Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России
Рассматриваются опыт венчурного предпринимательства в технологически развитых странах, формирование институтов венчурного предпринимательства в национальной инновационной системе России в 90-е годы XX ст., стратегия развития и механизмы государственной поддержки венчурного предпринимательства в 2001...
Saved in:
| Published in: | Наука та наукознавство |
|---|---|
| Date: | 2006 |
| Main Author: | |
| Format: | Article |
| Language: | Russian |
| Published: |
Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України
2006
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49574 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Journal Title: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Cite this: | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России / Н.В. Гапоненко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 45-59. — рос. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859986602752737280 |
|---|---|
| author | Гапоненко, Н.В. |
| author_facet | Гапоненко, Н.В. |
| citation_txt | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России / Н.В. Гапоненко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 45-59. — рос. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Наука та наукознавство |
| description | Рассматриваются опыт венчурного предпринимательства в технологически развитых странах, формирование институтов венчурного предпринимательства в национальной инновационной системе России в 90-е годы XX ст., стратегия развития и механизмы государственной поддержки венчурного предпринимательства в 2001—2005 гг., подчеркивается особая роль венчурного предпринимательства в национальной инновационной системе и экономике РФ.
Розглядається досвід венчурного підприємництва в технологічно розвинутих країнах, формування інститутів венчурного підприємництва в національній інноваційній системі Росії в 90-ті роки XX ст., стратегія розвитку та механізми державної підтримки венчурного підприємництва в 2001—2005рр., наголошується особлива роль венчурного підприємництва в національній інноваційній системі та економіці РФ.
The paper informs about experiences in the venture enterprising in technologically advanced countries, building up the institutions for venture enterprising in the national innovation system of Russia in 90s, strategies and mechanisms for governmental support for the venture enterprising in 2001—2005, with emphasis on the essential role of the venture enterprising within the national innovation system of the Russian Federation.
|
| first_indexed | 2025-12-07T16:28:54Z |
| format | Article |
| fulltext |
ÍÀÓÊÎÂÎ-ÒÅÕÍÎËÎò×ÍÀ ÏÎ˲ÒÈÊÀ
Í.Â. Ãàïî íåí êî
Âåí ÷óð íîå ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâî â
íà öè î íàëü íîé èí íî âà öè îí íîé ñèñ òå ìå
Ðîñ ñèè
Ðàñ ñìàò ðè âà þò ñÿ îïûò âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ðàç âè -
òûõ ñòðà íàõ, ôîð ìè ðî âà íèå èí ñòè òó òîâ âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â íà öè -
î íàëü íîé èí íî âà öè îí íîé ñèñ òå ìå Ðîñ ñèè â 90-å ãîäû ÕÕ ñò., ñòðà òå ãèÿ ðàç âè òèÿ è
ìå õà íèç ìû ãî ñó äà ðñòâåí íîé ïîä äåð æêè âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â
2001—2005 ãã., ïîä ÷åð êè âà åò ñÿ îñî áàÿ ðîëü âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà
â íà öè î íàëü íîé èí íî âà öè îí íîé ñèñ òå ìå è ýêî íî ìè êå ÐÔ.
Âåí ÷óð íîå ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâî èã ðà -
åò îñî áóþ ðîëü â íà öè î íàëü íîé èí íî âà -
öè îí íîé ñèñ òå ìå (ÍÈÑ) è íà öè î íàëü -
íîé ýêî íî ìè êå. Îíî âêëþ ÷à åò ñÿ â òåõ
òî÷ êàõ, ãäå ðèñ êè ñëèø êîì âû ñî êè äëÿ
òðà äè öè îí íûõ èí âåñ òî ðîâ. Íà ýòà ïå ïå -
ðå õî äà ê íî âî ìó òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ìó ïî -
ðÿä êó ìèñ ñè åé âåí ÷óð íî ãî áèç íå ñà ñòà -
íî âèò ñÿ âû ðà ùè âà íèå íî âûõ òåõ íî ëî ãè -
÷åñ êèõ ôèðì è óñêî ðå íèå òåì ñà ìûì ïå -
ðå õî äà ê íî âûì òåõ íî ëî ãè ÿì, òåõ íî ëî ãè -
ÿì XXI âåêà.
Âî âñåõ ñòðà íàõ âåí ÷óð íûå èí âåñ òè öèè
ñî ñòàâ ëÿ þò íå áîëü øóþ äîëþ ïî îò íî øå -
íèþ ê ÂÂÏ, íî îíè èã ðà þò âàæ íóþ ðîëü â
ðàç âè òèè ìà ëî ãî òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî áèç íå -
ñà. Ïî äàí íûì ÎÝÑÐ ñðå äè ñòðàí—÷ëå íîâ
ÎÝÑÐ ÑØÀ è Èñëàí äèÿ ëè äè ðó þò ïî òà -
êî ìó îá îá ùà þ ùå ìó ïî êà çà òå ëþ ðàç âè òèÿ
âåí ÷óð íî ãî áèç íå ñà, êàê äîëÿ âåí ÷óð íûõ
èí âåñ òè öèé â ÂÂÏ, ñî ñòàâ ëÿ þ ùåé îêî ëî
0,5%. Èìåí íî íà ÑØÀ ïðè õî äèò ñÿ ïî ëî -
âè íà âñåõ âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé â ìèðå. Â
Ðåñ ïóá ëè êå Êî ðåå, Íè äåð ëàí äàõ, Øâå -
öèè, Âå ëè êîá ðè òà íèè è Êà íà äå äîëÿ âåí -
÷óð íûõ èí âåñ òè öèé â ÂÂÏ ñî ñòàâ ëÿ åò
áî ëåå 0,2%. Âñëåä çà ÑØÀ è Èñëàí äè -
åé, êî òî ðûå óøëè äà ëå êî âïå ðåä, ýòè
ñòðà íû âõî äÿò â ãðóï ïó ëè äå ðîâ ïî äàí -
íî ìó ïî êà çà òå ëþ. Â Èðëàí äèè, Ôðàí -
öèè, Íîð âå ãèè, Ãåð ìà íèè, Ôèí ëÿí äèè
è Áåëü ãèè äîëÿ âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé
â ÂÂÏ ñî ñòàâ ëÿ åò áî ëåå 0,1%, íî ìå íåå
0,2%, à â Àâñòðèè, Ïîð òó ãà ëèè, Ãðå öèè,
Âåí ãðèè, ×å õèè è Èòà ëèè îíà íà õî äèò -
ñÿ â äè à ïà çî íå îò 0,05 äî 0,1%1.
Âàæ íåé øåé õà ðàê òå ðèñ òè êîé ðàç âè -
òèÿ íà öè î íàëü íî ãî âåí ÷óð íî ãî ïðåä -
ïðè íè ìà ò åëüñòâà ÿâ ëÿ þò ñÿ íå òîëü êî
îá ú å ìû âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé, íî è èõ
îðè åí òà öèÿ íà òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèé áèç íåñ
è âû ðà ùè âà íèå òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ ôèðì,
òî åñòü îá îá ùà þ ùèå õà ðàê òå ðèñ òè êè
ñòðóê òóð âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé.
Îêî ëî òðå òè âñå ãî âåí ÷óð íî ãî êà ïè -
òà ëà â ñðåä íåì ïî ñòðà íàì ÎÝÑÐ ïðè -
õî äèò ñÿ íà ðàí íèå ñòà äèè (ïî ñåâ íóþ è
ñòàð òî âóþ) èí âåñ òè ðî âà íèÿ. Âà ðè à öèÿ
ñòðàí ïî ýòî ìó ïî êà çà òå ëþ çíà ÷è òåëü -
íà. Íàï ðè ìåð, â Èðëàí äèè, Øâåé öà -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 45
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
1OECD Science, Technology and Industry Scoreboard, 2003.
© Í.Â. Ãàïî íåí êî, 2006
ðèè è Ôèí ëÿí äèè äîëÿ âåí ÷óð íûõ èí -
âåñ òè öèé, ïðè õî äÿ ùèõ ñÿ íà ðàí íèå
ñòà äèè, çíà ÷è òåëü íî âûøå ñðåä íåé è
ñî ñòàâ ëÿ åò îêî ëî 50%. Â ñðåä íåì ïî
ñòðà íàì ÎÝÑÐ íà âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ -
íû å ìà ëû å ï ðåä ïðè ÿ òèÿ ïðè õî äèò ñÿ
îêî ëî 50% âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé, îä íà -
êî äèô ôå ðåí öè à öèÿ ïî ñòðà íàì î÷åíü
ñó ùåñ òâåí íà. Òàê, â Êà íà äå è Èðëàí äèè
äîëÿ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ ôèðì ñî ñòàâ ëÿ åò
îêî ëî 80%, à â Àâñòðàëèè — ìå íåå ÷åò -
âåð òè.
Âåí ÷óð íîå ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâî â òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ðàç âè òûõ ñòðà íàõ:
÷òî ìîæ íî èç âëå÷ü èç ýòî ãî îïû òà?
Âåí ÷óð íîå ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâî èìå -
åò ñâîè õà ðàê òåð íûå îñî áåí íîñ òè, ñâîþ
êóëü òó ðó, îäíà êî îä íî âðå ìåí íî ñôîð -
ìè ðî âàâ øè å ñÿ íà öè î íàëü íûå ìî äå ëè
âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ äàæå äëÿ
òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ðàç âè òûõ ñòðàí ñó ùåñ ò -
âåí íî îò ëè ÷à þò ñÿ. Ýòî îá óñëîâ ëå íî îñî -
áåí íî ñ òÿ ìè çà êî íî äà òåëü íî ãî ðå ãó ëè -
ðî âà íèÿ, óðîâ íåì ýêî íî ìè ÷åñ êî ãî ðàç -
âè òèÿ ñòðà íû è ïî ëî æå íè åì âû ñî êî òåõ -
íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ íà âíóò ðåí íåì è
âíåø íåì ðûí êàõ, ðàç âè òè åì ôè íàí ñî -
âûõ èí ñòè òó òîâ, ðàç ëè ÷è ÿ ìè â ïðåä ïðè -
íè ìà òå ëüñêîé è èí íî âà öè îí íîé êóëü òó -
ðå, â ýòè êå áèç íå ñà. Ñàìà ìî äåëü â çíà -
÷è òåëü íîé ñòå ïå íè çà âè ñèò îò òîãî, êà -
êèå èí ñòè òó öè î íàëü íûå èí âåñ òî ðû äî -
ìè íè ðó þò íà íà öè î íàëü íîì âåí ÷óð íîì
ðûí êå.
Èñòî ðè ÷åñ êè ðî äè íîé âåí ÷óð íî ãî
êà ïè òà ëà ïðè çíà þò ñÿ ÑØÀ, íà ñå ãî -
äíÿø íèé äåíü âåí ÷óð íûé ðû íîê
ÑØÀ ÿâ ëÿ åò ñÿ íà è áî ëåå ðàç âè òûì. Îí
ôîð ìè ðî âàë ñÿ äå ñÿ òè ëå òè ÿ ìè ýâî ëþ -
öè îí íî. Åñ ëè ðàñ ñìàò ðè âàòü äè à ëåê -
òè êó åãî ðàç âè òèÿ, ìîæ íî çà ìå òèòü,
÷òî ôàê òè ÷åñ êè èìåí íî íà ó÷íûå ïðî -
ðû âû â âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî -
ðàõ ýêî íî ìè êè, à åñëè áî ëåå êîí êðåò -
íî, òî â ìèê ðî ý ëåê òðî íè êå, äàëè èì -
ïóëüñ ðàç âè òèþ âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà è
âåí ÷óð íî ãî ðûí êà â ÑØÀ. Ðàç âè òèå
ìèê ðî ý ëåê òðî íè êè è äðó ãèõ âû ñî êî -
òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî ìè êè â
ñâîþ î÷å ðåäü ôîð ìè ðî âà ëî è óâå ëè ÷è -
âà ëî ñïðîñ íà âåí ÷óð íûå èí âåñ òè öèè,
à ïðå ôå ðåí öèè, ïðåä îñòàâ ëÿ å ìûå âåí -
÷óð íûì êà ïè òà ëèñ òàì ñî ñòî ðî íû ãî -
ñó äà ðñòâà, ñòè ìó ëè ðî âà ëè ðîñò ïðåä -
ëî æå íèÿ âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà. Òà êèì
îá ðà çîì, ðîñò ñïðî ñà íà âåí ÷óð íûé
êà ïè òàë ïðè âî äèë ê ðîñ òó åãî ïðåä ëî æå -
íèÿ íà âåí ÷óð íîì ðûí êå, à ãî ñó äà ðñòâî
ñî çäà âà ëî íå òîëü êî óñëî âèÿ, íî è ïðå -
ôå ðåí öèè äëÿ ýòî ãî ñåã ìåí òà ôè íàí ñî -
âî ãî ðûíêà.
Ñëå äó åò çà ìå òèòü, ÷òî íà ìè ðî âîì ðûí êå
ÑØÀ ëè äè ðó þò íå òîëü êî ïî äîëå âåí ÷óð -
íûõ èí âåñ òè öèé, íî è ïî äîëå ïðî èç âî ä -
ñòâà âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íîé ïðî äóê öèè, à
òàê æå ïî òåì ïàì ðàç âè òèÿ âû ñî êî òåõ íî -
ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî ìè êè (èí ôîð ìà -
öè îí íûå òåõ íî ëî ãèè, áè î òåõ íî ëî ãèè, íà -
íî òåõ íî ëî ãèè, ìå äè öèí ñêîå îá îðó äî âà -
íèå). Èìåí íî íà ýòè îò ðàñ ëè ïðè õî äèò ñÿ
îñíîâ íàÿ äîëÿ âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé â
ÑØÀ (îêî ëî 70%).
 1979 ãîäó ïåí ñè îí íûå ôîí äû ÑØÀ
ïî ëó ÷è ëè ïðà âî âêëà äû âàòü 5% ñâî èõ àê -
òè âîâ â èí âåñ òè öè îí íûå ïðî åê òû ñ ïî -
âû øåí íîé ñòå ïåíüþ ðèñ êà è ïðå âðà òè -
ëèñü, òà êèì îá ðà çîì, â îñ íîâ íîé èñ òî÷ -
íèê âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà íà àìå ðè êàí -
ñêîì ðûí êå. Ýòî ìó òàê æå â íå ìà ëîé ñòå -
ïå íè ñïî ñî á ñòâî âà ëè ïðå ôå ðåí öèè ïî
íà ëî ãî îá ëî æå íèþ äëÿ âåí ÷óð íûõ èí âåñ -
òî ðîâ.
Êîð ïî ðà òèâ íûå èí âåñ òî ðû òàê æå ÿâ ëÿ -
þò ñÿ àê òèâ íû ìè ñóá ú åê òà ìè íà àìå ðè -
êàí ñêîì âåí ÷óð íîì ðûí êå. Íà èõ äîëþ
ïðè õî äèò ñÿ îêî ëî 20% ôîð ìàëü íî ãî
âåí÷óðíîãî ðûíêà.
Ñàìà êóëü òó ðà âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî -
âà íèÿ â ÑØÀ òà êî âà, ÷òî, êàê ïðà âè ëî,
íà îðãà íè çî âàí íîì ôîð ìàëü íîì âåí ÷óð -
íîì ðûí êå èí âåñ òî ðû âêëà äû âà þò ñðå ä -
ñòâà â àê öè î íåð íûé êà ïè òàë êîì ïà íèé â
îá ìåí íà áëî êè ðó þ ùèé ïà êåò àê öèé
(25% àê öèé +1), òî åñòü íå ñòðåìÿòñÿ
ïîëó÷èòü êîíòðîëüíûé ïàêåò àêöèé.
Íå ìà ëàÿ äîëÿ ñðåäñòâ â àìå ðè êàí ñêèå
âåí ÷óð íûå ôîí äû ïî ñòó ïà åò îò çà ðó áåæ -
46 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
íûõ èí âåñ òî ðîâ (åæå ãîä íî ïðè ìåð íî îò 10
äî 15% îá ùå ãî îá ú å ìà âåí ÷óð íûõ èí âåñ -
òè öèé). Ýòî îá ú ÿñ íÿ åò ñÿ ýêî íî ìè ÷åñ êîé
ñòà áèëü íîñ òüþ, âû ñî êèì ñïðî ñîì íà âåí -
÷óð íûé êà ïè òàë è íà è áî ëåå ïðî äâè íó òîé
ìî äåëüþ ñà ìîé âåí ÷óð íîé ñèñ òå ìû ÑØÀ.
Ðàç âè âà þ ùè å ñÿ ñòðà íû Àçèè, íà ïðè ìåð,
óñòðåì ëÿ þò ñÿ íà àìå ðè êàí ñêèé ðû íîê äëÿ
òîãî, ÷òî áû èç ó÷èòü ñàìó ìî äåëü, ïðî ÷ó -
âñòâî âàòü åå, ñôîð ìè ðî âàòü íå îá õî äè ìûå
ñâÿ çè è çà òåì ïå ðåíåñ òè ýòîò îïûò è ñâÿ çè
íà ñâîþ çåìëþ.
Íå ôîð ìàëü íûé ðû íîê âåí ÷óð íî ãî êà -
ïè òà ëà ÑØÀ òàê æå ÿâ ëÿ åò ñÿ íà è áî ëåå
ðàç âè òûì ïî ñðàâ íå íèþ ñ äðó ãè ìè ñòðà íà -
ìè. Â Ñî å äè íåí íûõ Øòà òàõ Àìå ðèêè áèç -
íåñ-àí ãå ëû èã ðà þò çíà ÷è ìóþ ðîëü â ôè -
íàí ñè ðî âà íèè ðàí íèõ ñòà äèé (ïî ñåâ íîé è
ñòàð òî âîé) èí âåñ òè ðî âà íèÿ. Ôàê òè ÷åñ êè
îíè áå ðóò íà ñåáÿ òå èí âåñ òè öèè, êî òî ðûå
èí ñòè òó öè î íàëü íûå èí âåñ òî ðû ñ÷è òà þò
íå ýô ôåê òèâ íû ìè. Îäíà êî ïî ñâî åé ñóì ìå
ýòî äîñ òà òî÷ íî âïå ÷àò ëÿ þ ùèå èí âåñ òè -
öèè. Ïî îöåí êàì ýêñ ïåð òîâ, â Ñî å äè íåí -
íûõ Øòà òàõ Àìåðèêè êî ëè ÷åñ òâî êîì ïà -
íèé, ïðî èí âåñ òè ðî âàí íûõ áèç íåñ-àí ãå ëà -
ìè, â 20—40 ðàç áîëü øå êî ëè ÷åñ òâà êîì -
ïà íèé, ïðî èí âåñ òè ðî âàí íûõ èí ñòè òó öè î -
íàëü íû ìè èí âåñ òî ðà ìè. Òà êèì îá ðà çîì,
íå ôîð ìàëü íûé è ôîð ìàëü íûé ðûí êè âåí -
÷óð íî ãî êà ïè òà ëà ðàç âè âà þò ñÿ â ÑØÀ êàê
âçà è ìî äî ïîë íÿ þ ùèå.
Åâðî ïåé ñêàÿ ñèñ òå ìà âåí ÷óð íî ãî èí -
âåñ òè ðî âà íèÿ îò ëè ÷à åò ñÿ îò àìå ðè êàí -
ñêîé ïðå æäå âñå ãî òåì, ÷òî â íåé îñíîâ -
íûì èí ñòè òó öè î íàëü íûì èí âåñ òî ðîì
ÿâ ëÿ þò ñÿ áàí êè. Íàï ðè ìåð, â Ãåð ìà íèè
íà äîëþ áàí êîâ â ñå ðå äè íå 90-õ ãî äîâ ÕÕ
ñò. ïðè õî äè ëîñü áîëü øå ïî ëî âè íû âñå ãî
ðà áî òà þ ùå ãî â ñòðà íå ðèñ êî âî ãî êà ïè òà -
ëà. Ñðå äè åâ ðî ïåé ñêèõ ñòðàí ëèøü â Âå -
ëè êîá ðè òà íèè ïåí ñè îí íûå ôîí äû ÿâ ëÿ -
þò ñÿ çíà ÷è ìûì èñ òî÷ íè êîì âåí ÷óð íî ãî
êà ïè òà ëà. Ýòî èìå åò áîëü øîå çíà ÷å íèå
äëÿ ìî äå ëè ôóíê öè î íè ðî âà íèÿ âåí ÷óð -
íîé ñèñ òå ìû â öå ëîì, ïî ñêîëü êó ó áàí -
êîâ áî ëåå êî ðîò êèé èí âåñ òè öè îí íûé ãî -
ðè çîíò, ÷åì ó ïåí ñè îí íûõ ôîí äîâ è
ñòðà õî âûõ êîì ïà íèé. Èìåí íî ïî ý òî ìó â
ñòðà íàõ ÅÑ âåí ÷óð íûå èí âåñ òè öèè â
ìåíü øåé ñòå ïå íè íà ïðàâ ëÿ þò ñÿ â âû -
ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûå ñåê òî ðà ýêî íî ìè -
êè è â áîëü øåé ñòå ïå íè â òðà äè öè îí -
íûå îò ðàñ ëè è, çà èñ êëþ ÷å íè åì íå -
ñêîëü êèõ ñòðàí, âåí ÷óð íûå èí âåñ òî ðû
ìåíü øå, ÷åì àìåðèêàíñêèå, îðè åí òè -
ðó þò ñÿ íà ðàííèå ñòàäèè èí âåñ òè ðî âà -
íèÿ (ïîñåâíóþ è ñòàðòîâóþ). Íå ôîð -
ìàëü íûé ðûíîê âåí÷óðíîãî êà ïè òà ëà
òàêæå ìåíåå ðàçâèò â ñòðàíàõ ÅÑ ïî
ñðàâíåíèþ ñ ÑØÀ.
 ßïî íèè ìî äåëü âåí ÷óð íî ãî èí âåñ -
òè ðî âà íèÿ íå ñêîëü êî îò ëè ÷à åò ñÿ êàê
îò àìå ðè êàí ñêîé, òàê è îò åâ ðî ïåé -
ñêîé. Äî íå äàâ íå ãî âðå ìå íè ÿïîí ñêîå
çà êî íî äà ò åëüñòâî çà ïðå ùà ëî ïåí ñè îí -
íûì ôîí äàì âêëà äû âàòü àê òè âû â âåí -
÷óð íûå ôîí äû. Ïî ý òî ìó ÿïîí ñêàÿ ìî -
äåëü òàê æå îñíî âû âà åò ñÿ íà êðóï íûõ
áàí êîâ ñêèõ ñòðóê òó ðàõ, îäíà êî â îò ëè -
÷èå îò åâ ðî ïåé ñêèõ ÿïîí ñêèå èí ñòè òó -
öè î íàëü íûå âåí ÷óð íûå èí âåñ òî ðû
÷àñ òî äåð æàò àêöèè ïðî èí âåñ òè ðî âàí -
íûõ êîìïàíèé äàæå ïîñëå âûâåäåíèÿ
èõ íà ôîíäîâóþ áèðæó.
×òî íî âûå ðàç âè âà þ ùè å ñÿ íà öè î -
íàëü íûå ðûí êè ñòðàí Âîñ òî÷ íîé Åâ -
ðî ïû ìî ãóò èç âëå÷ü äëÿ ñåáÿ èç îïû òà
òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ïðî äâè íó òûõ ñòðàí?
Âî-ïåð âûõ, îïûò ðàç âè òèÿ ñèñ òå ìû
âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ â òåõ íî -
ëî ãè ÷åñ êè ðàç âè òûõ ñòðà íàõ ïî êà çû âà -
åò, ÷òî ñïðîñ è ïðåä ëî æå íèå íà âåí -
÷óð íîì ðûí êå ÿâ ëÿ þò ñÿ âçà è ìî î áóñ -
ëàâ ëè âà þ ùè ìè êîì ïî íåí òà ìè, ïî ý òî -
ìó ïðè ðàç ðà áîò êå ìå õà íèç ìîâ ãî ñó äà -
ðñòâåí íî ãî ðå ãó ëè ðî âà íèÿ íå îá õî äè -
ìî ðàñ ñìàò ðè âàòü îáå ñî ñòàâ ëÿ þ ùèå.
Îäíî áî êèé ïîä õîä ñî ñòî ðî íû ñòè ìó -
ëè ðî âà íèÿ ïðåä ëî æå íèÿ âåí ÷óð íî ãî
êà ïè òà ëà âëå ÷åò çà ñî áîé ðàç áà ëàí ñè -
ðî âàí íîñòü ðûí êà. Âî-âòî ðûõ, ñàìè
ìå õà íèç ìû ðå ãó ëè ðî âà íèÿ íå îá õî äè -
ìî óâÿ çû âàòü ñ ïðåä ïðè íè ìà òå ëü ñêîé
êóëü òó ðîé. Ýòî õî ðî øèé óðîê äëÿ íî -
âûõ ðàç âè âà þ ùèõ ñÿ íà öè î íàëü íûõ
âåí ÷óð íûõ ðûí êîâ, ê êî òî ðûì îò íî -
ñÿò ñÿ ðûí êè ñòðàí Âîñ òî÷ íîé Åâðî ïû.
Äëÿ ýòèõ ñòðàí åâ ðî ïåé ñêàÿ ìî äåëü
áëè æå è ñ ïî çè öèé òåõ ïðî áëåì, êî òî -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 47
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
ðûå ñôîð ìè ðî âà ëèñü íà ðûí êå, è ñ ïî -
çè öèé ïðåä ïðè íè ìà òå ëü ñ êîé êóëü òó -
ðû. Â-òðåòü èõ, ñàìè ìå õà íèç ìû ãî ñó -
äà ðñòâåí íî ãî ðå ãó ëè ðî âà íèÿ âåí ÷óð -
íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ âî âñåõ ñòðà íàõ,
âêëþ ÷àÿ ñòðà íû ÅÑ, òðàíñ ôîð ìè ðî âà -
ëèñü. Åâðî ïà íà ÷è íà ëà ñ âåí ÷óð íûõ
ôîí äîâ, îñíî âàí íûõ íà ãî ñó äà ð ñòâåí -
íîì êà ïè òà ëå, ïî ìåðå ðàç âè òèÿ âåí -
÷óð íî ãî ðûí êà ïå ðå øëà ê ôîð ìè ðî âà -
íèþ ïàð òíå ðñòâà ìåæ äó ãî ñó äà ðñòâîì
è ÷àñ òíû ìè èí âåñ òî ðà ìè, è ëèøü ïî -
çæå íå êî òî ðûå ñòðà íû, â êî òî ðûõ îá -
ðà çî âàë ñÿ äîñ òà òî÷ íî çðå ëûé âåí ÷óð -
íûé ðû íîê, ïå ðå øëè ê êîñ âåí íûì ìå -
òî äàì ðå ãó ëè ðî âà íèÿ. Òà êèì îá ðà çîì,
âû áîð ìå õà íèç ìîâ ãî ñó äà ðñòâåí íî ãî
ðå ãó ëè ðî âà íèÿ ñëå äó åò óâÿ çû âàòü ñ
ðàç âè òè åì âåí ÷óð íî ãî ðûí êà, à òàê æå
äðó ãèõ ñåã ìåí òîâ ôè íàí ñî âî ãî ðûí êà.
Íå îá õî äè ìî òàê æå èìåòü â âèäó, ÷òî
ñòðà íû ÅÑ â ðàì êàõ ïðî âî äè ìîé èìè ïî -
ëè òè êè ïàð òíå ðñòâà ìåæ äó ãî ñó äà ðñòâåí -
íûì è ÷àñ òíûì ñåê òî ðà ìè îðè åí òè ðî âà ëè
ãî ñó äà ðñòâåí íûå ðå ñóð ñû èñ êëþ ÷è òåëü íî
íà ïîä äåð æêó âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íî ãî
áèç íå ñà è ðàí íèõ ñòà äèé èí âåñ òè ðî âà íèÿ
(ïî ñåâ íîé è ñòàð òî âîé).  êà ÷åñ òâå îä íî -
ãî èç âàæ íåé øèõ ìå õà íèç ìîâ ïîä äåð æêè
âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëü ñòâà â ïî -
ñëåä íåå âðå ìÿ ñòðà íû-÷ëå íû ÅÑ ðàñ ñìàò -
ðè âà þò ñî çäà íèå òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ áèç -
íåñ-èí êó áà òî ðîâ, îá åñ ïå ÷è âà þ ùèõ ìîñò
ìåæ äó ìà ëû ìè ïðåä ïðè ÿ òè ÿ ìè è âåí ÷óð -
íû ìè êà ïè òà ëèñ òà ìè. Òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèå
áèç íåñ- èí êó áà òî ðû ìî ãóò ðàñ ñìàò ðè âàòü -
ñÿ êàê ñâî å ãî ðî äà ìå õà íèçì ñòè ìó ëè ðî -
âà íèÿ ñïðî ñà íà âåí ÷óð íûé êà ïè òàë è
ñíè æå íèÿ ðèñ êîâ äëÿ âåí ÷óð íûõ èí âåñ -
òî ðîâ. Ýòî êàê ðàç òîò îïûò, êî òî ðûé ìî -
æåò ïðè íåñ òè ñâîè ïëî äû è â ñòðà íàõ
Âîñ òî÷ íîé Åâðî ïû.
Ôîð ìè ðî âà íèå èí ñòè òó òîâ âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â ÍÈÑ Ðîñ ñèè
â 90-å ãîäû ÕÕ ñò.
 Ðîñ ñèè â íà ÷à ëå äå âÿ íîñ òûõ ãî äîâ
ïðî øëî ãî ñòî ëå òèÿ ñòà ëè ôîð ìè ðî -
âàòü ñÿ íà öè î íàëü íûé âåí ÷óð íûé ðû -
íîê è âåí ÷óð íîå ïðåä ïðè íè ìà ò åëü ñò âî
ñ õà ðàê òåð íû ìè äëÿ íèõ èí ñòè òó öè î -
íàëü íû ìè ñòðóê òó ðà ìè, ýòè êîé áèç íå -
ñà è íîð ìà òèâ íî-ïðà âî âîé áà çîé, ðå -
ãó ëè ðó þ ùåé âçà è ìî îò íî øå íèÿ ìåæ äó
ñóá ú åê òà ìè ðûíêà.
Ñòðóê òó ðû âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà -
íèÿ ïî ÿ âè ëèñü â Ðîñ ñèè â ïåð âîé ïî -
ëî âè íå 90-õ ãî äîâ. Îíè áûëè çà è -
ìñòâî âà íû â òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ïðî äâè -
íó òûõ ñòðà íàõ è ïå ðåíå ñå íû íà ðîñ -
ñèé ñêóþ çåì ëþ íà äåíü ãè ìåæ äó íà -
ðîä íûõ, àìå ðè êàí ñêèõ è åâ ðî ïåé ñêèõ
ïðàâèòåëüñòâåííûõ è ôè íàí ñî âûõ
îðãàíèçàöèé.
Ìîæ íî âû äå ëèòü ÷å òû ðå âèäà âåí -
÷óð íûõ ôîí äîâ, ïî ÿ âèâ øèõ ñÿ íà ðîñ -
ñèé ñêîì ðûí êå, êî òî ðûå îò ëè ÷à þò ñÿ
äðóã îò äðó ãà ïî ñî ñòà âó ïàé ùè êîâ,
ìî òè âà öè ÿì, ïî èõ àê òèâ íîñ òè íà
ðûí êå âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà è èõ âêëà -
äó êàê â ðàç âè òèå âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè -
íè ìà ò åëüñòâà, òàê è ìàëîãî òåõ íî ëî ãè -
÷åñ êî ãî áèçíåñà.
Îñî áîå ìåñ òî â ñèñ òå ìå âåí ÷óð íî ãî èí -
âåñ òè ðî âà íèÿ çà íè ìà ëè ôîí äû Åâ ðî ïåé -
ñêî ãî áàí êà ðå êî íñòðóê öèè è ðàç âè òèÿ
(ÅÁÐÐ). Ýòî ôîí äû, ñî çäàí íûå èñ êëþ -
÷è òåëü íî íà äåíü ãè ÅÁÐÐ, ëèáî ôîí äû,
ãäå áàíê ÿâ ëÿ åò ñÿ ïàé ùè êîì âìåñ òå ñ
äðó ãè ìè ìåæ äó íà ðîä íû ìè ôè íàí ñî âû -
ìè ñòðóê òó ðà ìè. Èõ îñî áîå ìåñ òî ïðåä -
îïðå äå ëÿ åò ñÿ òåì, ÷òî èñ òî ðè ÷åñ êè ðàç -
âè òèå âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà
â Ðîñ ñèè íà ÷à ëîñü ñ ðå øå íèÿ «áîëü øîé
ñå ìåð êè» î ñîçäàíèè âåí÷óðíûõ ôîíäîâ,
êîòîðîå ÅÁÐÐ âîïëîùàë â æèçíü.
Ïîñ êîëü êó ïàé ùè êà ìè ýòèõ ôîí äîâ
ÿâ ëÿ þò ñÿ ìåæ äó íà ðîä íûå ôè íàí ñî âûå
èí ñòè òó òû, òî ïî ëè òè ÷åñ êèå çà äà ÷è â èõ
äå ÿ òåëü íîñ òè íà ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå ïðå -
âà ëè ðî âà ëè íàä ýêî íî ìè ÷åñ êè ìè èí òå -
ðå ñà ìè. Îñíîâ íàÿ ìèñ ñèÿ, êî òî ðàÿ âû -
ïîë íÿ ëàñü ôîí äà ìè ÅÁÐÐ íà ðîñ ñèé -
ñêîì ðûí êå, çà êëþ ÷à ëàñü â ïîä äåð æêå
ðû íî÷ íûõ ðå ôîðì â Ðîñ ñèè. Îä íîâ ðå -
ìåí íî ôîí äû ïðî âî äè ëè ìî íè òî ðèíã
48 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
íà ó÷íî-òåõ íè ÷åñ êî ãî ðûí êà, èç ìå íå íèé
â ýêî íî ìè ÷åñ êîé ñðå äå, êîð ïî ðà òèâ íîé
ýòè êå è îêà çû âà ëè âëè ÿ íèå íà ýòè èç ìå -
íå íèÿ, ôîð ìè ðóÿ ïî çè òèâ íûé èìèäæ
äîá ðî ñî âåñ òíî ãî è «ïðî çðà÷ íî ãî» ïðåä -
ïðè íè ìà ò åëüñòâà â öå ëîì è âåí ÷óð íî ãî
áèç íå ñà â ÷àñ òíîñ òè. Èìåí íî ýòè ôîí äû
ñïî ñî áñòâî âà ëè ñî çäà íèþ Ðîñ ñèé ñêîé
àñ ñî öè à öèè âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ
(ÐÀÂÈ) — ñòðóê òó ðû, êî òî ðàÿ ñó ùåñ ò -
âåí íî âëè ÿ åò íà ôîð ìè ðî âà íèå êóëü òó -
ðû âåí ÷óð íî ãî áèç íå ñà è ïû òà åò ñÿ ëîá -
áè ðî âàòü èí òå ðå ñû âåí ÷óð íûõ êà ïè òà -
ëèñ òîâ.
 ïå ðè îä ñ 1994 ïî 1996 ãîä ÅÁÐÐ ñî -
çäàë 11 ðå ãè î íàëü íûõ ôîí äîâ, âû äå ëèâ
310 ìèë ëè î íîâ äîë ëà ðîâ ÑØÀ íà èí âåñ -
òè öèè â àê òè âû ïðåä ïðè ÿ òèé, ïðè ýòîì
ñòðà íû-äî íî ðû (Ôðàí öèÿ, ßïî íèÿ,
ÑØÀ, Ãåð ìà íèÿ, Èòà ëèÿ, Ôèí ëÿí äèÿ,
Íîð âå ãèÿ è Øâå öèÿ) âû äå ëè ëè 207 ìèë -
ëè î íîâ äîë ëà ðîâ ÑØÀ â ôîð ìå áåç âîç -
ìåç äíûõ ññóä íà ñî äåð æà íèå è îïå ðà öè -
îí íûå ðàñ õî äû ôîí äîâ.
Ïî ìè ìî ðå ãè î íàëü íûõ ôîí äîâ, ÅÁÐÐ
ïðè íè ìàë ó÷àñ òèå â ñî çäà íèè ðÿäà äðó ãèõ
ôîí äîâ, êàê ïðà âè ëî, íà ïàÿõ ñ Ìåæ äó íà -
ðîä íîé ôè íàí ñî âîé êîð ïî ðà öè åé.
 ÷èñ òî êîì ìåð ÷åñ êîì ïëà íå íå ëüçÿ
ñêà çàòü, ÷òî ôîí äû ÅÁÐÐ ïðî ÿ âè ëè ýêî -
íî ìè ÷åñ êóþ àê òèâ íîñòü íà ðîñ ñèé ñêîì
ðûí êå, ñêî ðåå îíè äå éñòâî âà ëè êàê ïðàã -
ìà òè÷ íûå è îñòî ðîæ íûå èí âåñ òî ðû.
Ôîí äû ñî çäà âà ëèñü ñðî êîì íà 10 ëåò è
èìå ëè çà êðû òûé õà ðàê òåð. Â îñíîâ íîì
èí âåñ òè ðî âà ëèñü ôèð ìû, îðè åí òè ðî âàí -
íûå íà ìåñ òíûå ðûí êè ïî òðå áè òå ëüñêèõ
òî âà ðîâ. Òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèå ïðî åê òû, êàê
ïðà âè ëî, íå ôè íàí ñè ðî âà ëèñü. Âñå âëî -
æå íèÿ ôîí äîâ áûëè íà ïðàâ ëå íû ïðå æäå
âñå ãî íà àê òè âè çà öèþ ñòðóê òóð íûõ
ïðåîáðà çî âà íèé â Ðîñ ñèè, è êîð ðåêò íåå
áûëî áû íà çû âàòü èõ «ôîí äà ìè ïðÿ ìûõ
èí âåñ òè öèé». Ñðå äè âñåõ ôîí äîâ, îðãà -
íè çî âàí íûõ èñ êëþ ÷è òåëü íî íà äåíü ãè
ÅÁÐÐ èëè ïðè åãî ó÷àñ òèè, îñî áûé èí òå -
ðåñ ïðåä ñòàâ ëÿ åò Ðîñ ñèé ñêèé òåõ íî ëî ãè -
÷åñ êèé ôîíä, äå ÿ òåëü íîñòü êî òî ðî ãî
îðè åí òè ðî âà íà íà òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèé áèç -
íåñ.
 íà ñòî ÿ ùåå âðå ìÿ Åâðî ïåé ñêèé
áàíê ðå êî íñòðóê öèè è ðàç âè òèÿ ïðî -
äîë æà åò ïðî ãðàì ìó ñî çäà íèÿ ðå ãè î -
íàëü íûõ âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ. Íå êî òî -
ðûå óïðàâ ëÿ þ ùèå êîì ïà íèè, äå éñòâó -
þ ùèå â ðå æè ìå ðå ãè î íàëü íûõ âåí ÷óð -
íûõ ôîí äîâ, óæå ïî ëó ÷è ëè ïðè íöè ïè -
àëü íîå ðå øå íèå ÅÁÐÐ ïî âòî ðî ìó ðà -
óí äó èí âåñ òè öèé è ðà áî òà þò ñ ÷àñ ò íû -
ìè èíâåñòîðàìè ïî ñî ç äà íèþ íîâûõ
ôîíäîâ.
Âñëåä çà ÅÁÐÐ àê òèâ íûì èã ðî êîì íà
ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå âåí ÷óð íûõ è ïðÿ -
ìûõ èí âåñ òè öèé ñòà ëà Ìåæ äó íà ðîä -
íàÿ ôè íàí ñî âàÿ êîð ïî ðà öèÿ (ÌÔÊ)
— ïîä ðàç äå ëå íèå Ìè ðî âî ãî áàí êà,
ñïå öè à ëè çè ðó þ ùå å ñÿ íà ðà áî òå ñ ðàç -
âè âà þ ùè ìè ñÿ ðûí êà ìè. Â àï ðå ëå 1993
ã. ÌÔÊ âû ñòó ïè ëà ïàé ùè êîì ôîí äà
Framlington Rus sian Investment Fund, à
ñ ñå ðå äè íû 90-õ ãîäîâ ó÷àñòâîâàëà â
êàïèòàëå åùå íå ñêîëü êèõ ôîíäîâ.
Íà ðîññèéñêîì ðûíêå ïîÿâèëèñü
òàêæå âåí÷óðíûå ôîíäû, ñôîðìè ðî -
âàí íûå ïðè ó÷àñòèè ïðàâèòåëüñòâ òåõ -
íîëîãè÷åñêè ðàçâèòûõ ñòðàí.  ñîñòàâ
ýòîé ãðóïïû âõîäÿò òàêèå ôîíäû, êàê
TUSRIF (The United States — Russia
Investment Fund) è Defence Enterprise
Fund, îáðàçîâàííûå íà ñðåäñòâà ïðà -
âè òåëüñòâà è Äåïàðòàìåíòà îáîðîíû
ÑØÀ ñîîòâåòñòâåííî, Investment Fund
for Central and Eastern Europe, êîòîðûé
ïîääåðæèâàåòñÿ ïðàâèòåëüñòâîì Äà -
íèè, Agribusiness Partners Inter natio nal,
ñîçäàííûé Ïðàâèòåëüñò âåí íûì àãåíò -
ñòâîì ÑØÀ ïî ñåëüñêîìó õîçÿéñòâó è
Çàîêåàíñêîé êîðïîðàöèåé ÷àñòíûõ
èí âåñòèöèé (OPIC), è äðóãèå. Íà
ñðåä ñòâà, âûäåëåííûå Àìåðèêàíñêèì
àãåíòñòâîì ïî ìåæäóíàðîäíîìó ðàç -
âèòèþ (USAID), â 1994 ã. áûëè îáðà -
çîâàíû äâà ôîíäà, êîòîðûå â àïðåëå
1995 ãîäà ñëèëèñü â Èíâåñòèöèîííûé
ôîíä ÑØÀ—Ðîññèÿ. Ýòè ôîíäû â
ñâîåé äåÿòåëüíîñòè â çíà÷èòåëüíîé
ñòå ïåíè ðóêîâîäñòâóþòñÿ ïðàâè -
òåëüñò âåííûìè ñòðàòåãèÿìè ñâîèõ
ñòðàí. Òàê, ðóêîâîä ñòâî äàòñêîãî ôîí -
äà íå ñêðûâàåò, ÷òî îí ðåàëèçóåò ñòðà -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 49
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
òåãèþ ïðîíèê íîâåíèÿ íà òå ñåãìåíòû
ðîññèéñêîãî ðûí êà, êîòîðûå çàùè -
ùåíû òàðèô íûìè áàðüåðàìè.
Ìíî ãèå ôîí äû èç ýòîé ãðóï ïû â
ñôå ðó ñâî èõ èí òå ðå ñîâ âêëþ ÷è ëè íå
òîëü êî Ðîñ ñèþ, íî è ñòðà íû ÑÍÃ,
Áàë òèè, Öåí òðàëü íîé è Âîñ òî÷ íîé Åâ -
ðî ïû. Îòðàñ ëå âûå ïðåä ïî÷ òå íèÿ ôîí -
äîâ ýòîé ãðóï ïû è ôîí äîâ ÅÁÐÐ âî
ìíî ãîì ñî âïà äà þò: ñå ëüñêîå õî çÿ éñòâî
è ïè ùå âàÿ ïðî ìûø ëåí íîñòü, ïî òðå áè -
òå ëüñêèå òî âà ðû è óñ ëó ãè, òå ëå êîì ìó -
íè êà öèè, ñòðî è ò åëüñò âî è ôàð ìà öåâ -
òè êà. Îñî áîå ïî ëî æå íèå â ýòîé ãðóï ïå
çà íè ìà åò Ôîíä îá îðîí íûõ ïðåä ïðè ÿ -
òèé (Defence Enterprise Fund), îñíîâ -
íàÿ çà äà ÷à êî òî ðî ãî äåê ëà ðè ðó åò ñÿ êàê
îêà çà íèå ïî ìî ùè íî âûì íå çà âè ñè -
ìûì ãî ñó äà ðñòâàì — Ðîñ ñèè, Óêðà è íå,
Êà çàõ ñòà íó è Áå ëî ðóñ ñèè — â ïðî âå äå -
íèè ïðè âà òè çà öèè îá îðîí íûõ ïðåä -
ïðè ÿ òèé è êîí âåð ñèè âî åí íûõ òåõ íî -
ëî ãèé. Ôàê òè ÷åñ êè ôîíä îñó ùå ñòâëÿë
èí âåñ òè ðî âà íèå êîí âåð ñè îí íûõ ïðî -
åê òîâ ðîñ ñèé ñêèõ îá îðîí íûõ ïðåä -
ïðè ÿ òèé ñ îá ÿ çà òåëü íûì ó÷àñòèåì çà -
ðó áåæ íûõ ïàð ò íå ðîâ ñî îò âå òñò âó þ ùå -
ãî ïðîôèëÿ, îá åñ ïå ÷è âàÿ òåì ñàìûì
òðàíñôåðò ðîññèéñêèõ êîíâåðñèîííûõ
òåõíîëîãèé çà ãðàíèöû ñòðàíû.
 öå ëîì àê òèâ íîñòü ýòîé ãðóï ïû
ôîí äîâ â ÷àñ òè ïðÿ ìûõ èí âåñ òè öèé
çíà ÷è òåëü íî âûøå, ÷åì ôîí äîâ ÅÁÐÐ.
Îíè èí âåñ òè ðî âà ëè â ñðåä íèå è êðóï -
íûå ïðåä ïðè ÿ òèÿ, ïðè ÷åì ìè íè ìàëü -
íûé ðàç ìåð èí âåñ òè öèé ñî ñòàâ ëÿë
3—5 ìèë ëè î íîâ äîëëàðîâ ÑØÀ.
Åùå îäíà ãðóï ïà — ýòî âåí ÷óð íûå
ôîí ä û, îðãà íè çî âàí íûå íà ñðå äñòâà
èíîñ ò ðàí íûõ ÷àñ òíûõ èí âåñ òî ðîâ.
Ñîñ òàâ ýòîé ãðóï ïû ôîí äîâ âåñü ìà ðàç -
íî îá ðà çåí êàê ïî ðàç ìå ðàì êà ïè òà ëà,
òàê è ïî ñòðà íî âîé ïðè íàä ëåæ íîñ òè.
Çäåñü ïðè ñó òñòâó þò àìå ðè êàí ñêèå ãè -
ãàí òû òèïà Morgan Stanley Dean Witter,
NCH Advisors è íå áîëü øîé áðè òàí -
ñêèé ôîíä Red Tiger ñ êà ïè òà ëîì â 15
ìèë ëè î íîâ äîë ëà ðîâ ÑØÀ, ôèí ñêèé
FINNFUND è ãðå ÷åñ êèé Com mercial
Capital. Ðå ãè î íàëü íûå èí òå ðå ñû ýòèõ
ôîí äîâ ðåä êî îãðà íè ÷è âà þò ñÿ òîëü êî
Ðîñ ñè åé, îá û÷ íî ýòî ÑÍÃ, ñòðà íû Âîñ -
òî÷ íîé è Öåí òðàëü íîé Åâ ðî ïû, ÷åð íî -
ìîð ñêî ãî áàñ ñåé íà. Îòðàñ ëå âûå ïðåä ïî÷ -
òå íèÿ ýòèõ ôîí äîâ îò íî ñÿòñÿ ê òå ëå êîì -
ìó íè êà öè ÿì, ïðî èç âîä ñòâó ïî òðå áè òå -
ëüñêèõ è ïðî äî â î ëü ñòâåí íûõ òî âà ðîâ, à
òàê æå îíè ïðî ÿâ ëÿ ëè èí òå ðåñ ê òà êèì îò -
ðàñ ëÿì è ñôå ðàì äå ÿ òåëü íîñ òè, êàê ôàð -
ìà öåâ òè êà, ìå äè öè íà, ïðè ðîä íûå ðå ñóð -
ñû. Ðÿä ôîí äîâ ðà áî òà þò íà ïîëå òåõ íî -
ëî ãè ÷åñ êî ãî áèç íå ñà: Morgan Stanley
Global Emerging Markets, Cruises Capital
Mana gement Fund, Commercial Capital,
NIS Transformation Fund.
Ôîí äû, ðà áî òà þ ùèå íà ðîñ ñèé ñêîì êà -
ïè òà ëå, â 90-å ãîäû çà íè ìà ëè âåñü ìà
ñêðîì íûå ïî çè öèè íà ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå.
Èçâåñ òíû âñå ãî íå ñêîëü êî ïðè ìå ðîâ ðà -
áî òû âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ ñ ðîñ ñèé ñêèì êà -
ïè òà ëîì äî 2000 ãîäà. Îäíèì èç íèõ ÿâ ëÿ -
åò ñÿ Ñà ìàð ñêèé âåí ÷óð íûé ôîíä (Ñàì -
âåí-ôîíä), îá ðà çî âàí íûé ïî ñ òà íîâ ëå íè -
åì ãó áåð íà òî ðà Ñà ìàð ñêîé îá ëàñ òè îò
22.05.96 ã. ¹ 134. Ó÷ðå äè òå ëÿ ìè åãî ÿâ ëÿ -
þò ñÿ Àä ìèíèñòðàöèÿ Ñà ìàð ñêîé îá ëàñ òè
è ãî ñó äà ðñòâåí íûé Ôîíä ñî äå éñòâèÿ ðàç -
âè òèþ ìà ëûõ ïðåä ïðè ÿ òèé â íà ó÷íî- òåõ -
íè ÷åñ êîé ñôå ðå.
Äðó ãîé ïðè ìåð — ðîñ ñèé ñêàÿ âåí ÷óð íàÿ
êîì ïà íèÿ «ÐîñòÈíâåñò». Îíà ñî çäà íà â
ìàð òå 1992 ãîäà â Ìîñ êâå, ðå à ëè çó åò êëàñ -
ñè ÷åñ êóþ àìå ðè êàí ñêóþ òåõ íî ëî ãèþ âåí -
÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ. Ñïå öè ôè êîé
êîì ïà íèè ÿâ ëÿ åò ñÿ îá ú å äè íå íèå ôóíê öèé
ôîí äà è óïðàâ ëÿ þ ùåé êîì ïà íèè. Â ïå ðè -
îä ñ 1992 ïî 1995 ãîä ôèð ìîé áûëè îñó ùå -
ñòâëå íû èí âåñ òè öèè â 9 êîì ïà íèé íà
ñòàð òî âîé ñòà äèè. Ñðåä íèé ðàç ìåð äîëè â
êà ïè òà ëå ïî ðòôåëü íûõ êîì ïà íèé ñî ñòàâ -
ëÿë îêî ëî 30%. Óæå â òå ÷å íèå 1994—1997
ãî äîâ áûë ðå à ëè çî âàí ðÿä ïðî ìå æó òî÷ íûõ
âû õî äîâ êà ïè òà ëà.
Ïðà âè ò åëüñòâîì ÐÔ â èþëå 1997 ãîäà
áûëî ïðè íÿ òî ðå øå íèå î ñî çäà íèè Ðîñ ñèé -
ñêî ãî âåí ÷óð íî ãî ôîí äà (ÐÂÔ). Ìèí íà ó êè
ïðè ïîä äåð æêå Ìèí ôè íà è Ìè íý êî íî ìè -
êè Ðîñ ñèè â êîí öå 1997 ãîäà îðãà íè çî âà ëî
è ïðî âå ëî êîí êóðñ, èòî ãîì êî òî ðî ãî ñòà ëî
îñíî âà íèå îò å ÷åñ òâåí íîé óï ðàâ ëÿ þ ùåé
50 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
êîì ïà íèè ýòî ãî ôîí äà. Â êîí êóð ñå ïî áå -
äè ëà êî ìàí äà ðîñ ñèé ñêèõ ìå íåä æå ðîâ íà -
ó÷ íî- ïðî èç âî äñòâåí íî ãî öåí òðà «Ñî ëè -
òîí», èìåâ øàÿ ñôîð ìè ðî âàí íûé ïî ðò ôåëü
èí íî âà öè îí íûõ êîì ïà íèé ñ êîì ìåð ÷åñ êè
ïðè âëå êà òåëü íû ìè ïðî åê òà ìè. Ìå íåä æå -
ðû «Ñî ëè òî íà» ñî çäà ëè óïðàâ ëÿ þ ùóþ
êîì ïà íèþ ÐÂÔ — Îáúå äè íåí íóþ êîì ïà -
íèþ âû ñî êî ðèñ êî âî ãî èííî âà öè îí íî ãî
ôè íàí ñè ðî âà íèÿ («ÎÊ ÂÈÍÔÈÍ»).
 ñî îò âå òñòâèè ñ èäå î ëî ãè åé, ïðè íÿ òîé
Ìè íèñ òå ðñòâîì íà óêè è îá ðà çî âà íèÿ,
Ðîñ ñèé ñêèé âåí ÷óð íûé ôîíä äîë æåí ÿâ -
ëÿòü ñÿ ïàé ùè êîì âåí ÷óð íûõ ðå ãè î íàëü -
íûõ ôîí äîâ, à åãî äîëÿ â íèõ ñî ñòà âèò îêî -
ëî 10%. Ñàìà ïðàê òè êà ïàð òíå ðñòâà ãî ñó -
äà ðñòâà è ÷àñ òíûõ èí âåñ òî ðîâ â ñèñ òå ìå
âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ ïðè íÿ òà â
ñòðà íàõ ÎÝÑÐ è îðè åí òè ðî âà íà íà ðàñ -
ïðå äå ëå íèå ðèñ êîâ ìåæ äó ãî ñó äà ðñòâåí -
íûì è ÷àñ òíûì ñåê òî ðà ìè, à òàê æå íà ñòè -
ìó ëè ðî âà íèå ïðè òî êà ÷àñ òíûõ èí âåñ òè -
öèé. Îäíà êî â ïðè íÿ òîé â Ðîñ ñèè ïî ñòà -
íîâ êå ãî ñó äà ðñòâî ïðè íè ìà ëî íà ñåáÿ âñå -
ãî ëèøü 10% àê òè âîâ âåí ÷óð íûõ ðå ãè î -
íàëü íûõ ôîí äîâ, à ïðå òåí äî âà ëî íà âñå
äî õî äû ôîí äà, êàê è äðó ãèå ïàé ùè êè, òî
åñòü ãî ñó äà ðñòâî âå äåò ñåáÿ êàê îñòî ðîæ -
íûé èí âåñ òîð, ãî òî âûé ñêî ðåå ðàñ ñðå äî -
òî ÷èòü ñâîè àê òè âû, à íå ñòè ìó ëè ðî âàòü
ïðè òîê ÷àñ òíûõ èí âåñ òè öèé. Òà êàÿ ïî çè -
öèÿ ðîñ ñèé ñêèõ ïðà âè ò åëüñòâåí íûõ ñòðóê -
òóð íå îêà çà ëà ñòè ìó ëè ðó þ ùå ãî âîç äå é -
ñòâèÿ íà ÷àñ òíûõ èí âåñ òî ðîâ.
Íåñ ìîò ðÿ íà òî, ÷òî â 90-å ãîäû âåí -
÷óð íûé ðû íîê ðàç âè âàë ñÿ âÿëî, óõî äèë
îò âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ îò ðàñ ëåé â îò -
ðàñ ëè ïåð âî ãî ïå ðå äå ëà, ñàìî ïî ñåáå
ñî çäà íèå ýòî ãî ñåã ìåí òà ôè íàí ñî âî ãî
ðûí êà èìå åò âàæ íîå çíà ÷å íèå äëÿ åãî
ðàç âè òèÿ â êðàò êî- è äîë ãîñ ðî÷ íîé ïåð -
ñïåê òè âå. Çà äå ñÿòü ëåò â Ðîñ ñèè ñî çäà -
íî îêî ëî 40 âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ. Ïî äàí -
íûì Ðîñ ñèé ñêîé àñ ñî öè à öèè âåí ÷óð íî -
ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ (ÐÀ ÂÈ), çà 10 ëåò
âåí ÷óð íûå èí âåñ òî ðû âëî æè ëè áî ëåå
2,4 ìëðä. äîë. ÑØÀ â 353 ðîñ ñèé ñêèå
êîì ïà íèè. Íà ðûí êå ïðåä ñòàâ ëå íû
ôîí äû ñ êà ïè òà ëè çà öè åé îò 4 äî 400
ìëí. äîë. ÑØÀ. Ñàìè óïðàâ ëÿ þ ùèå
êîì ïà íèè çà ðå ãèñ ò ðè ðî âà íû êàê â Ðîñ -
ñèè, òàê è çà ïðåä å ëà ìè ñòðà íû. Íà ÷è -
íàÿ ñ 1999 ãîäà ïðî èñ õî äèò ïðî öåññ ðîñ -
òà äîëè íà öè î íàëü íî ãî âåí ÷óð íî ãî êà -
ïè òà ëà íà ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå. Çà ýòîò
ïå ðè îä â Ðîñ ñèè ñôîð ìè ðî âà ëèñü êî -
ìàí äû ïðî ôåñ ñè î íàëü íûõ ìå íåä æå ðîâ,
íà ÷à ëè ñî çäà âàòü ñÿ ñèñ òå ìà ïîä ãî òîâ êè
êàä ðîâ è èí ôîð ìà öè îí íàÿ èí ôðàñ ò -
ðóê òó ðà, íî âàÿ ïðåä ïðè íè ìà òå ëüñêàÿ è
âåí ÷óð íàÿ êóëü òó ðà. Îäíà êî, íå ñìîò ðÿ
íà îï ðå äå ëåí íûå ïî ëî æè òåëü íûå èç ìå -
íå íèÿ, âåí ÷óð íûé ðû íîê Ðîñ ñèè ðàç âè -
â àë ñÿ äîñòàòî÷íî ìåäëåííî. Âåí÷óðíûå
èí âåñòèöèè â ÂÂÏ â 2004 ãîäó ñîñòà âè -
ëè âñåãî 0,009%, òî åñòü ñóùåñòâåííî
ìåíüøå, ÷åì â ðàçâèâàþùèõñÿ ñòðàíàõ
è ñòðàíàõ Öåíòðàëüíîé Åâðîïû.
Íî âûé öèêë ðàç âè òèÿ âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â Ðîñ ñèè:
íî âûå âîç ìîæ íîñ òè è íî âûå ïðî áëå ìû
Çà ïî ñëåä íèå äâà-òðè ãîäà èç ìå íå íèÿ
íà ìè ðî âûõ ðûí êàõ è â ðîñ ñèé ñêîé ýêî -
íî ìè êå ïðå îá ðà çè ëè óñëî âèÿ ðàç âè òèÿ
âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà, ìî òè -
âà öèè ðàç ëè÷ íûõ ñóá ú åê òîâ âåí ÷óð íî ãî
ðûí êà è, â êî íå÷ íîì ñ÷å òå, ôàê òî ðû è
òåí äåí öèè ðàç âè òèÿ âåí ÷óð íî ãî ðûí êà.
 Ðîñ ñèè âîç íèê ëè áî ëåå áëà ãîï ðè ÿò íûå
óñëî âèÿ äëÿ ðàç âè òèÿ ýòî ãî ñåã ìåí òà ôè -
íàí ñî âî ãî ðûí êà. Ìàê ðî ý êî íî ìè ÷åñ êàÿ
è ïî ëè òè ÷åñ êàÿ ñòà áèëü íîñòü, ýêî íî ìè -
÷åñ êèé ðîñò è ðîñò öåí íà ìè ðî âîì ðûí -
êå ýíåð ãî ðå ñóð ñîâ, ïî âû øå íèå èí âåñ òè -
öè îí íî ãî ðåé òèí ãà Ðîñ ñèè — âñå ýòî
òå èç ìå íå íèÿ, êî òî ðûå ñî çäà þò íî âóþ
îñíî âó äëÿ ðàç âè òèÿ âåí ÷óð íî ãî ïðåä -
ïðè íè ìà ò åëüñòâà è âåí ÷óð íî ãî ðûí êà.
Êðî ìå òîãî, â Ðîñ ñèè óæå çà ëî æå íà
íîð ìà òèâ íî-ïðà âî âàÿ áàçà ðå ãó ëè ðî -
âà íèÿ îò íî øå íèé ìåæ äó ñóá ú åê òà ìè
âåí ÷óð íî ãî ðûí êà, ôè íàí ñî âî-êðå -
äèò íûå îðãà íè çà öèè âû øëè íà íî âóþ
òðà åê òî ðèþ ðàç âè òèÿ, ôîð ìè ðó åò ñÿ
èí ôðàñ òðóê òó ðà âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè -
íè ìà ò åëüñòâà, ìå íÿ þò ñÿ ìî òè âà öèè è
âîç ìîæ íîñ òè íà öè î íàëü íî ãî âåí ÷óð -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 51
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
íî ãî êà ïè òà ëà, àê òè âè çè ðó þò ñÿ ïî çè -
öèè ñòðóê òóð âëàñ òè.
Îòëè ÷è òåëü íîé îñî áåí íîñ òüþ íî âî ãî
ýòà ïà ÿâ ëÿ åò ñÿ óñè ëå íèå ïî çè öèé íà öè -
î íàëü íî ãî âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà. Â 2003
ãîäó î ïëà íàõ ôîð ìè ðî âà íèÿ âåí ÷óð íûõ
ôîí äîâ çà ÿ âè ëè ÞÊÎÑ, ÍÈÊîéë,
«Àëü ôà- Ãðóïï». Êîí öåðí «Òåõ íîñ íàá»
îá ðà çî âàë Âåí ÷óð íûé èí âåñ òè öè îí íûé
ôîíä ñ êà ïè òà ëîì â 10 ìèë ëè î íîâ äîë -
ëà ðîâ ÑØÀ. Â 2004 ãîäó êîð ïî ðà öèÿ
«Àâèà òåõíè÷åñêîå îá îðó äî âà íèå» âû -
ñòó ïè ëà ñ íà ìå ðå íè åì çà ðå ãèñ òðè ðî âàòü
ñî áñòâåí íûé âåí ÷óð íûé ôîíä ñ êà ïè òà -
ëîì 10 ìèë ëè î íîâ äîë ëà ðîâ. Ðå ãè î -
íàëü íûå ñòðóê òó ðû âëàñ òè òàê æå ïðî -
äåê ëà ðè ðî âà ëè ñâîè èí òå ðå ñû â ÷àñ òè
ñî çäà íèÿ ðå ãè î íàëü íûõ âåí ÷óð íûõ
ôîí äîâ, íà ïðè ìåð Ðåñ ïóá ëè êà Òà òàð -
ñòàí, Ñà ðà òîâ ñêàÿ, Íîâ ãî ðîä ñêàÿ, Íè -
æå ãî ðîä ñêàÿ îáëàñòè.
Ñòàã íà öèÿ ìè ðî âîé ýêî íî ìè êè è
ñïàä àê òèâ íîñ òè íà ôîí äî âûõ è ôè -
íàí ñî âûõ ðûí êàõ âû çâà ëè èí òå ðåñ
èíîñ òðàí íûõ èí âåñ òî ðîâ ê ðîñ ñèé ñêî -
ìó ðûí êó. Ýêî íî ìè ÷åñ êèé ðîñò â ñòðà -
íå, ïî âû øå íèå èí âåñ òè öè îí íî ãî ðåé -
òèí ãà Ðîñ ñèè è áî ëåå âû ñî êàÿ äî õîä -
íîñòü íà ðîñ ñèé ñêîì âåí ÷óð íîì ðûí -
êå, íå æå ëè íà ðûí êàõ ðàç âè âà þ ùèõ ñÿ
ñòðàí è ðûí êàõ ñòðàí ÅÑ, ïðåä îïðå äå -
ëè ëè àêòèâíîñòü èíîñ òðàí íûõ âåí ÷óð -
íûõ êàïèòàëèñòîâ.
Ïîñ ëå 2000 ãîäà ïî çè öèè èíîñ òðàí -
íî ãî âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà íà ðîñ ñèé -
ñêîì ðûí êå àê òè âè çè ðî âà ëèñü êàê îò -
íî ñè òåëü íî ðîñ òà êà ïè òà ëà, òàê è îò -
íî ñè òåëü íî åãî îðè åí òà öèè íà òåõ íî -
ëî ãè ÷åñ êèå ìà ëûå ïðåä ïðè ÿ òèÿ. Â
ýòîì êîí òåê ñòå îñî áî ìîæ íî âû äå ëèòü
ôîíä Mint Ca pital, êî òî ðûé áûë ñî -
çäàí â ìàð òå 2001 ãîäà êàê âåí ÷óð íûé
ôîíä, ñïå öè à ëè çè ðó þ ùèé ñÿ íà ÒÌÒ-
ñåê òî ðå, Ðîñ ñèé ñêèé òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèé
ôîíä (Ñàíêò-Ïå òåð áóðã), îðãà íè çî -
âàí íûé êîì ïà íè ÿ ìè «Top Technology
Limited» (Âå ëè êîá ðè òà íèÿ) è SITRA
(Ôèíëÿíäèÿ) äëÿ èí âåñ òè ðî âà íèÿ â
ðîññèéñêèå òåõíîëîãè÷åñêèå ïðåä ïðè -
ÿ òèÿ.
 2005 ãîäó Ìè íèñ òå ðñòâî ýêî íî ìè -
÷åñ êî ãî ðàç âè òèÿ è òîð ãîâ ëè (ÌÝÐÒ)
ïðî äåê ëà ðè ðî âà ëî ñî çäà íèå âåí ÷óð íûõ
ôîí äîâ ñ ãî ñó äà ðñòâåí íûì ó÷àñ òè åì.
Ìè íè ìàëü íûé óñòàâ íîé êà ïè òàë ôîí äîâ
îïðå äå ëåí â ðàç ìå ðå 200 ìèë ëè î íîâ ðóá -
ëåé, ïðè ýòîì ïðåä ïî ëà ãà åò ñÿ, ÷òî 50
ìèë ëè î íîâ ðóá ëåé âû äå ëÿ þò ñÿ èç ôå äå -
ðàëü íî ãî áþä æå òà è ñòîëü êî æå èç áþä -
æå òà ñóá ú åê òîâ ôå äå ðà öèè, íà òåð ðè òî -
ðèè êî òî ðûõ âåí ÷óð íûå ôîí äû áó äóò
ó÷ðåæ äå íû. Äëÿ òîãî, ÷òî áû ïî ëó ÷èòü òà -
êî ãî ðîäà ïîä äåð æêó îò ãî ñó äà ðñòâà, âåí -
÷óð íûå êà ïè òà ëèñ òû äîë æíû âëî æèòü íå
ìå íåå 100 ìèë ëè î íîâ ðóá ëåé. Ôîí äû áó -
äóò ñî çäà âàòü ñÿ ñðî êîì íà ñåìü ëåò, ïðè
èõ ñî çäà íèè ïðåä ïî÷ òå íèå áó äåò îò äà -
âàòü ñÿ ðå ãè î íàì ñ ñèëü íû ìè íà ó÷íû ìè
øêî ëà ìè. Â 2005 ãîäó ÌÝÐÒ ïëà íè ðó åò
ñî çäàòü 3—4 âåí ÷óð íûõ ôîí äà. Ïðè íÿ -
òûé ÌÝÐÒ ïîä õîä ìî æåò îêà çàòü ñòè ìó -
ëè ðó þ ùåå âîç äå éñòâèå íà ÷àñ òíûé êà ïè -
òàë, ïî ñêîëü êó ãî ñó äà ðñòâî â ëèöå ôå äå -
ðàëü íûõ è ðå ãè î íàëü íûõ ñòðóê òóð âëàñ òè
ãî òî âî âçÿòü íà ñåáÿ äî 50% ðèñ êîâ. Ïðè
âû õî äå èç âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ ïðå ôå ðåí -
öèè áó äóò îò äà íû íå ÷àñ òíî ìó ñåê òî ðó, à
ñóá ú åê òàì ôå äå ðà öèè, òî åñòü ïðè áûëü,
ïî ëó ÷åí íàÿ îò àê öèé ôå äå ðàëü íûõ è ðå -
ãè î íàëü íûõ ñòðóê òóð âëàñ òè, îñòà íåò ñÿ â
ðå ãè î íàõ. Òà êèì îá ðà çîì ÌÝÐÒ ïû òà åò -
ñÿ ñôîðìèðîâàòü ìîòèâàöèè ó ðå ãè î -
íàëü íûõ ñòðóêòóð âëàñòè íå òîëüêî ïî
íàïîëíåíèþ ôîíäîâ èç ðå ãè î íàëü íûõ
áþäæåòîâ, íî è ïî ñîçäàíèþ óñëîâèé äëÿ
ðàçâèòèÿ ìàëûõ ïðåä ïðè ÿ òèé, ïðî èí âåñ -
òè ðî âàí íûõ âåí ÷óð íû ìè êàïèòàëèñòàìè.
Äëÿ íî âî ãî ýòà ïà ðàç âè òèÿ õà ðàê òåð íû
íî âûå âû çî âû. Íà äè íà ìè êó ðàç âè òèÿ
âåí ÷óð íî ãî ðûí êà âî ìíî ãîì ïî âëè ÿ åò òî,
êà êî âà áó äåò ðå àê öèÿ íà ýòè âû çî âû, êàê
áó äóò ðå øàòü ñÿ ñôîð ìè ðî âàâ øè å ñÿ ïðî -
áëå ìû è íà ñêîëü êî áó äóò èñ ïîëü çî âà íû
íî âûå âîç ìîæ íîñ òè, êà êóþ ïî çè öèþ çà é -
ìóò ñòðóê òó ðû âëàñ òè. Êà êî âû æå òå êëþ -
÷å âûå ïðî áëå ìû è íî âûå âîç ìîæ íîñ òè,
êî òî ðûå áó äóò â çíà ÷è òåëü íîé ñòå ïå íè
ïðåä îïðå äå ëÿòü ðàç âè òèå âåí ÷óð íî ãî
ïðåä ïðè íè ìà ò åëü ñò âà è âåí ÷óð íî ãî ðûí êà
â Ðîñ ñèè? Àíà ëèç ýâî ëþ öèè ýòî ãî ïðî öåñ -
52 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
ñà â Ðîñ ñèè è â òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ïðî äâè íó -
òûõ ñòðà íàõ, ñòàë êè âàâ øèõ ñÿ ñ ïðî áëå ìà -
ìè, ïî äî áíû ìè ðîñ ñèé ñ êèì, ïî çâî ëèë
âû êðèñ òàë ëè çî âàòü êëþ ÷å âûå ïðî áëå ìû,
íà êî òî ðûõ ìû îñòà íî âèì ñÿ áî ëåå ïîä -
ðîá íî, îöå íè âàÿ íå òîëü êî èõ, íî è âîç -
ìîæ íîñ òè èõ ðå øå íèÿ èëè, ïî êðàé íåé
ìåðå, íèâåëèðîâàíèÿ.
Âî-ïåð âûõ, ÍÈÑ Ðîñ ñèè îñòà åò ñÿ ôðàã -
ìåí òàð íîé è ýòî ïîä àâ ëÿ åò ðàç âè òèå âåí -
÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà. Âåí ÷óð -
íûå ôîí äû íå èí òåã ðè ðî âà íû â ÍÈÑ, íå
ñôîð ìè ðî âà ëèñü ìå õà íèç ìû âçà è ìî äå é -
ñòâèÿ ñ òà êè ìè èí ñòè òó öè î íàëü íû ìè
ñòðóê òó ðà ìè ÍÈÑ, êàê òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèå
áèç íåñ-èí êó áà òî ðû, íà ó÷íûé ñåê òîð, ôè -
íàí ñî âî-êðå äèò íûå èí ñòè òó òû. Íà ñà ìîé
íà ÷àëü íîé ñòà äèè íà õî äèò ñÿ äè à ëîã ñî
ñòðóê òó ðà ìè âëàñ òè ÷å ðåç âåí ÷óð íûå ÿð -
ìàð êè è ÐÀÂÈ. Íà ñå ãî äíÿø íèé äåíü
ïðàê òè ÷åñ êè åùå íåò íè êà êèõ ìå õà íèç ìîâ
âçà è ìî äå éñòâèÿ ìåæ äó âåí ÷óð íû ìè ôîí -
äà ìè. Âåí ÷óð íûå êà ïè òà ëèñ òû îñî ç íà þò,
÷òî îò ýòî ãî ñòðà äà åò èõ áèç íåñ, âñëå äñòâèå
÷åãî çà ðîæ äà åò ñÿ äè à ëîã â ñòå íàõ ÐÀÂÈ,
íà âåí ÷óð íûõ ÿð ìàð êàõ. Ïî ý òî ìó ñàì áèç -
íåñ ñòà íî âèò ñÿ ìîù íûì äâè ãà òå ëåì èí -
òåã ðà öè îí íûõ èç ìå íå íèé. Ýòî îçíà ÷à åò,
÷òî íà ÷è íà þò ðà áî òàòü ìå õà íèç ìû ñà ìî -
îð ãà íè çà öèè.
Âî-âòî ðûõ, â Ðîñ ñèè íà öè î íàëü íûé
âåí ÷óð íûé êà ïè òàë èìå åò î÷åíü ñëà áûå
ïî çè öèè íà ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå. Èñòî ðè -
÷åñ êè âåí ÷óð íûå ôîí äû â Ðîñ ñèè, êàê
óêà çû âà ëîñü, íà ÷à ëè ñî çäà âàòü ñÿ ïî èíè -
öè à òè âå ìåæ äó íà ðîä íûõ ôè íàí ñî âûõ
îðãà íè çà öèé è ïðà âè ò åëüñòâåí íûõ ñòðóê -
òóð ÑØÀ è ñòðàí Çà ïàä íîé Åâðî ïû. Â
90-å ãîäû ôîð ìè ðó þ ùèé ñÿ íà öè î íàëü -
íûé êîð ïî ðà òèâ íûé êà ïè òàë áûë çà íÿò
ïå ðå äå ëîì ñûðü å âûõ ðûí êîâ, ôè íàí ñî -
âû ìè ñïå êó ëÿ öè ÿ ìè, à âû ñî êèå òåì ïû
èí ôëÿ öèè, ïî ëè òè ÷åñ êàÿ è ýêî íî ìè ÷åñ -
êàÿ íå ñòà áèëü íîñòü ïîä àâ ëÿ ëè ïðåä ïðè -
íè ìà òå ëüñêóþ äå ÿ òåëü íîñòü è ñî çäà âà ëè
äî ïîë íè òåëü íûå ðèñ êè. Â íà ñòî ÿ ùåå âðå -
ìÿ è óñëî âèÿ ðàç âè òèÿ, è ñî îò âå òñò âåí íî
ìî òè âà öèè êîð ïî ðà òèâ íî ãî êà ïè òà ëà ïî -
ìå íÿëèñü. Ïî ý òî ìó ïå ðåä ãî ñó äà ð ñò âîì
âñòà åò çà äà ÷à íå ïðî ñòî ïîä äåð æàòü íà öè -
î íàëü íûé âåí ÷óð íûé êà ïè òàë, à ñî ðè -
åí òè ðî âàòü åãî íà âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ -
íûé áèç íåñ. Âàæ íåé øåé çà äà ÷åé ñòà -
íî âèò ñÿ ôîð ìè ðî âà íèå ïàð òíå ðñòâà
ìåæ äó ãî ñó äà ðñòâîì è íà öè î íàëü íû ìè
âåí ÷óð íû ìè êà ïè òà ëèñ òà ìè, à òàê æå
ìåæ äó íà öè î íàëü íûì è èíîñ òðàí íûì
âåí ÷óð íûì êà ïè òà ëîì, ïî ñêîëü êó â
âåí ÷óð íîì áèç íå ñå âîï ðî ñû ñâÿ çåé è
èìèä æà íà ìåæ äó íà ðîä íîé àðå íå èã ðà -
þò îñî áóþ ðîëü. Ìå õà íèç ìû ñî çäà íèÿ
âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ ñ ãî ñó äà ðñòâåí íûì
ó÷àñ òè åì, ïðåä ëà ãà å ìûå Ìè íèñ òå ð -
ñòâîì íà óêè è îá ðà çî âà íèÿ, ôàê òè ÷åñ -
êè íå îêà çà ëè ñòè ìó ëè ðó þ ùå ãî âîç äå é -
ñòâèÿ íà ÷àñ òíûé ñåê òîð. Ñõå ìà îñíî -
âà íèÿ ôîí äîâ ñ ãî ñó äà ðñòâåí íûì ó÷àñ -
òè åì, ïðåä ëî æåí íàÿ ÌÝÐÒ, ìî æåò
îêà çàòü ñòè ìó ëè ðó þ ùåå âîç äå éñòâèå
íà ÷àñ òíûõ èí âåñ òî ðîâ, íî îíà íå óâÿ -
çà íà ñ ðàç âè òè åì òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî
áèç íå ñà, ïî ý òî ìó çäåñü èí âåñ òî ðû ñêî -
ðåå âñå ãî óéäóò â ìå íåå ðèñ êî âûå îá -
ëàñ òè. Ïîñ òîëü êó ïðåä ïî ëà ãà åò ñÿ, ÷òî â
ýòèõ ôîí äàõ àê òèâ íóþ ðîëü áó äóò èã -
ðàòü ñóá ú åê òû ôå äå ðà öèè è â ÷àñ òè íà -
ïîë íå íèÿ ôîí äîâ, è â ÷àñ òè ðàñ ïî ðÿ -
æå íèÿ äî õî äà ìè îò ðå à ëè çà öèè âåí ÷óð -
íûõ ïðî åê òîâ, òî âïîë íå âå ðî ÿò íî, ÷òî
âåí ÷óð íûå èí âåñ òè öèè ñêîí öåí òðè ðó -
þò ñÿ â îá ëàñ òÿõ, êî òî ðûå ÿâ ëÿ þò ñÿ îò -
ðàñ ëÿ ìè ñïå öè à ëè çà öèè äëÿ äàí íî ãî
ðå ãè î íà. Ïî ý òî ìó íå îá õî äèìû âçâå -
øåí íàÿ îöåí êà ýòèõ äâóõ ïîä õî äîâ è
èç ìå íå íèå àê öåí òîâ â ñòî ðî íó òåõ íî -
ëî ãè ÷åñ êî ãî áèç íå ñà.
Â-òðåòü èõ, ïðî áëå ìà îðè åí òà öèè
âåí ÷óð íî ãî áèç íå ñà íà âû ñî êî òåõ íî -
ëî ãè÷ íûå ñåê òî ðà òðå áó åò îò äåëü íî ãî
îñìûñ ëå íèÿ. Ïî îöåí êàì ÐÀÂÈ òîëü -
êî îêî ëî 5% âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé â
Ðîñ ñèè â 90-å ãîäû áûëè âëî æå íû â
òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèé áèç íåñ.  Ôèí ëÿí -
äèè, íà ïðè ìåð, äîëÿ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî
áèç íå ñà ñî ñòàâ ëÿ åò 80%, ÷òî ÿâ ëÿ åò ñÿ
ñà ìûì âû ñî êèì ïî êà çà òå ëåì äëÿ ñòðàí
ÎÝÑÐ, à â Àâñò ðà ëèè îíà íà õî äèò ñÿ íà
óðîâ íå îêî ëî 25%, îïðå äå ëÿÿ íè æíþþ
ãðà íè öó ýòî ãî ïî êà çà òå ëÿ â ñòðà íàõ
ÎÝÑÐ. Ðàç ðûâ ìåæ äó ñòðà íà ìè ÎÝÑÐ
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 53
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
ïî ýòîé ïî çè öèè îãðî ìåí, íî, åñëè
ïðî âî äèòü ïà ðàë ëå ëè ñ Ðîñ ñè åé, òî â
íåé âåí ÷óð íûå èí âåñ òè öèè â òåõ íî ëî -
ãè ÷åñ êèé áèç íåñ âû ãëÿ äÿò ìèê ðîñ êî -
ïè ÷åñ êè ìè ïî ñðàâ íå íèþ äàæå ñ òåìè
ñòðà íà ìè, êî òî ðûå çà íè ìà þò â ÎÝÑÐ
ñà ìûå íè æíèå ñòó ïåíü êè â òà áå ëå î
ðàí ãàõ. Êàê ìû óæå îò ìå ÷à ëè, ôîí äû
ÅÁÐÐ è ôîí äû, ñî çäàí íûå íà äåíü ãè
ïðà âè òåëüñòâ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ðàç âè -
òûõ ñòðàí, «óõî äÿò» îò òåõ íî ëî ãè ÷åñ -
êî ãî áèç íå ñà è ôàê òè ÷åñ êè ðà áî òà þò
íà êîí ñåð âè ðî âà íèå òåõ íî ëî ãè ÷åñ êîé
ñòðóê òó ðû ýêî íî ìè êè. Ìåæ äó òåì
ñàìà ìèñ ñèÿ âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà, â
îñî áåí íîñ òè íà ýòà ïå ïå ðå õî äà ê íî âî -
ìó ýêî íî ìè ÷åñ êî ìó è òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî -
ìó ïîðÿäêó, — ôè íàí ñî âîå îá åñ ïå ÷å -
íèå ñîçäàíèÿ è ðîñòà òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ
ôèðì â íîâûõ îáëàñòÿõ ðàç âè òèÿ íà ó -
êè è òåõíîëîãèé, êîòîðûå áó äóò ôîð -
ìè ðî âàòü òåõíîëîãè÷åñêóþ áàçó îá ùå -
ñ òâà, îñíîâàííîãî íà çíàíèÿõ.
 Ðîñ ñèè ïðî áëå ìà óñó ãóá ëÿ åò ñÿ ñëà -
áû ìè ïî çè öè ÿ ìè âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ -
íûõ îò ðàñ ëåé â ñòðóê òó ðå ýêî íî ìè êè è
ðîñ ñèé ñêî ãî ýêñ ïîð òà, óñè ëè âà þ ùèì -
ñÿ ïî òî êîì èíîñ òðàí íûõ òåõ íî ëî ãèé
íà ðîñ ñèé ñêèé ðû íîê. Êðàé íå ìàëî
ðîñ ñèé ñêèõ êîì ïà íèé, êî òî ðûå áûëè
áû çà èí òå ðå ñî âà íû â âû âå äå íèè ñî á -
ñòâåí íûõ âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ èí íî -
âà öèé íà ðû íîê, â ìî íè òî ðèí ãå íà -
ó÷íî-òåõ íè ÷åñ êèõ ïðî ðû âîâ, â èñ ïîëü -
çî âà íèè ðå çóëü òà òîâ ÍÈÎÊÐ ãî ñó äà ð -
ñòâåí íî ãî ñåê òî ðà íà óêè äëÿ ïå ðå õî äà ê
íî âî ìó ïî êî ëå íèþ ïðî èç âî äè ìîé
ïðî äóê öèè è òåõ íî ëî ãèé. Ýòî òå ìî òè -
âà öèè êîð ïî ðà òèâ íî ãî ñåê òî ðà, êî òî -
ðûå ìî ãóò áûòü ðå à ëè çî âà íû ÷å ðåç âåí -
÷óð íûå ôîí äû. Îïÿòü-òàêè çà ïî ñëåä -
íèå äâà— òðè ãîäà ñè òó à öèÿ â ñòðà íå
ïî ìå íÿ ëàñü: ñûðü å âûå ðûí êè è ðûí êè
ïåð âî ãî ïå ðå äå ëà îêà çà ëèñü ïîä å ëåí -
íû ìè, îò òîê íà öè î íàëü íî ãî êà ïè òà ëà
çà ãðà íè öû ñíè çèë ñÿ ââè äó ñòàã íà öèè
ôè íàí ñî âûõ ðûí êîâ è ýêî íî ìè êè âî
ìíî ãèõ ñòðà íàõ ìèðà è äå ïî íè ðî âàí -
íûé êà ïè òàë íà ÷àë èñ êàòü ñåáå íèøó â
ñåê òî ðàõ íà óêî åì êî ãî áèç íå ñà. Èìåí -
íî â ýòîò ìî ìåíò î÷åíü âàæ íà àê òèâ íàÿ
ïî ëè òè êà ãî ñó äà ðñòâà â ïî ëüçó âû ñî êî -
òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ÷å ðåç èí ñòè òóò
âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ. Ýòî êàê ðàç
òîò ìî ìåíò, êîã äà ìîæ íî àê òèâ íî ôîð ìè -
ðî âàòü ñòðóê òóð íûå ñäâè ãè â ïî ëüçó âû ñî -
êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî ìè êè,
èñ ïîëü çóÿ èí ñòè òóò âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè -
íè ìà ò åëüñòâà, îä íî âðå ìåí íî ëîá áè ðóÿ
èí òå ðå ñû íà öè î íàëü íî ãî ïðåä ïðè íè ìà -
òå ëÿ íà âíåø íåì ðûíêå è çàùèùàÿ
ñîáñòâåííûé ðûíîê.
Ïî ý òî ìó âàæ íåé øåé çà äà ÷åé ãî ñó äà -
ðñòâà ÿâ ëÿ åò ñÿ ñî çäà íèå ïðå ôå ðåí öèé
äëÿ âåí ÷óð íî ãî áèç íå ñà, ðà áî òà þ ùå ãî íà
ïîëå âû ñî êèõ òåõ íî ëî ãèé, è îä íî âðå -
ìåí íî ïðî âå äå íèå ñå ëåê òèâ íîé ïî ëè òè -
êè çà ùè òû âíóò ðåí íå ãî ðûí êà è ëîá áè -
ðî âà íèÿ èíòåðåñîâ ðîññèéñêèõ êîì ïà -
íèé íà âíåøíåì ðûíêå.
Â-÷åò âåð òûõ, âàæ íåé øåé ïðî áëå ìîé
ÿâ ëÿ åò ñÿ íå äîñ òà òîê èí âåñ òè öèé â ïî -
ñåâ íóþ è ñòàð òî âóþ ñòà äèè. Ýòî îá ú ÿñ -
íÿ åò ñÿ òåì, ÷òî èìåí íî íà ýòèõ ñòà äè ÿõ
ðèñ êè äëÿ ÷àñ òíûõ èí âåñ òî ðîâ ãî ðàç äî
âûøå, ÷åì íà äðó ãèõ ñòà äè ÿõ âåí ÷óð íî ãî
èí âåñ òè ðî âà íèÿ, à òàê æå òåì, ÷òî â ðàì -
êàõ ãî ñó äà ðñòâåí íîé ïî ëè òè êè ôàê òè -
÷åñ êè íå ðå à ëè çî âû âà ëèñü ìåðû ïî ñòè -
ìó ëè ðî âà íèþ ðîñ òà èí âåñ òè öèé â ïî ñåâ -
íóþ è ñòàð òî âóþ ñòà äèè êàê îò íî ñè òåëü -
íî âû äå ëå íèÿ ãî ñó äà ðñòâåí íûõ ñðåäñòâ,
òàê è îò íî ñè òåëü íî ðàç äå ëå íèÿ ðèñ êîâ ñ
÷àñ òíû ìè èí âåñ òî ðà ìè ëèáî ïî ïðåä î -
ñòàâ ëå íèþ ïðå ôå ðåí öèé äëÿ ÷àñ òíî ãî
áèç íå ñà, ðà áî òà þ ùå ãî íà ýòîì ïîëå.
Êðî ìå òîãî, íå ïðîç ðà÷ íîñòü âîï ðî ñîâ,
ñâÿ çàí íûõ ñ èñ ïîëü çî âà íè åì ðå çóëü òà òîâ
ÍÈÎÊÐ, âû ïîë íåí íûõ çà ñ÷åò ñðåäñòâ
ôå äå ðàëü íî ãî áþä æå òà, íå äîñ òà òîê ïðî -
ôåñ ñè î íà ëîâ â íà ó÷íîì ñåê òî ðå, ñïî ñîá -
íûõ ïîä ãî òî âèòü ïî íÿò íûé è ïðè âëå êà -
òåëü íûé äëÿ èí âåñ òî ðîâ áèç íåñ-ïðî åêò,
à òàê æå ïðå ññèíã èíîñ ò ðàí íûõ òåõ íî ëî -
ãèé íà ðîñ ñèé ñêîì ðûí êå íà óêî åì êîé è
âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íîé ïðî äóê öèè óñó -
ãóá ëÿ þò ñè òó à öèþ.
Îäíîâ ðå ìåí íî ñå ãî äíÿ âîç íèê ëè ïðåä -
ïî ñûë êè äëÿ àê òè âè çà öèè ïî çè öèé êîð -
ïî ðà òèâ íî ãî êà ïè òà ëà íà ïî ñåâ íîé è
54 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
ñòàð òî âîé ñòà äè ÿõ. Êîð ïî ðà òèâ íûé êà -
ïè òàë íà ÷è íà åò àäåê âàò íî îöå íè âàòü ñè -
òó à öèþ íà âåí ÷óð íîì ðûí êå. Ïî íè ìàÿ,
÷òî ìà ëûå ïðåä ïðè ÿ òèÿ åùå íå ãî òî âû
ïðè íÿòü êóëü òó ðó âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî -
âà íèÿ, êîð ïî ðà öèè óæå íà ÷è íà þò îðè åí -
òè ðî âàòü ñÿ íà ñî çäà íèå è âû ðà ùè âà íèå
êîì ïà íèé, òî åñòü íà èí âåñ òè öèè â ñòàð -
òó þ ùèå ôèð ìû. Ìè íèñ òå ðñòâî íà óêè è
îá ðà çî âà íèÿ ÐÔ â 2004 ãîäó ðàç ðà áî òà ëî
êîì ïëåêñ ìåð ïî ñî çäà íèþ ïî ñåâ íûõ
ôîí äîâ, òî åñòü ñòðóê òó ðû âëàñ òè òàê æå
àê òè âè çè ðî âà ëèñü íà ýòîì ïîëå. Ïðî èñ -
õî äÿ ùèå èç ìå íå íèÿ ïî çâî ëÿ þò ñôîð ìó -
ëè ðî âàòü ïå ðåä ñòðóê òó ðà ìè âëàñ òè çà äà -
÷ó: ñòè ìó ëè ðî âà íèÿ äå ÿ òåëü íîñ òè âåí -
÷óð íûõ êà ïè òà ëèñ òîâ íà ïî ñåâ íîé è ñòàð -
òî âîé ñòà äè ÿõ, ðàç äå ëå íèÿ ðèñ êîâ ñ ÷àñ -
òíû ìè èí âåñ òî ðà ìè è ñî çäà íèÿ ïî ñåâ íûõ
ôîí äîâ.
Â-ïÿ òûõ, íå äîñ òà òî÷ íûé ñïðîñ íà âåí -
÷óð íûé êà ïè òàë ñî ñòî ðî íû ìà ëûõ ïðåä -
ïðè ÿ òèé è ìà ëî ãî òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî áèç -
íå ñà — ýòî åùå îäíà ðîñ ñèé ñêàÿ ïðî áëå ìà.
Çà ðó áåæ íûé îïûò ïî êà çû âà åò, ÷òî âîç -
íèê íî âå íèå è ðàç âè òèå ñî âðå ìåí íî ãî âåí -
÷óð íî ãî áèç íå ñà â ðÿäå ñòðàí, â òîì ÷èñ ëå â
ÑØÀ è ñòðà íàõ ÅÑ, ñòà ëè âîç ìîæ íû ìè
ïðå æäå âñå ãî áëà ãî äà ðÿ âîñ òðå áî âàí íîñ òè
âû ñî êî ðèñ êî âî ãî êà ïè òà ëà, èíè öè è ðî -
âàííîé ìà ëû ìè è ñðåä íè ìè êîì ïà íè ÿ ìè
â âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðàõ ýêî íî -
ìè êè. Â Ðîñ ñèè ñàì ñåê òîð ìà ëî ãî òåõ íî -
ëî ãè ÷åñ êî ãî áèç íå ñà íà õî äèò ñÿ â çà ðî äû -
øå âîì ñî ñòî ÿ íèè, íå äîñ òà òî÷ íû ìåðû ïî
ïîä äåð æêå ìà ëîãî òåõ íî ëî ãè ÷åñ êîãî áèç -
íå ñà ãî ñó äàð ñòâîì, ïðàê òè ÷åñ êè íå ñôîð -
ìè ðî âàí êîì ïëåêñ ãî ñó äà ðñòâåí íûõ ìåð
ïî ïîä äåð æêå spin- off êîì ïà íèé. Â ýòîì
êîí òåê ñòå êëþ ÷å âîé çà äà ÷åé ãî ñó äà ð ñòâà
ÿâ ëÿ åò ñÿ ïîä äåð æêà ñî çäà íèÿ ìà ëûõ ïðåä -
ïðè ÿ òèé â âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðàõ
ýêî íî ìè êè ïó òåì îá åñ ïå ÷å íèÿ äîñ òó ïà
ìà ëûõ ïðåä ïðè ÿ òèé ê ôè íàí ñî âûì ðå ñóð -
ñàì íà ñòàð òî âîé ñòà äèè è îðãà íè çà öèè
ñïå öè à ëè çè ðî âàí íûõ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ
áèç íåñ- èí êó áà òî ðîâ ïîä äåð æêè spin-off
êîì ïà íèé.
Â-øåñ òûõ, áèç íåñ-ýòè êà è êîð ïî ðà òèâ -
íàÿ ýòè êà, óòâåð äèâ øà ÿ ñÿ â 90-å ãîäû,
ïðàê òè ÷åñ êè îò òîð ãà þò ïðè íöè ïû ïðî -
çðà÷ íîñ òè, äî âå ðèÿ, ïàð òíå ðñòâà, êî òî -
ðûå ÿâ ëÿ þò ñÿ íå îá õî äè ìû ìè êîì ïî -
íåí òà ìè âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò å ëü -
ñòâà. Ñ îä íîé ñòî ðî íû, ìà ëûå ïðåä ïðè -
ÿ òèÿ íå äî î öå íè âà þò âåí ÷óð íûé êà ïè -
òàë, à ñ äðó ãîé ñòî ðî íû, îíè íå ãî òî âû
ïðè íÿòü âåí ÷óð íûå ïðà âè ëà èãðû. Ýòî
òîð ìî çèò ðàç âè òèå âåí ÷óð íî ãî ïðåä -
ïðè íè ìà ò åëü ñòâà è âåí ÷óð íî ãî ðûí êà.
Îäíîâ ðå ìåí íî â Ðîñ ñèè óæå âîç íè êà þò
óñëî âèÿ äëÿ èç ìå íå íèÿ ñè òó à öèè. Ñîç -
äà íû íå ïðà âè ò åëü ñòâåí íûå îðãà íè çà -
öèè â ëèöå ÐÀÂÈ, êî òî ðûå â ïàð òíå -
ðñòâå ñî ñòðóê òó ðà ìè âëàñ òè è íà è áî ëåå
ïðî äâè íó òîé ÷àñ òüþ áèç íåñ-ñî îá ùåñ -
òâà ñïî ñîá íû ïî ñòå ïåí íî ôîð ìè ðî âàòü
ïî çè òèâ íûé èìèäæ âåí ÷óð íî ãî ïðåä -
ïðè íè ìà ò åëüñòâà, òàê æå êàê è íî âóþ
ìî äåëü êîð ïî ðà òèâ íîé è áèç íåñ- ýòè êè.
Áî ëåå òîãî, ãëî áà ëè çà öèÿ ýêî íî ìè êè è
âû õîä ðîñ ñèé ñêèõ êîð ïî ðà öèé íà ìè -
ðî âîé ðû íîê òðå áó þò îò íèõ èç ìå íå íèÿ
ýòè ÷åñ êèõ íîðì, ïðî çðà÷ íîñ òè êîì ïà -
íèé è, ñëå äî âà òåëü íî, èã ðà þò íà ðóêó
âåí ÷óð íî ìó ïðåä ïðè íè ìà ò åëü ñòâó.
Â-ñåäü ìûõ, íèç êèé óðî âåíü ðàç âè -
òèÿ èí ôîð ìà öè îí íîé èí ôðàñ òðóê òó -
ðû ÿâ ëÿ åò ñÿ åùå îäíèì áàðü å ðîì. Ýòî
ïðè âî äèò ê çíà ÷è òåëü íûì òðóä íîñ òÿì
ñ ïî èñ êîì ïðåä ïðè ÿ òèé-ðå öè ïè åí òîâ
è èí íî âà öè îí íûõ ïðî åê òîâ ïîä âåí -
÷óð íûå èí âåñ òè öèè. Ðîñ ñèè íó æåí
ðàç âè òûé êîì ïëåê ñíûé èí ôîð ìà öè -
îí íûé ðå ñóðñ, îá åñ ïå ÷è âà þ ùèé ñâÿçè
âñåõ ýëåìåíòîâ âåí ÷óð íîé ñèñòåìû.
Â-âîñ ü ìûõ, â Ðîñ ñèè óæå ñî çäà íà íîð -
ìà òèâ íî-ïðà âî âàÿ áàçà ðå ãó ëè ðî âà íèÿ
âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà è
âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé, êî òî ðàÿ âêëþ -
÷à åò Ãðàæ äàí ñêèé êî äåêñ ÐÔ, ôå äå -
ðàëü íûå çà êî íû «Îá èí âåñ òè öè îí íîé
äå ÿ òåëü íîñ òè â Ðîñ ñèé ñêîé Ôå äå ðà öèè,
îñó ùå ñòâëÿ å ìîé â ôîð ìå êà ïè òàëü íûõ
âëî æå íèé», «Î êîí êó ðåí öèè è îãðà íè -
÷å íèè ìî íî ïî ëèñ òè ÷åñ êîé äå ÿ òåëü íîñ -
òè íà òî âàð íûõ ðûí êàõ», «Îá èí âåñ òè -
öè îí íûõ ôîí äàõ» è ðÿä äðó ãèõ íîð ìà -
òèâ íî-ïðà âî âûõ àê òîâ. Ïî ëî æå íè åì î
ñî ñòà âå è ñòðóê òó ðå àê òè âîâ àê öè î íåð -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 55
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
íûõ èí âåñ òè öè îí íûõ ôîí äîâ è àê òè âîâ
ïà å âûõ èí âåñ òè öè îí íûõ ôîí äîâ çà êî -
íî äà òåëü íî çà êðåï ëå íî ñî çäà íèå ôîí -
äîâ âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé, êî òî ðûå
îò íî ñÿò ñÿ ê çà êðû òûì ïà å âûì èí âåñ òè -
öè îí íûì ôîí äàì è ðå ãó ëè ðó þò ñÿ ïðè -
íÿ òûì ôå äå ðàëü íûì çà êî íîì «Îá èí -
âåñ òè öè îí íûõ ôîí äàõ».
Îöå íè âàÿ íîð ìà òèâ íî-ïðà âî âóþ áàçó,
ïðå æäå âñå ãî íóæ íî îò ìå òèòü, ÷òî â ðîñ -
ñèé ñêîì çà êî íî äà ò åëüñòâå íå çà êðåï ëå -
íî, êà êî ãî ðîäà èí âåñ òè öèè îò íî ñÿò ñÿ ê
âåí ÷óð íûì. Êðî ìå òîãî, â ðîñ ñèé ñêîé
ñòà òèñ òè êå íå îïðå äå ëå íî, êà êèå ñåê òî ðà
ýêî íî ìè êè, êà êèå âèäû äå ÿ òåëü íîñ òè
ñëå äó åò îò íî ñèòü ê âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ -
íûì. Ïî ý òî ìó ãî ñó äà ðñòâåí íîå ðå ãó ëè -
ðî âà íèå âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè öèé â ïî ëüçó
âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî -
ìè êè è ðàí íèõ ñòà äèé èí âåñ òè ðî âà íèÿ
(ïî ñåâ íîé è ñòàð òî âîé) â ðàì êàõ äå é -
ñòâó þ ùå ãî çà êî íî äà ò åëüñòâà ïðåä ñòàâ -
ëÿ åò ñÿ íå âîç ìîæ íûì.
Ïî æà ëóé, ãëàâ íûì íå äîñ òàò êîì ïðè -
íÿ òî ãî çà êî íî äà ò åëüñòâà ñ ïî çè öèé
âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ ÿâ ëÿ åò ñÿ
òî, ÷òî ôàê òè ÷åñ êè çà êîí «Îá èí âåñ -
òè öè îí íûõ ôîí äàõ» ïðåä îñòàâ ëÿ åò
ïðå ôå ðåí öèè ëþ áî ìó ðîäó äîë ãîñ ðî÷ -
íûõ èí âåñ òè öèé, âêëþ ÷àÿ, íà ïðè ìåð,
èí âåñ òè öèè â íå äâè æè ìîñòü. Òà êî ãî
ðîäà ïðå ôå ðåí öèè (ïðå æäå âñå ãî ýòî
îò íî ñèò ñÿ ê ðå èí âåñ òè ðî âà íèþ) íè êî -
èì îá ðà çîì íå ñî îò íî ñÿò ñÿ ñ ãî ñó äà -
ðñòâåí íû ìè ïðè îðè òå òà ìè. Â ýòîì
ñëó ÷àå ìå íåå ðèñ êî âûå èí âåñ òè öèè, â
÷àñ òíîñ òè èí âåñ òè öèè â íå äâè æè -
ìîñòü, áó äóò îò òÿ ãè âàòü ôè íàí ñî âûå
ðå ñóð ñû îò èí âåñ òè öèé ñ âû ñî êèì
óðîâ íåì ðèñ êà, à èìåí íî, âåí ÷óð íûõ.
Ñòîëü ñó ùåñ òâåí íûå ïðå ôå ðåí öèè,
êî òî ðûå äàåò çà êîí «Îá èí âåñ òè öè îí -
íûõ ôîí äàõ», ïðåä îñòàâ ëÿ þò ñÿ â ñòðà -
íàõ ÎÝÑÐ òîëü êî äëÿ èí âåñ òè öèé â âû -
ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûå ñåê òî ðà è â ïðåä ïðè -
ÿ òèÿ íà ñòàð òî âîé è ïî ñåâ íîé ñòà äè ÿõ.
Òà êèì îá ðà çîì, ãî ñó äà ðñòâî ôàê òè ÷åñ êè
ñàìî ëè øà åò ñåáÿ ðå àëü íûõ ðû ÷à ãîâ äëÿ
ñòè ìó ëè ðî âà íèÿ ñòðóê òóð íî-òåõ íî ëî ãè -
÷åñ êèõ ñäâè ãîâ â ñòî ðî íó âû ñî êî òåõ íî -
ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî ìè êè ñ èñ ïîëü -
çî âà íè åì èí ñòè òó òà âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè -
ðî âà íèÿ è íå èìå åò íè êà êèõ ðû ÷à ãîâ
óïðàâ ëå íèÿ ñà ìè ìè âåí ÷óð íû ìè èí âåñ -
òè öè ÿ ìè.
Â-äå âÿ òûõ, ñ êàæ äûì ãî äîì â ÍÈÑ
Ðîñ ñèè â öå ëîì è â âåí ÷óð íîì ïðåä ïðè -
íè ìà ò åëüñòâå â ÷àñ òíîñ òè âñå îñò ðåå
âñòà åò ïðî áëå ìà ôîð ìè ðî âà íèÿ ÷å ëî âå -
÷åñ êî ãî êà ïè òà ëà, ñïî ñîá íî ãî ðà áî òàòü â
ãëî áà ëè çè ðó þ ùåé ñÿ ýêî íî ìè êå. Äëÿ
âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà, ðà áî òà þ ùå ãî â
ñôå ðå âû ñî êèõ òåõ íî ëî ãèé, ýòà ïðî áëå ìà
ñòî èò ãî ðàç äî îñòðåå, ÷åì â äðó ãèõ ñôå -
ðàõ äå ÿ òåëü íîñ òè, ïî ñêîëü êó äëÿ âû ñî êî -
òåõ íî ëî ãè÷ íîé ïðî äóê öèè åì êîñ òè íà -
öè î íàëü íî ãî ðûí êà íå äîñ òà òî÷ íî è, ïðå -
æäå ÷åì íà ÷àòü áèç íåñ, íå îá õî äè ìî îöå -
íèòü íè øó ìè ðî âî ãî ðûí êà, êàê íà íåå
âû é òè, êàê íà íåé óäåð æàòü ñÿ, êà êèå
óãðî çû äëÿ íåå ìî ãóò âîç íèê íóòü â ñëó ÷àå
íà ó÷íûõ ïðî ðû âîâ â ñìåæ íûõ îá ëàñ òÿõ.
Ïî ý òî ìó ìå íåä æå ðû â âåí ÷óð íîì áèç íå -
ñå äîë æíû íå òîëü êî èìåòü ñî îò âå òñòâó -
þ ùóþ ïîä ãî òîâ êó, íî è ïî ñòî ÿí íî íà ðà -
ùè âàòü ñâîé ïðî ôåñ ñè î íàëü íûé óðî âåíü
â ñî îò âå òñòâèè ñ áûñ òðî ìå íÿ þ ùè ìè ñÿ
òðå áî âà íè ÿ ìè ê êâà ëè ôè êà öèè. Òà êèì
îá ðà çîì, íå îá õî äè ìû ïå ðå õîä ê íå ïðå -
ðûâ íî ìó îá ðà çî âà íèþ è ôîð ìè ðî âà íèå
èí ôîð ìà öè îí íîé ñðå äû â ÍÈÑ, îá åñ ïå -
÷è âà þ ùåé ïå ðå õîä ê ñèñ òå ìå íå ïðå ðûâ -
íî ãî îá ó÷å íèÿ äëÿ êàæ äî ãî èí äè âè äó -
óìà, êàæ äîé îò äåëü íîé êîì ïà íèè, êàæ -
äî ãî âåí ÷óð íî ãî ôîí äà, äëÿ îðãà íè çó þ -
ùèõ ñÿ ñå òåé.
Ñòðà òå ãèÿ ðàç âè òèÿ è ìå õà íèç ìû ãî ñó äà ðñòâåí íîé ïîä äåð æêè
âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà
Âîç íèê øèé áà ëàíñ ïðî áëåì è íî âûõ
âîçìîæíîñ òåé â ðàç âè òèè âåí ÷óð íî ãî
ïðåä ïðèíè ìà ò åëüñòâà è âåí ÷óð íî ãî
ðûí êà ïî çâî ëÿ åò âû é òè íà ñòðà òå ãè ÷åñ -
êèå íà ïðàâ ëå íèÿ ðàç âè òèÿ âåí ÷óð íî ãî
ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â Ðîñ ñèè, ê êî òî -
ðûì ìû îò íî ñèì óñè ëå íèå ïî çè öèé ðîñ -
ñèé ñêî ãî âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà, ïàð òíå -
56 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
ðñò âà íà öè î íàëü íî ãî è èíîñ òðàí íî ãî êà -
ïè òà ëà ñ öåëüþ ïðè îá ðå òå íèÿ îïû òà è ñâÿ -
çåé äëÿ ðà áî òû â óñëî âè ÿõ ãëî áà ëè çà öèè
ìè ðî âî ãî ðûí êà, ïàð òíå ðñòâà ìåæ äó ãî ñó -
äà ðñòâîì è íà öè î íàëü íûì êîð ïî ðà òèâ -
íûì ñåê òî ðîì, ñî çäà íèå ïðå ôå ðåí öèé äëÿ
âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðîâ ýêî íî ìè -
êè è èí âåñ òî ðîâ, ðà áî òà þ ùèõ íà ïî ñåâ íîé
è ñòàð òî âîé ñòà äè ÿõ, âñòðà è âà íèå âåí ÷óð -
íûõ ñòðóê òóð â ÍÈÑ è ôîð ìè ðî âà íèå ÷å -
ëî âå ÷åñ êî ãî êà ïè òà ëà.
Äëÿ ïîä äåð æêè ñòðà òå ãè ÷åñ êèõ íà ïðàâ -
ëå íèé íå îá õî äèì êîì ïëåêñ âçà è ìî ó âÿ -
çàí íûõ ïåð âî î ÷å ðåä íûõ ìåð, êî òî ðûå ïî -
çâî ëè ëè áû ñíÿòü ñî çäàâ øè å ñÿ áàðü å ðû,
ïðî áëå ìû ðûí êà è ñèñ òåì íûå ïðî áå ëû â
ÍÈÑ è òà êèì îá ðà çîì ñôîð ìè ðî âàòü êà -
÷åñ òâåí íî íî âûå óñëî âèÿ äëÿ ðàç âè òèÿ
âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà è âåí -
÷óð íî ãî ðûí êà. Ïðè ðàç ðà áîò êå ìåð ïî ðå -
ãó ëè ðî âà íèþ âåí ÷óð íî ãî ðûí êà ñëå äó åò
èñ õî äèòü èç òîãî, ÷òî ðû íîê äîë æåí áûòü
ñáà ëàí ñè ðî âàí íûì. Ïîñ êîëü êó â Ðîñ ñèè
íà ñå ãî äíÿø íèé äåíü ïðå æäå âñå ãî íå äî -
ñòà òî ÷åí ñïðîñ íà âåí ÷óð íûé êà ïè òàë,
ìåðû ïî ðå ãó ëè ðî âà íèþ ðûí êà äîë æíû
áûòü îðè åí òè ðî âà íû íå òîëü êî íà ñòè ìó -
ëè ðî âà íèå ïðåä ëî æå íèÿ âåí ÷óð íî ãî êà -
ïè òà ëà, íî è íà ñòè ìó ëè ðî âà íèå ñïðî ñà. Â
íà ñòî ÿ ùåå âðå ìÿ è ÌÝÐÒ, è Ìè íèñ òå -
ðñòâî íà óêè è îá ðà çî âà íèÿ îðè åí òè ðó þò -
ñÿ â îñ íîâ íîì íà óâå ëè ÷å íèå ïðåä ëî æå íèÿ
âåí÷óðíîãî êàïèòàëà.
Ñòè ìó ëè ðî âà íèå ñïðî ñà íà âåí ÷óð íûé
êà ïè òàë â âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ íûõ ñåê òî ðàõ
âîç ìîæ íî ïó òåì ïðåä îñòàâ ëå íèÿ ïðå ôå -
ðåí öèé äëÿ ýòèõ ñåê òî ðîâ â ÷àñ òè äîñ òó ïà
ñòàð òó þ ùèõ ôèðì ê ôè íàí ñî âî- êðå äèò -
íûì ðå ñóð ñàì, ïðå ä îñòàâ ëå íèÿ ññóä äëÿ
ñòàð òó þ ùèõ ïðåä ïðè ÿ òèé èç Ôîí äà ðàç -
âè òèÿ ìà ëûõ ïðåä ïðè ÿ òèé â íà ó÷íî-òåõ -
íè ÷åñ êîé ñôå ðå, à òàê æå ïó òåì ñî çäà íèÿ
ñïå öè à ëè çè ðî âàí íûõ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèõ
áèç íåñ-èí êó áà òî ðîâ. Ïðå ôå ðåí öèè ïî
äîñ òó ïó ñòàð òó þ ùèõ ôèðì ê ôè íàí ñî -
âî-êðå äèò íûì ðå ñóð ñàì ïî çâî ëÿò íà ðà -
ùè âàòü ìàñ ñó ìà ëûõ âû ñî êî òåõ íî ëî ãè÷ -
íûõ êîì ïà íèé, è ïî òåí öè àëü íî ýòî ìî -
æåò ðàñ øè ðèòü ñïðîñ. Èí ñòè òóò òåõ íî ëî -
ãè ÷åñ êèõ áèç íåñ-èí êó áà òî ðîâ òàê æå ìî -
æåò áûòü èñ ïîëü çî âàí äëÿ ñòè ìó ëè ðî -
âà íèÿ ñïðî ñà íà âåí ÷óð íûé êà ïè òàë.
Òåõ íî ëî ãè ÷åñ êèå áèç íåñ- èí êó áà òî ðû
ñíè æà þò ðèñ êè äëÿ âåí ÷óð íûõ êà ïè òà -
ëèñ òîâ â òîì ñëó ÷àå, åñëè ïðî èí âåñ òè -
ðî âàí íàÿ êîì ïà íèÿ ðà áî òà åò â ñòå íàõ
èí êó áà òî ðà. Îíè ôîð ìè ðó þò ìîñò
ìåæ äó âåí ÷óð íûì êà ïè òà ëîì è ìà ëûì
áèç íå ñîì, òî åñòü ìåæ äó ñïðî ñîì è
ïðåä ëî æå íè åì. Íî áèç íåñ-èí êó áà òî ðû
ìî ãóò âíåñ òè è áî ëåå âå ñî ìûé âêëàä â
ðàç âè òèå âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà, åñëè
ñôîð ìè ðî âà ëàñü óíèÿ ìåæ äó èí êó áà òî -
ðîì è âåí ÷óð íûì ôîí äîì. Ïåð âûì øà -
ãîì íà ïóòè åå ôîð ìè ðî âà íèÿ ÿâ ëÿ åò ñÿ
âêëþ ÷å íèå ìå íåä æå ðîâ ôîí äà â ïî ïå -
÷è òå ëüñêèé ñî âåò èí êó áà òî ðà.  ýòîì
ñëó ÷àå ó ôîí äà ïî ÿâ ëÿ åò ñÿ âîç ìîæ -
íîñòü ïðî âî äèòü ñâî å ãî ðîäà ìî íè òî -
ðèíã êîì ïà íèé, êî òî ðûå óæå ðà áî òà þò
â èí êó áà òî ðå èëè áó äóò ïðè íÿ òû â
íåãî, ïî ÿâ ëÿ åò ñÿ ïðà âî ãî ëî ñà ïðè ïðè -
íÿ òèè íî âûõ êîì ïà íèé â åãî ñòå íû.
Èíêó áà òîð — ýòî ñâî å ãî ðîäà ïëî ùàä êà
äëÿ ôîð ìè ðî âà íèÿ ïàð òíåð ñêèõ îò íî -
øå íèé ìåæ äó âåí ÷óð íû ìè êà ïè òà ëèñ -
òà ìè è êîì ïà íè ÿ ìè — ïî òåí öè àëü íû -
ìè ïî òðå áè òå ëÿ ìè âåí ÷óð íûõ èí âåñ òè -
öèé, ÷òî òàê æå ÿâ ëÿ åò ñÿ ïðåä ïî ñûë êîé
óâå ëè ÷å íèÿ ñïðî ñà. Åñëè æå èí êó áà òîð
àô ôè ëè ðî âàí ñ íà ó÷ íîé îðãà íè çà öè åé
è ïðî âî äèò ìî íè òî ðèíã ïðî åê òîâ è ïî -
òåí öè àëü íûõ spin-off êîì ïà íèé, òî åãî
öåí íîñòü ðåç êî âîç ðàñ òà åò â ãëà çàõ âåí -
÷óð íûõ êà ïè òà ëèñ òîâ è èí êó áà òî ðû
ìî ãóò ñòàòü íà ä åæ íû ìè ñòðóê òó ðà ìè,
êî òî ðûå ãî òî âÿò êëè åí òîâ äëÿ âåí ÷óð -
íûõ êà ïè òà ëèñ òîâ.
Óâå ëè ÷èòü ïðåä ëî æå íèå âåí ÷óð íî ãî
êà ïè òà ëà ìîæ íî òàê æå ïó òåì êîì áè íè -
ðî âà íèÿ ðÿäà ìåð. Ïðåæ äå âñå ãî ñòðà òå -
ãè ÷åñ êèì íà ïðàâ ëå íè åì ÿâ ëÿ åò ñÿ óê -
ðåï ëå íèå ïàð òíå ðñòâà ìåæ äó ãî ñó äà ðñò -
âåí íûì è ÷àñ òíûì ñåê òî ðà ìè è ó÷ðåæ -
äå íèå âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ ñ ãî ñó äà ðñò -
âåí íûì ó÷àñ òè åì. Äëÿ òîãî, ÷òî áû èç -
ìå íèòü ñè òó à öèþ ñ íà ïîë íÿ å ìîñ òüþ
âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ ñ ãî ñó äà ðñòâåí íûì
ó÷àñ òè åì, Ìè íèñ òå ðñòâó íà óêè è îá ðà -
çî âà íèÿ ÐÔ íå îá õî äè ìî:
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 57
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
à) ïîä íÿòü äîëþ ãî ñó äà ðñòâà äî 30%
(ïî Ïî ëî æå íèþ î ñî ñòà âå è ñòðóê òó ðå
àê òè âîâ àê öè î íåð íûõ èí âåñ òè öè îí -
íûõ ôîí äîâ è àê òè âîâ ïà å âûõ èí âåñ -
òè öè îí íûõ ôîí äîâ äîëÿ ôå äå ðàëü íûõ
ñòðóê òóð âëàñòè äîëæíà íå ïðåâûøàòü
35%);
á) îïðå äå ëèòü äëÿ ãî ñó äà ðñòâà ïðà âî
ïî ñëåä íåé ðóêè ïðè âû õî äå èç ôîí äà.
Ïðè òà êîé ïî ñòà íîâ êå â ñëó ÷àå, åñëè
ôîíä îêà æåò ñÿ íå ñòîëü óñïåø íûì,
îñíîâ íîå áðå ìÿ ïî òåðü è/ èëè íå äî ïî -
ëó ÷åí íîé ïðè áû ëè áåðåò íà ñåáÿ
ãîñóäàðñòâî;
â) çà êî íî äà òåëü íî çà êðå ïèòü, ÷òî ãî -
ñó äà ðñòâî óñòó ïà åò ñâîþ äîëþ ïðè áû -
ëè ÷àñ òíûì âêëàä ÷è êàì ïðè âû õî äå èç
ôîí äà, à âîç âðà ùà åò â ôîíä ëèøü ïåð -
âî íà ÷àëü íóþ ñòî è ìîñòü ñâî å ãî âêëà äà
äëÿ ïî ñëå äó þ ùå ãî ðå ôè íàí ñè ðî âà íèÿ.
Òî åñòü ãî ñó äà ðñòâî ðàç äå ëÿ åò ðèñ êè ñ
÷àñ òíû ìè âêëàä ÷è êà ìè, íî óñòóïàåò
ñâîè äîõîäû (îïûò Èçðàèëÿ).
Ïðè ñî çäà íèè ôîí äîâ ñ ãî ñó äà -
ðñòâåí íûì ó÷àñ òè åì âàæ íî ïðî äó ìàòü
âîï ðî ñû èõ òåð ðè òî ðè àëü íî ãî ðàç ìå -
ùå íèÿ. Äëÿ âåí ÷óð íûõ êà ïè òà ëèñ òîâ,
ðà áî òà þ ùèõ íà ïîëå òåõ íî ëî ãè ÷åñ êî ãî
áèç íå ñà, âàæ íà óíèÿ ïðå æäå âñå ãî ñ
íà óêîé. Îäíîâ ðå ìåí íî ñëå äó åò ó÷è òû -
âàòü èí âåñ òè öè îí íûé êëèìàò â
ðåãèîíå è ïîçèöèè êîðïîðàòèâíîãî
êàïèòàëà.
 íà ñòî ÿ ùåå âðå ìÿ ïðî áëå ìà ôîð -
ìè ðî âà íèÿ êëàñ òå ðîâ òîëü êî îñìûñ ëè -
âà åò ñÿ ñòðóê òó ðà ìè âëàñ òè. Åñëè èí -
òåã ðè ðî âàòü âåí ÷óð íûå ôîí äû â êëàñ -
òå ðû, ýòî îêà æåò ñâîå âîç äå éñòâèå è íà
ñïðîñ, è íà ïðåä ëî æå íèå âåí ÷óð íî ãî
êà ïè òà ëà, à òàê æå ïîâëèÿåò íà ðàç âè -
òèå ñàìèõ êëàñòåðîâ.
Âåí ÷óð íûé áèç íåñ î÷åíü ÷ó âñòâè òå -
ëåí ê òîìó, êàê ðå ãó ëè ðó þò ñÿ ïðà âà íà
îá ú åê òû èí òåë ëåê òó àëü íîé ñî áñòâåí -
íîñ òè. Ïî ý òî ìó äëÿ ðàñ øè ðå íèÿ ïðåä -
ëî æå íèÿ âåí ÷óð íî ãî êà ïè òà ëà íà ðîñ -
ñèé ñêîì ðûí êå íå îá õî äè ìî ñî çäà íèå
äëÿ ðîñ ñèé ñêèõ èí âåñ òî ðîâ áëà ãîï ðè -
ÿò íî ãî ðå æè ìà ïî ÷àñ òè ïðàâ íà îá ú -
åê òû èí òåë ëåê òó àëü íîé ñî áñòâåí íîñ -
òè, âû ïîë íåí íûõ çà ñ÷åò ñðåäñòâ ôå äå -
ðàëü íî ãî áþä æå òà. Ñíÿ òèå ïðà âî âûõ
áàðü å ðîâ è ñî âåð øå íñòâî âà íèå ðîñ ñèé -
ñêî ãî çà êî íî äà ò åëüñòâà, âîñ ñòà íîâ ëå íèå
äî âå ðèÿ ê ðîñ ñèé ñêèì êîð ïî ðà òèâ íûì
öåí íûì áó ìà ãàì, êî òî ðûå ñëó æàò ïðåä -
ïî ñûë êîé àê òè âè çà öèè ïî çè öèé ðîñ ñèé -
ñêèõ áèç íåñ-àí ãå ëîâ, ðàñ øè ðå íèå ñåòè
ïî ñåâ íûõ ôîí äîâ è öåí òðîâ òðàíñ ôåð òà
òåõíîëîãèé (ÖÒÒ) è ôîðìèðîâàíèå óíèè
ìåæäó âåí÷óðíûìè ôîíäàìè è ÖÒÒ
òàêæå ÿâëÿþòñÿ âàæíûì óñëîâèåì ðîñòà
ïðåäëîæåíèé âåí÷óðíîãî êàïèòàëà.
Ðàç âè òèå âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëü -
ñòâà, ñèñ òå ìû âåí ÷óð íî ãî èí âåñ òè ðî âà íèÿ
è âåí ÷óð íî ãî ðûí êà â çíà ÷è òåëü íîé ñòå ïå -
íè çà âè ñèò îò òîãî, êàê âñòðî å íû èí ñòè òó -
òû âåí ÷óð íî ãî ïðåä ïðè íè ìà ò åëüñòâà â
ÍÈÑ, êà êèå ìå õà íèç ìû âçà è ìî äå éñòâèÿ ñ
äðó ãè ìè èí ñòè òó öè î íàëü íû ìè ñòðóê òó ðà -
ìè ÍÈÑ ðå à ëè çî âà ëèñü è êàê îíè ðà áî òà -
þò. Ìû óæå î÷åð òè ëè íå îá õî äè ìîñòü âçà -
è ìî äå éñòâèÿ ñ òåõ íî ëî ãè ÷åñ êè ìè èí êó áà -
òî ðà ìè, íà ó÷íûì ñåê òî ðîì, ÖÒÒ è ïî ñåâ -
íû ìè ôîí äà ìè. Åùå îä íîé âàæ íîé ñòðóê -
òó ðîé â êîí òåê ñòå ðàç âè òèÿ âåí ÷óð íî ãî
áèç íå ñà ÿâ ëÿ þò ñÿ êðå äèò íî- ôè íàí ñî âûå
îðãà íè çà öèè. Â ñî îò âå ò ñòâèè ñ ðîñ ñèé -
ñêèì çà êî íî äà ò åëü ñòâîì áàí êè íå ìî ãóò
áûòü ïàé ùè êà ìè âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ, íî
îíè ìî ãóò áûòü àê òèâ íû ìè èã ðî êà ìè, îáåñ -
ïå÷è âà þ ùè ìè âû õîä èç âåí ÷óð íûõ ôîí -
äîâ. Äåëî â òîì, ÷òî âåí ÷óð íûå êà ïè òà ëèñ -
òû ïðî ñìàò ðè âà þò âîç ìîæ íûå âà ðè àí òû
âû õî äà èç ôîí äîâ íà ýòà ïå èõ ñî çäà íèÿ.
Ôîí äî âûé ðû íîê äëÿ îä íèõ êîì ïà íèé íå
ÿâ ëÿ åò ñÿ íà è ëó÷ øèì ñïî ñî áîì âû õî äà èç
âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ, äëÿ äðó ãèõ ýòîò ñïî ñîá
âû õî äà ÿâ ëÿ åò ñÿ ïðî ñòî íå ýô ôåê òèâ íûì.
Èìåí íî ïî ý òî ìó äàæå â ñòðà íàõ ñ ðàç âè -
òûì ôîí äî âûì ðûí êîì äî ìè íè ðó þò òà -
êèå ôîð ìû âû õî äà èç âåí ÷óð íûõ ôîí äîâ,
êàê ïðî äà æà àê öèé ñòðà òå ãè ÷åñ êî ìó èí -
âåñ òî ðó ëèáî ìå íåä æå ðàì êîì ïà íèé. Äëÿ
òîãî, ÷òî áû ðå à ëè çî âàòü ýòè ôîð ìû âû õî -
äà, áàí êîâ ñêèé ñåê òîð ïðåä îñòàâ ëÿ åò äîë -
ãîñ ðî÷ íûå ññó äû ìå íåä æå ðàì êîì ïà íèè.
 Ðîñ ñèè ïîêà ÷òî ïî ëó ÷èòü äîë ãîñ ðî÷ íûå
ññó äû â áàí êîâ ñêîì ñåê òî ðå ïðàê òè ÷åñ êè
íå âîç ìîæ íî. Ïî ý òî ìó çäåñü íå îá õî äè ìî
58 Science and Science of Science, 2006, ¹ 2
Í.Â. Ãà ïî íåí êî
ãî ñó äà ðñòâåí íîå âìå øà ò åëü ñòâî ïó òåì,
íà ïðè ìåð, ïðåä îñòàâ ëå íèÿ ãî ñó äà ð ñòâåí -
íûõ ãà ðàí òèé ïî äîë ãîñ ðî÷ íûì êðå äè òàì.
Ýôôåê òèâ íîñòü äå ÿ òåëü íîñ òè âåí ÷óð -
íûõ ôîí äîâ âîç ðàñ òà åò, åñëè îíè ðà áî òà -
þò â ñåòè, ÷òî äàåò âîç ìîæ íîñòü âåí ÷óð -
íûì êà ïè òà ëèñ òàì î÷åíü áûñ òðî ñà ìî îð -
ãà íè çî âû âàòü ñÿ.  ýòîì ñëó ÷àå, íà ïðè -
ìåð, âåí ÷óð íûé êà ïè òàë ìî æåò âçÿòü íà
ñåáÿ âû ïîë íå íèå î÷åíü êðóï íûõ ïðî åê -
òîâ èëè ïðî åê òîâ ñ î÷åíü âû ñî êèì óðîâ -
íåì ðèñ êà, îñó ùå ñòâëå íèå êî òî ðûõ îò -
äåëü íûé âåí ÷óð íûé ôîíä íå ñìîã áû
ñåáå ïî çâî ëèòü, à îá ú å äè íèâ ñâîè óñè ëèÿ
è ðàñ ñðå äî òî ÷èâ òà êèì îá ðà çîì ðèñ êè,
âåí ÷óð íûå êà ïè òà ëèñ òû ìî ãóò ïî é òè íà
ðå à ëè çà öèþ ïðî åê òîâ, êî òî ðûå îíè íå
âêëþ ÷à ëè â ïîëå ñâî åé äå ÿ òåëü íîñ òè. Òî
æå ñà ìîå îò íî ñèò ñÿ ê î÷åíü ìà ëåíü -
êèì ïðî åê òàì, êî òî ðûå ïî êà êèì-ëèáî
ïðè ÷è íàì ìî ãóò îêà çàòü ñÿ íå ýô ôåê -
òèâ íû ìè äëÿ îä íî ãî âåí ÷óð íî ãî ôîí -
äà, íî, åñëè ïî ìåñ òèòü èí ôîð ìà öèþ î
íåì â ñåòü, âîç ðàñ òà þò øàí ñû, ÷òî
ïðî åêò áó äåò ïðè íÿò äðó ãèì âåí ÷óð -
íûì ôîí äîì.
Íà êî íåö, íå îá õî äèì äè à ëîã ìåæ äó
ñòðóê òó ðà ìè âëàñ òè è âåí ÷óð íû ìè êà -
ïè òà ëèñ òà ìè. Äëÿ ýòèõ öå ëåé âîç ìîæ íî
èñ ïîëü çî âà íèå ðå ñóð ñà ÐÀÂÈ. Â õîäå
òà êî ãî ðîäà äè à ëî ãà è ïðè õî äÿò ðå øå -
íèÿ îò íî ñè òåëü íî ñíÿ òèÿ ïðà âî âûõ
áàðü å ðîâ, ôîð ìè ðî âà íèÿ ÷å ëî âå ÷åñ êî ãî
êà ïè òà ëà, òî åñòü òå ðå øå íèÿ, êî òî ðûå
óñòðà è âà þò è ñòðóê òó ðû âëàñ òè, è áèç -
íåñ- ñî îá ùåñ òâî.
Ïî ëó ÷å íî 18.03.2006
Í.Â. Ãàïî íåí êî
Âåí ÷óð íå ï³äïðèºìíèö òâî â íàö³îíàëüí³é ³ííî âàö³éí³é ñèñ òåì³ Ðîñ³¿
Ðîç ãëÿ äàºòüñÿ äîñâ³ä âåí ÷óð íî ãî ï³äïðèºìíèö òâà â òåõ íî ëîã³÷íî ðîç âè íó òèõ êðà¿ íàõ, ôîð ìó âàí íÿ ³íñòè -
òóò³â âåí ÷óð íî ãî ï³äïðèºìíèö òâà â íàö³îíàëüí³é ³ííî âàö³éí³é ñèñ òåì³ Ðîñ³¿ â 90-ò³ ðîêè ÕÕ ñò., ñòðà òåã³ÿ
ðîç âèò êó òà ìå õàí³çìè äåð æàâ íî¿ ï³äòðèì êè âåí ÷óð íî ãî ï³äïðèºìíèö òâà â 2001—2005 ðð., íà ãî ëî øóºòüñÿ
îñîá ëè âà ðîëü âåí ÷óð íî ãî ï³äïðèºìíèö òâà â íàö³îíàëüí³é ³ííî âàö³éí³é ñèñ òåì³ òà åêî íîì³ö³ ÐÔ.
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 2 59
ÂÅÍ×ÓÐÍÎÅ ÏÐÅÄÏÐÈÍÈÌÀÒÅËÜÑÒÂÎ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÜÍÎÉ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÉ ÑÈÑÒÅÌÅ ÐÎÑÑÈÈ
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-49574 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | 0374-3896 |
| language | Russian |
| last_indexed | 2025-12-07T16:28:54Z |
| publishDate | 2006 |
| publisher | Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Гапоненко, Н.В. 2013-09-21T19:40:25Z 2013-09-21T19:40:25Z 2006 Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России / Н.В. Гапоненко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 2. — С. 45-59. — рос. 0374-3896 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49574 Рассматриваются опыт венчурного предпринимательства в технологически развитых странах, формирование институтов венчурного предпринимательства в национальной инновационной системе России в 90-е годы XX ст., стратегия развития и механизмы государственной поддержки венчурного предпринимательства в 2001—2005 гг., подчеркивается особая роль венчурного предпринимательства в национальной инновационной системе и экономике РФ. Розглядається досвід венчурного підприємництва в технологічно розвинутих країнах, формування інститутів венчурного підприємництва в національній інноваційній системі Росії в 90-ті роки XX ст., стратегія розвитку та механізми державної підтримки венчурного підприємництва в 2001—2005рр., наголошується особлива роль венчурного підприємництва в національній інноваційній системі та економіці РФ. The paper informs about experiences in the venture enterprising in technologically advanced countries, building up the institutions for venture enterprising in the national innovation system of Russia in 90s, strategies and mechanisms for governmental support for the venture enterprising in 2001—2005, with emphasis on the essential role of the venture enterprising within the national innovation system of the Russian Federation. ru Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України Наука та наукознавство Науково-технологічна політика Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России Венчурне підприємництво в національній інноваційній системі Росії Venture Enterprising in the National Innovation System of Russia Article published earlier |
| spellingShingle | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России Гапоненко, Н.В. Науково-технологічна політика |
| title | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России |
| title_alt | Венчурне підприємництво в національній інноваційній системі Росії Venture Enterprising in the National Innovation System of Russia |
| title_full | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России |
| title_fullStr | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России |
| title_full_unstemmed | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России |
| title_short | Венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе России |
| title_sort | венчурное предпринимательство в национальной инновационной системе россии |
| topic | Науково-технологічна політика |
| topic_facet | Науково-технологічна політика |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49574 |
| work_keys_str_mv | AT gaponenkonv venčurnoepredprinimatelʹstvovnacionalʹnoiinnovacionnoisistemerossii AT gaponenkonv venčurnepídpriêmnictvovnacíonalʹníiínnovacíiníisistemírosíí AT gaponenkonv ventureenterprisinginthenationalinnovationsystemofrussia |