ���# � � ����� [27]
%
�. 4. ������ �
��5��� !<"( ������������ ������� ���# � � ��������� [27].
11
�������� �� 5��$���� ���� ������+$ � �����$� ����
�� �� ������ �������� � !<"( ���
���� �#� �������. ��� 5���5����
� ������� � �
+��5� ��'� �5�� 5����������� ��5����� � "(
���� �*, ���+��* ����� ��
5�5� � ��� ����� ���
��* �������
�� ���'��� ������1 �����$'�1. (�5�
�����$'�1, +�� ������ � ��� �5�� � � � ��
� ���5����, �� � �� ����+ ��+ � ��������� � �����, ,�
���������* ����5
5 #��������
5 ������5����� +5.
>�����
5�� ����� ����������+ ���
�� ����������1 �� � �� "( ��#��� ���
� ���
�, � +�
�
5���� ��������� ������
� ����� 5� ����1 ����
��'�1 �����
�, ,� ��7�'
� 5��������
�
��5����� �� "( ������$ � �5��
#����5���
� ������
��� 5� �#����5� ��������
� ��5����� �� "(.
/� ����������
�+
� 5������� ����
���1 ����#����
"( ������ � ����� 7��7� ��� (�.) �
11 ��� ���
���7��5�� , �� ������'
�, �- ��5������
������
� �������� �
�� (5�����
7��5�����+ "() � 5�����
�����#'�1 - ������5����� 7��5��
: �
��� 7��7� ��� (".) �
�� �� ���
� �� �� �
��� 7��7� ��� ((%".), �������������� ��
���� � ( �), �������5���������
( � ), ����
���1��
���5�� (�( ), ����
���, ������� �
���
. /�+�� �� ��
�����$ �, ,�
��
#���0 �����5 ������
��5 ��� ���'�1 "( * ������
�������'�1 ��������, +�
* �������$
��������$ ���
��$ ����������� 5� �
��� "(. 3 ����5�
� � ��#� ����
� ������
5�� �� ��
���
��� ��5� '� ������
�
���0
5
�����$ � �� ����������$ � 5��������� �'�$. :+ ����'�+
�
+��+* ��+ ��� ���, ���
�5��
����������
� ��5����� �� "( ,� �� ��*� ��$ ��+. �������$�
��������#��������� ������5����� �, ,� 5� �#������ �5��
������$ � ��� �5���
5 ���0���+5,
����$ �������
�� �� ����7�'
�
� � ���� ��� � ���*� ���
�� #����5���� ��
���1
������������
� �5�� ������-�������� ����� � �$�
�
.
8. �2'&'*-'##6 #'="�)$#)4 #"!/�*,�$ ����&#�+ *'2&)$"8�+
����+������ 5��
��� ����
�� � �������+ ����'�
��1 � ���5����1 5��
'
�
�� ��#�$ �
�����#�
��������
����������1 ����� ���
�$�
�
�� ��� ���
� ������� �����. :� �������+
��#��� ���#�
���� �������+ � ���� ��5 ��
���5���
� ����� �� � ����#�����+ �$�
�
� � ���
������5�� �. ����� ��� � ��
��
���� ����� �'�
���� ����� �����+, � �������� � ��� �
����� �
����#�����+ �� ��#� �, � ���$* �������
�� �
��'�$ ��+ #��� ��� 7����������
� ���'���� � �
� �5
[24, 37, 71]. � ������-������ 7���'�+ � �5����, ���
�$�
�� ���#������ ����� + 7����5�� � ���
����5
� �����* � ��#��� +� ���� �+�� ������, �
+��+* ��+ ��
��$.
)� ��
� �5�� ���$��* ��+ #��������
����� ����
���1 �����'�1 – �����, +�
��
�
���
� ���* ��+, ��
�
. -� ������
���5���$ � ���� ��#�� �� '
� �5�� �� ���
, ������+$ �
��7�������
� "( ����'�
. ����
0�� ����'�$ ������
� � ����, �
��
��* �#�����+ ��+����� �
��
����� :��, ���
� 5�������, ��� ��0��� ������� [32, 50]. /�+ �����������+ ��
�
�� �� ��7���
� ��������� 5��������� �'�1 �����#���� ���'������ ������� � 5��
��-#���������
�����
.
-�
� � �
� ���+��* � � ������� 0 ����1 �
�
����� �'�1 �� ������� �#�� ���+ ���5������
����#�+ � �
�
�����+ ���'�� ���
� ��
�������. ��������, ,� ���� � ��� ����1 ����� �'�1 � 5����
0,2-0,3G, ��� � ��� ��+ ���5�����'�1 ������
� 7����������
� ���'���� � �������5� �$�
�
.
��������5 ����� ��0���+ *
��� ������ ��� �� � � ���#������ � ���� ���
� �
�� ������1. 3
������
� �5���� '�
5� �� �� �
���
� ���* ��+, ���� � #���������1 ���
���� ��� ��
#���0
��'����
.
/�+ � ������+ ����������� ����� �����+ �� ��� +� ���5���� � � �5���� 5��������� �'�1,
�����#���� ���'������ ���������� ��� $5
. ���
,����� �#�+��$ � ��� �$�
�
�, �� �������
�5�� ����
� ����
��
� ���5�� ��, �
���$ � ��� +� �� ��� ���5 �����-� ��
, �5� �$�
����#��� �
�
� ����� �'�1. �
������+ 7��
��
� ����� � ���5� ��� $5� �� ��#� � � �5���� 5��������� �'�1,
� ���$* ��#�
���� �� ��5�
� ����� + ����� �����+ � �� ��#�$ � �� �� 5’+����1 ������1, �# �
�� �����1 5��
��5�����$ � ����� ��� � ��5��1 ����� �'�1. "�5����� ������� ���7����
�
���$��* ��'�������� ��* � � �
���
5 �5�� �5 ����������� ����'�$ � #��������� ��
��
� �����
�,
������
��� ����5�����+ ��+ �
5��+'�1 ����������� �
� ��� �� �5��� D, 7��5���������� ����#
.
3�� '� ������+* ������5���
�5�
����
��
� �5��. ��� �, +� ������ � ������ �
5��
��-
#��������
� ����������, ���+�
�����1 � �#�����'�1 7������������� � #����5������ � � ��� �������5�
�� ���* ��+ [15, 18]. ���#����� ������0� ��0��
#��5��
��
� ��������
, ����5���
�
��5�������
��7�'
7��
����� ����� �����+ �������5� � � ��� ����������1, �����
��5�1 �
5��������� �'�1.
��
#���0 �������
��
5
, � '�*1 ���
����, �����$ ��+ 5� ��
���� �'�
��1 5��
'
�
,
���’+���� � �
���
� ���+5 ���#�
� � ��������
� 7�� ���� � 7��
��
��'�1 ������
�����
12
5� �#����5� [8, 29, 54]. -��
5 �� 5���
�
� 0�+��� ���7����
�
�� ������1 #����+����� � 5���
#�
�������� � 5��7��� � �������
,� ��������+ [7, 12, 31, 55].
����5�, ,� � �5���� ���������� ���� ��������� ��
����+ ���'��������
��� �
��$ (%�2) �
��
������5� ���� �� ��
��$ ��+ �������� ���
���-��
� ��������� ����'�1, ��+ ���
�����+ +�
� �
�������5� �������5� �����
* �� ���, ������ $ �7��5����� ����
���, 7����������� � #����5����
5������5
���� �'�1 [49, 51, 56]. ��� � ���0
� ����������+� ���
�� ��������� ���� �+ �� �
��
�� �
#��� �� ��������, ,� ��
����+ %�2 � ��
������5� ���� �� �
5��$* ��
���� � ��� ������
5���� � �����7���
��� ����
��� � ���
�. 3 ������ � � ���1 �
5��+'�1 � ����� �#���0�* ��+
������� � ��
��'
��, ����
,�* ��+ ���'�� ��'�+ ��5����#���, � #���0�
������� � �’+��+$ ��+
��
����'
[5, 12].
� ����������+� �� ���� ���� ����
��
� ���
� #��� ��������, ,� ��
���
������ %�2
��
��* '
����
� [28], �#���0�* 0�
���� � �����7���'�1 �� ������
� ���
�-��������
���
��� ������ 5���� �$�
�
[2, 3]. �� ��������, ,� ��
���
������ %�2 �#���0�* 0�
���� �
�����7���'�1 � �
7����'��'�1 ���
�.
�� �
��$����, ,� ��
���� ���'������ � ���$* �
���
������ ���������+ �
��$ �
���'�� ����
����� ��+ ��#��������+ 5���
5������� �5�� ����
�� ���
� �5#�����,
��� �
5�$�
������ %�2
��� �� ��������1 ����� ������ �
��
5, ��� %�2 ����� 5� ���. ) ����
�������� �� ������� �
0� �5#��������
������ (���0
�
5�� � ���� ��� �) ����� ��
��* ��+
5���
5����
5 ��
��� �5 5��
���, +�� ���� �* � 380-400 �����. !��� ��� ��5���+
����
��
#���0 �����
������ - ���0� �
5��+'� ����+ ���������+, ���
���� ��� �
��* � 5��7���
5
���� �+5, ���� �* ������ � 1,5-2 ���
[7]. 3�� '� �����
� ��� ��� � ��� �� ���� 5���
��� �
�
��$, +� �������������� ��'�� ��� ���� ����� � ���'$��� ������
����� 5� �#����5�, ���
��
�� �5�
��������'�1.
�
���
� ���+ 0 ���
� �����
� ��5�0�
(? �) �� ��
���
5 %�2 5��� #�
���
5 �
5���
�
� 0�+��� ��5�����'�1 ����
����� ���
�� ����������1 �� "( [7, 8, 12, 17]. -����, ���� ���
������
���
� ���1 � 5��7��
�� � �� ��� ������ 5� �#����5� ������������ [63]. :� ���’+���� �
���0� ����� � ���������
5
�5���5
���������+ ������
5�� �: ���5�- �#� ����#���*$, �����5
���'��������
��� �
��$, �����
5 ���
5�5 ���
��, ��������$ �
����� $ ��1 ? �,
���������0���+5 �������� �����
����'�1 � �����
����'�1, ������� � '
���� ���
��, �,� [13, 39,
55].
����5�, ,� �����'����� � ������
����� ����������+ ��� �
� ��� ������ 5���� ������
��+
� ��+5�
�������� � ��� � ����+ ���
����'�1 ���
�. %���� ��� ��� �
��$ – ��� �� �� ������
�������+ – * ��
�� *��0�$ ��
�
��$ ����0��� 5��7������� ��� �
. ����+ #���-+��1 ���5
������*� ���$$�� ��
�
'� ��� ������ 5���� ���
��$ � �����7���'�$ � �
7����'��'�$ � �5����
��������1 �������1, � ������1 ����0���+5 '���� � ���
����� �����.
/���������+ ��������� �� ���� ��� ���
� – �� ��'
�� �������
, ,� �5�
���
����� ��� � �
�5���� ��
������ %�2 �� � �� ����
,�$ ��+. �����7���'�+ �� ������
� ���
� ��������+ ������
�5#������ ,����, ����#����
� ��
10% �
��$ #��� �
,�$, ��� ��
90% �
��$ [63].
4�+,�� ������+, ,� ���� ����� �� ������ �����5� ������� � � �����
5�����1 ���+��
���
��1
��5������1 ��� �
���5��+��
� ������ � �������
,�� ����#�'�1 � ����
5 �5�� �5 �
��$ (��� 1% ��
90%) #��� 5���
5����
5 ��
12-15% -2 [77].
� ������
5�� �� in vitro ���������+ � ��5����
� ���
� ��� ������ 5���� �$�
�
� ����
�������
,�� � �5�� �5 5%, 10%, 21% �
��$ ��� ����
��, ,� 5���
5����
��
��� ���
�
���#���* ��+ ��
�5�� � �
��$ 10% [81]. �����7���'�+ � �
7����'��'�+ ���
� �� ��#��� ��1 ����1
�$�
�
��
����$�����+ ���� � � �5���� ������
����� �������
,� � 5% �
��$ [3]. /�����
,
��������� ��� 7- � 13-��#��
5
���� ���5
���
� �� ������ �� �������
, ,� ��5���� �������+
���
+* �������
���5� �#���0���$ 7��5�����+ �� ������ �� � ��� �����#'�1. !���
5����� �7��
���� ������
� �5���� 2% �5�� � �
��$ � ? �. �� *�� ��
��'�$ 7��5�����+ �� ������ ��
���� ������
���� � � ����� ������
��
� (14-15 55 � .� .) �5����. 3 �
��#��
� ���� ���� ���
�
��� � ����� �������1 �� �5��$���� �����#
���1 ��+����� � �� ������ ��, ��� ��
������ ��� 1�
�
�
����+. �� ��
����������+ ��
�����$ �, ,� ���������� ���'��
���#���$ ��+ � � '������
��� '� [56].
��������, ,� �����
���� �, ��� ����� ����� �$�� �������+, ������ �� �
�� � 7000 5 (8,5% -2
�#� 64,6 55 � .� ), ����
�$* � ����� ��� ���
� �5�� ��
����������1. �������� ���� �'�+ �� �
��
5000 5 (11,2% -2 �#� 85 55 � .� .) � ��������+5 � ������ ��5�0 3-5% �-2 ��
������ � �����
����0���+ �#5��� #����� � 5������������
� ���
��� �� �5�� �
������ ��7�'
� ������1
��
���� � [14]. ����5� ����, ,� ��������+ � ������ ��5�0 ������
����� ����, +� �� ������
13
�����
�+ � ���, �� � �� ����
,�* �����+��� �������� �����+ � ���������+ �
��$ � ���
���.
9.�&"*)8�1#� �" !.0"!#� .6$/'##6
����0�� � ������
� ������� �����+$ � ����
��� ���� ���� �
������� � ���� �������
���. ����
���+��* � �5�, ,� �������+ – '� ������
�� �����
��
�
��
� �
�
�����+ �����5��� �
�
��0������� ��7��� ���
� � ��5������
� 5������5�� �����+'�1, ���� � ������� ���
� [1]. (���
�+��, ��������� �
�
��� � ��’+��� � ����� � ��� �� ��$ �
�������� $ �5�� � ��5��� “�������+”.
)�����5� ����� �� �, ,� � �� �������1 �� �
�������+5 �
�
��* ��
#���-+��5� ��
����� %�2
�#� �5�� � �
��$. ���� � 19% -2 � ������
��5�0� (��5�� � 21% � � 5��7����5� ���� ��) – '�
�������+. ��,� ����* ��+ ������ ��5�0 � �5�� �5 �
��$ 10% - '� ���� �������+. ���� � ��
�
����� ������$ ��5�00$ � 7% �
��$ � ��� � ���� �
�
��* � �� �������1. ��� �, � ���0�5�
�
����� �������5 �$�
�
� ���
� �����
�� �������
� ��� �������
,� ���� � #�� �5��
��� �
������ � �
����+. 3 �����5� �
����� �
�
��* ��0� �
��'�+ – 10% �
��$ �
��
��* �#���0���+
��� �
� ��
#
�
�
����+, ���� ���+ ��
�
����� �#’*5� ���� �+ � �����, �’+��+* ��+ ��#’*�
���
����� + ���������+ 5������5�� ���� �'�1. 3 �� ��5� �
����� �
0� ��
�
'� ��#�� �������
�
���� �5���� ��� �� ���� �
��� �#�����
�����5�� � ��
����������� � �������5 7% �
��$.
!���� ������
����, ,� ���
����� � 5� �$ �����0���+ ����+ ������’+ �������+* �$�
��
�� ������� �����
�� "
���������� �#� �#�� �5���, ��� �����5� �����* ��'�*� � ���
��
������������ ���� �+ �� ��
���
5 ���'�����
5
���5 �
��$. ��5� ��� ���� �+ �
5��$*
���� �'�
�� 5���
��� � �������5� � ������+* �����0���
� �� ������’+ ���� � � ���# �
���� ���
5
7��5�5
�������� ��+����� � ���'���-���
���1 �
� �5
.
��
#���0�$ �����+���� $ � 2����� ���
� �$ ��+ ������� �����
?��
'���1. ���
��� �0����� �� �
�� �� 1,5 - 1,8
�.5 ��� �����5 5��+ (/����, �����), �� ���� � ������ $ �������
�$�
�� � ���0� ��� �������* ��� ��� �
��$. )� 3-4 ��� '� ����� + ��
��*, ��� � ����+ ���������+
�� ������ 5��+ �$�
�� ��� +��5 ���� �������* ���
��� �������
�
����+ ������
5 ���� �+5 �
5������1 �������1.
3 �������
�� ��� ��� �
�������� ���� ����, ,� � ��5��� “�������+” ��� � �������+
��
�
#��������� ����
� �����. ���0
– '� ���
7���� �� �������+, +�� ������� �$�
�� �� �������*
����
5
������5
����� + �#� ���������� � ���. ���
7���� �� ���� �������1 5��
� ��� 20 �� 16%
�
��$, ,� ��������� �� ���'������5�
��� �
��$ #�
���� 130 55 � .� . [17].
������0� ��
����+ �5�� � � ���'��������
��� �
��$ ��������� �� ����#�����$ �� �
�� ��
1,5 – 2,5
�.5 ��� � �
���+
+� ��������� ���� �������1. ��
5���5�����5� ���������� 5������5��
���� �'�1 � �#�������� 7���'�������
� �������� ��������� �������+ �����0�* 7����������� 7���'�1
�������5� � ����
,�* �������
������ ������’+ �������5� (�
�.5).
<� #���0� ��
����+ �5�� � � ���'��������
��� �
��$ � ���$* �5��
�� ������1 ���
,
���� ������� ����#�����+ � +��
, �
��
��* ����������+ ����
� ������
� ��
� �� � �������� �� ��
�
�� �� ��� 3,5 �� 6
�.5 ��� �����5 5��+. �
��
����� 7–8
�.5 ��� ���� �
0� �
��$��� ��#��
�������
5 �������� �5 ��
�#5�����5� ���� ����#�����+. :� – �� ������ ���� �������1, ��� �
��
����#�����+ � +��
�� ��5���� � �����'���
5 �
+5 � ���5������+5 �
�
� �������5�� [7, 12].
�
,� �������� 5��������+ � ���� �� ��� ��
��$ � ���� ��
�����
, ,� ����
���
�
#��
���������1 ���
�������1 5��� #�
���
5 � 7�� ���� �����0���+ ��
���� � ���
� � � ���
��� ����1 �
� �5
��
��7�'
� ����� �����+.
14
%
�.5. ���������� ����
7���'�+ ������ �������1 � �������� � ��� �
��
��� �����5 5��+ �
���'��������
��� �
��$ � 0 ����5� �������5� ���� �� [8].
�������� �
,� ���� ������+$ � ���#
�
������, ,� �������� �5��0���+ %�2 5���
��
����
�� ��'������ 5���
��� � ��������'�1
� ���5�� �� "(, +�� ���������$ � �� ���'��
��5����$����+. ��
'��5� ����
�� �#����
�#����������� � 7���'��������1 ��
���� �
�� ��#��� �� � �� ������ ��, �� ����0�$�
7�����������1 ��������
���'���� �� ����� ���'�1 �
�� ��������. ���������, ,� �������� ��
����+ %�2 5��� #�
���
5 �� ���5�� �� ��5������
�
������� ��+ �����������+ �� ����7�'
�
� � ����, ,� �
�
��$ � � �5���� �
5�0���1 ����������1,
��
�5����1 #���0�� � 5�0���'�� ���
�
� 5�� � ����� ���
��5 5�������5
� ���7���
. /� '����
��5������ ���
��� ����
�����'���� � �����5��� �� 1�� � �
���
5 �5�� �5 ����
����'�$. �
#��
��
� ������ �� 5���� ���
��
� �
���
� ���+5 ���
� ��������1 �
��� �#�
'� ( �#�.2).
(�#�
'+ 2. �5�� ����'�$ � ��+�
� ������ �� ���������+
������ 5�/100� ������ 5�/100�
!����� -����:
3% �
���� � 100 ���� -�� �� 82
1% �
���� � 120 '
#��+ 60
�
�
������#� 40
����� 600-1000 ������+ 40
�������� 300 ������ ��
��
77
�
� 95 ������ 240
�5� ��� 100 %
#�:
A���� 120 �`+���� � ��� ��5
3000
!`+�
�
� 0,5% �
���� � 100 ����
�
� ��� ��5
350
���
�� 85 ������+:
����
: ���+0�
�� 100
5
����� 254 ���#��� 60
������ 70 ?������
������ 290 5�����
200
���'��� 83 ���������
60
�
'+ 54
�
�� � ���
�.5.,
�. 5
�� ������ ����
��������� ����
���
7���� �� ����
15
��� �#�������� �
,� 7��5����������, #��7��
��� � ���5�� ���� ����#
���7����
�
����
��
� ��������� ����������1 5��� � �
+�
�+ ���7��
��
5
, +�,� 15 �� ��������
5�
�����+��� 7��
��� ����� �����+ 5’+��� � ��� �� ����� �. (��� ����� �����+ 5��� 5�
������
�����+���1 7��
���1 ���'�, �
���
� ��0�����
� ������+���, ������
��
� ���+ � ������
5
��
�5�5, �
� �5�
��
� 7��
��
� ����� ���������� �� ��������� � ��� ������’+ �$�
�
�
���
����.
) ������� ���������� � ���+�� 5� ������ �� ��
���#
�
��+ ��#� ��� �
�����
:
- 7��
��� ��#� � * �#���$ �� ���#����
5 ���5�� �5 �#�������+ ������’+ � 7�����������1
5�'��� � ������-������1 �
� �5
;
- ����
��
���
� ����������1 �� � �� ��� ����1 ���
�
�������1 �$�
�
5��� #�
�� � ��
�����0��
�����+��
5
7��
��
5
������5
, �
����+5 ��
����
5 �#� 0 ���
5 ������
5
���� �+5, �
���
� ���+5 ���
���
� ����'�*5 ������
� ������ �� � ��
�5�5 �� ����� �� ���
�
������� ��.
���
���
��
1. �������� �.B., B������ �.B., (
��� !.�., �� ���� �.�. �
��
5
����
� 5����
�58 ���� ��� // ������55
�������+ ��� ����+
�
#���. – ��#., 1996. – �.51-71.
2. �� ����� �.�. -� ������8� ��� �
-����0�� ����
�
��� ���� 5���� ��������. – ".: .��
��, 2000. – 176 �.
3. �� ����� �.�., ����������
�.�., �������� �.!., 4���#��� �.�. "��������+ � ��5����
� ���
� ��������
��� ��� ������ 5����
�$�
�
� �5���� ���
������ ���'��������
��� �
��$ // .����������
������ – 2001. – (.47, 61 (�. 2). – �.40 – 44.
4. ������� �.!. !������8
9�����
5�� � ��
�����
���+'
�
: ���#��58
���
���
+.– !.: «�����».– 2001.– 590 �.
5. ���#�0��� ).B. " ������� � �����
7
��'
����'
�����
�5� �� ��
� �
� 9�� ��5����8� 7�� ���� ����8 // !� ��
��8
�
5���
�5� “.
�
����
����
�
��
�
����
� ���#��58 ���� �'
� �
��� ��5
, �
����
�
���
��5
”. - !., 1975. – �. 9-11.
6. ����������+ -.�., �
���� B. . -� ������� � �����
+� �
���
���
�
����
// ���#��5
����������1 � 5��
���1 ����
�
�
��������1 �5�������1. )#���
� ������
� ���'�. – "
1�: ��������: 4�����, 2002. – �
�. 6 (45). – �.19 – 31.
7. ���������
�.�., ����0�� !.B. ������
� � ��� ����
$. - ".: B��-�� �����5
���#��5 �
����
, 2000. – 76 �.
8. ���������
�.�., ����0�� !.B. .
�
����
����
� �������8��
5����
�58 ���5��
��$,��� ��
� �
+ ���5�#��
�����
�
����
��� ����
// .
�
����
����
������. – 1992. – (.38, 65. – �.3 – 12.
9. ����5���' �.�. .
�
����
�����+ �
� �5� ����
�
�����
���
��
+�
� �� �� 7���'
��
��
���+���
'
� ���
�����
�8���� �
// � ��.: .
�
����
�����+ �
� �5� ����
�
�����
���
. – ".: B��-�� �� 3��%, 1941. – �.23-62.
10. ����5���'� -.-. �
#���� ���
. – ".: ������� ��5��, 1969.– 422 �.
11. ����0�+ !��
'
����+ 9�'
������
+ / ��� ���. ����. �.�. �� ��������. - !.:���� ���+ 9�'
������
+, 3-�
��-�, 1977. – (.5. –
�.486 – 490.
12. ��� �
� C., �
���
".
����
+ / ���. � ����. - !.: !��
'
��, 1967. – 367 �.
13. ������ �.B., ������ �.�., .�7
�� ��� �.�., ������ �.�. .
�
����
����
� 977�� 8 ����8�
� �
�
����
// "�
�
�����+
�
����
+. – 1997. – (.75, 64. �.60 – 61.
14. �����
� �.B. !����
�58 �� ���
� ��7
��
������5��
// �� ����
�����+ 7
�
����
+
9�����
5�� �����+ ����
+. – 1984.
- 61. – �.19 – 27.
15. ������ -. ., !+��
��� �.B., �����
�� .�. ���� ��8� ������8 ��
5
��'
����8 �#
��
+ // ���#��58 ���5
�����
#
����
. – 1977. – (.34. – �.9 – 38.
16. ������ -. ., ��� �� B./., !������ �.B. ;�������� ��
"��5��. - !.:�����, 1987. – 272 �.
17.
����
+. ���� �'
+, �� ������, ��
�
�� / ��� �#,�
�����'
�
&.� ?�������. - ��#: --- «C�#
–��#», 2000.- 384 �.
18. �
������ �.B., �����
� �.B., � ������ .�. !
�������8
�#5�� � �������� � �����
+�
�5������
����
�'
// ���#��58
���5
�����
#
����
.- !.: �����, 1994. – (.74. – 214 �.
19. �
������ �.B., ���
�� B.!. ��
�'
�8 �����
��'
�#5��� ����'
+ // 3����
7
�
����
����
� ����. –1992.- (.23. 63.-�.24 -
52.
20. /���� �.�. )�����
� ����'
+
�
�5
�� D3 � 5� �#��
�5� ��� ��
���
// ���#��5
�� ������1. – 2002. – (.5, 62-3. – �.45-48.
21. /��
���-�
������
&.B., =
��
� �.�., /�� ���� �.�., !� ��
��� B.�. 3�� ��� ��� ����+ �����
��'
+ 5
����������
��5����� � ����
��� �
��� ��
���
� �$��
�������
� ��������� ������ � // !��7����
+. - 2002.- (. 122, 65.- �. 79-83.
22. /
�����
��
��������
���� �����
� ��#������
���������
������-��
�� �����
�
� �58 / �.�."���, �.�./����, �./.
?�������
��. - 4������: «-�����». – 1995. –"�.1: -� �������. – 52 �.
23. )�'��
� �.(. "�� ��+ �� ����
+ � ������8�: %������� �� ��+ �����
. - !.: !��
'
��, 2001. – 640 �.
24. B������ �.!. �
� �5� ����
� �����
+� ���5
����
� ���� ��
�����
� �����0��
+ // -�#
�����+ � ��'
+ «!
�». - !., 2002.-
(.2. - �. 159-160.
25. "�� ����� �.B. ���5�����
������
���
��������'
��� �
� 5�����
�$,
� // �����5���8� ���#��58 ��������'
.-
A�0���--��, 1982.- �.89-98.
26. "�������� >.�., ������
�.�.
���
���
+. - !.: !��
'
��, 1980– 320 �.
27. "�������� �.�. ���#��5
�� ��������.– (��������., “3��5����
��”, 2002.- 446 �.
28. "������ �.�. C���$'
+, ����
�'
+, ������5�� �. - !.: �����, 1971. – 151 �.
29. "�8��� �.�., "��+�
� �.�., �� ��#��� �.�., "�������� �.�. ��
+�
� 5
��
5� ���8� ���� �� �� �
�
��� � 5�5#���
9�
��'
��, �����
���� ��
����
� �
�
���
��
���� � 7��5�� �� ����
// !
��
5� ���8� ����8 � #
����
5��
'
��.-2000.- 62
(18).-�.8-10.
30. ��#���
� �.�., !��
����� �.�. ����
��8
�� �������: ��
�
��, �
�����
��
�����
� // ����,
����. – 1999. - 67. – �.25 –
27.
31. �� ���� �. ., ����������� -.�. "
����� ����
��'�+ +� ���'�� �� �� �������� ��
����������1 // .����������
������, 2003. – (.49,
62. – �.58 – 65.
32. !���
� �.�., ������ B.�., �� ���� >. ., =�������� -.�. �����
���� ��
����
� �
�
���
��
���� � �
�����
����
����
58�
7��5�� �� � ���5���� �� ����� ���� �� ����
���
�������
������
// ��
����5
�����+
9�����
�����+ 5��
'
��.-1997.-(.31, 63.
- �. 14-18.
33. !����� >.B. "����
7
��'
+ �� �������� // -� �������
�� ����
. – 1998. - 61. – �.8 – 12.
34. ��������+ 3���1�
2005. /�5����7���
,�����
�. – ".: /�����5� � 3���1�
.– 2006.– 400 �.
35. -����� �.�.
���
���
+ – 7�� �� �
��� �� �������� // -� �������
�� ����
�
. - 1998. - 61.- �.13-17.
36. -����� �.�. "�� ��+ �
� �5�, ������5�� �
�� �������.- !.:�����, 2003. – 260 �.
16
37. -��#�����
�#5��� ��,�� � � ���5���� �� ����� ��
����8� ���� �� �� 5�����������
���5
�����
� ��'
/ !���
� �.�.,
=�������� -.�., !������ �.�., ��� �
���� �.�.
��.// ��
����5
�����+
9�����
�����+ 5��
'
��. - 2005. - (.39, 64. -�.36-41.
38. -� ������� �� 3���
�� / �.�.��������$�, >.�.�����0�+�, >.�.-����� – ".: B�- ����� ����
�!� 3���
�8, 1995. – 48 �.
39. ��� ���� �.�. -#,�+ ���
+ ����� ���
���� �5���� � ��
5�
���5 ���� �. - ".: -�
5�
���+ �
��� ���, 1997. – 583 �.
40. ��������$� �.�., �
���’*�� �.�. )�� �������+ ������� �� ����'�$ � �� �5��� D � ���7����
'� � ��������� �� �������� // 3��.
���5� �������
������, 2001. – (.3, 6 4. – �. 33-38.
41. ��������$� �.�., �
���’*�� �.�. !�������� � �� �������. - "., 2002. – 356 �.
42. ��������$� �.�., �
������� �.�. �
��
�
�� ������� // =������ ��������. - 2000. – 6 3. – �. 36-39.
43. �����0�+� >.�. -� ������� – ���#��5� ����. - �
57�������: -�
���
, 1997. – 216 �.
44. ����������� �.�., =
�
�� �.�., (
����+� %.�. �5��� �� ��� ��
���
� ���5�
��
9�����
5�� �����5 �����
� �
//
���#��58 ���5
�����
#
����
. - !.: �����, 1984.- (. 49.- 200 �.
45. %����� �.�. �� ����
+ ��� ��
���
. - !.: !��
'
��, 1993. - 386 �.
46. %
��� �.�., !�� �� ��� �. /�. -� �������: ���. � ����. - !.-�-�#.: )�- «B��-�� �B�-!», �����
�
���� », 2000. – 560 �.
47. %��
����+ �.�. �
� �5�8
�� �������: ����
������ �������� ��. – B����
� 2-�, ������#� .
���. – !.: B��� ��� !�����,
2000. – 196 �.
48. � ������ .�., �����
� �.B. "�� ��+ �
� �5�
������5�5� � // ���#��58 #
����
.- !.: �����, 1989. – (.63. – 185 �.
49. (��#���� �.B., "�����
�� �.�. .���'
�������+ #
��
5
+ ��� ��
���
. - !.: !��
'
��, 1977. – 272 �.
50. 30���� �.�., ������ B.�., ������-%��
���� �. . �
��
5
�����+ ����� ��
�
�� ��
��9�����
��8� ����'
�#5��� ��,�� �
// %����� � 8 5��
'
���
�
���������
, �8�������8� �� ��#
�����5 ������-
�������� ������5 ��5������ «���$ -6-��$�». - !.,
1986. - �. 348-363.
51. .����� &., %���� . -� �������: ��� � ��5. – !.: !��
'
��, 1995. – 304 �.
52. .�����
� �.�. � ����
�
������ ��+ �� ����
+ // =����� �!� 3���1�
. – 1995. – (.1, 61. – �.15 – 25.
53. .������� �.�. �����5��� �� ���0��� �
��� ������� // ���#��5
�� ������1. – 1998. – (.1, 61. – �.3.
54. 4�#����� �.�. ��;-�
���5��$����+ � ��5�������5� ��������� ����
� �� �������� �������� ���'��
// !��
'
����+
���#
�
�'
+, ����� ����
+, 7
�
� ����
+.-1997.-62.-�.22-25.
55. ?������ !. ., %����� !.B., -#���� >.B.
�
��
�����+ �'���� #
����
����
� 977�� ��, ��#�$���58� ��
����� � ��
�
������� � ������$,�
����� //
�
���
���
��
+. – 1983. - 63. – �.65 – 67.
56. Arnett J.R., Gibbons D.C., Utting J.C., Orriss I. R. Hypoxia is a major stimulator of osteoclast formation and bone resorption // J. Cell
Physiol. - 2003.- Vol.196, 61.- P.2-8.
57. Bailey D.A., Faulkner R.A., Kimber K. Altered loading patterns and femoral bone mineral density in children with unilateral Legg – Calve
Perthes disease // Med. Sci. Sports Exer. – 1997. – Vol.29, N11. – P.1395 – 1399.
58. Blimkie C.J., Rice S., Webber C.E. Effects of resistance training on bone mineral content and density in adolescents females // Can. J.
Physiol. Pharmacol. – 1996. – Vol.74, 69. – P.1028 – 1033.
59. Boot A.M., de Ridder M.A.J., Pols K.A.P. Bone mineral density in children and adolescents: relation to puberty, calcium intake, and
physical activity/ //J.Clin.Endocrinol.Metab. – 1997. – Vol.82, N1. – P.57 – 62.
60. Cassell C., Benedict M., Specker B. Bone mineral density in elite 7– to 9-yr old female gymnasts and swimmers//Med.Sci.Sports Exerc. –
1996. – Vol.28, 610. – P.1243 – 1246.
61. .Dawson – Hughes B., Harris S.S., Krall E.A., Dallal G.E. Effect of calcium and vitamin D supplementation on bone density in men and
women 65 years of age or older // N. Engl. J. Med. - 1997. – Vol.337, 610. – P. 670-676.
62. Determinants of bone mineralization in 8 to 20 year old Finnish females / Uusi-Rasi K., Haapasalo H., Kannus P., Oja P., e.a. // Eur. J. Clin.
Nutr. – 1997. – Vol.51,61. – P.54 – 59.
63. Dodd J.S., Raleigh J.A., Gross T.S. Osteocyte hypoxia: a novel mechanotrans – duction pathway // Am. O. Physiol. – 1999. – Vol.277, 63
(pt.1). – P.958 – 602.
64. Eliakim A., Raisz L.G., Brasel J.A., Cooper D.M. Evidence of increased bone formation following a brief endurance – type training
intervention in adolescents males // J.Bone Miner. Res. – 1997. – Vol.12, 610. – P.1708 – 1713.
65. Engel J., Taylor W., Paulsson M. Calcium binding domains and calcium – induced conformational transition of SPARK (BM 40)
osteonectin, an extracellular glycoproteins expressed in mineralized tissues//Biochemistry. – 1987. – Vol.26, N22. – P.6958-6965.
66. Etherington J., Harris P.A., Nandra D. The effect of weight-bearing exercise on bone mineral density: a study of female ex-elite athletes and
the general population/ // J.Bone Miner. Res – 1996. – Vol.11,N9. – P.1333 – 1338.
67. Ghannam N.N. et al. Bone mineral density of the spine a femur in healthly Sandi females: relationto vitamin D status, pregnancy a lactation
// Calcif .Tissue Int.– 1999.– V65.– P. 23-28.
68. Gu Y.Z., Hogenesch J.B., Bradfild C.A. The PAS superfamily: sesors of environmental and developmental signals // Annu Rev. Pharmacol.
Toxicol. – 2000.- Vol. 40, 6 3. – P. 519-561.
69. Haapasalo H., Sievanen H., Kannus P. Dimensions and estimated mechanical characteristics of the humerus after long-term tennis
loading//J.Bone Miner. Res. – 1996. – Vol.11, 66. – P.864 – 872.
70. Kanis J.A. and WHO Study Group. Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporosis: synopsis
of WHO report // Osteoporosis Int. – 1994. – Vol.6, 64. – P.368 – 381.
71. Markin A., Strogonova L., Balashov O., Polyakov V. The dynamics of blood biochemical parameters in cosmonauts during long-term spac
flights // Acta Astronaut. - 1998. - Vol.42, 61-8.- P.247-253.
72. Morey-Holton E.R., Arnaud S.B. Skeletal responces to weightlessness: Advances in space biology and medicine / Ed. S.L.Bonting. - JAI
Press Inc., 1991. – P.37 – 69.
73. Morey-Holton E.R., Globus R.K. Hindlimb unloading of growing rats: a model for predicting skeletal changes during space flight // Bone. –
1998. – Vol.22, 65 (Suppl.). – P.79S – 82 S.
74. Morey-Holton E.R., Wronski T.I. Animal models for simulating weightlessness // Physiologist. – 1981. – Vol.24, 66. – P.45 – 48.
75. Morris F.L., Naughton G.A., Gibbs J.L. Prospective ten – month exercise intervention in premenarcheal girls: positive effects on bone and
lean mass //J. Bone Miner Res. – 1997. – Vol.12, 69. – P.1453 – 1462.
76. Nichols D.L., Sanborn C.F., Bonnick S.L. The effects of gymnastics training on bone mineral density // Med.Sci.Sports Exerc. – 1994. –
Vol.26, 610. – P.1220 – 1225.
77. O`Driscoll S.W., Fitzsimmons J.S., Commisso C.N. Role of oxygen tension during cartilage formation by periosteum // J. Orthopaedic
Research. – 1997. –Vol.15, 62.- P. 682-687.
78. Patridge N.C., Jeffrey J., Ehlich L.S.Hormone regulating of production collagenase and collagenase inhibitor activity by rat osteogenic
sarcoma cells // Endocrinology. – 1987. – Vol.120, 65. – P.1956 – 1962.
79. Shapiro J.R., Schneider V. Countermeasure development: future research targets // J. of Gravit. Physiol. – 2000. – Vol.7, 62. – P.1 – 4.
80. Sundberg M., Duppe H., Gardsell P. Bone mineral density in adolescents // Acta Orthop. Scand. – 1997. – Vol.68, 65. – P.456 – 460.
81. Tuncay O. C., Ho D., Barker M.K. Oxygen tension regulates osteoblast function // Am. J. Orthohod. Dentofascial Orthop. - 1994.- Vol.105,
65.- P. 457-463.
82. Vico L., Lafage-Proust M.-H., Alexandre C. Effects of gravitational changes on the bone system in vitro and in vivo // Bone. - 1998. -
Vol.22, 65 (Suppl.). – P.95S – 100S.
83. Vuori I. Peak bone mass and physical activity: a short rewire // Nutr.Rev. – 1996. – Vol.54, 64 (Pt.2). – P.811 – 814.
17
V.Ya. BEREZOVS'KY, I.G. LITOVKA
THE DISEASES OF CIVILIZATION: OSTEOPOROSE AND POSSIBLE WAYS IT
PREVENTION
The physical work is absolutely necessary element by preservation of health and physiological
capacity of system of support and motion. The unfavourable influence of hypokinesia on condition of
osseous tissue of contemporary man diminished by regular phisical exercises, breathing by natural or
artificially mountain air, using enriched by calcium nutrientes and osteoprotective drugs.
������ ��������1 �� �7��������1 ���
� � 7��������1 �5.-.-.����5���'+ ��� 3���1�
, 5. "
1�
/� � ��� ������+: 22. 12. 2006 �.
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-41570 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | XXXX-0046 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-11-24T15:11:11Z |
| publishDate | 2006 |
| publisher | Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Березовський, В.Я. Літовка, І.Г. 2013-02-28T14:24:57Z 2013-02-28T14:24:57Z 2006 Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження / В.Я. Березовський, І.Г. Літовка // Медична гідрологія та реабілітація. — 2006. — Т. 4, № 4. — С. 4-17. — Бібліогр.: 83 назв. — укр. XXXX-0046 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41570 616.71-007.234 Физическая работа является абсолютно необходимым элементом сохранения здоровья и физиологической мощности опорно-двигательной системы; отрицательное влияние гипокинезии на состояние костной ткани современного человека может быть существенно улучшено регулярными физическими упражнениями, дыханием естественным или искусственным горным воздухом, использованием насыщенных кальцием пищевых продуктов и применением остеопротекторных препаратов. The physical work is absolutely necessary element by preservation of health and physiological capacity of system of support and motion. The unfavourable influence of hypokinesia on condition of osseous tissue of contemporary man diminished by regular phisical exercises, breathing by natural or artificially mountain air, using enriched by calcium nutrientes and osteoprotective drugs. uk Інститут фізіології ім. О.О. Богомольця НАН України Медична гідрологія та реабілітація Огляди Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження The diseases of civilization: osteoporose and possible ways it prevention Article published earlier |
| spellingShingle | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження Березовський, В.Я. Літовка, І.Г. Огляди |
| title | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| title_alt | The diseases of civilization: osteoporose and possible ways it prevention |
| title_full | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| title_fullStr | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| title_full_unstemmed | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| title_short | Хвороби цивілізації. Остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| title_sort | хвороби цивілізації. остеопороз та можливі шляхи його попередження |
| topic | Огляди |
| topic_facet | Огляди |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/41570 |
| work_keys_str_mv | AT berezovsʹkiivâ hvorobicivílízacííosteoporoztamožlivíšlâhiiogopoperedžennâ AT lítovkaíg hvorobicivílízacííosteoporoztamožlivíšlâhiiogopoperedžennâ AT berezovsʹkiivâ thediseasesofcivilizationosteoporoseandpossiblewaysitprevention AT lítovkaíg thediseasesofcivilizationosteoporoseandpossiblewaysitprevention |