Пріоритети аграрної науки в Україні
Показано тяжкий стан аграрної науки сьогодні в Україні, окреслено її найбільш актуальні та важливі проблеми, що потребують вирішення, та напрямки розвитку. Показано тяжелое положение аграрной науки сегодня в Украине, очерчены ее наиболее актуальные и важные проблемы, требующие решения, и направления...
Saved in:
| Published in: | Наука та наукознавство |
|---|---|
| Date: | 2006 |
| Main Author: | |
| Format: | Article |
| Language: | Ukrainian |
| Published: |
Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України
2006
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49610 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Journal Title: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Cite this: | Пріоритети аграрної науки в Україні / О.О. Іващенко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 3. — С. 121-127. — укр. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859520312538824704 |
|---|---|
| author | Іващенко, О.О. |
| author_facet | Іващенко, О.О. |
| citation_txt | Пріоритети аграрної науки в Україні / О.О. Іващенко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 3. — С. 121-127. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Наука та наукознавство |
| description | Показано тяжкий стан аграрної науки сьогодні в Україні, окреслено її найбільш актуальні та важливі проблеми, що потребують вирішення, та напрямки розвитку.
Показано тяжелое положение аграрной науки сегодня в Украине, очерчены ее наиболее актуальные и важные проблемы, требующие решения, и направления развития.
The hard condition of the agrarian science in Ukraine today is shown, with outlining its foremost problems and development prospects.
|
| first_indexed | 2025-11-25T21:00:25Z |
| format | Article |
| fulltext |
v çà ñòî ñó âàí íÿ á³îò åõí³÷íèõ ³ á³î³íæå -
íåð íèõ ìå òîä³â óäîñ êî íà ëåí íÿ ³äå î -
òèï³â ðîñ ëèí, ùî ìà þòü ñòà òè ñè ðî -
âè íîþ äëÿ á³îïà ëè âà;
v ðîç ðîá êà ³ âïðî âàä æåí íÿ àã ðîá³îò åõ íî -
ëîã³é îñíîâ íèõ ñ³ëüñüêî ãîñ ïî äà ðñü êèõ
êóëü òóð ç âè ñî êèì ð³âíåì óðî æàé íîñò³
òà òåõ íî ëîã³÷íèõ ÿêîñ òåé, çäàò íèõ çà -
áåç ïå ÷è òè âè ñî êó ðåí òà áåëüí³ñòü âè -
ðîá íèö òâà á³îïà ëè âà (íà ïðèê ëàä, âè -
ðîá íèö òâî á³îäè çå ëÿ ïðè âðî æàé íîñò³
ð³ïàêó 1 ò/ãà åêî íîì³÷íî íå âèã³äíå, ïðè
âðî æàé íîñò³ 3 ò/ãà — âè ñî êî ðåí òà -
áåëü íå);
v óäîñ êî íà ëåí íÿ ïðî öåñ³â ïå ðå ðîá êè íà -
òó ðàëü íî¿ ñè ðî âè íè íà åòà íîë òà
á³îäè çåëü (ïîäð³áíåí íÿ, ã³äðîë³ç, äð³æ -
äæî âå áðîä³ííÿ, äèñ òè ëÿö³ÿ äî 95%,
î÷è ùåí íÿ äëÿ îäåð æàí íÿ äî áà âîê äî
áåí çè íó òîùî);
v äî âå äåí íÿ ïî êàç íèê³â âè ðîá íèö òâà á³î -
ñè ðî âè íè ³ âè õî äó á³îïà ëè âà â Óê ðà¿í³ äî
ïà ðà ìåòð³â ñâ³òî âî ãî ð³âíÿ;
v ðà éî íó âàí íÿ âè ðîá íèö òâà îñíîâ íèõ âè -
ä³â á³îñè ðî âè íè â îñíîâ íèõ ðåã³îíàõ Óê -
ðà¿ íè: îçè ìî ãî æèòà, òðè òè êà ëå òà
êàð òîïë³ — íà Ïîë³ññ³; öóê ðî âèõ áó -
ðÿê³â, îçè ìî¿ ïøå íèö³, ÿ÷ ìå íþ — â
˳ñî ñòå ïó Óêðà¿ íè; êó êó ðóä çè, öóê ðî -
âî ãî ñî ðãî ³ ïðî ñà — â Ñòå ïîâ³é çîí³.
Íà ó êîâö³ ²ÖÁ, êð³ì òîãî, ìà þòü ò³ñí³
çâ’ÿç êè ç äà íî¿ ïðî áëå ìè ç ïðîâ³äíè ìè
óñòà íî âà ìè íà øî¿ äåð æà âè — Íàö³î -
íàëü íèì àã ðàð íèì óí³âåð ñè òå òîì, ²í -
ñòè òó òîì êë³òèí íî¿ á³îëî㳿 ³ ãåí íî¿
³íæå íå𳿠ÍÀÍ Óêðà¿ íè, à òà êîæ ç íà -
óêî âè ìè óñòà íî âà ìè Ðîñ³¿ — Öåí òðîì
á³î³íæå íå𳿠ÐÀÍ, ²íñòè òó òîì ô³ç³îëî㳿
ðîñ ëèí ÐÀÍ, à òà êîæ ç íà óêî âè ìè êî -
ëåê òè âà ìè íàéá³ëüø ïî òóæ íèõ á³îò åõ -
íî ëîã³÷íèõ êîì ïàí³é ñâ³òó — «Ìîí ñàí -
òî — Óêðà¿ íà», «Áàéºð — Óêðà¿ íà» òà
³íøè ìè.
Äëÿ ïðàê òè÷ íî ãî ðîç â’ÿ çàí íÿ ïðî áëå -
ìè âè ðîá íèö òâà â Óêðà¿í³ á³îïà ëè âà
ïîòð³áíî ðîç ðî áè òè êîì ïëåê ñíó çà ãàëü -
íî äåð æà íó ïðî ãðà ìó “Á³îå òà íîë” òà çà -
áåç ïå ÷è òè êî îð äè íàö³þ çó ñèëü ð³çíèõ
íà óêî âèõ óñòà íîâ òà âè ðîá íèöòâ ó öüî ìó
íà ïðÿ ìó.
Ì.Â.Ðîèê
Áè î òîï ëè âî êàê îá ùå íà öè î íàëü íûé ïðè îðè òåò ðàç âè òèÿ àã ðîï ðî ìûø ëåí íî ãî êîì -
ïëåê ñà
Îñâå ùå íû ìè ðî âûå òåí äåí öèè è âîç ìîæ íîñ òè Óêðà è íû ïî ïðî èç âî äñòâó áè î òîï ëè âà, õà ðàê òå ðè çó þò ñÿ
îñíîâ íûå âèäû ñûðüÿ äëÿ ïî ëó ÷å íèÿ áè î ý òà íî ëà è áè î äè çå ëÿ, ïîä ÷åð êè âà åò ñÿ íå îá õî äè ìîñòü êîí öåí òðà öèè
íà ó÷íûõ ñèë íà ðå øå íèè îñíîâ íûõ ïðî áëåì ïðî èç âî äñòâà áè î òîï ëè âà â Óêðà è íå.
Î.Î. ²âà ùåí êî
Ïð³îðè òå òè àã ðàð íî¿ íà óêè â Óêðà¿í³
Ïî êà çà íî òÿæ êèé ñòàí àã ðàð íî¿ íà óêè ñüî ãîäí³ â Óêðà¿í³, îêðåñ ëå íî ¿¿ íàéá³ëüø àê -
òó àëüí³ òà âàæ ëèâ³ ïðî áëå ìè, ùî ïî òðå áó þòü âèð³øåí íÿ, òà íà ïðÿì êè ðîç âèò êó.
Åêî íîì³êà Óêðà¿ íè ñüî ãîäí³ äà ëå êî
íå òàêà, ÿêó ïî âèí íà ìàòè ñó ÷àñ íà ïå -
ðå äî âà ºâðî ïå éñüêà êðà¿ íà. Ïðè ÷èí òà -
êî ãî íå çà äîâ³ëüíî ãî ñòà íó º ö³ëèé êîì -
ïëåêñ, àëå éîãî çà âñ³ ðîêè ³ñíó âàí íÿ
íå çà ëåæ íî¿ äåð æà âè òàê í³õòî ïî-ñïðà -
âæ íüî ìó ³ íå ç³áðàâ ñÿ ðîç ãëÿ íó òè. Íà
ñåñ³ÿõ Âåð õîâ íî¿ Ðàäè ³ çàñ³äàí íÿõ
Êàá³íåò³â ̳í³ñòð³â (ÿê³ çì³íþ âà ëèñü
ïðàê òè÷ íî êîæ íî ãî ðîêó) îá ãî âî ðþ âà -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 3 121
Î.Î. ²âà ùåí êî
ÏвÎÐÈÒÅÒÈ ÀÃÐÀÐÍÎ ̄ÍÀÓÊÈ Â ÓÊÐÀ̄Ͳ
© Î.Î. ²âà ùåí êî, 2006
ëè â îñíîâ íî ìó ïè òàí íÿ-îä íî äåí êè,
âè ð³øó âà ëè ñâî¿ îñî áèñò³ ìåð êàí òèëüí³
ñïðà âè, äå ïó òà òè äðåé ôó âà ëè ç ôðàêö³¿
ó ôðàêö³þ, ÷ó áè ëèñü ³ ò. ä. Ðå àëü íîþ
âè ÿ âè ëàñü â³äñóòí³ñòü ìàé æå â óñ³õ îá -
ðàíö³â íà ðî äó áóäü-ÿêèõ ñë³ä³â ñïðà -
âæíüî ãî ïàòð³îò èç ìó ³ íàö³îíàëü íî¿ ñà -
ìîñâ³äî ìîñò³ òà ïî ÷óò òÿ îñî áèñ òî¿
â³äïîâ³äàëü íîñò³ çà äåð æà âó. Ðåëüºôíî
ïðî ÿ âè ëèñü ó áà ãàòü îõ ëèøå ³íòå ðå ñè
âëàñ íî ãî á³çíå ñó, áà æàí íÿ âå ëè êèõ äè -
âè äåíä³â ³ íå ñòðèì íèé ïî òÿã ñüî ãîäí³
óðâà òè ÿêî ìî ãà á³ëüøèé ³ æèðí³øèé
øìàò â³ä ñóñï³ëüíî ãî ïèðîãà.
Äå ïó òà òè âñòèã ëè çà òâåð äè òè äëÿ ñåáå
ìàñó ïðàâ ³ ïðèâ³ëå¿â äî ê³íöÿ íå ëèøå
âëàñ íèõ äí³â, à ³ æèò òÿ âëàñ íèõ îíóê³â,
àëå òàê ³ íå ñïðî ìîã ëè ñÿ çà âñ³ ðîêè ñâî¿õ
êà äåíö³é ïðè éíÿ òè æîä íî ãî 䳺âî ãî çà -
êî íó, ÿêèé áè æîð ñò êî çî áîâ’ÿ çóâàâ ñà -
ìèõ äå ïó òàò³â áóòè ïî-äåð æàâ íî ìó â³ä -
ïîâ³äàëü íè ìè ³ ïðè ñóòí³ìè íà ðî áîò³,
åëå ìåí òàð íî çíà òè ³ êî ðè ñòó âà òèñü íà
çàñ³äàí íÿõ äåð æàâ íîþ ìî âîþ, ñêðó ïó -
ëüîç íî ñà ìèì âè êî íó âà òè çà êî íè Óê ðà¿ -
íè ³ ïðè íå îáõ³äíîñò³ áóòè â³ä³çâà íè ìè
âè áîð öÿ ìè ç äåð æàâ íèõ ñòðóêò óð. Íà
æàëü, îáîâ’ÿçêè ³ â³äïîâ³äàëüí³ñòü íå äëÿ
íà ðîä íèõ îá ðàíö³â.
Ñëî âî «íà óêà» ³ ¿¿ ïðî áëå ìè ó äåð æàâ -
íèõ ëþ äåé ç Âåð õîâ íî¿ Ðàäè òà Êàá³íåòó
̳í³ñòð³â ñüî ãîäí³ ñïðèé ìà þòü ñÿ ìàé -
æå ÿê ëàé êà àáî íà áðèä ëè âèé çóáíèé
á³ëü.
Ìîâ ëÿâ, ÷îãî ùå ¿ì òàì òðå áà òèì íà -
óêîâ öÿì? ¯ì ³ òàê îí âèä³ëèëè ñê³ëüêè
êîøò³â, ùî àæ äóõ ó äå ïó òàò³â ïå ðå õîï -
ëþº. Àäæå çíà÷ íà ÷àñ òè íà ç äå ïó òà òñü -
êî ãî êîð ïó ñó íà ð³âí³ Âåð õîâ íî¿ Ðàäè òà
ðàä îá ëàñ òåé ñüî ãîäí³ òåæ êî çè ðÿº
ñâ³æåíü êè ìè äèï ëî ìà ìè òà àòåñ òà òà ìè,
äå ÷îð íèì ïî á³ëîìó çà ïè ñà íî, ùî ¿õ
âëàñ íè êè ìóäð³, áî êàí äè äà òè ³ äîê òî ðè
íàóê, ïðîôåñîðè òà íàâ³òü àêàäåì³êè.
ßê ³ äå äî ñÿ ãà ëè ö³ äå ïó òà òè «çàñí³æå -
íèõ» âåð øèí íà óêè ïðè îä íî ÷àñí³é íà -
ïðó æåí³é ðî áîò³ ó «êðó òî ìó» á³çíåñ³ ÷è
íà âè ñî êèõ äåð æàâ íèõ ïî ñòàõ, êîëè çà
ð³ê òà êèõ «äîñë³äæåíü» ñòà âà ëè êàí äè -
äà òà ìè, à çà äðó ãèé ð³ê âæå ³ äîê òî ðà ìè
íàóê, à òî ³ ÷ëå íà ìè îä íî¿ ç àêà äåì³é, òî
çíà þòü âîíè ñàì³. Òà á³äà ó òîìó, ùî
ñàìå âîíè íà äåð æàâ íî ìó ð³âí³ â îñíîâ -
íî ìó âèç íà ÷à þòü äóì êó ïðî âñ³õ íà -
óêîâö³â, áî ñïðàâæí³ â÷åí³ òåæ äî ñÿ ãà ëè
ñâî¿õ íà óêî âèõ ñòó ïåí³â çà ïîä³áíîþ
«òåõ íî ëî㳺þ». Ìîæ ëè âî, ñàìå òóò ³ çíà -
õî äèòü ñÿ â³äïîâ³äü íà çà ïè òàí íÿ, ÷îìó
ð³äíà äåð æà âà òàê çíåâàæëèâî ñòàâèòüñÿ
äî óêðà¿íñüêî¿ íàóêè âçàãàë³.
Íàâ³òü ïî ëî æåí íÿ Êîí ñòè òóö³¿ ïðî
ô³íà íñó âàí íÿ íà óêè çà âñ³ ðîêè íå çà -
ëåæ íîñò³ òàê ³ íå áóëè æîä íî ãî ðàçó âè -
êî íàí³ äåð æàâ íè ìè ìó æà ìè. Òà êèé
ñòàí ðå ÷åé ö³ëêîì çà äî âîëü íÿº ëþ äåé
âëà äè, à íå ëþäåé, ÿê³ ðå àëü íî ïðà öþ -
þòü â íàóö³, íå ïðè êðè âà þ ÷èñü íåþ
çàäëÿ âå äåí íÿ âëàñíîãî á³çíåñó.
Ç âè ñî êèõ òðè áóí ëþäè, íàä³ëåí³ ïî -
ñà äà ìè ì³í³ñòð³â, çà ÿâ ëÿ þòü, ùî â³ò÷èç -
íÿ íà íà óêà ìàëî âïëè âຠíà ðîç âè òîê
åêî íîì³êè êðà¿ íè. Òàê, ìàëî. Àëå äåð -
æàâí³ ïî ñà äîâö³ íå áà æà þòü ïî ÷ó òè
â³äïîâ³äü: ÷îìó?
Íàï ðèê ëàä, íà óêîâö³ òà êî íñòðóê òî ðè
ùå á³ëüøå 20 ðîê³â òîìó ðîç ðî áè ëè ïðî åêò
íî âî ãî ðå âî ëþö³éíî ãî ë³òàêà ÀÍ-70.
Ñï³âðîá³òíè êè àâ³àö³éíî ãî îá’ºäíàí íÿ
ïðàê òè÷ íî íà ãî ëî ìó åí òóç³àçì³ âè ãî òî âè -
ëè ïåðø³ äîñë³äí³ çðàç êè ìà øèí. ×îìó çà
20 ðîê³â ¿¿ íåìຠâ ñåð³¿? Ó ÷îìó ïðî âè íà
íà óêè ³ êî íñòðóê òîð³â? Äå ïðî âè íà äåð æà -
âè? Õòî ïåð ñî íàëü íî íåñå â³äïî -
â³äàëüí³ñòü çà çðèâ ³ ãàëü ìó âàí íÿ ðåàë³çà -
ö³¿ òà êî ãî ïåð ñïåê òèâ íî ãî ïðî åê òó â æèò -
òÿ? Íåâ æå íà óêîâö³? À äå òîä³ âè ñîê³ äåð -
æàâí³ ìóæ³ ç ì³í³ñòåðñòâ, äå êîì³òåòè Âåð -
õîâ íî¿ Ðàäè? Äå ¿õ ô³íà íñó âàí íÿ, ïð³î ðè -
òå òè, êîí òðîëü çà âèò ðà òîþ êîøò³â?
Óêðà¿ íà ìຠçíà÷ íó çà ëåæí³ñòü â åíåð -
ãî çà áåç ïå ÷åíí³ â³ä ñóñ³ä³â. Íà ó êîâö³ äàâ -
íî çâåð íó ëè óâà ãó óðÿ äó íà âå ëèê³ çà ïà ñè
ìå òà íó â íàä ðàõ Äîí áà ñó ³ ðîç ðî áè ëè
øëÿ õè ¿õ ðàö³îíàëü íî ãî êîì ïëåê ñíî ãî
âè êî ðèñ òàí íÿ. Çà êî íîì³ðíå çà ïè òàí íÿ:
÷îìó íà óêîâ³ ðîç ðîá êè á³ëüø ÿê çà 10 ðî -
ê³â òàê ³ íå âò³ëåí³ â æèò òÿ, àäæå òà êèé
ïðî åêò ìîæå ïîâí³ñòþ çà áåç ïå ÷è òè óñ³
åíåð ãå òè÷í³ ïî òðå áè ñõ³äíî ãî ³íäóñò -
ð³àëü íî ãî ðåã³îíó Óêðà¿ íè. ×îìó äëÿ äåð -
122 Science and Science of Science, 2006, ¹ 3
Î.Î. ²âà ùåí êî
æàâ íèõ ìóæ³â ç Âåð õîâ íî¿ Ðàäè òà Êà -
á³íåòó ̳í³ñòð³â ³ ï³äïî ðÿä êî âà íèõ ¿ì
äåð æàâ íèõ ñòðóê òóð îñî áèñ òèé íà ôòî âèé
òà ãà çî âèé á³çíåñ ç Ðîñ³ºþ äî ðîæ ÷èé, í³æ
íàö³îíàëüí³ äåð æàâí³ ³íòå ðå ñè Óêðà¿ íè?
Ïîä³áí³ ïðè êëà äè ìîæ íà íà âåñ òè ç á³ëü -
øîñò³ ãà ëó çåé íàóêè.
×àñ òî íà âñ³õ ð³âíÿõ â Óêðà¿í³ ìîæ íà
ïî ÷ó òè íàð³êàí íÿ: áåç Ðîñ³¿ ïðî ïà äå ìî,
ó íàñ í³÷îãî íåìà. Òàê, Ðîñ³ÿ âå ëè êèé
ñóñ³ä ³ â³äïîâ³äíî ç òà êèì ñóñ³äîì ïî -
òð³áíî æèòè äðóæ íî ³ âçàºìî âèã³äíî
ñï³â ðîá³òíè ÷à òè â ð³çíèõ ãà ëó çÿõ. Àëå
÷è ìè òàê³ âæå íåì³÷í³ òà á³äí³? Çà áà ãà -
òñòâîì íàäð Óêðà¿ íà çíà õî äèòü ñÿ íà
10-ìó ì³ñö³ ó ñâ³ò³. Íåâ æå öå òàê ìàëî?
Îñîá ëè âî ÿêùî ïîð³âíÿ òè ç Øâåé -
öàð³ºþ, â ÿêî¿ ïðàê òè÷ íî â³äñóòí³ êî -
ðèñí³ êî ïà ëè íè, êð³ì áóä³âåëü íî ãî êà -
ìå íþ. Êð³ì öüî ãî, ó Øâåé öà𳿠ìàëî
ïëîù îðíèõ çå ìåëü ³ íåìຠáà ãà òèõ
´ðóíò³â. Ïðî òå Øâåé öàð³ÿ ìຠ÷ó äî âå
ô³íà íñó âàí íÿ íà óêè, â òîìó ÷èñë³ àã -
ðàð íî¿, òà äóæå âè ñî êèé ð³âåíü æèò òÿ
óñ³õ ñâî¿õ ãðî ìà äÿí, à íå ëèøå äåð æàâ -
íèõ ìóæ³â òà á³çíåñìåí³â, ùî ó íàñ â
Óêðà¿í³ ìàéæå îäíå ³ òå æ ñàìå.
Îñòàíí³ì ÷à ñîì â êî ðè äî ðàõ âëà äè
ôîð ìóºòüñÿ äóì êà ïðî íå äîö³ëüí³ñòü â³ò -
÷èç íÿ íî¿ àã ðàð íî¿ íà óêè âçà ãàë³. Àäæå
êîø òè äåð æà âà âèò ðà ÷àº, à ðå àëü íî ãî
âïëè âó íà óêè íà âè ðîá íèö òâî ìàëî.
Íà òàêó ñåí òåíö³þ óðÿ äîâö³â â³äïî â³ñòè
îäíèì ðÿä êîì áóäå íå äîñ òàò íüî, òîìó çó -
ïè íè ìîñü íà ïè òàíí³ á³ëüø äîê ëàä íî.
Ïåðø çà âñå àã ðàð íà íà óêà íå º íàä óìà -
íîþ, à òàêà æ ñòà ðà, ÿê ³ ìà òå ìà òè êà, àñ -
òðî íîì³ÿ, ìå äè öè íà, ³ âè íèê ëà âîíà àæ
í³ÿê íå ÷å ðåç ÷è þñü çà áà ãàí êó, à ó çâ’ÿç êó
ç íå îáõ³äí³ñòþ âèð³øó âà òè íà é ãà ðÿ÷³ø³
ïðî áëå ìè æèò òÿ ëþ äè íè, íà ñàì ïå ðåä çà -
áåç ïå ÷åí íÿ ¿¿ ïðî äóê òà ìè õàð ÷ó âàí íÿ.
Çàì³íèòè àã ðàð íó íà óêó íà ÿêóñü ³íøó áåç
çáèòê³â äëÿ óñüî ãî ñóñï³ëüñòâà íå ìîæ ëè -
âî. Ñó ÷àñ íå ñ³ëüñüêå ³ ë³ñîâå ãîñ ïî äà ð -
ñòâî âè ìà ãຠøè ðî êî ãî çà ñòî ñó âàí íÿ ³í -
òåí ñèâ íèõ òåõ íî ëîã³é, ÿê³ áåç íà óêî âèõ
ðîç ðî áîê ³ ñóï ðî âî äó íå ðå àëüí³.
Ìîæ ëè âî, íàì íåìà ïî òðå áè âçà ãàë³
ìàòè âëàñ íèé ðîç âè íå íèé àã ðàð íèé ñåê -
òîð åêî íîì³êè, òî íàâ³ùî íàì ³ àã ðàð íà
íà óêà? Êó ïè ìî òåõ íî ëî㳿, ïî ðî äè, ã³áðè -
äè, ñî ðòè òà òåõí³êó â ªâðîï³ ÷è êó ïè ìî
âæå ãî òîâ³ ïðî äóê òè ³ áóäå ïî ðÿ äîê. Íà
òàê³ òåí äåíö³¿ º îäíå âà ãî ìå çà ïå ðå ÷åí íÿ.
Óêðà¿ íà ÿê àã ðàð íà äåð æà âà ìàº
ñâ³òîâå çíà ÷åí íÿ. Íà ïðî ñòî ðàõ Óêðà¿ íè
ðîçì³ùåíî 24,6% ïëîù óñ³õ ÷îð íî çåì³â
ïëà íå òè, ³ âæå öåé îá’ºêòèâ íèé ôàêò
çî áîâ ’ÿ çóº íàñ áóòè îäíèì ç ïðîâ³äíèõ
ñâ³òî âèõ âè ðîá íèê³â ïðî äî â îëüñòâà. ²ç
çà ãàëü íî¿ ïëîù³ íà øî¿ êðà¿ íè â 60354
òèñ. ãà ñ³ëüñüêî ãîñ ïî äàðñüê³ óã³ääÿ ñòà -
íîâ ëÿòü 71,2%, à îðí³ çåìë³ — 32482 òèñ.
ãà, àáî 53,5% âñ³º¿ òåðèòîð³¿.
Ó íàéá³ëüø ñïðè ÿò ëèâ³é äëÿ âè ðî ùó -
âàí íÿ á³ëüøîñò³ ñ.-ã. êóëü òóð ´ðóí òî -
âî-êë³ìà òè÷í³é çîí³ — ˳ñî ñòå ïó — ñå -
ðåäí³é ñòóï³íü ðî çî ðà íîñò³ òå ðè òî𳿠ñòà -
íî âèòü 72,9%, à ó äå ÿ êèõ îá ëàñ òÿõ íàâ³òü
á³ëüøå, ùî ïðè çâî äèòü ñüî ãîäí³ íå ëèøå
äî íå áà ÷å íèõ ó öèâ³ë³çî âà íèõ êðà¿ íàõ îá -
ñÿã³â åðîç³éíèõ ïðî öåñ³â ´ðóíò³â, à ³ äî
äåã ðà äàö³¿ âñüî ãî ñå ðå äî âè ùà. Ëèøå
17,4% òå ðè òî𳿠Óêðà¿ íè âêðè òî ë³ñàìè ³
ë³ñî âè ìè íà ñàä æåí íÿ ìè ð³çíèõ êà òå -
ãîð³é. Öå íà é ìåí øèé ïî êàç íèê â ªâðîï³,
äå ë³ñè çà é ìà þòü â³ä 28 äî 32% ïëîù³
êðà¿í. ×è ìîæ ëè âî ðå àëü íî ðîç â’ÿ çó âà òè
òàê³ çà âäàí íÿ áåç âëàñ íî¿ àã ðàð íî¿ íàóêè?
Íåï ðî äó ìà íà ³ áåç ãëóç äî çä³éñíå íà
äåð æàâ íà ðå ôîð ìà ñåëà ïðè çâå ëà äî íå -
áà ÷å íèõ ðóé íó âàíü óñüî ãî àã ðàð íî ãî
êîì ïëåê ñó Óêðà¿ íè. Âòðà òè çíà÷ íî ïå -
ðå âåð øó þòü ðóé íó âàí íÿ ³ çáèò êè, çà -
âäàí³ Âåëèêîþ ³ò÷èçíÿíîþ â³éíîþ.
Àãðàðíå âè ðîá íèö òâî ô³íà íñî âî ìàê -
ñè ìàëü íî çíåê ðî âè ëè. Âè íè êຠðè òî -
ðè÷ íå çà ïè òàí íÿ, ÷è çäàò íå â³ò÷èç íÿ íå
àã ðàð íå âè ðîá íèö òâà ñüî ãîäí³ ñïðèé ìà -
òè íîâå, ùî ðîç ðî áè ëà àã ðàð íà íà óêà?
ßêè ìè øëÿ õà ìè ïðè ñêî ðè òè ðå àëü íå
âè êî ðèñ òàí íÿ íî âèõ íà óêî âèõ ðîç ðî áîê
íà âè ðîá íèöòâ³ çà óìî âè, ùî ÷àñ òî ãîñ -
ïî äà ðñòâà íå ìà þòü çìî ãè âè êî íà òè ó
ïî âíî ìó îá ñÿç³ íàâ³òü äîá ðå â³äîì³ ¿ì
òåõíîëî㳿 ³ âèìóøåí³ ¿õ ñïðîùóâàòè òà
ïðèì³òèâ³çóâàòè.
Ñâ³ò äàâ íî ç³òêíóâ ñÿ ç ïðî áëå ìîþ
øâèä êî ãî çà ïðî âàä æåí íÿ íà óêî âèõ ðîç -
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 3 123
ÏвÎÐÈÒÅÒÈ ÀÃÐÀÐÍί ÍÀÓÊÈ Â ÓÊÐÀ¯Í²
ðî áîê ó ïðàê òè êó ³, ìîæ ëè âî, òóò íåìà
ïî òðå áè âè íà õî äè òè âå ëî ñè ïåä. Â
Óêðà¿í³ ñüî ãîäí³ ä³º ïðè íöèï: ñàì ðîç -
ðî áèâ — ñàì ³ âïðî âàä æóé. Ó ö³ëîìó
ïðà âèëü íî, àëå äëÿ âïðî âàä æåí íÿ ïî -
òð³áí³ ðå àëüí³ ðå ñóð ñè, à íå ëèøå îäíå
áà æàí íÿ. Îñü òóò ³ ëå æèòü êàì³íü ñïî -
òè êàí íÿ. ²ç çà ãàëü íî¿ âàð òîñò³ ïðî áëå ìè
íà óêî âå ¿¿ ðîç â’ÿ çàí íÿ ñòà íî âèòü, ÿê
ïðà âè ëî, â³ä 10 äî 30%, à ðåø òà, òî âè ò -
ðà òè íà âïðîâàäæåííÿ íàóêîâîãî âè -
ð³øåííÿ íà âèðîáíèöòâ³.
ßê³ ñüî ãîäí³ º ðå àëüí³ ìîæ ëè âîñò³
çä³éñíåí íÿ êîì ïëåê ñíî ãî âïðî âàä æåí -
íÿ íî âî ãî ã³áðè äó ³ â³äïîâ³äíî¿ äëÿ
ðåàë³çàö³¿ éîãî ïðî äóê òèâ íî ãî ïî -
òåíö³àëó ³íòåí ñèâ íî¿ òåõ íî ëî㳿 âè ðî -
ùó âàí íÿ ó ãîñ ïî äà ðñòâàõ, ÿê³ íå ìà þòü
ô³íà íñî âî¿ çìî ãè çà êó ïè òè äëÿ ïðî âå -
äåí íÿ ïîëüîâèõ ðîá³ò íàâ³òü ïàëèâî?
Íà ï³äòðèì êó àã ðàð íî ãî ñåê òî ðó åêî -
íîì³êè âèä³ëÿ þòü êîæ íî ãî ðîêó ì³ëüÿð -
äè ãðè âåíü ç áþä æå òó. Ñê³ëüêè ðå àëü íî
ç íèõ äî õî äèòü äî âè ðîá íèö òâà ³ ñê³ëü -
êè, ÿê âîäà ó ï³ñîê, ³äå â áåç äîíí³ êè -
øåí³ ïî ñå ðåä íèöü êèõ ñòðóê òóð? Òàêå
âèä³ëåí íÿ êîøò³â ìà ëî å ôåê òèâ íå, àëå
³íø³ ôîð ìè ï³äòðèì êè ñåëà íå çà ñòî ñî -
âó þòü. ×îìó? Ìîæ ëè âî, âàð òî ïî â÷è -
òèñü ó òèõ êðà¿í, ÿê³ âæå äàâ íî ðîç ðî áè -
ëè åôåê òèâí³ ôîð ìè ï³äòðèì êè àã ðàð -
íî ãî ñåê òî ðà åêî íîì³êè ³ øâèäêîãî
âïðîâàäæåííÿ íàóêîâèõ ðîçðîáîê ó
æèòòÿ.
Ôå äå ðàëü íå ì³í³ñòå ðñòâî ñ³ëüñüêî ãî
ãîñ ïî äà ðñòâà ÑØÀ ìຠäóæå ïî òóæ íèé
â³ää³ë âïðî âàä æåí íÿ ³ á³ëÿ 80% âñüî ãî
áþä æå òó âèò ðà ÷ຠíà ô³íà íñó âàí íÿ íà -
óêî âèõ ðîç ðî áîê, ¿õ ïðî ïà ãàí äó, íà -
â÷àí íÿ àã ðàð³¿â ³ ðå ñóð ñíå çà áåç ïå ÷åí íÿ
âïðî âàä æåí íÿ. Ïðàê òè êà áà ãàòü îõ äå ñÿ -
òèë³òü äî âå ëà åôåê òèâí³ñòü òà êî¿ ôîðìè
ðîáîòè äåðæàâè, íàóêè ³ âèðîáíèöòâà.
Ìîæ ëè âî, ³ â Óêðà¿í³ áóëî á äîö³ëüíî â
̳í³ñòåðñòâ³ àã ðàð íî¿ ïîë³òèêè ìàòè ïî -
òóæ íèé â³ää³ë âïðî âàä æåí íÿ ç â³äïî -
â³äíè ìè ô³íà íñî âè ìè ðå çåð âà ìè ³ íà
îñíîâ³ ö³ëüî âèõ ïðî åêò³â ç íå îáõ³äíèì
ð³âíåì ìà òåð³àëü íî ãî çà áåç ïå ÷åí íÿ òà
íà óêî âèì àâ òî ðñüêèì ñóï ðî âî äîì âò³ëþ -
âà òè â æèò òÿ íà âè ðîá íèöòâ³ ïîòð³áí³ íà -
óêîâ³ ðîç ðîá êè. Òà êèé ï³äõ³ä çà áåç ïå ÷ó -
âàâ áè íå ëèøå øâèä êèé ³ âè ñî êèé åêî -
íîì³÷íèé åôåêò â³ä êîì ïëåê ñíî ãî âïðî -
âàä æåí íÿ, à ³ áóâ áè ïðå êðàñ íèì çà ñî áîì
ïðî ïà ãàí äè ³ ïî øè ðåí íÿ ïå ðå äî âî ãî ³
íî âî ãî ó ïðàê òèö³ àã ðàð íî ãî âè ðîá íèö -
òâà. Àäðåñíå ³ ïðî çî ðå âèò ðà ÷àí íÿ êîøò³â
á³ëüø åôåê òèâ íå, í³æ òà ïðàê òè êà äî ïî -
ìî ãè ñåëó ³ íàóö³, ÿêà º ñüî ãîäí³.
Êð³ì ðîç øè ðåí íÿ òà êèõ âóçü êèõ
ì³ñöü, ÿê âïðî âàä æåí íÿ âæå ãî òî âèõ íà -
óêî âèõ ðîç ðî áîê ó âè ðîá íèö òâî, â³ò÷èç -
íÿ íà íà óêà ³ àã ðàð íà â òîìó ÷èñë³ ãîñ òðî
ïî òðå áó þòü îíîâ ëåí íÿ ³ çì³íè ñòàâ ëåí -
íÿ äî íèõ ç áîêó äåðæàâè.
Íà ñó ÷àñ íî ìó åòàï³ æèò òÿ êåð³âíèö òâî
êðà¿ íè òàê ³ íå âèç íà ÷è ëîñü, ÿêó äåð æà âó
ìè áóäóºìî ³ ÿêà ñàìå íà óêà ïîòð³áíà äëÿ
çà áåç ïå ÷åí íÿ òà êî ãî áóä³â íèö òâà. Àãðàð -
í³é íàóö³ â Óêðà¿í³ àëü òåð íà òè âè íåìàº.
Ìè ñà ìîþ ïðè ðî äîþ ïðè ðå ÷åí³ áóòè âå -
ëè êîþ àã ðàð íîþ êðà¿ íîþ ³ ïî òóæ íèì âè -
ðîá íè êîì ïðî äî â îëüñòâà íà ñâ³òî âèé ðè -
íîê. ³äïîâ³äíî àã ðàð íèé ñåê òîð åêî íî -
ì³êè êðà¿ íè íå ìîæå óñï³øíî ôóíê ö³îíó -
âà òè áåç âëàñ íî ãî íà óêî âî ãî ñóï ðî âî äó.
Ïðî ñòðà òåã³÷íó âàæ ëèâ³ñòü ïðî äî -
âîëü ÷î¿ áåç ïå êè áóäü-ÿêî¿ êðà¿ íè ãî âî -
ðèòü òà êèé êðàñ íî ìîâ íèé ôàêò. Á³ëüøå
70% âñ³õ æèòòºâèõ ïî òðåá ñó ÷àñ íî¿ ëþ -
äè íè (òðàíñ ïîðò, çâ’ÿ çîê, æèò ëî, îäÿã,
¿æà ³ ò.ä.) âîíà çà äî âîëü íÿº çà ðà õó íîê
ïðî äóêö³¿ àã ðàð íî ãî ñåê òî ðó åêî íîì³êè.
Íàì ïîòð³áí³ íà ò³ë³ ñàìå íà òó ðàëüí³ âî -
ëîê íà (ëüîí, áà âîâ íà, øîâê), íà òó ðàëü -
íà øê³ðà (âçóò òÿ). ², ãî ëîâ íå, íàì ê³ëüêà
ðàç³â íà äåíü ïîòð³áíî ñïî æè âà òè ïðî -
äóê òè, ÿê³ â ïðè íöèï³ í³÷èì ³íøèì çà -
ì³íèòè íå ìîæ ëè âî. Òîìó ðîç âè íå íèé
àã ðàð íèé ñåê òîð åêî íîì³êè êðà¿ íè íà -
â³òü á³ëüø âàæ ëè âèé, í³æ óñ³ ³íø³, áî
â³í çà áåç ïå ÷óº ñàì³ îñ íî âè ëþ ä ñüêî ãî
æèò òÿ.
 ³ñòî𳿠Óêðà¿ íè áóâ ÷ó äî âèé óðîê,
ÿêèé íà ãëÿä íî äîâ³â çíà ÷åí íÿ âëàñ íî¿ ³
÷ó æî¿ àã ðàð íî¿ íà óêè. Íàï ðèê³íö³ XIX
ñòîë³òòÿ â Óêðà¿í³ â³äáó âàâ ñÿ öóê ðî âèé
áóì. Øâèä êî çðîñ òà ëè îá ñÿ ãè âè ðî ùó -
âàí íÿ öóê ðî âèõ áó ðÿê³â ³ âè ðîá íèö òâî
124 Science and Science of Science, 2006, ¹ 3
Î.Î. ²âà ùåí êî
öóê ðó. Àëå äóæå øâèä êî ðî çóìí³ é ï³ä -
ïðèºìëèâ³ ëþäè, ñïðàâæí³ ïàòð³îòè, ÿê³
çà é ìà ëèñü á³çíå ñîì ó ö³é ïðè áóò êîâ³é ãà -
ëóç³, Òå ðå ùåí êè, Áðîäñüê³, Áîá ðèíñüê³
òà ³íø³, çðî çóì³ëè, ùî, íå ìà þ ÷è âëàñ íî¿
íà óêè, íà ïðè âå çå íèõ ºâðî ïå éñüêèõ ñî -
ðòàõ òà òåõ íî ëîã³ÿõ ïåð ñïåê òè âè ó íèõ
íåìà. ³ò÷èç íÿí³ ï³ä ïðè ºìö³ — ìå öå íà òè
— çà âëàñí³ êîø òè ñòâî ðè ëè ïî òóæ íó
ñèñ òå ìó äîñë³äíèõ íà óêî âèõ ³ ñå ëåêö³é -
íèõ öåíòð³â, çà ïðî ñè ëè íà ðî áî òó íà -
óêîâö³â-àã ðàð³¿â, ³ äóæå ñêî ðî ö³íè íà
íàñ³ííÿ ³ òåõí³êó äëÿ âè ðî ùó âàí íÿ öóê -
ðî âèõ áó ðÿê³â çíè çè ëèñü á³ëüø ÿê ó 10
ðàç³â. Çíà÷ íî çðîñ ëî âè ðîá íèö òâî ³ éîãî
åêî íîì³÷íà åôåê òèâí³ñòü. ªâðî ïå éñüêà
öóê ðî âà á³ðæà ðîçì³ñòè ëàñü ó Êèºâ³ íà
Ïî äîë³. (ϳñëÿ ðå âî ëþö³¿ âîíà ïå ðå ¿õà ëà
ó Ëîí äîí). Óêðà¿ íà âèé øëà íà ïåð øå
ì³ñöå ó ñâ³ò³ ç âè ðîá íèö òâà ³ åê ñïîð òó
öóê ðó ç öóê ðî âèõ áó ðÿê³â. Îñü ðå çóëü òàò
ðàö³î íàëü íî ãî ïîºäíàí íÿ â³ò÷èç íÿ íî¿
àã ðàð íî¿ íà óêè ³ âè ðîá íèö òâà ç ðî çóì íèì
ìàðêåòèíãîì.
Àãðàðíà íà óêà â Óêðà¿í³ ñüî ãîäí³ ïå ðå -
æè âຠñêðóòí³ ÷àñè. Êà òàñ òðîô³÷íî ïàäàº
ïðå ñòèæí³ñòü íà óêî âî¿ ðî áî òè â ñóñ -
ï³ëüñòâ³. Óí³âåð ñàëü íèé ïî êàç íèê ïðå -
ñòèæ íîñò³ âñÿ êî¿ ïðî ôåñ³¿ — ð³âåíü îïëà -
òè ïðàö³ — ñüî ãîäí³ â íàóö³ íå âèò ðè ìóº
êðè òè êè. Îáäà ðî âà íà ìî ëîäü íå áà ÷èòü
ïåð ñïåê òè âè ó íà óêîâ³é ðî áîò³, áî íà
òàê³é çà ðîá³òí³é ïëàòí³ íå ëèøå í³êîëè íà
çìî æåø çà ðî áè òè íà âëàñ íå íàâ³òü
ñêðîì íå æèò ëî, àëå é íå ìî æåø óòðè ìà òè
ñ³ì’þ, íå ïðî ãî äóºø ñàì ñåáå. гâåíü çà -
ðîá³òêó íà óêîâ öÿ ç â÷å íèì ñòó ïå íåì íèí³
äîð³âíþº îïëàò³ ïî ñëóã ïðè áè ðàëü íèö³
÷è âîä³ÿ òðî ëåé áó ñà. ×îìó òàê? Àäæå äëÿ
ï³äãî òîâ êè ñïðà âæíüî ãî íà óêîâ öÿ íà
ð³âí³ ïðî ôå ñî ðà, çà ï³äðà õóí êà ìè ôàõ³â -
ö³â ÑØÀ, ïîòð³áíî âèò ðà òè òè â ñå ðåä -
íüî ìó ì³ëüéîí äî ëàð³â ³ á³ëüøå 8 ðîê³â
³íäèâ³äó àëü íî¿ íà ïðó æå íî¿ òâîð ÷î¿ ðî áî -
òè ï³ñëÿ çàê³í÷åí íÿ âè ùî ãî íà â÷àëü íî ãî
çà êëà äó, à íà ï³äãî òîâ êó âîä³ÿ äîñ òàò íüî
ê³ëüêà ì³ñÿö³â íà êóðñàõ.
ßêùî ï³äãî òîâ êà íà óêîâö³â òàêà äî ðî -
ãà, òî ÷îìó æ ñóñï³ëüñòâî ³ äåð æà âà íå âè -
êî ðèñ òî âó þòü öåé ³íòå ëåê òó àëü íèé ïî -
òåíö³àë íà ïî âíó ïî òóæí³ñòü, àäæå íà óêà
º íàéá³ëüø âèã³äíèì øëÿ õîì âêëà äàí íÿ
êîøò³â ñóñï³ëüñòâà ³ çäàò íà ïðè íåñ òè
éîìó íà é âèù³ äèâ³äåí äè ó ïîð³âíÿíí³ ç
óñ³ìà ³íøè ìè ëå ãàëü íè ìè ãà ëó çÿ ìè åêî -
íîì³êè. Íå äà ðåì íî ïå ðå äîâ³ êðà¿ íè ñâ³òó
ñàìå òîìó ³ ïå ðå äîâ³, áî ïîñò³éíî âêëà äà -
þòü â íà óêó ³ îñâ³òó çíà÷í³ êîø òè
(3,0—4,5% ³ á³ëüøå â³ä ÂÂÏ).
Ñüî ãîäí³ íàóö³ â ö³ëîìó, ³ àã ðàðí³é â
òîìó ÷èñë³, íå îáõ³äíà ³ñòîò íà ïå ðå áó äî -
âà ùå ñòà ðî¿ ñî þç íî¿ ñòðóê òó ðè çã³äíî
ñó ÷àñ íèõ âè ìîã. Îäíî ÷àñ íî ïîòð³áíà
ðà äè êàëü íà çì³íà ñòàâ ëåí íÿ äî íà óêè ó
äåð æà âè ³ ñóñï³ëüñòâà.  ³íøî ìó âè ïàä -
êó ìî æå ìî âòðà òè òè â³ò÷èç íÿ íó íà óêó.
Íà ïî ëå îí Áî íà ïàðò ñâî ãî ÷àñó ñêà çàâ:
«ßêùî íà ðîä íå áàæຠóòðè ìó âà òè âëàñ -
íó àðì³þ, òî áóäå óòðè ìó âà òè ÷óæó, àëå
öå çíà÷ íî äî ðîæ ÷å». Òà êèé âèñë³â
ö³ëêîì ñïðà âåä ëè âèé ³ â³äíîñ íî íà óêè.
Ëèøå íà ÷ó æî ìó ðî çóì³ äî ñÿã òè äîá ðî -
áó òó íå âäà ëîñü æîäí³é íàö³¿, àëå öå
ö³ëêîì ìîæ ëè âî çä³éñíè òè, ìà þ ÷è ñâ³é
ïîòóæíèé íàö³îíàëüíèé ³íòåëåêò, ùî
äîâåäåíî âæå â ³ñòî𳿠áàãàòî ðàç³â.
Äëÿ ôîð ìó âàí íÿ ñó ÷àñ íî ãî ïî òóæ íî ãî
àã ðàð íî ãî êîì ïëåê ñó â Óêðà¿í³, êð³ì ðà -
ö³îíàëü íèõ ³íâåñ òèö³é, ïîòð³áíå ñòâî -
ðåí íÿ ñèñ òå ìè çà êîí³â ³ äåð æàâ íèõ ìå -
õàí³çì³â âïëè âó íà ðèí êî âó åêî íîì³êó.
Îäíèì ç òà êèõ âà æåë³â ìຠáóòè àã -
ðàð íà íà óêà ³ øâèä êå òà ÿê³ñíå âïðî âàä -
æåí íÿ ¿¿ äî ñÿã íåíü ó âè ðîá íèö òâî.
Ñå ðåä ïð³îðè òåò íèõ íà ïðÿì³â äîñëi -
äæåíü â ãà ëóç³ ðîñ ëèí íèö òâà ðàö³îíàëü -
íè ìè ìî æóòü áóòè ãëè áîê³ äîñë³äæåí íÿ â
îá ëàñò³ ãå íå òè êè, ìî ëå êó ëÿð íî¿ á³î ëî㳿
òà ô³ç³îëî㳿 êóëü òóð íèõ ðîñ ëèí ³ ¿õ äè êèõ
ðî äè÷³â, øè ðîê³ äîñë³äæåí íÿ ç ïè òàíü
á³îò åõ íî ëî㳿 ³ ðîç ðîá êà ïðè é î ì³â ñòâî -
ðåí íÿ êóëü òóð íèõ ðîñ ëèí ³ç çà äà íè ìè
ãîñ ïî äà ðñüêè ìè ïà ðà ìåò ðà ìè. Ñòâî ðåí -
íÿ ãå íå òè÷ íî ìî äèô³êî âà íèõ êóëü òóð
ïðè âñ³é äèñ êóñ³éíîñò³ ¿õ ãîñ ïî äà ðñüêî ãî
âè êî ðèñ òàí íÿ º äóæå ïåð ñïåê òèâ íèì íà -
ïðÿ ìîì ³ ñüî ãîäí³ àê òèâ íî ðîç ðîá ëÿºòüñÿ
â óñ³õ ïå ðå äî âèõ êðà¿ íàõ ñâ³òó. Óêðà¿ íà íå
ìîæå áóòè íà óç á³÷ ÷³ íà óêè ³ íå âî ëîä³òè
òà êè ìè ñó ÷àñ íè ìè òåõ íî ëîã³ÿìè.
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 3 125
ÏвÎÐÈÒÅÒÈ ÀÃÐÀÐÍί ÍÀÓÊÈ Â ÓÊÐÀ¯Í²
Íå îáõ³äíå ïî ñè ëåí íÿ ðîá³ò ç ïè òàíü ñå -
ëåêö³¿ òà íàñ³ííèö òâà äëÿ ñòâî ðåí íÿ ñó -
÷àñ íèõ âè ñî êîï ðî äóê òèâ íèõ ñîðò³â ³
îñîá ëè âî ã³áðèä³â, ÿê³ çäàòí³ íå ëèøå
áóòè âè ñî êîï ðî äóê òèâ íè ìè, à ³ ñò³éêè ìè
äî ñòðå ñî âèõ ïî ãîä íèõ óìîâ âå ãå òàö³¿.
Ñüî ãîäí³ àã ðàð íî ìó êîì ïëåê ñó ãîñ òðî
íå îáõ³äí³ ñó ÷àñí³ åôåê òèâí³ äîá ðè âà
â³ò÷èç íÿ íî ãî âè ðîá íèö òâà, îñîá ëè âî
ôîñ ôîðí³ òà êàë³éí³. ¯õ ðîç ðîá êà, îö³í -
êà òà íà ëà ãîä æå íå ïðî ìèñ ëî âå âè ðîá -
íèö òâî ìîæ ëèâ³ ëèøå çà àêòèâíî¿ ó÷àñò³
àãðàðíî¿ íàóêè.
Äëÿ ìàê ñè ìàëü íî ïî âíî¿ ðåàë³çàö³¿
ïðî äóê òèâ íî ãî ïî òåíö³àëó, ÿêèé çà êëà -
äå íèé ó ñó ÷àñ íèõ ã³áðè äàõ òà ñî ðòàõ, ïî -
òð³áí³ ³íòåí ñèâí³ òåõ íî ëî㳿 âè ðî ùó âàí -
íÿ ïîñ³â³â êóëü òóð íèõ ðîñ ëèí ç óðà õó âàí -
íÿì ñïå öèô³êè ð³çíèõ ´ðóí òî âî- êë³ìà -
òè÷ íèõ çîí Óêðà¿ íè. Öå òåæ íà é êðà ùå
çäàò íà ðîç ðî áè òè ñàìå àã ðàð íà íà óêà.
Âàæ ëè âèì íà ïðÿ ìîì íà óêî âî¿ ðî áî òè º
çä³éñíåí íÿ íàä³éíî ãî çà õèñ òó ïîñ³â³â
êóëü òóð íèõ ðîñ ëèí â³ä áóð ’ÿí³â, øê³ä -
íèê³â òà õâî ðîá, ÿêå ñüî ãîäí³ íå ìîæ ëè âå
áåç êîì ïëåê ñíî ãî âèâ ÷åí íÿ ³ ïîñò³éíî ãî
ìîí³òî ðèí ãó øê³äëè âèõ îðãà í³çì³â, ðîç -
ðîá êè òà óäîñ êî íà ëåí íÿ çà ñîá³â çà õèñ òó ³
ñïî ñîá³â ¿õ ðàö³îíàëü íî ãî çà ñòî ñó âàí íÿ â
óìî âàõ âè ðîá íèö òâà.
Äëÿ âò³ëåí íÿ â æèò òÿ ïå ðå äî âèõ òåõ -
íî ëîã³é âè ðî ùó âàí íÿ ðîñ ëèí íå -
îáõ³äíèé íàá³ð ñó ÷àñ íî¿ âè ñî êîï ðî äóê -
òèâ íî¿ òà íàä³éíî¿ òåõí³êè ³ ´ðóí òî îá -
ðîá íèõ êîì ïëåêñ³â. ³ò÷èç íÿ íà íà óêà ³
ïî òóæ íå ìà øè íî áó äó âàí íÿ ïî òåíö³éíî
ìîã ëè á ïîâí³ñòþ çà äî âîëü íÿ òè ïî òðå áè
àã ðàð íî ãî ñåêòîðà åêîíîì³êè â òàêèõ
ìàøèíàõ.
Ãîñ òðî ñòî¿òü íà äà íèé ÷àñ ïðî áëå ìà
êîì ïëåê ñíî¿ ïå ðå ðîá êè ïðî äóêö³¿, îò -
ðè ìà íî¿ ç ïîë³â, ¿¿ çáå ðå æåí íÿ, çìåí -
øåí íÿ íå ïðî äóê òèâ íèõ âòðàò. Òóò òåæ º
âå ëè êå ³ âàæ ëè âå ïîëå ä³ÿëü íîñò³ äëÿ
àãðàðíî¿ íàóêè.
Ïå ðåä àã ðàð íîþ íà óêîþ íèí³ ïî ñòà þòü
ã³ãàíòñüê³ ïðî áëå ìè ðîç ðîá êè ðàö³îíàëü -
íèõ øëÿõ³â çó ïè íåí íÿ åðîç³éíèõ ïðî -
öåñ³â, çáå ðå æåí íÿ ³ â³äíîâ ëåí íÿ ðî äþ -
÷îñò³ ́ ðóíò³â íà âå ëè êèõ òå ðè òîð³ÿõ, ïðî -
âå äåí íÿ õ³ì³÷íî¿, âîä íî¿ ³ ë³ñî âî¿ ìåë³î -
ðàö³¿ íà çíà÷ íèõ ïëî ùàõ îðíèõ çå ìåëü.
 óìî âàõ ãëî áàëü íî ãî ïî òåïë³ííÿ
êë³ìàòó âñå á³ëüøå çðîñ òຠàê òó àëüí³ñòü
äîñë³äæåíü ³ óäîñ êî íà ëåí íÿ øëÿõ³â çä³é -
ñíåí íÿ ìàñ øòàá íî ãî çàë³ñíåí íÿ òå ðè -
òî𳿠íà øî¿ êðà¿ íè, îñîá ëè âî ¿¿ ï³âäåí íèõ
³ ñõ³äíèõ ðåã³îí³â.
Íå ìåíø âàæ ëè âèì º ³ êîì ïëåêñ ïðî -
áëåì ðîç ðîá êè ³ îò ðè ìàí íÿ êîí êó ðåí -
òîç äàò íèõ òà åêî ëîã³÷íî áåç ïå÷ íèõ äæå -
ðåë á³îïà ëè âà äëÿ Óêðà¿ íè, ÿê³ äîç âî -
ëÿòü çíè çè òè åíåð ãå òè÷ íó çà ëåæí³ñòü
â³ä ³íøèõ äåðæàâ.
Ñüî ãîäí³ º âå ëè êà íå îáõ³äí³ñòü ðîç -
ðîá êè íà óêî âî îá´ðóí òî âà íèõ åêî íî -
ì³÷ íèõ ìî äå ëåé ðîç âèò êó ³ òðàíñ ôîð -
ìàö³¿ óêð à¿íñüêî ãî ñåëà ³ éîãî æèò òÿ â
óñ³õ ïëî ùè íàõ: â³ä åêî íîì³÷íî¿ ³ åêî -
ëîã³÷íî¿ äî ñîö³àëüíî¿ òà êóëüòóðíî¿.
Àãðàðíîìó ñåê òî ðó åêî íîì³êè ïîòð³áí³
äîñë³äæåí íÿ ç ïè òàíü ìàð êå òèí ãó ÿê íà
âíóòð³øíüî ìó, òàê ³ íà çîâí³øíüî ìó ðèí -
êàõ, áåç ÿêèõ íå ìîæ ëè âî ðå àëü íî âè õî -
äè òè íà ñâ³òî âèé ðè íîê ïðî äî â îëüñòâà òà
³íøî¿ ïðî äóêö³¿ ïîë³â.
Íà âå äå íèé ïå ðåë³ê äà ëå êî íå âè ÷åð ïóº
âñüî ãî áëî êó ïðî áëåì, íàä ÿêè ìè ïðà öþº
³ ïî âèí íà á³ëüø àê òèâ íî ïðà öþ âà òè ñó -
÷àñ íà àã ðàð íà íà óêà ëèøå â ðîñ ëèí -
íèöòâ³. Ùå ìîæ íà ïå ðåë³÷èòè ³ ïðî áëå ìè
íà ëà ãîä æåí íÿ âè ðîá íèö òâà ÿê³ñíèõ
â³ò÷èç íÿ íèõ ïåñ òè öèä³â ³ ñòâî ðåí íÿ
á³îëà áî ðà òîð³é, íå îáõ³äí³ñòü àê òèâ³çàö³¿
ðîá³ò ó ãà ëóç³ ñ³ëüñüêî ãîñ ïî äà ðñüêî¿ ì³ê -
ðîá³îëî㳿 ³ ò.ä.
Êð³ì íà çâà íî ãî, º ùå ïî òóæ íèé áëîê
ïðî áëåì, ÿê³ íå îáõ³äíî àã ðàðí³é íàóö³
âèð³øó âà òè ó ãà ëóç³ òâà ðèí íèö òâà. Îò æå,
ïå ðåä àã ðàð íîþ íà óêîþ º âå ëè êèé îá ñÿã
íà óêî âî¿ ðî áî òè íà áà ãà òî äå ñÿ òèë³òü.
Íàç âàí³ ïðî áëå ìè ðîç ãëÿ äà ëè ñÿ ãðó -
ïîþ åê ñïåðò³â ç ïè òàíü âèç íà ÷åí íÿ ïð³î -
ðè òåò íèõ íà óêî âèõ íà ïðÿì³â ðîç âèò êó àã -
ðîï ðî ìèñ ëî âî ãî êîì ïëåê ñó Óê ðà¿ íè, îá -
ãî âî ðþ âà ëè ñÿ íà çàñ³äàíí³ «êðóã ëî ãî ñòî -
ëó», ïðè ñâÿ ÷å íî ãî öèì ïðî áëå ìàì.
Ïî äî ëà òè ïå ðå øêî äè, ÿê³ ñòî ÿòü ïå ðåä
àã ðàð íèì ñåê òî ðîì åêî íîì³êè Óê ðà¿ íè,
ìîæ íà ëèøå ñï³ëüíè ìè çó ñèë ëÿ ìè âñüî -
126 Science and Science of Science, 2006, ¹ 3
Î.Î. ²âà ùåí êî
ãî ñóñï³ëüñòâà — â³ä íà ðîä íèõ äå ïó òàò³â ³
ì³í³ñòð³â äî íà óêîâö³â ³ âè ðîá íè÷ íèê³â.
Àãðàðí³ ïè òàí íÿ àê òó àëü í³ äëÿ âñ³õ ãðî -
ìà äÿí, áî êîæ íà ëþ äè íà áàæຠáóòè çäî -
ðî âîþ, áàäü î ðîþ ³ íå ãî ëîä íîþ.
Ïðè íà ÿâ íîñò³ òà îá îâ’ÿç êî âî ìó âè êî -
íàíí³ ìóä ðèõ çà êîí³â, â³äïîâ³äíî ìó
ô³íà íñó âàíí³ íà óêî âèõ äîñë³äæåíü,
ñòâî ðåíí³ ä³ºâîãî ìå õàí³çìó øè ðî êî ãî
âè êî ðèñ òàí íÿ íà óêî âèõ äî ñÿã íåíü íà
âè ðîá íèöòâ³, ðîç ðîáö³ òà ðåàë³çàö³¿
êîì ï ëåê ñíèõ ö³ëüî âèõ âè ðîá íè ÷èõ
ïðî åêò³â, ïîñò³éíî ìó ï³äâè ùåíí³ ôà õî -
âî ãî ð³âíÿ ïðàö³âíèê³â àã ðàð íî ãî ñåê òî -
ðó åêî íîì³êè, çà ñòî ñó âàí íþ ïðÿ ìèõ äî -
òàö³é âè ðîá íè êó ñ.-ã. ïðî äóêö³¿ òà àê -
òèâí³é ðî áîò³ ìàð êå òî ëîã³â ÿê íà
âíóòð³øíüî ìó, òàê ³ íà çîâí³øíüî ìó
ðèí êàõ Óêðà¿ íà ìà òè ìå ðå àëü íó ìîæ -
ëèâ³ñòü çà é ìà òè ã³äíå ì³ñöå ó ñâ³ò³ íå
ëèøå çà ïëî ùåþ ñâî¿õ ÷îð íî çåì³â, à ³ çà
îá ñÿ ãà ìè åê ñïîð òó ïðî äóêö³¿ àã ðàð íî ãî
ñåê òî ðó åêî íîì³êè, çà áåç ïå ÷è òè íå
ëèøå âëàñ íó ïðîäîâîëü÷ó áåçïåêó, à ³
âèñîêèé ð³âåíü ÿêîñò³ æèòòÿ ñâî¿õ
ãðîìàäÿí, ÿê ó ì³ñò³, òàê ³ â ñåë³.
À.À. Èâà ùåí êî
Ïðè î ðè òå òû àã ðàð íîé íà óêè â Óêðà è íå
Ïî êà çà íî òÿ æå ëîå ïî ëî æå íèå àã ðàð íîé íà óêè ñå ãî äíÿ â Óêðà è íå, î÷åð ÷å íû åå íà è áî ëåå àê òó àëü íûå è
âàæ íûå ïðî áëå ìû, òðå áó þ ùèå ðå øå íèÿ, è íà ïðàâ ëå íèÿ ðàç âè òèÿ.
Â.Ý. Îðåë
Àíàëèç ïðî áëåì èí íî âà öè îí íî ãî ðàç âè òèÿ
ìå äè öè íû â Óêðà è íå
Ïðî à íà ëè çè ðî âà íû ïðî áëå ìû, òîð ìî çÿ ùèå ðàç âè òèå èí íî âà öè îí íîé äå ÿ òåëü íîñ òè â
ìå äè öè íå Óêðà è íû, è âíå ñå íû ïðåä ëî æå íèÿ ïî èõ óñòðà íå íèþ.
Êëþ ÷å âûå ñëî âà «èí íî âà öèÿ» è «ìå äè -
öè íà» äîñ òà òî÷ íî ÷àñ òî âñòðå ÷à þò ñÿ â
ñèñ òå ìå Èíòåð íåò. Ïî ý òî ìó åñ òåñ òâåí íî
æå ëà íèå óçíàòü, à êàê ïðåä ñòàâ ëå íà íàøà
ñòðà íà â ýòîé ìè ðî âîé èí ôîð ìà öè îí íîé
ïà ó òè íå. Íèæå â òàá ëè öå ïðè âå äåí ñðàâ -
íè òåëü íûé àíà ëèç êî ëè ÷åñ òâà èí íî âà -
öèé â ìå äè öè íå è ðåé òèí ãà óðîâ íÿ æèç íè
â ðàç íûõ ñòðà íàõ ïî èí ôîð ìà öèè âåá-
ñàé òà ïî èñ êî âîé ñèñ òå ìû Google Scholar.
Êî ýô ôè öè åíò êîð ðå ëÿ öèè ìåæ äó ÷èñ -
ëîì ññû ëîê ïî èí íî âà öè ÿì â ìå äè öè íå
íà îä íî ãî æè òå ëÿ ñòðà íû è ðåé òèí ãîì
óðîâ íÿ æèç íè èìå åò àá ñî ëþò íóþ âå ëè -
÷è íó 0,7. Äàæå ïðè íà ëè ÷èè îïðå äå ëåí -
íî ãî ñêåï ñè ñà ê òà êî ìó î÷å âèä íî îöå -
íî÷ íî ìó ìå òî äó àíà ëè çà ïðè âå äåí íûå
äàí íûå ñâè äå ò åëü ñòâó þò î òîì, ÷òî, ê ñî -
æà ëå íèþ, Óêðà è íà íå ÿâ ëÿ åò ñÿ â íà ñòî ÿ -
ùåå âðå ìÿ ìè ðî âûì ëè äå ðîì êàê ïî èí -
íî âà öè ÿì â ìå äè öè íå, òàê è ïî óðîâ íþ
æèç íè.
Öåëüþ äàí íîé ïóá ëè êà öèè ÿâ ëÿ åò ñÿ
àíà ëèç îñíîâ íûõ ïðî áëåì, êî òî ðûå
òîð ìî çÿò ðàç âè òèå èí íî âà öè îí íîé äå ÿ -
òåëü íîñ òè â ìå äè öè íå, à òàê æå ïðåä ëî -
æå íèÿ ïî èõ óñòðà íå íèþ ñ ïî çè öèè
ñïå öè à ëèñ òà â îá ëàñ òè ìå äè öèí ñêîé
ôè çè êè è áè î èí æå íå ðèè.
1-ÿ ïðî áëå ìà. Îòñó òñòâèå çà êî íî äà -
òåëü íîé áàçû äëÿ íîð ìà òèâ íî-ïðà âî -
âûõ è ôè íàí ñî âûõ âîç ìîæ íîñ òåé ìåæ -
äó íà ðîä íî ãî ïà òåí òî âà íèÿ èí íî âà öè -
îí íûõ ðàç ðà áî òîê, êî òî ðûå ñî çäà íû çà
Íà ó êà òà íà óêîç íà âñòâî, 2006, ¹ 3 127
Â.Ý. Îðåë
ÀÍÀËÈÇ ÏÐÎÁËÅÌ ÈÍÍÎÂÀÖÈÎÍÍÎÃÎ ÐÀÇÂÈÒÈß ÌÅÄÈÖÈÍÛ Â ÓÊÐÀÈÍÅ
© Â.Ý. Îðåë, 2006
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-49610 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | 0374-3896 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-11-25T21:00:25Z |
| publishDate | 2006 |
| publisher | Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Іващенко, О.О. 2013-09-22T13:24:07Z 2013-09-22T13:24:07Z 2006 Пріоритети аграрної науки в Україні / О.О. Іващенко // Наука та наукознавство. — 2006. — № 3. — С. 121-127. — укр. 0374-3896 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49610 Показано тяжкий стан аграрної науки сьогодні в Україні, окреслено її найбільш актуальні та важливі проблеми, що потребують вирішення, та напрямки розвитку. Показано тяжелое положение аграрной науки сегодня в Украине, очерчены ее наиболее актуальные и важные проблемы, требующие решения, и направления развития. The hard condition of the agrarian science in Ukraine today is shown, with outlining its foremost problems and development prospects. uk Центр досліджень науково-технічного потенціалу та історії науки ім. Г.М. Доброва НАН України Наука та наукознавство Перспективи розвитку окремих тематичних напрямів державної програми прогнозування науково-технологічного та інноваційного розвитку Пріоритети аграрної науки в Україні Приоритеты аграрной науки в Украине Priorities of Agrarian Science in Ukraine Article published earlier |
| spellingShingle | Пріоритети аграрної науки в Україні Іващенко, О.О. Перспективи розвитку окремих тематичних напрямів державної програми прогнозування науково-технологічного та інноваційного розвитку |
| title | Пріоритети аграрної науки в Україні |
| title_alt | Приоритеты аграрной науки в Украине Priorities of Agrarian Science in Ukraine |
| title_full | Пріоритети аграрної науки в Україні |
| title_fullStr | Пріоритети аграрної науки в Україні |
| title_full_unstemmed | Пріоритети аграрної науки в Україні |
| title_short | Пріоритети аграрної науки в Україні |
| title_sort | пріоритети аграрної науки в україні |
| topic | Перспективи розвитку окремих тематичних напрямів державної програми прогнозування науково-технологічного та інноваційного розвитку |
| topic_facet | Перспективи розвитку окремих тематичних напрямів державної програми прогнозування науково-технологічного та інноваційного розвитку |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/49610 |
| work_keys_str_mv | AT ívaŝenkooo príoritetiagrarnoínaukivukraíní AT ívaŝenkooo prioritetyagrarnoinaukivukraine AT ívaŝenkooo prioritiesofagrarianscienceinukraine |