Для чого потрібна наукова діяльність в Україні
Висунуто пропозиції щодо програми дій у подоланні існуючого негативу в розвитку економіки України за двома рівнями: по-перше, на рівні одного з провідних в Україні науково-технологічного алмазного комплексу АЛКОН та Інституту надтвердих матеріалів ім. В.М.Бакуля НАНУкраїни, по-друге, на рівні інтере...
Gespeichert in:
| Veröffentlicht in: | Наука та наукознавство |
|---|---|
| Datum: | 2006 |
| 1. Verfasser: | |
| Format: | Artikel |
| Sprache: | Ukrainian |
| Veröffentlicht: |
Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України
2006
|
| Schlagworte: | |
| Online Zugang: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49573 |
| Tags: |
Tag hinzufügen
Keine Tags, Fügen Sie den ersten Tag hinzu!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Zitieren: | Для чого потрібна наукова діяльність в Україні / М.В. Новиков // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 33-44. — укр. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| id |
nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-49573 |
|---|---|
| record_format |
dspace |
| spelling |
Новиков, М.В. 2013-09-21T19:36:40Z 2013-09-21T19:36:40Z 2006 Для чого потрібна наукова діяльність в Україні / М.В. Новиков // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 33-44. — укр. 0374-3896 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49573 Висунуто пропозиції щодо програми дій у подоланні існуючого негативу в розвитку економіки України за двома рівнями: по-перше, на рівні одного з провідних в Україні науково-технологічного алмазного комплексу АЛКОН та Інституту надтвердих матеріалів ім. В.М.Бакуля НАНУкраїни, по-друге, на рівні інтересів та можливостей Національної академії наук України. Выдвинуты предложения относительно программы действий по преодолению существующего негатива в развитии экономики Украины на двух уровнях: во-первых, на уровне одного из ведущих в Украине научно-технологического комплекса АЛКОН и Института сверхтвердых материалов им. В.Н. Бакуля НАН Украины, во-вторых, на уровне интересов и возможностей Национальной академии наук Украины. The author brings forward propositions on an action program to overcome negativism in the economic development in Ukraine at the two levels: first, at the level of the S&T complex ALCON and V.M.Bakul’ Institute for Super Hard Materials of the National Academy of Sciences of Ukraine NANU), both being the leading entities in respective fields; second, at the level of interests and capabilities of the NANU. uk Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України Наука та наукознавство Наука. Економіка. Суспільство Для чого потрібна наукова діяльність в Україні Для чего необходима научная деятельность в Украине What the Scientific Activity in Ukraine is Needed for Article published earlier |
| institution |
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| collection |
DSpace DC |
| title |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні |
| spellingShingle |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні Новиков, М.В. Наука. Економіка. Суспільство |
| title_short |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні |
| title_full |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні |
| title_fullStr |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні |
| title_full_unstemmed |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні |
| title_sort |
для чого потрібна наукова діяльність в україні |
| author |
Новиков, М.В. |
| author_facet |
Новиков, М.В. |
| topic |
Наука. Економіка. Суспільство |
| topic_facet |
Наука. Економіка. Суспільство |
| publishDate |
2006 |
| language |
Ukrainian |
| container_title |
Наука та наукознавство |
| publisher |
Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України |
| format |
Article |
| title_alt |
Для чего необходима научная деятельность в Украине What the Scientific Activity in Ukraine is Needed for |
| description |
Висунуто пропозиції щодо програми дій у подоланні існуючого негативу в розвитку економіки України за двома рівнями: по-перше, на рівні одного з провідних в Україні науково-технологічного алмазного комплексу АЛКОН та Інституту надтвердих матеріалів ім. В.М.Бакуля НАНУкраїни, по-друге, на рівні інтересів та можливостей Національної академії наук України.
Выдвинуты предложения относительно программы действий по преодолению существующего негатива в развитии экономики Украины на двух уровнях: во-первых, на уровне одного из ведущих в Украине научно-технологического комплекса АЛКОН и Института сверхтвердых материалов им. В.Н. Бакуля НАН Украины, во-вторых, на уровне интересов и возможностей Национальной академии наук Украины.
The author brings forward propositions on an action program to overcome negativism in the economic development in Ukraine at the two levels: first, at the level of the S&T complex ALCON and V.M.Bakul’ Institute for Super Hard Materials of the National Academy of Sciences of Ukraine NANU), both being the leading entities in respective fields; second, at the level of interests and capabilities of the NANU.
|
| issn |
0374-3896 |
| url |
https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49573 |
| citation_txt |
Для чого потрібна наукова діяльність в Україні / М.В. Новиков // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 33-44. — укр. |
| work_keys_str_mv |
AT novikovmv dlâčogopotríbnanaukovadíâlʹnístʹvukraíní AT novikovmv dlâčegoneobhodimanaučnaâdeâtelʹnostʹvukraine AT novikovmv whatthescientificactivityinukraineisneededfor |
| first_indexed |
2025-11-25T23:31:40Z |
| last_indexed |
2025-11-25T23:31:40Z |
| _version_ |
1850582642819334144 |
| fulltext |
Ì.Â.Íî âè êîâ
Äëÿ ÷îãî ïîòð³áíà íà óêî âà ä³ÿëüí³ñòü â Óêðà¿í³
Âè ñó íó òî ïðî ïî çèö³¿ ùîäî ïðî ãðà ìè ä³é ó ïî äî ëàíí³ ³ñíó þ ÷î ãî íå ãà òè âó â ðîç âèò êó
åêî íîì³êè Óêðà¿ íè çà äâî ìà ð³âíÿ ìè: ïî-ïåð øå, íà ð³âí³ îä íî ãî ç ïðîâ³äíèõ â Óêðà¿í³
íà óêî âî-òåõ íî ëîã³÷íî ãî àë ìàç íî ãî êîì ïëåê ñó ÀËÊÎÍ òà ²íñòè òó òó íàä òâåð äèõ
ìà òåð³àë³â ³ì. Â.Ì.Áà êó ëÿ ÍÀÍ Óêðà¿ íè, ïî-äðó ãå, íà ð³âí³ ³íòå ðåñ³â òà ìîæ ëè âîñ -
òåé Íàö³îíàëü íî¿ àêà äå쳿 íàóê Óêðà¿ íè.
Çà òå ðè òîð³ºþ òà ê³ëüê³ñòþ íà ñå ëåí íÿ
Óê ðà¿ íà âõî äèòü äî ÷èñ ëà íàéá³ëüøèõ äåð -
æàâ ªâðî ïè. Öåí òðàëü íå ðîç òà øó âàí íÿ,
ðîç âè íó òà òðàíñ ïîð òíà ìå ðå æà, ñïðè ÿò -
ëèâ³ ãîñ ïî äàðñüê³é ä³ÿëü íîñò³ êë³ìà òè÷í³
óìî âè, ïî òóæ íèé ïðî ìèñ ëî âî-ñ³ëüñüêî -
ãîñ ïî äà ðñüêèé ïî òåíö³àë, ðîç ìà¿ò òÿ òà áà -
ãàò³ ïî êëà äè ì³íå ðàëü íî-ñè ðî âèí íèõ ðå -
ñóðñ³â îá óìîâ ëþ þòü åêî íîì³ö³ Óêðà¿ íè
ìîæ ëèâ³ñòü áóòè íà ð³âí³ åêî íîì³êè
ïðîâ³äíèõ ³íäóñòð³àëü íî ðîç âè íó òèõ êðà¿í
íå ëèøå ªâðî ïè, àëå é ñâ³òó. Äëÿ öüî ãî º
ïî òóæ íèé çà îñâ³òîþ òà âè ñî êîþ êâàë³ôi -
êà ö³ºþ êàä ðî âèé ïî òåíö³àë ñïåö³àë³ñò³â
âñ³õ ð³âí³â, ùî äî ñÿ ãຠâè ùî ãî ñâ³òî âî ãî
ñòó ïå íÿ, óòâî ðå íèé çà äåê³ëüêà äå ñÿ òèð³÷
àê òèâ íî¿ çà ãàëü íî îñâ³òíüî¿ ä³ÿëü íîñò³ ó
âñ³õ ðåã³îíàõ êðà¿ íè.
Îäíàê çäî áóò òÿ Óêðà¿ íîþ ñòà òó ñó ñó âå -
ðåí íî¿ äåð æà âè íå ïðè âå ëî äî çì³öíåí íÿ
òà ðîç âèò êó ðàí³øå äî ñÿã íó òî ãî ïîñò³í -
äóñòð³àëü íî ãî ð³âíÿ, à, íà âïà êè, â³äáè ëî -
ñÿ âòðà òîþ òà êèõ ïðî ãðå ñó þ ÷èõ â ñâ³ò³ ãà -
ëó çåé, ÿê åëåê òðîí³êà, ìà øè íî áó äó âàí -
íÿ, ãëè áî êà õ³ì³÷íà ïå ðå ðîá êà ñè ðî âè íè.
Íàâ³òü ïî õèò íó ëè ñÿ ïðîâ³äí³ ïî çèö³¿
Óêðà¿ íè â ªâðîï³ òà ñâ³ò³ ç õàð ÷î âî¿ òà
ëåã êî¿ ïðî ìèñ ëî âîñò³. Óêðà¿ íà ñïîâ çëà â
ðó¿ íó åêî íîì³êè. Êðà¿ íà ïå ðå òâî ðè ëà ñÿ ç
åê ñïîð òå ðà áà ãàòü îõ âèä³â ïðî ìèñ ëî âî¿
ïðî äóêö³¿ íà ³ìïîð òå ðà. Íàâ³òü á³ëüø³ñòü
ïî áó òî âèõ òî âàð³â äëÿ íà ñå ëåí íÿ òå ïåð
çà âî çÿòü ñÿ.
Ñë³ä âèç íà òè, ùî äåÿê³ ïå ðå äîâ³ ñåê òî -
ðè ìà øè íî áó äó âàí íÿ, ìå òà ëóðã³éíî¿ ãà -
ëóç³ òà âå ëè êî òîí íàæ íî¿ õ³ì³÷íî¿ çáå ðåã -
ëè ñÿ. Íàâ³òü ïåâ íèì ÷è íîì ³ííî âàö³éíî
îíî âè ëè ñÿ. Íå âòðà ÷å íî àâ³àö³éí³, òóð -
á³í í³ ñåê òî ðè òà ðÿä ³íøèõ, ïðà öþ þ -
÷èõ çà òåõ íî ëîã³ÿìè íà ñâ³òî âî ìó ð³âí³
âè ðîá íèö òâà. Àëå âñå öå ìàºìî çà âäÿ -
êè ñêîð³øå íå óðÿ äîâ³é ïîë³òèö³, à
îñî áèñ òî ìó ëþ äñüêî ìó ôàê òî ðó. ª íå -
ìà ëî êåð³âíèê³â âè ðîá íèöòâ, á³çíåñ -
ìåí³â-ïàòð³îò³â, âè ùî ãî ´àòóí êó ïðî -
ôåñ³îíàë³â, ìå íåä æåð³â ³ ñïåö³àë³ñò³â,
ÿê³ â³äñòî ÿ ëè òà â³äñòî þ þòü ³ñíó âàí íÿ
òà ïðî äóê òèâ íó ïðà öþ â³ò÷èç íÿ íèõ âè -
ðîá íèöòâ íà ð³âí³, êîí êó ðåí òîñ ïðî -
ìîæ íî ìó ó ñâ³ò³. Òà êè ìè ìîæ íà ââà æà -
òè âè ðîá íèö òâî òóðá³í ó Õàð êîâ³, Ìè -
êî ëàºâ³ òà Çà ïîð³ææ³, òóð áî êîì ïðå -
ñîð³â ó Ñó ìàõ, Íîâî-Êðà ìà òî ðñüêèé
çà âîä, çà âî äè òðàíñ ïîð òíèõ çà ñîá³â —
Êðþ êî âñüêèé, Ëó ãà íñüêèé, Äí³ïðî -
ïåò ðî âñüêèé, Àçîâìàø (Ìàð³óïîëü),
êîí öåðí ïî áó òî âî¿ òåõí³êè «Íîðä» ó
Äî íåöü êó, àâ òî ìîá³ëüíî¿ òåõí³êè ó Çà -
ïîð³ææ³, Ëóöü êó, Êðå ìåí ÷óö³. Ç’ÿ âè -
ëèñü íîâ³ àâ òîñ êëà äàëüí³, ïðè ëà äî áó -
ä³âí³ çà âî äè. Îñîá ëè âå ï³äíå ñåí íÿ âè -
ðîá íèö òâà â³äáó ëî ñÿ ó öèâ³ëüíî ìó
áóä³âíèöòâ³. Çàñ òî ñó âàí íÿ íî âèõ áóäi -
âåëü íèõ ìà òåð³àë³â òà òåõ íî ëîã³é ìàº
ì³ñöå â óñ³õ óêð à¿íñüêèõ ðåã³îíàõ. Íå
ò³ëüêè ó âå ëè êèõ ì³ñòàõ, à é ó íàéâ³ääà -
ëåí³øèõ êó òî÷ êàõ ìàëü îâ íè ÷î¿ óêð à¿í -
ñü êî¿ òå ðè òîð³¿. Ïðàâ äà, á³ëü ø³ñòü áó -
ä³âåëü íèõ ìà òåð³àë³â òà òåõ íî ëîã³é —
³ìïîðòîâàí³.
Òîá òî æèò òÿ éäå, ïå ðåïî íè åêî íî -
ì³÷íî ìó ðîç âèò êó â ñêëàä íèõ ðèí êî âèõ
óìî âàõ äî ëà þòü ñÿ. Àëå ïè òàí íÿ çà ëè -
øà þòü ñÿ. Çîê ðå ìà, ÷è îðãàí³çî âà íî, ÷è
âè ïàä êî âî, ³ ñàìå ÿêó áàçó â öüî ìó ðîç -
âèò êó ñêëà äຠâ³ò÷èç íÿ íà íà óêà, â³ò ÷èç -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 33
Ì.Â.Íî âè êîâ
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ̄Ͳ
© Ì.Â.Íî âè êîâ, 2006
íÿ íèé ïðî ôåñ³éíî-îñâ³òíèöü êèé ïî -
òåí ö³àë, îñîá ëè âî ç òåõí³÷íèõ ³ ñïå -
ö³àëü íèõ çà êâàë³ô³êàö³ºþ êàäð³â íà -
ïðÿìê³â?
Ùîá çà âåð øè òè çà ãàëü íèé îãëÿä,
âèä³ëèìî ïðî áëå ìè, íà é ãî ëîâí³ø³ ó
ðîç âèò êó Óêðà¿ íè, ùî âèç íà ÷è ëè ñÿ
ñüî ãîäí³, òîá òî íà 2006 ð³ê:
v Íå å ôåê òèâí³, à ³íîä³ é êðè òè÷í³ åíåð -
ãî âèò ðà òè.
v Ïî ãà íèé åêî ëîã³÷íèé ñòàí íà çíà÷í³é
÷àñ òèí³ óêð à¿íñüêî¿ òå ðè òîð³¿.
v Ñòàí ïðî ìèñ ëî âî ãî âè ðîá íèö òâà, íèæ -
÷èé çàô³êñî âà íî ãî íà 1991—1992 pp.
v Íåñ òàá³ëüíèé ñòàí âè ðîá íèö òâà àã -
ðîï ðî ìèñ ëî âî ãî êîì ïëåê ñó.
v Íå ãà òèâ íà äå ìîã ðàô³÷íà ñè òó àö³ÿ,
ÿêà â³äáè âàºòüñÿ ó çíà÷ íî ìó ùî ð³÷ -
íî ìó çìåí øåíí³ ÷è ñåëü íîñò³ íà ñå ëåí -
íÿ Óêðà¿ íè, — âæå ìàé æå 5 ìëí. çà
ï’ÿò íàä öÿòü ðîê³â ³ñíó âàí íÿ ñó âå ðåí -
íî¿ äåð æà âè.
Âñå öå äîç âî ëÿº ñòâåð äæó âà òè, ùî ïðè
çáå ðå æåíí³ òå ïåð³øíüî¿ õèá íî¿ ïî -
ë³òèêè óðÿ äó Óêðà¿ íà íà áà ãà òî ðî ê³â çà -
ëè øèòü ñÿ ó êà òå ãî𳿠êðà¿í ç³ ñëàá êîþ
åêî íîì³êîþ ³ ïîâí³ñòþ âòðà òèòü ìîæ -
ëèâ³ñòü ñâ³òî âî ãî ³ íàâ³òü ºâðî ïå éñüêî ãî
åêî íîì³÷íî ãî ³ ïîë³òè÷ íî ãî âïëè âó.
Îäíàê óêðà¿íñüê³ ó÷åí³ çíà þòü, ùî º âñ³
îá’ºêòèâí³ óìî âè äëÿ åêî íîì³÷íî ãî
çðîñ òàí íÿ ³ ñòà ëî ãî ³ííî âàö³éíî ãî ðîç -
âèò êó. ²ñíó þ÷³ âå ëèê³ åêî íîì³êî- ñî öi -
àëü í³ ïðî áëå ìè ìî æóòü áóòè âèð³øåí³.
Ùî æ òðå áà ðî áè òè? Ïåðø çà âñå ïî äî -
ëà òè ðîç ïî ðî øåí íÿ ñèë, çãóð òó âà òèñü
ñóñï³ëüíî, äî ìîã òèñü êîí öåí òðàö³¿ íà ó -
êî âî- òåõí³÷íî ãî ïî òåíö³àëó íà âè ði -
øåíí³ âèç íà ÷å íèõ ïðî áëåì. Äëÿ öüî ãî é
ïîòð³áíà îïî ðà íà íà óêî âèé ãðóíò, ñòè -
ìó ëþ âàí íÿ òà çà îõî ÷åí íÿ ³íòå ëåê òó àëü -
íî ãî êàï³òàëó ³ ðî çó ìó íàö³¿, ùî ìà þòü
áóòè îñíî âîþ åêî íîì³÷íî ãî çà áåç ïå -
÷åí íÿ âõîä æåí íÿ Óêðà¿ íè ó êîëî íàé -
á³ëüø ðîç âè íó òèõ ³íäóñòð³àëü íèõ äåð -
æàâ ç âè ñî êèì æèòòºâèì ð³âíåì ñâî¿õ
ãðî ìà äÿí. ×è ìîæå àê òèâ íà íà óêî âà
ä³ÿëüí³ñòü â Óêðà¿í³ äî ïî ìîã òè íå ò³ëü -
êè ó ïî øó êó â³äïîâ³äåé íà ïî ñòàâ ëå íå
çà ïè òàí íÿ, àëå é ó ïðàê òè÷ íî ìó âèði -
øåíí³ çà âäàí íÿ ïî êðà ùàí íÿ æèò òÿ â
Óêðà¿í³ ó íà é áëèæ÷³ 5—10 ðîê³â? Ìîæå, ³
îá ãî âî ðåí íþ â³äïîâ³äíèõ øëÿõ³â ïðè ñâÿ -
÷óºòüñÿ öÿ ñòàò òÿ.
Ïî äî ëàí íÿ ïðî áëåì, ÿê³ ñüî ãîäí³ ³ñíó -
þòü, ïî òðå áóº êîì ïëåê ñíî¿ ðîç ðîá êè,
ïî ºäíàí íÿ ðå çóëü òàò³â áà ãàòü îõ äîñëi -
äæåíü ç ïðè ðîä íè ÷èõ, òåõí³÷íèõ òà ñî öi -
àëü íî-åêî íîì³÷íèõ íàóê. Ïðî òå â³äïî -
â³äü íà ïî ñòàâ ëå íå ïè òàí íÿ ðîç ãëÿ äà òè -
ìå ìî äåùî îá ìå æå íî ÷å ðåç ìîæ ëè âîñò³
ìà òåð³àëîç íà âñòâà ÿê áà çî âî¿ ïðè êëàä íî¿
ãà ëóç³ äëÿ áà ãàòü îõ ³íøèõ íàóê òà é
íàéá³ëüø áëèçü êî¿ íàì òåìè.
Ïî ãîä æóºìîñÿ ³ç òâåð äæåí íÿ ìè, ùî
ïð³îðè òå òè ó ñó ÷àñí³é íàóö³ íà ëå æàòü
á³î ëî㳿, ãå íå òèö³ òà ì³êðîá³îëî㳿, à ñëi -
äîì çà íèìè é ìå äè öèí³, á³îò åõ íî ëîã³ÿì
òà òåõ íî ëîã³ÿì ãëè áî êî¿ õ³ì³÷íî¿ ïå ðå -
ðîá êè. Ñïîä³âàºìîñü, ùî åíåð ãå òè÷í³
ïðî áëå ìè ëþ äñòâà áó äóòü óñï³øíî âèði -
øó âà òèñü ç³ ñòâî ðåí íÿì êå ðî âà íèõ ÿäåð -
íèõ ðå àêö³é, ïî øè ðåí íÿì âè êî ðèñ òàí íÿ
ñî íÿ÷ íî¿ òà ³íøèõ ïî íîâ ëþ âà íèõ äæå ðåë
åíåð㳿. Áåç ñóìí³âíèé ïð³îðè òåò ó ñó ÷àñ -
íî ìó ñâ³ò³ òåõí³÷íî ãî ðîç âèò êó ìà þòü
çâ’ÿ çîê, òå ëå áà ÷åí íÿ, çà ãà ëîì ðîç âè òîê
òå ëå êî ìóí³êàö³é íà îñíîâ³ äî ñÿã íåíü
åëåê òðîí³êè, îïòè êè, åëåê òðî òåõí³êè.
Àëå ó ðå àëü íî ìó âè ðàç³ âñ³ ö³ íà óêîâ³ íà -
ïðÿì êè äëÿ ïðàê òè÷ íî ãî îïà íó âàí íÿ
ëþ äñòâîì, âè ðîá íèö òâîì áà çó þòü ñÿ íà
âè êî ðèñ òàíí³ âå ëè êî¿ ê³ëüêîñò³ îðãàí³÷ -
íèõ òà íå îðãàí³÷íèõ ìà òåð³àë³â, ¿õ ñèí -
òåç³, ãëè áîê³é ïå ðå ðîáö³ ç ³ñíó þ ÷î¿ ó
ïðè ðîä³ ñè ðî âè íè, ïå ðå òâî ðåíí³ ð³çíî -
ìàí³òíèõ ìà òåð³àëü íèõ ñòðóê òóð ó çà äàí³
â÷å íè ìè òà êî íñòðóê òî ðà ìè âè ðî áè
ïîòð³áíî ãî ôóíêö³îíàëü íî ãî ïðè çíà ÷åí -
íÿ. Òîìó ìà òåð³àëîç íà âñòâî, éîãî çà êî íè
òà îïå ðà òèâí³ òåõ íî ëî㳿 ôîð ìó âàí íÿ
íàíî-, ì³êðî-, ìåçî- òà ìàê ðîñ òðóê òóð ç
îá ìå æå íî¿ ð³çíîìàí³òíîñò³ ïðèðîäíèõ
åëåìåíò³â º áàçîâîþ íàóêîâîþ ä³ÿëü í³ñ -
òþ â ïåðåòâîðåíí³ ðå÷îâèíè ó íåîáõ³äí³
ëþäñòâó âèðîáè òà â ðîçâèòêó ïðî ìèñ ëî -
âî ãî âèðîáíèöòâà.
Ìà òåð³àëîç íà âñòâî âêëþ ÷ຠòðè ôóí äà -
ìåí òàëüí³ ðîçä³ëè. Öå ñïî ñî áè ÷è ðîç ðîá -
ëåí³ òåõ íî ëî㳿 îäåð æàí íÿ ð³çíî ìà í³ò íèõ
34 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
ìà òåð³àë³â ³ç ñè ðî âè íè. Ôîð ìó âàí íÿ ïî -
òð³áíî ãî åëå ìåí òíî ãî ñêëà äó òåõ í³÷íèõ
ìà òåð³àë³â òà ¿õ íà ïðàâ ëå íå ñòðóê òó ðî óò âî -
ðåí íÿ ³ç çà äî âî ëåí íÿì âè ìîã íå äî ïó ùåí -
íÿ äå ôåêò³â, íå áà æà íèõ äîì³øîê, çà áåç ïå -
÷åí íÿ îä íîð³äíîñò³ ÷è ñïðÿ ìî âà íî¿ àí³çî -
ò ðîﳿ, äî ñÿã íåí íÿ äîñ êî íà ëî ãî êðèñ òà -
ë³÷ íî ãî, çå ðåí íî ãî ÷è àìîð ôíî ãî ñòà íó.
Ñêëàä òà ñòðóê òó ðà ìà òåð³àë³â çó ìîâ ëþ þòü
¿õ ô³çèêî-õ³ì³÷í³ òà ìå õàí³÷í³ âëàñ òè âîñò³,
âèâ ÷åí íÿ ÿêèõ òà ñïðÿ ìî âà íå ôîð ìó âàí íÿ
äîç âî ëÿ þòü âèç íà ÷è òè òà çà áåç ïå ÷è òè çà -
ñòî ñó âàí íÿ ìà òåð³àë³â ÿê êî íñòðóêö³éíèõ,
ôóíêö³îíàëü íèõ. Óñå öå ìîæ ëè âå ëèøå íà
îñíîâ³ ðîç âèò êó òà âè êî ðèñ òàí íÿ ð³çíèõ
òåõ íî ëîã³é âè ãî òîâ ëåí íÿ âè ðîá³â òà äå òà -
ëåé, åëå ìåíò³â êî íñòðóêö³é ç ð³çíî ìà í³ò -
íèõ ìà òåð³àë³â ïëàâ êîþ, ñèí òå çîì, ñï³êàí -
íÿì òà ïîñë³äîâ íèì çà ñòî ñó âàí íÿì òåõ íî -
ëî ã³é çâà ðþ âàí íÿ, ïàé êè, ëè âà ðñòâà, ìå õà -
íî îá ðîá êè, ô³çèêî-õ³ì³÷íèõ ìå òîä³â ñïðÿ -
ìî âà íî ãî ñòðóê òó ðî óò âî ðåí íÿ — ëà çåð -
íèõ, ïëàç ìî âèõ, âà êó óì íèõ òà ³íøèõ.
Ãëè áî êà ïå ðå ðîá êà ñè ðî âè íè, âè ñîê³
òåõ íî ëî㳿 ñó ÷àñ íî ãî âè ðîá íèö òâà â ïðè -
ëà äî- òà ìà øè íî áó äó âàíí³, åëåê òðîí³ö³,
õ³ì³¿ ïîë³ìåð³â ï³ä ñèëó ò³ëüêè ³íäóñòð³àëü -
íî ðîç âè íó òèì äåð æà âàì.
Çà ìè íóë³ ï³âòî ðà äå ñÿ òèð³÷÷ÿ Óêðà¿ íà
îïè íè ëà ñÿ ïå ðåä äè ëå ìîþ: ÷è çìî æå âîíà
ïî äî ëà òè áàð’ºð ïå ðå õî äó ³ç ïîñò ³íäóñò -
ð³àëü íî ãî ñêëà äó åêî íîì³êè äî ³íôîð ìà -
ö³éíî ðîç âè íó òî¿ åêî íîì³êè çíàí íºâîãî
ñóñï³ëüñòâà, ÷è ïðî äîâ æó âà òè ìå ñêî ÷ó âà -
òèñü äî ñòà íó ñè ðî âèí íî îð³ºíòî âà íî ãî,
åêî ëîã³÷íî íå áåç ïå÷ íî ãî óêëà äó ³ç çíà÷ -
íîþ ÷àñ òêîþ íà òó ðàëü íî ãî ñ³ëüñüêî ãîñ ïî -
äà ðñüêî ãî âè ðîá íèö òâà?
³äïîâ³äü íà öå ïè òàí íÿ ìè îäåð æè ìî çà
ï’ÿ òè-äå ñÿ òèð³÷íèé òåðì³í. Çà ëå æèòü öÿ
â³äïîâ³äü íå ñò³ëüêè â³ä ãðî ìà äñüêîñò³, âî ë³
ãðî ìà äÿí çà ãà ëîì, ñê³ëüêè â³ä ñïðÿ ìî âó þ -
÷èõ çó ñèëü åë³òè — ïîë³òè ê³â, ³íòå ëåê òó àë³â,
âì³ííÿ êîí öåí òðó âà òè ëþ ä ñüêèé ïî òåíö³àë
òà ðå ñóðñí³ ìîæ ëè âîñò³ íà âè ð³øåíí³ ïðî -
áëåì íèõ çà âäàíü åíåð ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ òà
ðîç âèò êó åôåê òèâ íèõ êîí êó ðåí òîñ ïðî -
ìîæ íèõ íà ñâ³òî âî ìó ð³â í³ âè ðîá íèöòâ, âè -
ï ðàâ ëåí íÿ åêî ëîã³÷íî ãî ñòà íó, ñóòòºâîãî
ï³äíå ñåí íÿ ïðî ìèñ ëî âî-àã ðàð íî ãî ñåê òî ðó
åêî íîì³êè çà íàéá³ëüø ïðî ãðå ñèâ íè ìè
òåõ íî ëîã³ÿ ìè, êâàë³ôi êî âà íî ãî âè êî ðèñ -
òàí íÿ òðó äî âèõ ðå ñóð ñ³â. Äâ³ íå ãà òèâí³ çà
çì³ñòîì äóì êè âèñ ëîâ ëþ þòü ñÿ íèí³ ïî -
âàæ íè ìè àâ òî ðè òå òà ìè. Ïåð øà ç íèõ òà,
ùî Óê ðà¿ íà ìຠñëàá êó åêî íîì³÷íó ïåð -
ñïåê òè âó âõîä æåí íÿ äî åë³òíî¿ ãðó ïè
ïîñò³í äóñòð³àëü íèõ äåð æàâ, ùî ¿¿ åêî -
íîì³êó çà âæäè áóäå îá óìîâ ëþ âà òè òðàí -
çèò íå ðîç òà øó âàí íÿ â ªâðîï³, à ñàìå
íàä âå ëè êà çà ëåæí³ñòü â³ä ñóñ³äí³õ äåð -
æàâ. ² äðó ãà, ñóòî óêð à¿í ñüêà, — ùî ñó -
ñï³ëüñòâî áà ãà òî ðîê³â òà ³ñ òî ðè÷ íî ç³
ñïîê³éíèì äè âó âàí íÿì ñïîñ òåð³ãຠçà
÷èñ ëåí íè ìè ïî ìèë êà ìè ñâî¿õ êåð³â -
íèê³â. «Óêð à ¿í ñüêå ñóñï³ëü ñò âî ðîç âà æà -
ºòüñÿ ïî ìèë êà ìè ñâ âëà äè», — âëó÷ íî
çà óâà æóº Äæîí Õåðáñò, ùå íå äàâ íî áóâ -
øèé ïî ñëîì ÑØÀ â Óê ðà¿í³.
Àâòîðó äî âå ëî ñÿ áà ãà òî ðîê³â áðà òè
ó÷àñòü íå ò³ëüêè ó âèð³øåíí³ êîí êðåò -
íèõ íà óêî âî-òåõí³÷íèõ çà âäàíü ìà øè -
íî áó äó âàí íÿ, ðà êåò íî-êîñì³÷íî¿ òåõ -
í³êè, ñòâî ðåí íÿ òà âè êî ðèñ òàí íÿ íî -
â³ò í³õ àë ìàç íèõ òà àë ìà çî ïîä³áíèõ
íàä òâåð äèõ ìà òåð³àë³â, ðîç âèò êó âè ñî -
êèõ òåõ íî ëîã³é ìå õà íî îá ðîá êè òà ¿õ ³í -
ñòðó ìåí òàëü íî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ, øâèä -
ê³ñíî ãî áóð³ííÿ íà ôòî ãà çî âèõ ñâåð ä -
ëî âèí ³íñòðó ìåí òîì ç íàä òâåð äèõ ìà -
òåð³àë³â, àëå é ó ðîç ðîáö³ äî ñèòü âàæ -
ëè âèõ äëÿ Óêðà¿ íè, à â ìè íó ëî ìó ³ äëÿ
Ðà äÿ íñüêî ãî Ñî þ çó íà óêî âî-òåõí³÷íèõ
ïðî ãðàì òà êåð³âíèöòâ³ íèìè, ó çà áåç -
ïå ÷åíí³ íà óêî âî-òåõí³÷íî ãî ïðî ãðå ñó
Êè¿âñüêî ãî, Äî íåöü êî ãî, Õàðê³âñüêî ãî
òà ³íøèõ íà é âàæ ëèâ³øèõ ðåã³îí³â Óê -
ðà¿ íè. ª òà êîæ äîñâ³ä åê ñïåð òè çè áà -
ãàòü îõ äèñ åð òàö³éíèõ ðîá³ò òà çà ÿâ ëå -
íèõ íà é êðà ùèõ äî ñÿã íåíü â ìà øè íî -
áó äó âàíí³ òà òðàíñïîðò³ íà çäîáóòòÿ
Äåðæàâíî¿ ïðå쳿 Óêðà¿íè â ãàëóç³
íàóêè ³ òåõí³êè çà îñòàíí³õ 25 ðîê³â.
Òîìó ââà æàþ ìîæ ëè âèì âè ñó íó òè
ïðî ïî çèö³¿ ùîäî ïðî ãðà ìè ä³é ó ïî äî -
ëàíí³ ³ñíó þ ÷î ãî íå ãà òè âó â ðîç âèò êó
åêî íîì³êè Óêðà¿ íè çà äâîìà ð³âíÿìè.
Ïî-ïåð øå, íà ð³âí³ îä íî ãî ç ïðî â³ä íèõ
äëÿ Óêðà¿ íè íà óêî âî-òåõ íî ëîã³÷ íî ãî àë -
ìàç íî ãî êîì ïëåê ñó ÀËÊÎÍ òà ²í ñòè òó òó
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 35
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ¯Í²
íàä òâåð äèõ ìà òåð³àë³â ³ì.Â.Ì.Áà êó ëÿ
ÍÀÍ Óêðà¿ íè, ÿêèé ìຠñâ³òîâå âèç íàí -
íÿ òà àâ òî ðè òåò â ñâî¿é ³íñòðó ìåí òàëü -
íî-ìà òåð³àëîç íàâ÷³é ãà ëóç³.
Ïî-äðó ãå, íà ð³âí³ ³íòå ðåñ³â òà ìîæ -
ëè âîñ òåé Íàö³îíàëü íî¿ àêà äå쳿 íàóê
Óê ðà¿ íè, â ÿê³é àâ òîð ïðà öþº ïî íàä 50
ðîê³â òà ïðî é øîâ øëÿõ â³ä àñï³ðàí òà äî
êåð³âíè êà âå ëè êî ãî ³íñòè òó òó, âàæ ëè âèõ
äëÿ Óê ðà¿ íè íà óêî âèõ òà äî ñë³ä íèöü êèõ
ïðî ãðàì â áà ãàòü îõ ãà ëó çÿõ ïðî ìèñ ëî -
âîñò³.
Ïåð øèé ð³âåíü
Ïå ðåé ìà þñü ïè òàí íÿ ìè: ÿêèì óìî -
âàì òðå áà â³äïîâ³äàòè òà ÿêó ìåòó âè áî -
ðþ âà òè, ùîá âèç íà ÷è òèñü ÿê âàæ ëè âèé
òà íå îáõ³äíèé Óêðà¿í³ íà óêî âèé öåíòð,
ÿê íàö³îíàëü íå íà óêî âî-òåõí³÷ íå íàä -
áàí íÿ çà ñâî¿ì ïî òåíö³àëîì? Ç òî÷ êè
çîðó íå îáõ³äíîñò³ ó ðîç âèò êó ôóí äà ìåí -
òàëü íèõ íàóê òà âè õî äÿ ÷è ç ðå àëü íèõ
óìîâ åêî íîì³êî-ïîë³òè÷ íî¿ ñè òó àö³¿ â
Óêðà¿í³, íå ìîæ íà î÷³êó âà òè îñîá ëè âî¿
äåð æàâ íî¿ ï³äòðèì êè íàâ³òü òà êî ãî íà -
óêî âî-òåõ íî ëîã³÷íî ãî êîì ï ëåê ñó, ÿêèì
º ²ÍÌ ³ì.Â.Ì.Áà êó ëÿ. Íà ïå ðåä ñêà æå -
ìî, ùî îñîá ëè âî¿ äåð æàâ íî¿ ï³äòðèì êè
ä³éñíî ïî òðå áó þòü ïðè í öè ïî âî ôóí äà -
ìåí òàëüí³ íà óêî âî âàæ ëèâ³ çà êëà äè —
Öåí òðàëü íà àñ òðî íîì³÷íà îá ñåð âà òîð³ÿ,
³íñòè òó òè áî òàí³êè òà çî î ëî㳿, ³íñòè òó -
òè ìà òå ìà òè êè, ô³ç³îëî㳿 ëþ äè íè òà ðÿä
³íøèõ. Ö³ íà óêîâ³ çà êëà äè ïåðâ³ñíî ôóí -
äà ìåí òàëü íî ãî çíà ÷åí íÿ ïî âèíí³ ³ñíó -
âà òè â Óêðà¿í³ â áóäü-ÿê³é åêî íî ì³÷ í³é
÷è ïîë³òè÷í³é ñè òó àö³¿. Àäæå í³ùî íå
ìîæå çó ïè íè òè ï³çíàí íÿ íåñê³í÷åí íî¿
ìà òå𳿠Âñåñâ³òó, âèâ ÷åí íÿ çì³í ðîñ ëèí -
íî ãî òà òâà ðèí íî ãî ñâ³òó íà òàê³é âå -
ëèê³é òà êë³ìà òè÷ íî ð³çíîð³äí³é òå ðè -
òîð³¿, ÿê Óêðà¿ íà, ðîç òà øî âàí³é â öåíòð³
ªâðî ïè.
Çàâ äàí íÿì íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ ³í ñòè -
òóò³â ïðè êëàä íî ãî íà óêî âî ãî çíà ÷åí íÿ â
ìå õàí³ö³, á³îëî㳿, ô³çèö³, àñ ò ðî íî쳿 òà
³íøèõ ãà ëó çÿõ íà óêè ïî âèíí³ áóòè
äîñë³äæåí íÿ òà âèð³øåí íÿ ïðî áëåì, àê -
òó àëü íèõ äëÿ åêî íîì³êè òà íà ñå ëåí íÿ
Óêðà¿ íè. ̄ õ âèð³øåí íÿ ìຠçá³ëüøó âà òè
áëà ãî ïî ëó÷ ÷ÿ ëþ äåé, ï³ä âè ùó âà òè ¿õ
åêî ëîã³÷íó áåç ïå êó, â³ä êðè âà òè ãî ðè -
çîí òè íàéá³ëüø åôåê òèâ íî¿ âè ðîá íè ÷î¿
ïðàö³ ñàìå òóò, â Óê ðà¿í³, ç óñ³ìà ðå àëü -
íè ìè ïå ðå âà ãà ìè òà âà äà ìè ¿¿ åêî -
íîì³êè, ì³æíà ðîä íî ãî ðîç ïîä³ëó ïðàö³.
Ìà òåð³àëîç íàâ ÷èé òà òåõ íî ëîã³÷íèé ïðî -
ô³ëü ä³ÿëü íîñò³ ²ÍÌ ³ì.Â.Ì.Áà êó ëÿ îá ó -
ìîâ ëþº îá’ºêòè òà ñïî ñî áè ôóí äà ìåí -
òàëü íî¿ çà çíà ÷åí íÿì äîñë³äíèöü êî¿ ä³ÿëü -
íîñò³. 45-ð³÷íèé äîñâ³ä ³ñíó âàí íÿ ³íñòè òó -
òó ï³äòâåð äæóº ïðà âèëüí³ñòü îá ðà íî¿ íà
ïî ÷àò êó òå ìà òè êè — îäåð æàí íÿ øëÿ õîì
ñèí òå çó òà ôà çî âèõ ïå ðå òâî ðåíü íàä òâåð -
äèõ àë ìàç íèõ òà àë ìà çî ïîä³áíèõ ìà -
òåð³àë³â, óí³êàëü íî¿ çà êîì ïëåê ñîì âëàñ -
òè âîñ òåé ãðó ïè ìà òåð³àë³â, òà çà ñòî ñó âàí -
íÿ ¿õ øè ðî êî¿ ðîç âè íå íî¿ ³íñòè òó òîì ãàìè
â ³íñòðó ìåí òàëü íî ìó âè ðîá íèöòâ³, âàæ ëè -
âèõ êî íñòðóêö³éíèõ òà ôóíê ö³î íàëü íèõ
ìà òåð³àë³â — â åëåê òðîí³ö³, ìå äè öèí³, ôi -
çè êî- òåõí³÷íî ìó ïðè ëà äî áó äó âàí í³, îï -
òè÷ íî ìó âè ðîá íèöòâ³. Çàâ äàí íÿì ³í ñòè òó -
òó º ñòâî ðåí íÿ òà øè ðî êå çà ñòî ñó âàí íÿ âè -
ñî êèõ òåõ íî ëîã³é â ìå õà íî îá ðîáö³, áóð³íí³
íà ôòî ãà çî âèõ ñâåð äëî âèí, ïî ðî äî ðóé í³â -
í³é òåõí³ö³, îá îðîí íî ìó âè ðîá íèöòâ³. ²ñ -
íó âàí íÿ ²ÍÌ äຠÓêðà¿í³ íà ãî äó çà ÿ âè òè
ïðî ñåáå ó ñâ³ò³ ÿê ïðî ïå ðå äî âó òåõ íî ëî -
ã³÷íó äåð æà âó òà âè êî íà òè âàæ ëèâ³ ðî áî òè
äëÿ ïðî ãðå ñó â³ò÷èç íÿ íî ãî âè ðîá íèö òâà.
Àíàëîãà ²ÍÌ ó ñâ³ò³ íåìàº. À ïî ä³áíà ðî -
áî òà âå äåòü ñÿ ó äóæå îá ìå æåí³é ê³ëüêîñò³
íà óêî âèõ öåíòð³â, ÿêèõ íå á³ëüø 5—7 â
óñüîìó ñâ³ò³.
²íñòè òóò ñêëàâ ñÿ çà ê³ëüêà äå ñÿ òèð³÷
³ñíó âàí íÿ ç äâîõ ÷àñ òèí. Îäíà âè êî íóº äî -
ñë³äæåí íÿ, ñïðÿ ìî âàí³ íà îäåð æàí íÿ ôóí -
äà ìåí òàëü íî ãî çíà ÷åí íÿ ðå çóëü òàò³â ç ìà -
òåð³àëîç íà âñòâà ïðè óí³êàëü íî ìó ïî ºä -
íàíí³ íàä âè ñî êèõ òèñê³â ³ òåì ïå ðà òóð. Òàê³
äîñë³äæåí íÿ âå äóòü ñÿ â äóæå îá ìå æå íî ìó
êîë³ êðà¿í (ÑØÀ, ßïîí³ÿ, Êè òàé, ͳìå÷ -
÷è íà, Ôðàíö³ÿ). Ñå ðåä íèõ ³í ñòè òóò ìàº
îäíó ç íà é êðà ùèõ ó ñâ³ò³ ëà áî ðà òîð íî-òåõ -
íî ëîã³÷íó áàçó ç ïðå ñî âèì îá ëàä íàí íÿì,
çà áåç ïå ÷å íèì ð³çíî ìàí³ò íè ìè íà é ñó ÷àñ -
í³øèìè çà êî íñòðóêö³ÿìè àïà ðà òà ìè íàä -
36 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
âè ñî êî ãî òèñ êó äëÿ îäåð æàí íÿ íî âèõ ðå -
÷î âèí òà ôà çî âî ãî ïå ðå òâî ðåí íÿ ð³çíèõ
ìî äèô³êàö³é âóã ëå öå âèõ, í³òðèä íèõ, êàð -
á³äíèõ, îêñèä íèõ ìå òà ëå âèõ ³ íå ìå òà ëå âèõ
ñïî ëóê, îðãàí³÷íî¿ ðå ÷î âè íè. ª ³ äåùî çà -
ñòàð³ëà çà ñêëà äîì, àëå êîì ïëåê ñíà òà
îðèã³íà ëüíà çà ìå òî äà ìè âèï ðî áó âàíü äî -
ñë³äíèöü êà áàçà äëÿ ñòðóê òóð íèõ òà õ³ì³÷ -
íèõ äîñë³äæåíü, ôi çè êî-ìå õàí³÷íî ãî òåñ -
òó âàí íÿ. Îñòàíí³ìè ðî êà ìè ðîç âè íóò³ îñ -
íî âè êîì ï’þ òåð íî ãî ñòðóê òóð íî ãî ìî äå -
ëþ âàí íÿ, ïðî ãíîç íèõ ô³çèêî-õ³ì³÷íèõ ïå -
ðå òâî ðåíü, ³íôîð ìà ö³é íî ãî ñèñ òåì íî ãî
ìà òåð³àëîç íàâ ÷î ãî àíà ë³çó.
²íøó ÷àñ òè íó ³íñòè òó òó, ìàé æå ïî ëî âè -
íó, ñêëà äຠá³ëüø çà ñòàð³ëî îá ëàä íà íèé,
àëå òâîð ÷î íà ïîâ íå íèé ñó ÷àñ íè ìè ³äå ÿ ìè
òà ï³äõî äà ìè ³íñòðó ìåí òàëü íî- âè ñî êî òåõ -
íî ëîã³÷íèé ñåê òîð íà óêî âî- äî ñë³äíèöü -
êî¿ ä³ÿëü íîñò³. Öÿ ÷àñ òè íà ðî áî òè ³íñòè -
òó òó ìຠáåç ïî ñå ðåäí³é âèõ³ä ³íñòðó ìåí -
òàëü íî-òåõ íî ëîã³÷íî¿ ïðî äóê ö³¿ äëÿ çà ñòî -
ñó âàí íÿ â ³ñíó þ ÷èõ â Óêðà¿í³ âè ðîá íèö ò -
âàõ òà âèõ³ä áà çî âèõ ðå çóëü òàò³â äëÿ ñòâî -
ðåí íÿ íî âèõ, ïðî ãðå ñèâ íèõ ìå õà íî âè ðîá -
íèöòâ. Âè ðîá íè ÷à áàçà ³í ñòè òó òó âçà ãàë³
äó æå ïî òóæ íà äëÿ àêà äå ì³÷íèõ óìîâ. Íà
í³é âè ðîá ëÿºòüñÿ ùî ð³÷ íî äî 10 òîíí íà ó -
êîì³ñòêî¿ ïðî äóêö³¿, ÿêà õà ðàê òå ðè çóºòü ñÿ
âå ëè êèì ñòó ïå íåì ïå ðå ðîá êè ìà òåð³à ë³â ó
âè ðî áè çà ðîç ðîá ëå íè ìè ³íñòè òó òîì òåõ -
íî ëîã³ÿìè. Ðèí êî âà âàðò³ñòü òà êî¿ ïðî -
äóêö³¿, âêðàé íå îá õ³ä íî¿ äëÿ áà ãàòü îõ ñó -
÷àñ íèõ âè ðîá íèöòâ, ñêëà äຠâ³ä äåê³ëüêîõ
ñî òåí äî äå ê³ëüêîõ òè ñÿ÷ ãðè âåíü çà ê³ëî -
ãðàì ìà òå ð³àë³â ÷è âè ðîá³â ç íèõ. Âè ðî áè
ç íàä òâåð äèõ ìà òåð³àë³â, êðèñ òàë³â, ïî ëi -
êðèñ òàë³â, êîì ïî çèò³â òà ïë³âêî âèõ ñòðóê -
òóð, ³íñòðó ìåí òè òà êî íñòðóêö³éí³ äå òàë³
îá óìîâ ëþ þòü ïðî ãðåñ åíåð ãî ìà øè íî áó -
äó âàí íÿ, åíåð ãå òè÷ íî¿ òåõí³êè, îïòè êè,
åëåê ò ðîí³êè, ìå äè öè íè, òåõí³÷íî ãî ïî ðî -
äî ðóé íó âàí íÿ, áóä³âåëü íèõ òåõ íî ëîã³é.
Çàñ òî ñó âàí íÿ ³íñòðó ìåíò³â ç íàä òâåð äèõ
ìà òåð³àë³â âèç íà ÷ຠåôåê òèâ í³ñòü àáî
ïðî ñòî ìîæ ëèâ³ñòü ðÿäó ïå ðå äî âèõ âè ðîá -
íèöòâ óäà ðî çà õèñ íî¿, àâ³à ö³é íî¿, ðà êåò -
íî-êîñì³÷íî¿ òåõí³êè. Êîæ íà ëþ äè íà êî -
ðèñ òóºòüñÿ âè ðî áà ìè, îäåð æà íè ìè ³ç âè -
êî ðèñ òàí íÿì ³íñòðó ìåí ò³â ÷è äå òà ëåé ç
íàä òâåð äèõ çíî ñîñò³é êèõ òà êî ðîç³éíî
âèò ðè âà ëèõ, âè ñî êî òåì ïå ðà òóð íèõ ìà -
òåð³àë³â ÷è ³ç çà ñòî ñó âàí íÿì íà øèõ òåõ -
íî ëîã³é, ó âèã ëÿä³ íà é âàæ ëèâ³øèõ ôóíê -
ö³îíà ëüíèõ åëå ìåí ò³â îêó ëÿð³â, ãî äèí -
íèê³â, òå ëåâ³çî ð³â, ìîá³ëüíèõ òå ëå ôî -
í³â, àâ òî ìà øèí òîùî.
Ñòâî ðåí íÿ òà ïîäàëüøèé ðîç âè òîê
²ÍÌ ³ì. Â.Ì. Áà êó ëÿ º âå ëè êèì íàä áàí -
íÿì Óêðà¿ íè, ³íñòè òóò êî ðèñ òóºòüñÿ
óâà ãîþ òà ï³ä òðèì êîþ êåð³âíèê³â Óêðà¿ -
íè ïðî òÿ ãîì äå ñÿ òèð³÷. Ó 2006 ðîö³ ²ÍÌ
â³äçíà ÷à òè ìå 45-ð³÷÷ÿ ³ñíó âàí íÿ. Íàø
öåíòð âèç íà íèé ó ªâðîï³ òà ñâ³ò³, â³äî -
ìèé äå ñÿò êàì òè ñÿ÷ âè ðîá íè ÷èõ ô³ðì òà
ï³ä ïðè ºìñòâ ó áà ãàòü îõ êðà¿ íàõ ªâðî ïè,
À糿, Àìåðèêè. Íà ó êîâö³ ³íñòè òó òó ìà -
þòü âå ëè êèé àâ òî ðè òåò òà ïîñò³éíî çà -
ëó ÷à þòü ñÿ äî ì³æíà ðîä íî¿ ñï³âïðàö³. Öå
âæå áà ãà òî ðîê³â íà óêî âî-òåõí³÷íà â³ò -
ðè íà òà ðåê ëà ìà ³íòå ëåê òó àëü íî-òåõí³÷ -
íèõ äî ñÿã íåíü Óêðà¿ íè.
Öå îá óìîâ ëþº ðîç ðîá êó ïðî äó ìà íî¿
ñòðà òå㳿 òà òàê òè êè ïîä àëü øî ãî ³ííî -
âàö³éíî ãî ðîç âèò êó ³íñòè òó òó ÿê íà ó -
êî âî-òåõ íî ëîã³÷íî ãî êîì ïëåê ñó. Îñ -
íîâ íè ìè åòà ïà ìè òà çà âäàí íÿ ìè ìîæ -
íà âèçíà÷èòè íàñòóïí³:
v Âè êî ðèñ òàí íÿ ì³æíà ðîä íî¿ êî î ïå ðà -
ö³¿ ç³ ñïîð³äíå íè ìè íà óêî âè ìè öåí -
òðà ìè Ôðàíö³¿, ͳìå÷ ÷è íè, ßïîí³¿,
ÑØÀ, Ïîëüù³ òà Øâåé öà𳿠äëÿ âè -
êî íàí íÿ ïðè êëàä íèõ äîñë³äæåíü íà
ïå ðå äî âî ìó îá ëàä íàíí³ òà çà ìå òî äà -
ìè, â³äñóòí³ìè â íà øèõ ëà áî ðà òîð³ÿõ
÷å ðåç ðå àëü íî ì³çåð íå äåð æàâ íå ô³íà -
íñó âàí íÿ îñòàí í³õ 15 ðîê³â, íå îá õ³ä -
íî ãî àïà ðà òóð íî ãî òà êàï³òàëü íî ãî
îíîâ ëåí íÿ ëà áî ðà òîð íî-òåõ íî ëîã³÷ -
íî¿ áàçè äî ñë³äæåíü.
v .Àêòèâíå ïðî ñó âàí íÿ ì³æíà ðîä íî ãî
òà âíóòð³øíüî ãî ñï³ëêó âàí íÿ íà óêîâ -
ö³â òà ñïåö³àë³ñò³â, îñîá ëè âî ìî ëîä³,
â ãðî ìà äñüêèõ îðãàí³çàö³ÿõ ïðî ôåñ³é -
íî ãî õà ðàê òå ðó. ²íñòè òóò ñòâî ðþº
òà ï³ä òðè ìóº Àñîö³àö³þ òåõ íî ëîã³â
Óê ðà¿ íè, ̳æíà ðîä íó ³íñòðó ìåí -
òàëü íó àñîö³à ö³þ, Íå çà ëåæ íó àñî ö³à -
ö³þ âè ðîá íèê³â òà êî ðèñ òó âà÷³â íàä -
òâåð äèõ ìà òåð³àë³â, àñîö³àö³¿ «Êà -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 37
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ¯Í²
ì³íü Óêðà¿ íè», áó ðî âèê³â êðà¿í ÑÍÄ
òà ³í.
v Ïîºäíàí íÿ â íà óêîâ³é òå ìà òèö³ ³í -
ñòè òó òó çà âäàíü ôóí äà ìåí òàëü íèõ
äîñë³äæåíü çà íà óêî âèì ïðîô³ëåì ³ç
ðîç ðîá êîþ ïðè êëàä íèõ ïðî áëåì íà çà -
ìîâ ëåí íÿ ïðîâ³äíèõ âè ðîá íè ÷èõ îð -
ãàí³çàö³é Óêðà¿ íè òà ³íøèõ êðà¿í íà
êîíòðàêòí³é îñíîâ³. Óòðè ìàí íÿ íà
âè ñî êî ìó ð³âí³ îá ñÿ ãó åê ñïîð òíî¿ ïðî -
äóêö³¿ äëÿ çà ìîâ íèê³â ç ßïîí³¿, ͳìå÷ -
÷è íè, Ðîñ³¿, Êà çàõ ñòà íó, Ìîë äî âè,
²ç ðà¿ ëþ òà ³íøèõ êðà¿í.
v Âè êî ðèñ òàí íÿ ð³çíî ìàí³òíèõ äæå ðåë
ô³íà íñó âàí íÿ ³ííî âàö³éíî ãî ðîç âèò êó
òà îíîâ ëåí íÿ îá ëàä íàí íÿ çà ðà õó íîê
áþä æåò íî ãî áà çî âî ãî, ö³ëüî âî ãî ïðî -
ãðàìíî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ, êðå äèò³â, ãðàí -
ò³â, ó÷àñò³ â ðîç âèò êó Óêðçà ë³ç íèö³,
âñ³õ âå ëè êèõ ìà øè íî áóä³âíèõ, áó äi -
âåëüíèõ, ãîð íî ðóä íèõ ï³äïðè ºìñòâ
Óê ðà¿ íè, êà ìå íå îá ðîá ëþ âàëü íèõ ï³ä -
ïðè ºì ñòâ ð³çíî¿ ôîð ìè âëàñ íîñò³.
v Ðîç âè òîê â êîì ïëåêñ³ ³íñòè òó òó
êðóï íî ãî ³íôîð ìàö³éíî-àíàë³òè÷ íî ãî
öåí òðó ì³æíà ðîä íî ãî ñï³ëêó âàí íÿ òà
óòâî ðåí íÿ â³äïîâ³äíèõ áàç âíóòð³øíüî ãî
òà ì³æíà ðîä íî ãî äîñ òó ïó ç íàä òâåð äèõ
ìà òåð³àë³â, ³íñòðó ìåíò³â ç íèõ, âè ñî -
êèõ òåõ íî ëîã³é. Âè ðîá ëåí íÿ íà îñíîâ³
àíàë³òè÷ íèõ ìà òåð³àë³â çà âäàíü àê òó -
àëü íèõ ³íñòè òó òñüêèõ òà êî î ïå ðà òèâ -
íèõ äîñë³äæåíü, ðîç ðîá êà ïðî ãðàì íî ãî
ïðî äóê òó, âàæ ëè âî ãî äëÿ âè õî äó íà
ñâ³òî âèé òåõ íî ëîã³÷íèé ðèíîê.
v Ñòâî ðåí íÿ òà ï³äòðèì êà îñâ³òíüî-íà -
â ÷àëü íî ãî íà ïðÿì êó ä³ÿëü íîñò³ òà â³ä -
ïîâ³äíî ãî íà óêî âî-îñâ³òíüî ãî öåí òðó
ðà ç îì ³ç ïðîâ³äíè ìè óí³âåð ñè òå òà ìè
Êèºâà (ÍÒÒÓ «Êϲ», ÍÀÓ) òà êà ôåä -
ðà ìè ðåã³îíàëü íèõ ïðîâ³äíèõ óí³âåð ñè -
òåò³â äëÿ ñèñ òå ìà òè÷ íî¿ ï³äãî òîâ êè
ìàã³ñòð³â, ìî ëî äèõ íà óêîâö³â òà äëÿ
ï³ñëÿ äèï ëîì íî¿ îñâ³òè ñïåö³àë³ñò³â.
ϳäòðèì êà íà ïîñò³éíî âè ñî êî ìó çì³ñ -
òî âî ìó ð³âí³ ä³ÿëü íîñò³ ³íñòè òó òó ç
âè ïóñ êó ìî íîã ðàô³÷íèõ òà ïåð³îäè÷ íèõ
âè äàíü, ³íôîð ìàö³éíî-ðèí êî âèõ ðå êî -
ìåí äàö³é, ïðî âå äåí íÿ âèñ òà âîê, ïðå çåí -
òàö³é.
Äðó ãèé ð³âåíü
²íòå ëåê òó àëü íèé ïî òåíö³àë Íàö³î -
íàëü íî¿ àêà äå쳿 íàóê Óêðà¿ íè óòâî ðþ -
þòü â÷åí³ òà ôàõ³âö³ ìàé æå ç óñ³õ ñó ÷àñ -
íèõ ãà ëó çåé ïðè ðîä íè ÷èõ ³ ñó ñï³ëüíèõ
íàóê, îðãàí³çî âà íèõ ³íñòè òó ö³é ³ç áà -
ãàòü îõ íà óêî âèõ íà ïðÿìê³â. Öåé ñêëàä
âèï ðî áó âà íèé ³ñòîð³ºþ ìàé æå 90-ð³÷ -
íî ãî ³ñíó âàí íÿ àêà äå쳿. Ââà æàºìî, ùî
ÍÀÍ Óêðà¿ íè ïîºäíóº íà é ìóäð³øó, ³ç
ñó ÷àñ íèì ñâ³òîã ëÿ äîì åë³òó Óêðà¿ íè,
ñòà íî âèòü ñòâî ðå íó áà ãàòü ìà äå ñÿ òè ð³÷ -
÷ÿ ìè âàæ ëè âó ïî òóæ íó ÷àñ òêó ³íòå ëåê -
òó àëü íî ãî ïðî øàð êó óêð à¿íñüêî ãî ñó -
ñï³ëüñòâà.
Ïî òåíö³àë ÍÀÍ Óêðà¿ íè ìîæå áóòè
ñïðÿ ìî âà íèé íà ðîç â’ÿ çàí íÿ äâîõ íà é -
âàæ ëèâ³øèõ çà âäàíü ñòà íîâ ëåí íÿ ñó âå -
ðåí íî¿ óêð à¿íñüêî¿ äåð æà âè. Öå äî ñÿã -
íåí íÿ ºäíîñò³ ñóñï³ëüíî¿ äóì êè ð³çíèõ
âåðñòâ íà ñå ëåí íÿ Óêðà¿ íè, ñâ³äî ìèõ
â³ä ïîâ³äàëü íèõ ãðî ìà äÿí ñòî ñîâ íî âòi -
ëåí íÿ ó áóò òÿ æèòòºçäàò íèõ îá’ºê òèâ -
íî-çà êî íîì³ðíèõ çà ñàä çà ìîæ íî ãî ùàñ -
ëè âî ãî æèò òÿ. ×èñ ëåíí³ çà êî íè, ùî ïðè -
é ìà þòü ñÿ Âåð õîâ íîþ Ðà äîþ, íà ñòà íî âè
âëà äè, ïðàê òè÷ íà ä³ÿëüí³ñòü ïîë³òèê³â òà
àäì³í³ñòðà òîð³â íå ñïðèé ìà þòü ñÿ çà ñâî¿
íà ðî äîì Óêðà¿ íè ó á³ëüøîñò³ ð³øåíü.
Íå ìຠó íà ðî äó ñïðà âæíüî¿ äîâ³ðè, ïî â -
íî ãî ðî çóì³ííÿ íå ïðî çî ðèõ âëàä íèõ ä³é,
çà êîí³â. ² öå çà âà æຠçì³öíåí íþ íå îá õ³ä -
íî ãî êàï³òàëü íî ãî ôóí äà ìåí òó äåð æàâ -
íîñò³ Óêðà¿ íè íà ïåðñïåêòèâó. Âîíà
çðîñòຠäóæå ïîâ³ëüíî, íå äຠíåîáõ³äíî¿
â³ääà÷³ ó áëàãîïîëó÷÷³ íàðîäó.
Ïîòð³áí³ îá’ºêòèâ íî ðî çóìí³ çà êî íè, ¿õ
ï³äòðèì êà ñóñï³ëüñòâîì, ¿õ åôåê òèâ íà
ðî áî òà íà ñóñï³ëüñòâî Óêðà¿ íè, íà é îá³ç -
íàí³øå çà ð³âíåì îñâ³òè â ªâðîï³. Îñü äå
íå îáõ³äíî ïðà öþ âà òè íà íà óêîâ³é îñíîâ³.
Òîá òî ïåð øà ìåòà — âè ðîá ëåí íÿ òà åôåê -
òèâ íå âè êî ðèñ òàí íÿ â åêî íîì³ö³ Óêðà¿ íè, â
ñóñï³ëüíî ìó æèòò³ ðî çóì íèõ ãëè áî êî íà -
óêî âî îá ãðóí òî âà íèõ ä³é, â³äïîâ³äà þ ÷èõ
38 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
ñà ìå óêð à¿íñüêî ìó ìåí òàë³òåòó ³ áóò òþ.
Öå ìîæå ñòà òè ïðî ãðà ìîþ ä³é íà óêî âî¿
åë³òè Óêðà¿ íè òà ¿¿ àâàí ãàð äó — Íà ö³î -
íàëü íî¿ àêà äå쳿 íàóê Óêðà¿ íè.
Äðó ãîþ ìå òîþ íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ â
Óê ðà¿í³ â íàø ÷àñ ñâ³òî âî ãî ïå ðå õî äó äî
çíàííºâîãî ñóñï³ëüñòâà äëÿ ÍÀÍÓ ìîæå
ñòà òè íàä³éíå ïðî ãíî çó âàí íÿ òåõí³÷íèõ,
åêî íîì³÷íèõ, ñóñï³ëüíèõ âëàä íèõ ä³é òà
ïðî åêò³â çà ãàëü íî íàö³îíàëü íî ãî òà âå ëè -
êî ìàñ øòàá íî ãî ðåã³îíàëü íî ãî çíà ÷åí íÿ.
Çà ãàëü íî äåð æàâ íà åíåð ãå òè÷ íà ïðî ãðà -
ìà, ðîç âè òîê àòîì íî¿ åíåð ãå òè êè, ïå -
ðåõ³ä íà øè ðî êå âæè âàí íÿ á³îïà ëè âà,
ïî ä àëüø³ ðîç ðîá êè êî ðèñ íèõ êî ïà ëèí,
áó ä³âíèö òâî êðóï íèõ ïðî ìèñ ëî âèõ îá’ºê -
ò³â, ðîç âè òîê ïåâ íèõ îá ðà íèõ ïåð øî ÷åð -
ãî âè ìè àã ðîï ðî ìèñ ëî âèõ ãà ëó çåé, ïåí -
ñ³é íå çà êî íî äà â ñòâî, ââå äåí íÿ ñèñ òå ìè
ñó ÷àñ íî¿ åôåê òèâ íî¿ îñâ³òè, íàä âå ëèê³
ñî ö³î êóëü òóðí³ ïðî åê òè, íàä³éíå ñóñï³ëü -
íå ìå äè÷ íå îá ñëó ãî âó âàí íÿ, ðîç âè òîê
ïðè âàá ëè âî ãî òó ðèç ìó — âñå öå ïî òðå áóº
ïðî ãíîç íèõ íà óêî âî îá ãðóí òî âà íèõ îöi -
íîê çà áà ãàòü ìà ä³þ÷è ìè ôàê òî ðà ìè, çà -
ëó ÷åí íÿ äî ö³º¿ ñïðà âè ³ ô³çèê³â, ³ õ³ì³ê³â,
³ ìà òå ìà òèê³â, ³ á³îëîã³â, ³ åêî íîì³ñò³â, é
³ñòî ðèê³â, ñëî âîì, âñ³õ ñïåö³àë³ñò³â. Ïî -
òð³áíî âðà õó âà òè ñâ³òî âèé äîñâ³ä, ì³íëèâ³
äîâ ãî òåðì³íîâ³ óìî âè, âè ïàä êîâ³ñòü çîâ -
í³ø íüî ãî âïëè âó. Ò³ëüêè íà êîì ï ëåêñí³é
íà óêîâ³é îñíîâ³ â öüî ìó ìîæ íà ðîç³áðà -
òèñü òà âèç íà ÷è òè òðè ñöå íà𳿠— îïòè -
ìàëü íî ãî, íà é êðà ùî ãî òà íà é î áå ðåæ -
í³øîãî, à ìîæå, é íå ãà òèâ íî ãî ðîç âèò êó.
Òà êèé äî ñèòü øè ðî êèé ï³äõ³ä ÍÀÍ
Óêðà¿ íè äî çà âäàíü ñóñï³ëüñòâà ïî òðå áóº
ïåâ íèõ çì³í ïî áó äî âè ¿¿ îðãàí³çàö³éíî¿
ä³ÿëü íîñò³. Íå îáõ³äíî ïå ðåé òè â³ä æî ðñò -
êî ãî ñòðóê òó ðó âàí íÿ íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³
çà êîí ñåð âà òèâ íè ìè ñõå ìà ìè äî á³ëüø
ãíó÷ êèõ îá’ºäíàíü ³íñòè òóò³â, ¿õ â³ää³ëåíü,
â³ää³ë³â, ëà áî ðà òîð³é, òâîð ÷èõ îñå ðåäê³â
òà íàâ³òü îêðå ìèõ ïðîâ³äíèõ â÷å íèõ. Òâîð -
÷³ îá’ºäíàí íÿ çà ïðîâ³äíè ìè ïðî áëå ìà ìè,
ïðî åê òà ìè ÷è çà âäàí íÿ ìè íà ÷àñ âèð³øåí -
íÿ çà 1—3 ðîêè — îñü ùî çà ðàç êîí ÷å ïî -
òð³áíî äëÿ ïðè ñêî ðåí íÿ ñòà íîâ ëåí íÿ åêî -
íîì³êè òà çì³öíåí íÿ äåð æàâ íîñò³ Óêðà¿ íè.
Ó öèõ îá’ºäíàí íÿõ ìîæ íà çíàé òè ì³ñöå ³
òèì â÷å íèì, ÿê³ ìà þòü äîñâ³ä ðî áî òè
çà óñï³øíî ãî ôóíêö³îíó âàí íÿ íà óêè â
ïå ð³îä íà óêî âî-òåõí³÷íî¿ òà ³íôîð ìà -
ö³éíî¿ ðå âî ëþö³é XX ñòîð³÷÷ÿ íà áëà ãî
ñòà íîâ ëåí íÿ Óêðà¿ íè ÿê ïðîâ³äíî¿
ïîñò ³íäóñòð³àëü íî¿ äåð æà âè, ìî ëî äèì
íà óêîâ öÿì òå ïåð³øíüî ãî ïî êîë³ííÿ, â
ÿêèõ ïå ðå ìà ãà þòü çà ãàëüí³ ñóñï³ëü íî-
äåð æàâí³ ³íòå ðå ñè íàä ³íäèâ³äó àëü íîþ
çàö³êàâ ëåí³ñòþ â îìð³ÿíî ìó çà çàõ³ä -
íèì çðàç êîì äîá ðî áó òîì.
Íå îáõ³äíî ðå ôîð ìó âà òè àð õà¿ ÷íó àä -
ìi í³ñòðà òèâ íî-ôà õî âó ñòðóê òó ðó óï -
ðàâ ë³ííÿ ÍÀÍ Óêðà¿ íè ÿê àäì³íñèñ òå ìè
ç áà ãà òî òè ñÿ÷ íîþ ê³ëüê³ñòþ ñï³âðî á³ò -
íèê³â, â÷å íèõ, çàì³íè âøè ¿¿ íà ãíó÷ êó îð -
ãà í³çàö³éíó ñèñ òå ìó ïðî ãðàì íî-ïðî åê ò -
íî ãî âèç íà ÷åí íÿ òå ìà òè êè ÍÄÐ ç ïå ðå -
âà ãîþ ì³æäèñ öèïë³íà ðíèõ ÍÄÐ òà ÄÊÐ,
ïîºäíà íèõ ó íàö³îíàëüí³ ïðî ãðà ìè òà çà
äåð æàâ íè ìè çà ìîâ ëåí íÿ ìè. Ïå ðå âàæ íó
÷àñ òêó áþä æåò íèõ àñèã íó âàíü íå îá -
õ³äíî âèò ðà ÷à òè íà òå, ùî êîí ÷å ïî -
òð³áíî åêî íîì³ö³ Óêðà¿ íè. Àëå òðå áà
òâåð äî âèä³ëèòè ³ ÷àñ òêó êîøò³â íà
ô³íà í ñó âàí íÿ äîñë³äæåíü äëÿ âèð³øåí íÿ
çà ãàëü íî íà ó êî âèõ çà âäàíü. Ñë³ä â³ä³éòè
â³ä çíà÷ íèõ âèò ðàò áþä æåò íèõ àñèã íó -
âàíü ëèøå íà óòðè ìàí íÿ ³ñíó þ ÷èõ ³í -
ñòè òóö³é, çà äî âî ëåí íÿ ñóá’ºêòèâ íèõ áà -
æàíü îêðå ìèõ â÷å íèõ-ñïåö³àë³ñò³â. Íà
òà êèé ïå ðåõ³äíèé ïåð³îä Óêðà¿í³ òðå áà
3—5 ðîê³â.
Íà ó êà âè êî íóº ôóíêö³¿ çà ãàëü íî íà ó -
êî âî ãî çáà ãà ÷åí íÿ òà ïðî âå äåí íÿ ïðè -
êëàä íèõ äîñë³äæåíü. Àëå çà ðàç ïî òð³á -
íî çî ñå ðå äè òè óâà ãó ÍÀÍ Óêðà¿ íè íà
3—5 ñåê òî ðàõ ñîö³àëü íî-åêî íîì³÷íî ãî
ðîç âèò êó, à ñàìå åíåð ãå òè÷ íî ìó, åêî ëî -
ãî- ìå äè÷ íî ìó, àã ðîï ðî ìèñ ëî âî ìó, äå ìî -
ãðàô³÷íî ìó. Íà ó êîâ öÿì Óêðà¿ íè òðå áà
îðãàí³çàö³éíî çî ñå ðå äè òè êî ëåê òèâí³
çó ñèë ëÿ ô³çèê³â, õ³ì³ê³â, á³îëîã³â, ìå -
õàí³ê³â, ìà òåð³àëîç íàâö³â, ³ñòî ðèê³â,
ôi ëî ñîô³â, ìî âîç íàâö³â, þðèñò³â, åêî -
íîì³ñò³â òà êóëü òó ðî ëîã³â íà âèð³øåíí³
íà é àê òó àëüí³øèõ óêð à¿íñüêèõ ïðî áëåì
â öèõ ñåê òî ðàõ. Âå ëè êèõ çó ñèëü ïî òð³á íî
äîê ëàñ òè äëÿ çëà ìó ñè òó àö³¿ â óê ðà¿í -
ñüê³é íàóö³ äëÿ ³ííî âàö³éíî ãî ðîç âèò êó
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 39
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ¯Í²
êðà¿ íè çàì³ñòü ïîâ³ëüíî ãî çà ãàëü íî ãî
îïóñ êàí íÿ íà óêî âî¿ ïëàí êè äî ñÿã íåíü çà
ì³çåð íèì çà ãàëü íèì ô³íà íñó âàí íÿì äî
ð³âíÿ ³ñíó âàí íÿ ó òðåòü î ìó ñâ³ò³.
Ïðàê òè÷í³ çà õî äè, ùî âå äóòü äî âêà -
çà íî¿ ìåòè, ìî æóòü ñêëà äà òè ñÿ ç íèç êè
îðãàí³çàö³éíèõ ä³é.
Ó ÍÀÍ Óêðà¿ íè òðå áà çà ïî ÷àò êó âà òè
ðå ãó ëÿð íó (ïî òî÷ íó) ðî áî òó ðàäè äè ðåê -
òîð³â ³íñòè òóò³â. Öÿ ðàäà, çíà þ ÷è ðå àëü -
íèé ñòàí óñòà íîâ àêà äå쳿, çìîã ëà á âèç -
íà ÷è òè ïå ðåë³ê ãî ëîâ íèõ ïðî åêò³â òà êîì -
ï ëåê ñíèõ ïðî ãðàì íèõ ä³é íà ð³ê â ìåæ àõ çà -
ãàëü íî áþä æåò íî ãî òà ñïå ö i àëü íî ãî áþä -
æåò íî ãî ôîíä³â. Íàñë³äêîì öüî ãî áóëî á
ïðè ñêî ðåí íÿ íà óêî âèõ òà íà óêî âî -òåõ -
íî ëîã³÷íèõ ð³øåíü ç àê òó àëü íèõ çà âäàíü
àòîì íî¿ åíåð ãå òè êè, âè êî ðèñ òàí íÿ íå -
òðà äèö³éíèõ åíåð ãå òè÷ íèõ äæå ðåë, ñïå -
öèô³÷íèõ äëÿ Óê ðà¿ íè, ñòâî ðåí íÿ á³î -
òåõ íî ëîã³÷íèõ âè ðîá íèöòâ, ðîç ðîá êà
âêðàé ïîòð³áíèõ Óêðà¿í³ ìà øèí òà ïðè -
ëàä³â, âè ïóñê ðå ÷î âèí òà ìà òåð³àë³â, êîí -
êó ðåí òîñ ïðî ìîæ íèõ íà ñâ³òî âî ìó ðèí -
êó, ö³ííèõ â åêî íîì³÷íî ìó ñåíñ³, — àë -
ìàç³â, íàï³â ïðîâ³äíèê³â, ð³äêèõ ìå òàë³â,
ñöèí öè ëÿ òîð³â, ïëàñ òèê³â, á³î- òà ìå äè÷ -
íèõ ìà òåð³àë³â.
Ðàäà äè ðåê òîð³â ìîã ëà á çä³éñíþ âà òè
ðå àëü íó ï³äòðèì êó âè êî íàâ ÷èõ ä³é Ïðå -
çè äåí òà òà Ïðå çè䳿 ÍÀÍ Óêðà¿ íè.
Íå îáõ³äíî çà ëó ÷è òè äî íà é âàæ ëè â i -
øèõ ð³øåíü á³ëüø øè ðî êèé àê òèâ íà ó -
êîâö³â. Àäæå åíåð ãå òè÷ íà ïðî ãðà ìà
ñòâî ðå íà â ÍÀÍÓ ñòà ðèì ñïî ñî áîì, à
ñàìå ï³äãî òîâ ëå íà àäì³í³ñòðà òèâ íè ìè
çà õî äà ìè áåç øè ðî êî ãî îá ãî âî ðåí íÿ òà
äèñ êóñ³é, âîíà çà ñòàð³ëà ùå ÿê ò³ëüêè
ç’ÿ âè ëà ñÿ, çà êîí ñòà òàö³ºþ ñàìå àâ òî ðè -
òåò³â Ïðå çè䳿 ÍÀÍÓ. Ãî ëîâ íèé ¿¿ íå -
äîë³ê — ñïðÿ ìî âàí³ñòü íà ðî çó ì³ííÿ òà
ï³äòðèì êó âåð õà ìè äåð æà âè, à íå íà ðî -
çóì³ííÿ ïðàê òè÷ íèõ çà õîä³â òà ¿õ ðå àëü -
íî ãî âè êî íàí íÿ íà ð³çíèõ ð³âíÿõ åêî -
íîì³êè. Öå çðî áè ëî ¿¿ ñõî ëàñ òè÷ íîþ,
íå ðå àëü íîþ çà âè êî íàí íÿì.
Íàø³é Àêàäå쳿 íå îáõ³äíî â³ä³éòè â³ä
ðî çóì³ííÿ ñâî ãî ì³ñöÿ ÿê âè êî íàâ öÿ
âèç íà ÷å íèõ (³íîä³ ïîñï³øíî) òèì ÷à ñî -
âè ìè óðÿ äî âè ìè îñî áà ìè ïëàí³â ðîç -
âèò êó åêî íîì³êè òà ïðè òà ìàí íî¿ ¿é ñüî -
ãîäí³ î÷³êó âàëü íî¿ ïî çèö³¿ â³äíîñ íî äåð -
æàâ íèõ íå çà âæäè ìóä ðèõ ð³øåíü. Ó äå -
ìîê ðà òè÷ íî ìó ñóñï³ëüñòâ³ ç ðèí êî âîþ
åêî íîì³êîþ ÍÀÍ Óêðà¿ íè ìîæå çíàé òè
ñâîº ì³ñöå ò³ëüêè çà âäÿ êè ïðî äó ìà íèì
³í³ö³àòèâ íèì òà íå çà ëåæ íèì ä³ÿì, çâåð -
íó òèì íå äî âëà äè, à äî ñàìå ñóñï³ëüñòâà.
Êîí êðåò íèõ íà óêî âî îá ãðóí òî âà íèõ ä³é,
ïðè íöè ïî âî¿ åê ñïåð òè çè ðå àëü íèõ ïðî -
äóêò³â íà óêî âî ãî ïðîãðåñó ÷åêຠíàðîä
Óêðà¿íè â³ä ñâ â÷åíî¿ åë³òè.
Àäæå âè ðîá íè ÷èé ñåê òîð ÍÀÍÓ ìîæå,
ãðóí òó þ ÷èñü íà â³ò÷èç íÿ íèõ íà óêî âèõ ðîç -
ðîá êàõ òà âè êî ðèñ òî âó þ ÷è êðà ùèé ñâ³òî -
âèé äîñâ³ä, çà ÿ âè òè ñåáå ïî âñþä íî ÿê íà -
ö³îíàëü íèé òî âà ðî âè ðîá íèê. Íàâ³òü ïî áó -
òîâ³ òî âà ðè, òåõí³êà øè ðî êî ãî âæèò êó â
Óê ðà¿í³ ìî æóòü áóòè óêð à¿íñüêî ãî âè ðîá -
íèö òâà. Òàê ñòà ëî ñÿ â Êè òà¿, Ïîð òó ãà볿,
Áðà çè볿, ÿê³ çà ñâî¿ì íà óêî âî-òåõí³÷íèì
ïî òåíö³àëîì äà ëå êî â³äñòà âà ëè â³ä íà -
óêî âî ãî ³ òåõ íî ëîã³÷íî ãî ð³âíÿ, ÿêèé áóâ
â Óêðà¿í³ ó 80—90-õ ðî êàõ ìè íó ëî ãî
ñòîð³÷÷ÿ.
Âè êî íàí íÿ êîì ïëåê ñíèõ òåì ÍÄÐ òà
ÄÊÐ îá’ºäíà íè ìè íà óêî âè ìè êî ëåê òè âà ìè,
çà ãàëü íî à êà äåì³÷í³ öåí òðè ñï³ëüíî ãî êî -
ðèñ òó âàí íÿ íà óêî âè ìè ñó ÷àñ íè ìè ïðè ëà äà -
ìè, ñóì³ñí³ ïðî åê òè ð³çíèõ çà íà ïðÿì êîì
䳿 íà óêî âèõ óñòà íîâ — îñü ùî ïî âèí íî
âèç íà ÷à òè ïðîô³ëü ÍÀÍ Óêðà¿ íè â XXI
ñòîð³÷÷³. Íå òðå áà ÷å êà òè ïîâ³ëüíî ãî âè -
õî äó ç óñ³õ êðèç â Óêðà¿í³, à àê òèâ íîþ òà
êîí êðåò íîþ ïîºäíà íîþ ïðà öåþ äî ëà òè
«ñòðà øèë êè» òà íå äî ïóñ êà òè ñïîâ çàí íÿ
³íòå ëåê òó àëü íî ãî íà óêî âî ãî ïî òåíö³àëó â
Óêðà¿í³ ó áî ëî òî êîí ñåð âà òèç ìó.
Íà ó êîâö³ ÍÀÍÓ ðàç îì ç³ ñïåö³àë³ñòà ìè
ìî æóòü íå ò³ëüêè âè ðîá ëÿ òè ðå êî ìåí -
äàö³¿, à é ïðàê òè÷ íî ñóï ðî âîä æó âà òè âè -
ði øåí íÿ çà âäàíü ðîç âèò êó ïðî ãðå ñèâ íèõ
ï³ä ïðèºìñòâ, ö³ëèõ ãà ëó çåé åêî íîì³êè Óê -
ðà¿ íè, ÿêùî çì³íèòè ñòèëü òà îðãàí³çàö³þ
íà óêî âî ãî ìå íåä æìåí òó ç àäì³í³ñòðà òèâ -
íî-ãà ëó çå âî ãî íà äå ìîê ðà òè÷ íèé ì³æãà ëó -
çå âèé, ñïè ðà þ ÷èñü íà ïîºäíàí íÿ ð³çíèõ çà
â³êîì ïî êîë³íü â÷å íèõ.
Óòâî ðåí íÿ ñïåö³àëü íèõ ôîíä³â äëÿ âè êî -
íàí íÿ ö³ëüî âèõ ïðî ãðàì, ïå ðå áó äî âà ðî áî òè
40 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
íà óêî âèõ ðàä, ðàö³îíàëü íà êîí öåí òðàö³ÿ
òèõ ô³íàíñ³â, ÿê³ âæå çà ðàç äåð æà âà âè -
ä³ëÿº íà íà óêó, ñïðè ÿ òèìóòü á³ëüø øâèä -
ê³é ³ííî âàö³éí³é ïå ðå áó äîâ³ àê òèâ íèõ îñå -
ðåäê³â íà óêî âî¿ ðî áî òè â ÍÀÍÓ, äî âå äåí íþ
ðå çóëü òàò³â ¿õ ðî áî òè äî ñâ³òî âî ãî ð³âíÿ.
Íå îáõ³äíî á³ëüø àê òèâ íî ðåàë³çîâó âà òè
ìîæ ëè âîñò³ ì³æíà ðîä íî ãî ñï³âðîá³òíèö ò -
âà. Çà ðàç ñêëàâ ñÿ âå ëè êèé ðîç ðèâ ì³æ
ñïðàâæí³ì àâ òî ðè òå òîì óêð à¿íñüêî¿ àêà -
äå쳿, ïðîâ³äíèõ â÷å íèõ Óêðà¿ íè ó ñâ³ò³ òà
ïðàê òè÷ íèì âè êî ðèñ òàí íÿì öüî ãî àâ òî -
ðè òå òó ó ñèñ òåì³ âè õî âàí íÿ ìî ëî äî¿ íà -
óêî âî¿ çì³íè.
Ñïîñ òåð³ãàºòüñÿ çìåí øåí íÿ ê³ëüêîñò³
íà óêîâö³â ç Óêðà¿ íè ó ÷èñ ëåí íèõ îðãêî -
ì³òå òàõ íà óêî âèõ êîí ôå ðåíö³é. Ìຠì³ñöå
ìàé æå ïî âíà ³çî ëÿö³ÿ íà óêî âèõ êî ëåê òè -
â³â, ÿê³ ïðà öþ þòü ç ïåâ íèõ íà ïðÿì ê³â íà -
óêè, ïîì³òíà íàâ³òü ó ïîð³âíÿíí³ ç ðî ñ³é -
ñüêîþ, ïî ëüñüêîþ, ñêàí äè íà âñü êîþ íà ó -
êî âîþ ä³ÿëüí³ñòþ. Òðå áà ð³øó÷å çà ïðî âà -
äè òè ñï³ëêó âàí íÿ àíãë³éñüêîþ ìî âîþ â
íà óêî âèõ îñå ðåä êàõ, âè äàí íÿ â³ä ïîâ³äíî¿
àí ãëî ìîâ íî¿ íà óêî âî¿ ë³òå ðà òó ðè â Óê -
ðà¿í³. Îáîâ ’ÿç êî âèì ïî âèí íî ñòà òè ñòà æó -
âàí íÿ íà øî¿ ìî ëîä³ ó ì³æíà ðîä íèõ íà óêî âèõ
ëà áî ðà òîð³ÿõ òà öåí òðàõ, ñë³ä ïðàê òè êó âà -
òè çà îõî ÷åí íÿ äî ðî áî òè â íà øèõ ³íñòè òó -
òàõ çà ðóá³æíèõ ñïåö³àë³ñò³â. Ïå ðå áó âàí íÿ
ïåð ñïåê òèâ íî¿ íà óêî âî¿ ìî ëîä³ ç ïðîâ³ä -
íèõ êðà¿í òà òðåòü î ãî ñâ³òó â íà øèõ íà óêî -
âèõ öåí òðàõ ïî âèí íî ñòà òè íîð ìîþ çâè -
÷àé íî ãî æèò òÿ ³íñòè òóò³â ÍÀÍÓ. Òàê ðî -
áèòü ñÿ ó Êè òà¿, â ²í䳿, Ëà òèíñüê³é Àìåðè -
ö³, îñîá ëè âî â ªâðîï³.
Ñóö³ëüíà êîì ï’þ òå ðè çàö³ÿ, çà ñòî ñó âàí -
íÿ ñó ÷àñ íî ãî ð³âíÿ ³íôîð ìàö³éíî ãî ñï³ëêó -
âàí íÿ, ïî äî ëàí íÿ ïðîâ³íö³àë³çìó ïî âèíí³
ñòà òè ñòè ëåì, íîð ìîþ æèò òÿ àêà äå ì³÷ -
íèõ óñòà íîâ.
Ãàñ ëî «âè õî âà òè ñó ÷àñ íî ãî â÷å íî ãî
Óêðà¿ íè, ïî íî âè òè àâ òî ðè òåò óêð à¿íñüêî¿
íà óêè ³ â íà øî ìó ñóñï³ëüñòâ³, ³ â ñâ³ò³»
íå îáõ³äíî íå ò³ëüêè ïðî ãî ëî øó âà òè, à
ùî äåí íî âò³ëþ âà òè ó æèò òÿ ïðàêòè÷íîþ
ðîáîòîþ íà âñ³õ ð³âíÿõ â ÍÀÍÓ. Çì³íè
ð³øó÷å ñòó êà þòü ó äâåð³, íå ìîæ íà äî ïóñ -
òè òè, ùîá âîíè ¿õ çëà ìà ëè. Ïðî öå ïî -
âèíí³ ïîä áà òè êåð³âíè êè ÍÀÍÓ.
Íà ó êà âè êî íóº äâ³ îñíîâí³ ôóíêö³¿.
Ïåðøà — íå âïèííî çáà ãà ÷ó âà òè ñêàðá -
íèöþ çíàíü. Ïðè öüîìó âàæ êî â³ä ð³ç -
íÿ òè â ðå àëü íî ìó ÷àñ³ çíà ÷åí íÿ êîæ -
íî ãî ïî ïîâ íåí íÿ ô³çèêî-õ³ì³÷íèõ çà -
êî íîì³ðíîñ òåé, ïðè ðî äè ÿâèù, ç’ÿ ñó -
âàí íÿ ìå õàí³çìó çâ’ÿçê³â, çîê ðå ìà ì³æ
òåõ íî ëîã³ÿìè, ñòðóê òó ðî óò âî ðåí íÿì òà
âëàñ òè âîñ òÿ ìè, ¿õ õà ðàê òå ðèñ òè êà ìè ó
ìà òåð³àëîç íàâñòâ³. Ëèøå ïåâ íå ê³ëü -
ê³ñ íå íà êî ïè ÷åí íÿ â³äî ìîñ òåé âåäå äî
çíà÷ íî ãî ÿê³ñíî ãî ïðî ñó âàí íÿ ó ïi -
çíàí í³. Ïðèê ëà äîì º ìîæ ëèâ³ñòü ñèí -
òå çó àë ìà çó — íà é òâåðä³øîãî ïðè ðîä -
íî ãî ì³íå ðà ëó — ç ì’ÿ êî ãî ãðàô³òó.
Éî ãî çà áåç ïå ÷è ëè â³äçíà ÷å íå Íî áå ë³â -
ñüêîþ ïðå쳺þ â³äêðèò òÿ ôó ëå ðå íî âî¿
ñòðóê òó ðè âóã ëå öþ, ôà çî âå ïå ðå òâî -
ðåí íÿ îñòàí íüî ãî ï³ä íàä âè ñî êèì òèñ -
êîì â óìî âàõ 䳿 íàä âè ñî êèõ òåì ïå ðà -
òóð, â³äòâî ðå íå ï³ñëÿ ìàé æå 200-ð³÷ -
íèõ ïî øó êî âèõ åê ñïå ðè ìåíò³â ³ ìàé æå
îä íî ÷àñ íî äåê³ëüêî ìà ãðó ïà ìè íå ïî -
â’ÿ çà íèõ ì³æ ñî áîþ íà óêîâö³â ó
Øâåö³¿, ÑØÀ òà â Ðîñ³¿.
²íøîþ ôóíêö³ºþ ñó ÷àñ íî¿ íà óêè º ¿¿
âèð³øàëü íèé âïëèâ íà ðîç âè òîê ñó -
ñï³ëü íî ãî âè ðîá íèö òâà, çà äî âî ëåí íÿ
ïî òðåá ëþ äñòâà â åíåð㳿, êî ìóí³êà ö³ÿõ,
êîì ôîð òíî ìó æèòë³, ïðî äóê òàõ õàð ÷ó -
âàí íÿ, ìå äè öèí³, êóëü òóð íî ìó æèò ò³,
ñëî âîì, ó âñüî ìó, áåç ÷îãî íå ìî æå æèòè
ñó ÷àñ íà òà ìàé áóò íÿ ëþ äè íà. Íå ìîæ íà
îá ìè íó òè ³ â³éñüêî âó ñïðà âó. ²ñòî ðè÷ íî
íà óêà âåäå äîñë³äæåí íÿ äëÿ ñòâî ðåí íÿ
âñå á³ëüø ïî òóæ íèõ ³ äîñ êî íà ëèõ çà -
ñîá³â çíè ùåí íÿ, çà âî þ âàí íÿ ïðî ñòî ðó.
Òå ïåð íå ò³ëüêè çåì íî ãî, àëå é êîñ -
ì³÷íî ãî.
³äíî øåí íÿ âëà äè, âëàä íî¿ ïîë³òè÷ -
íî¿ åë³òè ³ íà óêî âî¿ ðî çó ìî âî¿, ³íòå ëåê -
òó àëü íî¿ åë³òè ñêëà äà þòü ñÿ íåïðîñòî.
Ó òå ïåð³øí³é Óêðà¿í³ íà óêî âîþ ä³ÿëü -
í³ñòþ ïðî ñòî íå õòó þòü. ͳáèòî íå äî íå¿
ó ÷àñ ñòà íîâ ëåí íÿ äåð æàâ íîñò³. Îñâ³ò -
í³é ð³âåíü ñó ÷àñ íèõ ïîë³òèê³â âåäå äî ¿õ
íà ìà ãàí íÿ ïðè êðà ñè òèñü íà óêî âè ìè
ðå ãàë³ÿìè — íà óêî âè ìè ñòó ïå íÿ ìè,
çâàí íÿ ìè ïðî ôå ñî ðà, ëà ó ðå à òà, ÷ëåí³â
ð³çíî ìàí³òíèõ àêà äåì³é. Àëå ó öèõ ïî -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 41
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ¯Í²
âåð õíå âî â÷å íèõ êåð³âíèê³â íåìຠïî -
òðå áè ó âèð³øåíí³ ñêëàä íèõ åêî íîì³÷ -
íèõ, ñîö³àëü íèõ, ñóòî òåõí³÷íèõ ïðî á -
ëåì. Âîíè íå ðî çóì³þòü íå îáõ³äíîñò³
ñïðà âæíüî ãî íà óêî âî ãî ï³äõî äó äî
ñïðà âè. Ñòâî ðþ þòü ñÿ íåâò³øí³ âðà æåí -
íÿ, ùî óêð à¿íñüêå ñóñï³ëüñòâî âçà ãàë³
â³ä ñòî ðî íÿºòüñÿ â³ä ïî ìè ëîê ñâ âëà -
äè. Ïðè ÷è íà òà êî ãî â³äíî øåí íÿ ñóñï³ëü -
ñòâà — ó ïà ñèâí³é ïî âåä³íö³ ôàõ³âö³â.
Âòðà ÷àºòüñÿ â Óêðà¿í³ ÷àñ, à ç íèì é
ìîæ ëè âîñò³ ïî äî ëàí íÿ îá’ºêòèâ íèõ ÷è
ñóá’ºêòèâ íèõ áàð’ºð³â íà øëÿ õó äî ïðî -
ãðå ñó åêî íîì³êè, çðîñ òàí íÿ ñóñï³ëüíî ãî
áëà ãî ïî ëó÷ ÷ÿ óêð à¿íñüêî ãî íà ðî äó.
Âòðà ÷à þòü ñÿ øàí ñè íà óñï³õ!
Çíà éî ìñòâî ç ïðî ãðà ìà ìè ìàé æå âñ³õ
áëîê³â òà ïàðò³é, ÿê³ çìà ãà ëè ñÿ çà âõîä -
æåí íÿ äî Âåð õîâ íî¿ Ðàäè Óêðà¿ íè â
áå ðåçí³ 2006 ðîêó, íà æàëü, íå âè ÿâ ëÿº
â íèõ ðî çóì³ííÿ íå îáõ³äíîñò³ ó çà ëó -
÷åíí³ íà óêî âî îá ãðóí òî âà íî ãî ï³äõî äó
äî âè ð³øåí íÿ ³ ïî òî÷ íèõ, ³ ñòðà òå ã³÷ -
íèõ çà âäàíü. Íå âè ÿâ ëÿºòüñÿ é òóð áî òè
ïðî çðîñ òàí íÿ òà åôåê òèâ íå âè êî ðèñ -
òàí íÿ ³í òå ëåê òó àëü íî-íà óêî âî ãî ïî -
òåí ö³àëó Óê ðà¿ íè, ñòâî ðå íî ãî ïî ïå -
ðåä íè êà ìè. Öå áà ãà òñòâî ÷åêàº, íà ïðó -
æå íî, àëå îá ìå æå íî 䳺, ùîá çáå ðåã òè -
ñÿ äëÿ ïðè é äåø íüî ãî á³ëüø ðî çóì íî ãî
âè êî ðèñ òàí íÿ.
Çà ðàç ìàºìî ëèøå ñïîí òàíí³ âëàäí³
ð³øåí íÿ ïðî óòâî ðåí íÿ Íà ó êî âî¿ ðàäè ç
ðå ôîð ìó âàí íÿ íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ ïðè
Ïðå çè äåíò³ êðà¿ íè, ðàï òîâ³ çà ÿ âè ïðî
ñòâî ðåí íÿ â³ò÷èç íÿ íèõ «cèë³êî íî âèõ äî -
ëèí» â äåê³ëüêîõ ðåã³îíàõ Óêðà¿ íè. Ââå äå íî
ïðî ãðå ñèâ íèé çà êîí ïðî íà óêî âó òà íà óêî -
âî-òåõí³÷íó ä³ÿëüí³ñòü, ÿêèé äî ïî ìî ãàº
çáå ðåã òè íà äîñ òîé íî ìó ïåí ñ³é íî ìó çà -
áåç ïå ÷åíí³ ïåâ íó ê³ëüê³ñòü â÷å íèõ Óêðà¿ -
íè, àëå ãàëü ìóºòüñÿ çà êîí ïðî ³ííî âàö³éíó
ä³ÿëüí³ñòü. Êàð íàºòüñÿ íå ùàä íî òà âè õî -
ëî ùóºòüñÿ çà êîí ïðî óòâî ðåí íÿ òåõ íî -
ïàðê³â. Ïðîâ³äí³ íà óêîâö³ ìàé æå íå çà -
ëó ÷à þòü ñÿ äî âëàä íèõ ñòðóê òóð. Ñòâî -
ðèâ ñÿ ðîç ðèâ ì³æ âëàä íîþ åë³òîþ, ïî -
ë³òè êà ìè òà ñïðàâæí³ì ³íòå ëåê òó àëü íèì
ñóñï³ëüíèì ñå ðå äî âè ùåì. ² õàé í³êîãî
íå âò³øàº, ùî ïåâí³ êåð³âíè êè ïðè êðà -
øåí³ çâàí íÿ ìè àêà äåì³ê³â ÷è ïðî ôå ñîð³â,
áà ãàòü ìà äîê òî ðñüêè ìè ñòó ïå íÿ ìè. ijéñ -
íå âè êî ðèñ òàí íÿ íà óêî âî-ðî çó ìî âî ãî ïî -
òåíö³àëó â Óêðà¿í³ ìàé æå â³äñóòíº. À îò ó
ñóñ³ä³â â Ðîñ³¿ òà Ïîëüù³ ñïðà âè â öüî ìó
â³äíî øåíí³ êðàù³.
Òðå áà ðî áè òè ïðàê òè÷í³ êðî êè. Íå -
îáõ³äíå ðî çóì³ííÿ, ùî øëÿõ ðîç âèò êó
íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ â Óêðà¿í³ òå ïåð íå
òà êèé ïðÿ ìèé, ÿê â ÑØÀ, äå ãî âî ðÿòü:
«Ìè ðîç âè âàºìî òà ô³íà íñóºìî íà óêó íå
òîìó, ùî ìè áà ãàò³. Ìè áà ãàò³ òîìó, ùî
ô³íà íñóºìî íà óêó ³ êî ðèñ òóºìîñü íà óêî -
âè ìè äî ñÿã íåí íÿ ìè» ³ â³äïîâ³äíî ä³þòü.
 Óêðà¿í³ ñêëà äàºòüñÿ øëÿõ äî ðîç âèò êó
íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ ÷å ðåç âèð³øåí íÿ íà äåð -
æàâ íî ìó ð³âí³ âå ëè êèõ ãîñ ïî äàð ÷èõ ïðî áëåì,
÷å ðåç íå îáõ³äí³ñòü íà óêî âî îá ãðóí òî âà íî ãî
âè íàé äåí íÿ íà é å ôåê òèâí³øîãî, íà é êî ðîò -
øî ãî çà ÷à ñîì ñïî ñî áó âèð³øåí íÿ ïå êó ÷èõ
ïðî áëåì — åíåð ãå òè÷ íî¿, àã ðàð íî- ïðî ìèñ ëî -
âî¿, ñîö³àëü íî-äå ìîã ðàô³÷íî¿, åêî ëîã³÷íî¿.
Íå îáõ³äíî â ñâ³òî âî ìó ÷è ºâðî ïå éñüêî ìó
êîí êó ðåí òíî ìó ðèí êî âî ìó ñå ðå äî âèù³
çíàé òè ñâî¿ óêðà¿íñüê³ øëÿ õè åôåê òèâ íî ãî
âè õî äó íà ñâ³òî âèé ð³âåíü. Äî òîãî æ ãî -
ëîâ íèé óêëàä åêî íîì³êè Óêðà¿ íè òå ïåð
ïðè âàò íèé. À òîìó ò³ëüêè äåð æàâ íèì óï -
ðàâë³ííÿì áà ãà òî íå çðî áèø.
Ìîæ íà çãà äà òè ò³ çà õî äè, ùî çà ñâ³òî -
âèì äîñâ³äîì áó äóòü åôåê òèâ íè ìè â Óê -
ðà¿í³. Òóò ñë³ä ñïè ðà òèñü íå ò³ëüêè íà
äîñâ³ä Êè òàþ, ϳâäåí íî¿ Êî ðå¿, ßïîí³¿ òà
êðà¿í ϳâäåí íî-Ñõ³äíî¿ À糿, àëå é íà
á³ëüø ïðè äàò íèé íàì äîñâ³ä îñòàí íüî ãî
äå ñÿ òèð³÷÷ÿ Ô³íëÿí䳿, Àâñòð³¿, ͳäåð -
ëàíä³â, ͳìå÷ ÷è íè ó ïî áó äîâ³ ³ííî âà ö³é -
íî ãî ñåðåäîâèùà ñâî¿õ åêîíîì³ê.
Ñï³ëêó âàí íÿ òà âçàºìîä³ÿ âëà äè ç íà -
óêî âîþ ³íòåë³ãåíö³ºþ, ç íà óêîþ ìîæå áó -
äó âà òèñü ó äâîõ ïëî ùè íàõ.
Ãî ëîâ íèì äëÿ ñó ÷àñ íî¿ ðåã³îíàëü íî¿ òà
äåð æàâ íî¿ âëà äè º ï³äòðèì êà ³íòåí ñèâ íî¿
ðî çó ìî âî¿ ÷àñ òè íè ñóñï³ëüñòâà. Äî ðå÷³,
îäíèì ç îñíîâ íèõ äæå ðåë ô³íà íñó âàí íÿ
²í ñòè òó òó íîâ³òí³õ òåõ íî ëîã³é â Éºí³ (Íi -
ìå÷ ÷è íà) º ðåã³îíàëü íèé ôîíä ï³äòðèì -
êè. Çå ìåëü íà âëà äà ó Áðàí äåð áóðç³ ñïðè -
ÿ ëà íî âî ìó áóä³âíèö òâó ëà áî ðà òîð íî ãî
ñó ÷àñ íî îá ëàä íà íî ãî ïðèì³ùåí íÿ ³ ïî -
42 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
êðè âຠäî 20% ïî òî÷ íèõ âèò ðàò ³íñòè òó òó
ñàìå òîìó, ùî öå ïðè âàá ëè âèé îñå ðå äîê
äëÿ ìî ëîä³, â³äâ³äàíü çà êîð äîí íèõ íà -
óêî âèõ àâ òî ðè òåò³â, äæå ðå ëî ïî øè ðåí íÿ
çîâí³øíüî ãî ô³íà íñó âàí íÿ ÷å ðåç ð³çí³
ôîí äè, çà ìîâ íèê³â òîùî. Äðó ãèì âàæ ëè -
âèì íà ïðÿì êîì ñòè ìó ëþ âàí íÿ ðî áî òè,
âàæ ëè âî¿ äëÿ äåð æàâ íî ãî óïðàâë³ííÿ òà
ñóñï³ëüñòâà, º âè ðîá ëåí íÿ ö³ëüî âèõ íà -
óêî âî-òåõí³÷íèõ ïðî ãðàì ó ïîºäíàíí³ ç
äåð æàâ íèì çà ìîâ ëåí íÿì íà ¿õ âè êî íàí -
íÿ. Â Óêðà¿í³ çà ðàç íà ñêëà äàí íÿ òà êèõ
ïðî ãðàì âèò ðà ÷à þòü ñÿ âå ëèê³ òâîð÷³
ñèëè íà óêîâö³â, áåçë³÷ ÷àñó, âå äóòü ñÿ
ïåâí³ êîí êó ðåíòí³ ñï³âñòàâ ëåí íÿ, à ðå -
çóëü òà òó íåìàº, áî â³äñóò íÿ ïîòð³áíà
ô³íà íñî âà òà ìå íåä æå ðñüêà ï³äòðèì êà,
íåìຠÿñ íî ãî äåð æçà ìîâ ëåí íÿ çà íèìè.
Íå ÿñ íè ìè çà ëè øà þòü ñÿ çà ñà äè êî -
ìåðö³àë³çàö³¿, îðãàí³çàö³¿ âè êî íàí íÿ ³
ðèí êî âî¿ ïåð ñïåê òè âè ðå çóëü òàò³â òàêèõ
ïðîãðàì.
Âàæ ëèâ³ñòü âè êî íàí íÿ ö³ëüî âèõ íà óêî -
âî-òåõí³÷íèõ ïðî ãðàì, ¿õ àê òó àëüí³ñòü ãà -
ñÿòü ñÿ ïî ãà íèì çà áåç ïå ÷åí íÿì òà íèç ü êèì
ð³âíåì ìå íåä æìåí òó òà îðãàí³çàö³¿. ³ä -
ñóòíº äëÿ áà ãàòü îõ ñêëà äå íèõ ³ íàâ³òü çà -
òâåð äæå íèõ íà âñ³õ äåð æàâ íèõ ð³âíÿõ
ïðî ãðàì (òà êèõ ÿê åíåð ãå òè÷ íà, ðîç âèò êó
ïà ëèâ íî-åíåð ãå òè÷ íî ãî êîì ïëåê ñó, âè -
êî ðèñ òàí íÿ ïðè ðîä íèõ ãðàí³ò³â, ðîç âèò -
êó êîí êðåò íèõ ãà ëó çåé ìà øè íî áó äó âàí -
íÿ) âðà õó âàí íÿ ì³æíà ðîä íî ãî äîñâ³äó,
âì³ëîãî éîãî âè êî ðèñ òàí íÿ íà ë³öåí ç³é -
í³é, êî î ïå ðàö³éí³é ÷è ïðè âàòí³é îñíîâ³.
Öå âì³ííÿ îñîá ëè âî óñï³øíî äå ìî íñòðóº
Êè òàé, à äåùî ðàí³øå âè ÿ âè ëè ßïîí³ÿ é
ϳâäåí íà Êî ðåÿ. Êî ðèñ íèé äîñâ³ä äëÿ
Óê ðà¿ íè äå ìî íñòðó þòü Ô³íëÿíä³ÿ, Íi -
äåð ëàí äè, Íîð âåã³ÿ.
Òà êèì ÷è íîì, ïåð øîþ óìî âîþ äåð æàâ -
íî¿ òóð áî òè ïðî áëà ãî ïî ëó÷ ÷ÿ íà ðî äó ÷å ðåç
êî ðèñ òó âàí íÿ ïðèâ³ëå ÿ ìè íà óêî âî-òåõ í³÷ -
íî ãî ïðî ãðå ñó º äåð æàâ íå ñïðÿ ìî âà íå óï -
ðàâ ë³ííÿ, ìå íåä æìåíò ô³íà íñó âàí íÿ ³ ïî -
áó äî âà ñèñ òå ìè ñïðÿ ìî âà íî ãî ö³ëüî âî ãî
ñïðè ÿí íÿ ³íòå ëåê òó àëü íî-âè íàõ³äíèöüê³é
ä³ÿëü íîñò³ åë³òè óêð à¿íñüêî ãî íà ðî äó, òà -
ëà íî âèò³ñòü òà ñïðî ìîæí³ñòü ÿêî¿ äî òà -
êî¿ ä³ÿëü íîñò³ çàñâ³ä÷å íà ³ñòîð³ºþ.
Äëÿ íà øî¿ äåð æà âè âàæ ëè âî íå
ò³ëüêè ñòâî ðè òè óìî âè çáå ðå æåí íÿ òà
íà ðî ùó âàí íÿ ³íòå ëåê òó àëü íî ãî ïî -
òåíö³àëó, íàéö³íí³øîãî êàï³òàëó ðî çó -
ìî âî¿ ä³ÿëü íîñò³ ðåã³îíó. ²ñíó âàí íÿ òà
³ííî âàö³éíèé ðîç âè òîê äîñë³äæåíü ç
íîâ³òí³õ âè ñî êèõ òåõ íî ëîã³é ñïðè ÷è -
íÿ þòü áå çó ìîâ íèé âïëèâ íà ð³âåíü
ñîö³àëü íî ãî ³ ïðî ìèñ ëî âî ãî ðîç âèò êó.
Òîìó âèä³ëåí íÿ áþä æåò íèõ êîøò³â, äî -
ñ òàòí³õ ñàìå äëÿ ³ííî âàö³éíî ãî ðîç âèò -
êó, ó îá ñÿç³ íå ìåí øå 1,7% ÂÂÏ äåð æà âè
(à ó Ô³íëÿí䳿 äî 3,5 %), º äîá ðîþ õà ðàê -
òå ðèñ òè êîþ âëà äè.
Ïðàê òè÷ íè ìè ñêëà äî âè ìè öüî ãî ï³ä -
õî äó º ñòâî ðåí íÿ óìîâ äëÿ âè íèê íåí íÿ
ðÿäó ïî òóæ íèõ ³ííî âàö³éíèõ ôîíä³â
â³ä äåð æà âè, ïðî ìèñ ëî âî-á³çíå ñî âî ãî
ñåê òî ðó, áàíê³âñüêî ãî, â³ä ìå öå íàò³â,
ñòâî ðåí íÿ ñèñ òå ìè ï³ëüã òà ïðèâ³ëå¿â
äëÿ íà óêî âî¿ òà íà óêî âî-òåõí³÷íî¿
ä³ÿëü íîñò³, ï³äòðèì êà âåí ÷óð íèõ ô³ðì,
êðå äè òó âàí íÿ ä³ÿëü íîñò³ ðå àëü íèõ òåõ -
íî ïàðê³â, á³çíåñ-³ííî âàö³éíèõ ³íêó áà -
òîð³â. Ïî âèí íà ³ñíó âà òè øè ðî êà òà
ùåä ðà ï³äòðèì êà íà êîí êóðñí³é îñ íî -
â³, øëÿ õîì ïðî çî ðèõ òåí äåð³â ä³ÿëü -
íîñò³ âè íàõ³äíèê³â, ðåàë³çàö³¿ â³ò÷èç -
íÿ íèõ ïðî åêò³â. Íà æàëü, â Óêðà¿í³ óñ -
òà ëè ëà ñÿ ëèøå òåí äåíö³ÿ, ÿêà ñÿãàº
êî ð³ííÿì â ìè íó ëå ïëà íî âî¿ ñîö³à ë³ñ -
òè÷ íî¿ åêî íîì³êè, ñòâî ðåí íÿ áåçë³÷³
(ïî íàä 230 â ö³ëîìó) ð³âíîï ðàâ íèõ âà -
ãî ìèõ íà óêî âî-òåõí³÷íèõ çà ãàëü íî äåð -
æàâ íèõ íà óêî âî-òåõí³÷íèõ ïðî ãðàì,
âi äîì ÷èõ ïëàí³â âàæ ëè âî¿ òå ìà òè êè
áåç íà ëåæ íî¿ îö³íêè ¿õ ðåàë³ñòè÷ íîñò³,
åê ñïåð òè çè ðåé òèí ãó, çà áåç ïå ÷å íîñò³
òà ðå àëü íèõ íàñë³äê³â âè êî íàí íÿ.
Íà ÷àñ³ ñòà ëî óòâî ðåí íÿ îñíîâ çíàí -
íºâîãî ñóñï³ëüñòâà é óòâî ðåí íÿ åôåê -
òèâ íî¿ ñèñ òå ìè éîãî âè êî ðèñ òàí íÿ â
³íòå ðå ñàõ Óêðà¿ íè. Ôóí äà ìåí òîì äëÿ
òà êî¿ ñèñ òå ìè ïî âèí íî ñòà òè çà ñíó -
âàí íÿ Âè ùî¿ íà óêî âî¿ ðàäè ïðè Ïðå çè -
äåíò³ ÷è óðÿä³ êðà¿ íè. Ñêëà äà òè ñÿ öÿ
ðàäà ç ïðîâ³äíèõ íà óêîâö³â, îð ãàí³çà -
òîð³â íà óêî âî-òåõ í³÷ íî ãî òà ñî ö³àëü íî -
ãî ïðî ãðå ñó ìîæå äè ðåê òèâ íèì àáî æ
äå ìîê ðà òè÷ íèì øëÿ õîì ÷å ðåç îá ðàí íÿ
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 43
ÄËß ×ÎÃÎ ÏÎÒвÁÍÀ ÍÀÓÊÎÂÀ IJßËÜͲÑÒÜ Â ÓÊÐÀ¯Í²
íà êîæ íèé íî âèé òåðì³í ó÷àñò³ çà
äîâ³ðîþ íà óêî âî¿ ãðî ìà äè.
Âèùà íà óêî âà ðàäà âè ðîá ëÿ òè ìå ðå -
êî ìåí äàö³¿ ùîäî ùîð³÷íî ãî ïå ðåë³êó
íà é âàæ ëèâ³øèõ äëÿ Óêðà¿ íè çà âäàíü, ¿õ
ðåé òèí ãó çà îñíîâ íè ìè íà ïðÿ ìà ìè, ÿê³
âèç íà ÷åí³ òà çà òâåð äæåí³ çà êî íà ìè,
ïðè é íÿ òè ìè Âåð õîâ íîþ Ðà äîþ, òà ïðî -
ãðà ìà ìè óðÿ äó. Òà êèé ïå ðåë³ê îñ íîâ íèõ
çà âäàíü åêî íîì³÷íî ãî òà ñî ö³à ëü íî ãî ðîç -
âèò êó Óêðà¿ íè äëÿ âèð³øåí íÿ çà 1—3 ðîêè
äî ïî ìî æå ñêëà äà òè äåð æçà ìîâ ëåí íÿ äëÿ
ñïðÿ ìó âàí íÿ òà ìàñ øòàá íî ãî ïîºäíàí íÿ
íà ïðÿìê³â íà óêî âî¿ ä³ÿëü íîñò³. Âè êî íàí íÿ
îñíîâ íèõ çà âäàíü çà ö³ëüî âèì ïðè çíà ÷åí -
íÿì íå îáõ³äíî ô³íà íñó âà òè íå ìåí øå ÿê
30% íà óêî âî ãî áþä æå òó, çà òâåð äæå íî ãî
íà ð³ê Âåð õîâ íîþ Ðà äîþ.
Äëÿ çà áåç ïå ÷åí íÿ ðå àëü íî¿ ðå çóëü òà -
òèâ íîñò³ äåð æàâ íèõ ïðî ãðàì ïîòð³áí³
ðå àëüí³ ãîñ ïî äàð÷³ çà ìîâ íè êè ç äåð -
æàâ íî ãî ÷è ïðè âàò íî ãî ñåê òî ðó åêî -
íîì³êè, çà ëó ÷åí íÿ ìîæ ëè âîñ òåé êðå -
äè òó âàí íÿ áàíê³â, ô³íàíñ³â ³ííî âà ö³é -
íèõ ôîíä³â, ³íòåíñèâíå ì³æ íà ðîä íå
ñï³ëêóâàííÿ.
Ïðèê ëà äà ìè îðãàí³çàö³¿ âçàºìî䳿 âëà äè
ç íà óêî âè ìè îðãàí³çàö³ÿìè, òâîð ÷è ìè îñå -
ðåä êà ìè òà îñî áèñ òîñ òÿ ìè ìîæ íà êî ðèñ -
òó âà òèñü ³ç äîñâ³äó êðà¿í À糿 òà ªâ ðî ïè.
Óêðà¿ íà ìຠâñ³ ìîæ ëè âîñò³ åôåê òèâ íî ãî
âè êî ðèñ òàí íÿ ïî òóæ íî ãî ³íòå ëåê òó àëü íî-
ïðî ìèñ ëî âî ãî ïî òåíö³àëó äëÿ ïî äî ëàí íÿ
êðè çî âèõ ÿâèù â åêî íîì³ö³. Òà êî ãî øàí ñó
³ ñòà íó íå áóëî â ³íøèõ êðà¿í. Ñïðà âà ëèøå
çà ðî çóì íîþ îðãàí³çàö³ºþ, òåðì³íî âîþ
êîí öåí òðàö³ºþ ðå ñóðñ³â, ô³íàíñ³â íà ãî -
ëîâ íèõ çà âäàí íÿõ, âè ÿâ ëåí íÿì ïîë³òè÷ íî¿
âîë³ íà ñòðà òåã³÷íî âàæ ëè âî ìó íà ïðÿì êó
âíåñ êó Óêðà¿ íè ó ñâ³òîâó ñï³ëüíî òó.
Ïðè öüî ìó íå ìîæ íà çàï³çíþ âà òèñü ç
â³äïîâ³äàëü íèì ñòà íîâ ëåí íÿì íî âèõ ïî -
êîë³íü äîñë³äíèê³â â íàóö³, áî îäíà êî âî
íå áåç ïå÷ íî äëÿ òâîð ÷î¿ àò ìîñ ôå ðè, çáå -
ðå æåí íÿ çà çíà ÷å íî ãî ïî òóæ íî ãî ïî òåí -
ö³àëó çà âà æà òè ðîç âèò êó çâ’ÿçê³â ñòà ðî ãî
òà íî âî ãî ïî êîë³íü â íàóö³, â ³íòå ë³ãåí ò -
íî ìó ñåðåäîâèù³.
Îäåð æà íî 31.03.2006
Í.Â.Íî âè êîâ
Äëÿ ÷åãî íå îá õî äè ìà íà ó÷íàÿ äå ÿ òåëü íîñòü â Óêðà è íå
Âûä âè íó òû ïðåä ëî æå íèÿ îò íî ñè òåëü íî ïðî ãðàì ìû äå éñòâèé ïî ïðå îäî ëå íèþ ñó ùåñ òâó þ ùå ãî íå ãà òè âà â
ðàç âè òèè ýêî íî ìè êè Óêðà è íû íà äâóõ óðîâ íÿõ: âî-ïåð âûõ, íà óðîâ íå îä íî ãî èç âå äó ùèõ â Óêðà è íå íà -
ó÷íî-òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî êîì ïëåê ñà ÀËÊÎÍ è Èíñòè òó òà ñâåðõ òâåð äûõ ìà òå ðè à ëîâ èì. Â.Í.Áà êó ëÿ ÍÀÍ
Óêðà è íû, âî-âòî ðûõ, íà óðîâ íå èí òå ðå ñîâ è âîç ìîæ íîñ òåé Íà öè î íàëü íîé àêà äå ìèè íàóê Óêðàèíû.
44 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Ì.Â.Íî âè êîâ
|