Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях
У статті розглядаються деякі аспекти сенсу і оцінки в юридичних конструкціях. Вказується на необхідність розробки правил тлумачення, що засно вані на раціональному праворозумінні. В статье рассматриваются некоторые аспекты смысла и оценки в юридических конструкциях. Указывается на необходимость раз...
Збережено в:
| Опубліковано в: : | Альманах права |
|---|---|
| Дата: | 2011 |
| Автор: | |
| Формат: | Стаття |
| Мова: | Українська |
| Опубліковано: |
Інститут держави і права ім. В.М. Корецького НАН України
2011
|
| Теми: | |
| Онлайн доступ: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/62882 |
| Теги: |
Додати тег
Немає тегів, Будьте першим, хто поставить тег для цього запису!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Цитувати: | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях / В.С. Ковальський / Альманах права. — 2011. — Вип. 2. — С. 48-50. — укр. |
Репозитарії
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859763149417218048 |
|---|---|
| author | Ковальський, В.С. |
| author_facet | Ковальський, В.С. |
| citation_txt | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях / В.С. Ковальський / Альманах права. — 2011. — Вип. 2. — С. 48-50. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Альманах права |
| description | У статті розглядаються деякі аспекти сенсу і оцінки в юридичних конструкціях. Вказується на необхідність розробки правил тлумачення, що засно
вані на раціональному праворозумінні.
В статье рассматриваются некоторые аспекты смысла и оценки в юридических конструкциях. Указывается на необходимость разработки правил толкования, основанных на рациональном правопонимании.
In the article are considered some aspects of sense and an estimation in legal designs. Thereupon it is underlined necessity of working out the rules of interpretation based on rational legal understanding.
|
| first_indexed | 2025-12-02T04:45:18Z |
| format | Article |
| fulltext |
ÓÄÊ340.1
³êòîðÑåìåíîâè÷Êîâàëüñüêèé,
ïðåçèäåíòâèäàâíè÷î¿îðãàí³çàö³¿«Þð³íêîì²íòåð»,
äîêòîðþðèäè÷íèõíàóê,äîöåíò
ÏÐÎÁËÅÌÀÏÐÀÂÎÐÎÇÓ̲ÍÍß:ÑÅÍѲÎÖ²ÍÊÀÓÞÐÈÄÈ×ÍÈÕ
ÊÎÍÑÒÐÓÊÖ²ßÕ
Óñ êëàä íåí íÿ þðè äè÷ íî¿ ìî âè, ùî ñïî ñ òåð³ãàºòüñÿ îñ òàíí³ì ÷à ñîì, ñâ³ä÷èòü ïðî ïåâ íå
óñ êëàä íåí íÿ é ïðà âî ðî çóì³ííÿ, äî ñêëà äó ÿêî ãî âõî äèòü ³íòåð ïðå òàö³ÿ þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é
(çà êîí³â, íîðì, ïî íÿòü). Íà öåé ïðî öåñ âïëè âຠ³íòåí ñèâ íèé «çà êî íî äàâ ÷èé áóì», àê òèâ íà
êî äèô³êàö³ÿ, â òî ìó ÷èñë³, ïðèé íÿò òÿ Ïî äàò êî âî ãî êî äåê ñó Óê ðà¿íè. Ç êîæ íèì ïðèé íÿ òèì çà êî-
íîì âñå íîâ³ ³ íîâ³ òåðì³íè îò ðè ìó þòü «ïóò³âêó ó æèò òÿ», ùî âè ìà ãຠá³ëüø ÿê³ñíî ãî ïðà âî âî ãî
çà êî íî äàâ ñò âà, ÷³òêîñò³, âèç íà ÷å íîñò³, îä íî ìàí³òíîñò³, ïðà âèëü íî ãî éî ãî çà ñòî ñó âàí íÿ.
Çðî çóì³ëî, ùî çà êî íè íå ïè øóòü ñÿ íàâ³êè, ÿê áè íå õîò³ëî ñÿ ¿õ ñòàá³ëüíîñò³. Òî ìó ìຠáó òè
ñòàá³ëüíèé óí³âåð ñàëü íèé ïðà âî çà ñ òî ñîâ íèê, ð³âåíü ïðà âî âî¿ ñâ³äî ìîñò³ ÿêî ãî º íàé âè ùèì ó äåð-
æàâ³. Ïî åê ñ ïåðò íèì îö³íêàì, îò ðè ìà íèì ðå äàêö³ºþ ãà çå òè «Þðè äè÷ íèé â³ñíèê Óê ðà¿íè»,
íà ïðèê³íö³ 2010 ðî êó, òà êè ìè º ëè øå ñó äîâ³ îð ãà íè. Âî íè ³ º óí³âåð ñàëü íèì ïðà âî çà ñ òî ñîâ íè êîì,
õî ÷à äå ùî çì³íè ëè ñÿ ¿õ àä ðå ñà òè. Çà ðàç, çã³äíî ç Çà êî íîì Óê ðà¿íè «Ïðî ñó äî óñòð³é ³ ñòà òóñ
ñóää³â» îñ íîâ íè ìè ñóá’ºêòà ìè êâàë³ô³êî âà íî ãî çà ñòî ñó âàí íÿ ñòà ëè âèù³ ñïåö³àë³çî âàí³ ñó äè, ÿê³,
ÿê â³äî ìî, çî áîâ’ÿçàí³ íà äà âà òè ñïåö³àë³çî âà íèì ñó äàì íèæ ÷î ãî ð³âíÿ ðå êî ìåí äàö³éí³ ðîç’ÿñ íåí-
íÿ ç ïè òàíü çà ñòî ñó âàí íÿ çà êî íî äàâ ñò âà ùî äî âèð³øåí íÿ ñïðàâ â³äïîâ³äíî¿ ñó äî âî¿ þðè ñ äèêö³¿;
¿õ ïëå íó ìè, óçà ãàëü íþ þ÷³ ñó äî âó ïðàê òè êó, ìà þòü âè õî äè òè ç ïî òðåá çà áåç ïå ÷åí íÿ îä íà êî âî ãî
çà ñòî ñó âàí íÿ íîðì ïðà âà ïðè âèð³øåíí³ ñïðàâ â³äïîâ³äíî¿ ñó äî âî¿ þðè ñ äèêö³¿.
Þðè äè÷í³ êîí ñò ðóêö³¿, çî ê ðå ìà ïðà âîâ³ íîð ìè, àê òè çà êî íî äàâ ñò âà, þðè äè÷í³ ïî íÿò òÿ òî ùî
ÿâ ëÿ þòü ñî áîþ êîí ñîë³äî âà íèé ìà ñèâ ïî ëî æåíü, îá’ºäíà íèõ â ïåâ íî ìó ïî ðÿä êó. Ðàö³îíàëü íå
ïðà âî ðî çóì³ííÿ áà çóºòüñÿ íà ñòàâ ëåíí³ ïðà âî çà ñ òî ñîâ íè êà ùî äî þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é, ÿê³
ìà þòü áó òè àäåê âàò íè ìè ïðà âîâ³äíî ñè íàì, þðè äè÷ íèì ôàê òàì ³ ìî æóòü áó òè çà ñòî ñî âà íè ìè ó
ïðî öå äó ðàõ êâàë³ô³êàö³¿, îö³íêè þðè äè÷ íèõ ôàêò³â, âè ÿâ ëåíí³ ¿õ ñåí ñó òî ùî. Àëå ó áóäü-ÿêî ìó
âè ïàä êó éäåòü ñÿ ïðî ðàö³îíàëü íå òëó ìà ÷åí íÿ, ÿêå â÷è íþºòüñÿ ëþ äè íîþ ÷å ðåç ¿¿ ìåí òàëüí³ñòü,
ðî çóì ³ ïå ðå õî äèòü â³ä ñôå ðè áà æà íî ãî äî ä³éñíî ãî, ðå ò ðàí ñ ëþºòüñÿ â ñè ñ òå ìó ïðà âà. Çà äî ïî-
ìî ãîþ òà êî ãî ïå ðå õî äó îê ðåñ ëþºòüñÿ êî ëî ïðà âî âèõ íîðì, ÿê³ ï³äëÿ ãà þòü çà ñòî ñó âàí íþ äî
â³äïîâ³äíèõ ïðà âîâ³äíî ñèí. Òà êèì ÷è íîì, çä³éñíåí íÿ ïðà âî çà ñ òî ñó âàí íÿ ïå ðåä áà ÷ຠâðà õó âàí íÿ
ì³ñöÿ àêò³â çà êî íî äàâ ñò âà, ÿê³ ï³äëÿ ãà þòü çà ñòî ñó âàí íþ, â ñè ñ òåì³ çà êî íî äàâ ñò âà, âðà õó âàí íÿ
ñè ñ òåì íèõ çâ’ÿçê³â ì³æ íè ìè. Ïðà âîì³ðíèì º òâåð ä æåí íÿ ïðî òå, ùî óí³âåð ñàëü íèé ïðà âî çà ñ òî-
ñîâ íèê çà ñòî ñî âóº íå îê ðå ìå ïî ëî æåí íÿ íîð ìà òèâ íî ãî àê òà, à çà êî íî äàâ ñò âî â ö³ëî ìó.
ßê â³äî ìî, ïðà âî ðî çóì³ííÿ ïîâ’ÿçà íå ç ïîäâ³éíîþ ³íòåð ïðå òàö³ºþ þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é:
íà ïðè êëàä, ³íòåð ïðå òàö³ÿ ó øè ðî êî ìó àáî ó âóçü êî ìó ðî çóì³íí³, ³íòåð ïðå òàö³ÿ çà áóê âîþ àáî
äó õîì çà êî íó, ³íòåð ïðå òàö³ÿ ñï³ââ³äíî øåí íÿ çà ãàëü íî¿ àáî ñïåö³àëü íî¿ íîðì ÷è çà êîí³â òî ùî.
Éäåòü ñÿ ïðî òå, ùî ïåâ íèé êëàñ ðî çó ìî âèõ îïå ðàö³é, ïîâ’ÿçà íèé ç âè âå äåí íÿì ñåí ñó þðè äè÷ íèõ
êîí ñò ðóêö³é ïðÿ ìî àáî áåç ïî ñå ðåä íüî íå îê ðåñ ëå íèõ ó íèõ çíà ÷åíü. ßê â³äî ìî, ùî ³íòåð ïðå òàö³ÿ
ó ¿¿ ãåð ìå íåâ òè÷ íî ìó ðî çóì³íí³, ìîæ ëè âà ùî äî òèõ ïðà âî âèõ êîí ñò ðóêö³é, çî ê ðå ìà, äî òåêñò³â
çà êîí³â, ÿêèì âëà ñ òè âà çì³ñòî âà íå îä íî çíà÷í³ñòü: î÷å âèä íà ³ íå î ÷å âèä íà. Òàê, ïåâ íà ñè ñ òå ìà çíà-
÷åíü àð òè êó ëü î âà íà ó íèõ (òåê ñ òàõ) ïåðâ³ñíî é ç îã ëÿ äó íà öå – î÷å âèä íà, ïðî òå çà ö³ºþ î÷å-
âèäí³ñòþ ìî æå ïðè õî âó âà òè ñÿ âòî ðèí íà ñè ñ òå ìà çíà ÷åíü, äëÿ ÿêî¿ ïåð øà º ôîð ìîþ ðå ïðå çåí-
òàö³¿. Ñè ñ òå ìà çíà ÷åíü ³ îö³íîê, ùî âè êëà äå íà â ÷èí íî ìó Ïî äàò êî âî ìó êî äåêñ³ Óê ðà¿íè (äàë³ –
ÏÊ Óê ðà¿íè) çíà÷ íîþ ì³ðîþ ï³äêðåñ ëþº öå ïî ëî æåí íÿ. Íå ìîæ íà íå ïî ãî äè òè ñÿ, ùî ³íòåð ïðå-
òàö³ÿ ïîâ’ÿçà íà ÿê ç îö³íêîþ òåê ñ òó (ìîæ ëè âî ïî ìèë êî âîþ), òàê ³ ç éî ãî ñåí ñîì, ÿêèé ìî æå
³ñíó âà òè ïî çà ö³ºþ îö³íêîþ.
Ñóòí³ñòü ³ îö³íêà ðå ÷åé ìî æå áó òè ðîç ã ëÿ íó òà ÿê äâà ïðî öå ñè ï³çíàí íÿ ïðî òè ëåæ íî ãî íà ïðÿ-
ìó. Öå ðåëüºôíî âè ðà æຠñóòü ðå ÷åé íà ôîí³ âèñ ëîâ ëþ âàí íÿ âè äàò íî ãî ïèñü ìåí íè êà Ô.
Äî ñòîºâñüêî ãî ïðî òå, ùî ³äåÿ ñîö³àë³çìó ïðè äó ìà íà íå äëÿ òî ãî, ùîá ï³äíÿ òè çåì ëþ äî íå áåñ, à
ùîá ñïó ñ òè òè íå áå ñà íà çåì ëþ. ² ä³éñíî, ïðî öåñ ïðà âî ðî çóì³ííÿ ùî äî ïðèí öè ïó âåð õî âåí ñò âà
ïðà âà íå îç íà ÷ຠéî ãî ñòâåð ä æåí íÿ, ðå àëü íî ãî ï³äíå ñåí íÿ ó ïî ñòó ëà òàõ, ôóíêö³ÿõ, ñåíñ³ ïðà âà.
Òóò íå ìຠ³ íà òÿ êó íà ÷³òêå éî ãî ðî çóì³ííÿ, à ìຠì³ñöå ïëó òà íè íà. Ïðî òå, ó ïðèí öè ïàõ ïðà âà,
ó ïðà âî âèõ îö³íêàõ â³í ôîð ìàë³çî âà íèé â Êîí ñòè òóö³¿ Óê ðà¿íè, â êî äèô³êî âà íèõ àê òàõ. Ïî ñòàº
ïè òàí íÿ: õ³áà öå ³ º óò âåð ä æåí íÿì ïðèí öè ïó âåð õî âåí ñò âà ïðà âà?
48
Äîêòðèíàëüíåáà÷åííÿïðîáëåìèïðàâîðîçóì³ííÿâñó÷àñíèõóìîâàõ
³äñóòí³ñòü â íàö³îíàëüí³é ïðà âîâ³é ñè ñ òåì³ òà êî¿ þðè äè÷ íî¿ êîí ñò ðóêö³¿ ÿê ïðå öå äåíò, à
òà êîæ ôîð ìàë³çî âà íèõ ïðà âè ëàõ óí³âåð ñàëü íî ãî (ñó äî âî ãî) òëó ìà ÷åí íÿ ïî ðî ä æóº â³ðîã³äí³ñòü
â³äõè ëåí íÿ â³ä ñåí ñó çà êî íó, ïî ñè ëåí íÿ òà êî ãî â³äõè ëåí íÿ âè ê ðèâ ëå íè ìè îö³íêà ìè þðè äè÷ íèõ
êîí ñò ðóêö³é, ïîä³é ïðà âî âî ãî æèò òÿ. Äëÿ ïî äî ëàí íÿ òà êî ãî ÿâè ùà ïîòð³áíî ðîç ðî áè òè ³ âïðî âà-
äè òè ïðà âè ëà òëó ìà ÷åí íÿ, ÿê³ çà ñíî âàí³ íà ðàö³îíàëü íî ìó ïðà âî ðî çóì³íí³. Ïðà âî çà ñ òî ñîâ íèê ìàº
çä³éñíþ âà òè òëó ìà ÷åí íÿ ³ñíó þ ÷î ãî íîð ìà òèâ íî ãî ìà òåð³àëó, îïå ðó þ ÷è éî ãî çì³ñòîì, ïðè öüî ìó
íå âè õî äÿ ÷è çà ìåæ³ êîì ïå òåíö³¿ ïåâ íî¿ ã³ëêè âëà äè, òîá òî ä³þ÷è íà ìåæ³ ïðà âî òâî ðåí íÿ, àëå í³
â ÿêî ìó ðàç³ íå ïå ðå òè íà þ ÷è ¿¿.
Ðàö³îíàëü íà ³ ³ððàö³îíàëü íà ñêëà äîâ³ ó ïðà âî ðî çóì³íí³, çî ê ðå ìà, ó ïðà âî âî ìó òëó ìà ÷åíí³
ä³éñíî äî ñèòü ïîâ’ÿçàí³.  àð ñå íàë³ ñïî ñîá³â òëó ìà ÷åí íÿ íà ÿâí³ ð³çí³ ïðèé î ìè ç’ÿñó âàí íÿ çì³ñòó
íîð ìè, çà êîí³â, ³íøèõ þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é. Âî íè â³äòâî ðþ þòü áà ãà òî ã ðàí íó ðî çó ìî âó ä³ÿëü-
íîñò³ ëþ äè íè, âè êëà äå íó â þðè äè÷ íî ìó ïðè ïè ñ³. ²ñíó þòü, ÿê â³äî ìî, òàê³ âè äè òëó ìà ÷åí íÿ ÿê
³ñòî ðè÷ íå, òå ëå î ëîã³÷íå, ë³íãâ³ñòè÷ íå, ëîã³÷íå, ñè ñ òåì íå, ÿê³ â ñó êóï íîñò³ äîç âî ëÿ þòü â³äòâî ðè òè
ñìèñë (ñåíñ) ³ ïðè çíà ÷åí íÿ þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é. Çî ê ðå ìà, çà äî ïî ìî ãîþ ³ñòî ðè÷ íî ãî ³ òå ëå-
î ëîã³÷íî ãî òëó ìà ÷åí íÿ âñòà íîâ ëþ þòü ìî òè âè çà êî íî äàâ öÿ ç ïðèé íÿò òÿ íîð ìà òèâ íî-ïðà âî âî ãî
àê òà, à òà êîæ éî ãî ö³ë³. ˳íãâ³ñòè÷ íå òëó ìà ÷åí íÿ â³äáó âàºòüñÿ çà äî ïî ìî ãîþ ñå ìàí òè÷ íèõ òà
³íøèõ ïðà âèë ìîâ íî ãî îïà íó âàí íÿ ïî íÿòü, âèç íà ÷åí íÿ çì³ñòó þðè äè÷ íèõ ïî ëî æåíü ÿê ñå ìàí òè÷-
íèõ îäè íèöü. Ëîã³÷íå òëó ìà ÷åí íÿ, ùî â÷è íþºòüñÿ íà ï³äñòàâ³ îö³íî÷ íèõ òà ñåí ñîâ íèõ îïå ðàö³é,
äî ïî ìà ãຠâè áó äó âà òè ðàö³îíàëü íèé óìî âèâ³ä. Òà êîæ ñè ñ òå ìà òè÷ íå òëó ìà ÷åí íÿ, ùî ñïðÿ ìî âà íå
íà êîí òåê ñ òó àëü íå ç’ÿñó âàí íÿ ïî íÿòü ³ ïðè ïèñ³â, äî ïî ìà ãຠâè êëà ñ òè ëîã³êó çà êî íî òâî ðåí íÿ,
ñòðóê òó ðó âà òè ïðèí öè ïè, ôóíêö³¿ ïðà âî âî¿ ñè ñ òå ìè.
Óñ³ ³íø³ ïðèé î ìè àíàë³çó þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é, ÿê³ âè õî äÿòü çà ìåæ³ âêà çà íèõ ñïî ñîá³â
òëó ìà ÷åí íÿ, ÿê ïðà âè ëî íå ´ðóí òó þòü ñÿ íà ðàö³îíàëü íèõ çà ñà äàõ. Òàê, îò ðè ìà ëî çíà÷ íå ïî øè-
ðåí íÿ ³íòó¿òèâ íå ï³çíàí íÿ, ³íäèâ³äó àëüí³ çà ñî áè äîñë³äæåí íÿì þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é. Ïðè êëà-
äà ìè ìî æóòü áó òè òëó ìà ÷åí íÿ çà îá ñÿ ãîì (ðîç øè ðå íå òà îá ìå æó âàëü íå), à òà êîæ àñîö³àòèâ íå
òëó ìà ÷åí íÿ.
Ñë³ä êîí ñòà òó âà òè, ùî ðîç øè ðåí³ òà îá ìå æåí³ ïðèé î ìè òëó ìà ÷åí íÿ ñòà ëè ìàé æå çà ãàëü íî-
âèç íà íè ìè. Çà êëà äå íà â ÷èí íî ìó çà êî íî äàâñòâ³ ëîã³êà íà äຠìîæ ëèâ³ñòü íå ò³ëüêè àäåê âàò íî ãî
éî ãî òëó ìà ÷åí íÿ. Äî ëà þ ÷è ïðà âî âó íå âèç íà ÷åí³ñòü ñóá’ºêòè òëó ìà ÷åí íÿ äî ñèòü ÷à ñ òî âäà þòü ñÿ
äî ðîç øè ðå íî ãî, îá ìå æå íî ãî àáî àñîö³àòèâ íî ãî òëó ìà ÷åí íÿ. Ùî ñòî ñóºòüñÿ ðîç øè ðå íî ãî (îá ìå-
æó âàëü íî ãî) òëó ìà ÷åí íÿ, òî éî ãî ñóòí³ñòü ïî ëÿ ãຠó â³äðèâ³ â³ä áóê âè (ñåí ñó) çà êî íó, áà çó âàíí³
íà íå àäåê âàò íèõ îö³íêàõ. Ïðè öüî ìó, ñóá’ºêò òëó ìà ÷åí íÿ ðî áèòü âèñ íî âîê ïðî ïðà âà òà îáîâ’ÿç-
êè â³äïîâ³äíèõ îñ³á, ïðî óìî âè âè íèê íåí íÿ, çì³íè òà ïðè ïè íåí íÿ ïðàâ àáî îáîâ’ÿçê³â íå íà
ï³äñòàâ³ â³äïîâ³äíèõ ïî ëî æåíü çà êî íî äàâ ñò âà, à çã³äíî ç óÿâ ëåí íÿì ïðî äîö³ëüíå, ñïðà âåä ëè âå,
äî ñòàòíº òî ùî.
Íà æàëü áà ãà òî íà óêîâö³â ðîç øè ðå íó àáî îá ìå æå íó ³íòåð ïðå òàö³þ þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³é
âèç íà þòü ³ íà öåé ÷àñ. Äî íèõ íà ëå æàòü â³äîì³ óê ðà¿íñüê³ þðè ñ òè ÿê ª. Âàñü êîâñü êèé,
Ñ. ³ëüíÿíñü êèé, ß. Áðàéí³í Ï. Íåä áàé ëî, Ñ. Øåâ ÷óê, Þ. Òî äè êà, Î. Ñêà êóí, Ì. Êåëü ìàí,
Î. Ìó ðà øèí. Íå äèâ ëÿ ÷èñü íà âè ñî êèé àâ òî ðè òåò íà çâà íèõ âè ùå àâ òîð³â, â³äçíà ÷è ìî, ùî ç òî÷-
êè çî ðó ïðà âî âî ãî ñåí ñó, ðàö³îíàëü íî ãî ïðà âî ðî çóì³ííÿ, øè ðî êå àáî âóçü êå òðàê òó âàí íÿ º
íå ïðèé íÿò íèì. Âî íî íå ìຠíà óêî âèõ ðàö³îíàëü íèõ êðè òåð³¿â, ïî çè òèâ íèõ íàñë³äê³â. Ðîç øè ðå íå
òëó ìà ÷åí íÿ àêò³â çà êî íî äàâ ñò âà, ÿêå ìຠîõî ðîí íå ïðè çíà ÷åí íÿ, º îñîá ëè âî íå áåç ïå÷ íè ìè. Òàê,
çã³äíî ç ïðèé íÿò òÿì ÏÊ Óê ðà¿íè çì³íèâ ñÿ áà çî âèé åëå ìåíò, ïî êëà äå íèé â îñ íî âó îá ÷èñ ëåí íÿ
ñîö³àëü íî¿ ï³ëüãè, çà ëåæ íî â³ä ÿêî¿ çä³éñíþ âà ëî ñÿ îá ðà õó âàí íÿ íå î ïî äàò êî âà íî ãî ì³í³ìó ìó
äî õîä³â ãðî ìà äÿí (äàë³ – ÍÌÄÃ) ïðè êâàë³ô³êàö³¿ çëî ÷èí³â òà àäì³í³ñòðà òèâ íèõ ïðà âî ïî ðó øåíü.
ßê ùî ðàí³øå òà êèì áà çè ñîì áó ëà ì³í³ìàëü íà çà ðîá³òíà ïëà òà, òî ç 2011 ðî êó – ïðî æèò êî âèé
ì³í³ìóì äëÿ ïðà öåç äàò íèõ îñ³á. Ó ñòèñë³é ôîðì³ îïè ñà òè ðå çóëü òàò ñè ñ òåì íî¿ íå óç ãî ä æå íîñò³
íîðì ÏÊ Óê ðà¿íè ùî äî öüî ãî ïî íÿò òÿ íå ìîæ ëè âî. Òîá òî ïè òàí íÿ ïðî òå, ÷è ìຠÍÌÄÃ
äîð³âíþ âà òè 941 ãðí. ÷è ïî ëî âè íó ¿¿, òîá òî 470 ãðí. 50 êîï. º â³äêðè òèì. Àëå ùå á³ëüøî¿ ïðî áëå-
ìè íà áó âຠïè òàí íÿ ïðî ÍÌÄà ó ñåíñ³ çà ñòî ñó âàí íÿ ºäíîñò³ äèñ ïî çèö³¿ òà ñàíêö³¿ êðèì³íà ëü íî-
ïðà âî âî¿ íîð ìè. ×èñ ëåíí³ ïðè êëà äè ïî ìèë êî âî ãî çà ñòî ñó âàí íÿ ïî ëî æåíü çà êî íî äàâ ñò âà
âíàñë³äîê ¿õ ðîç øè ðå íî ãî òëó ìà ÷åí íÿ, ÿêå ´ðóí òó âà ëîñü íå íà ëîã³÷íèõ ïðèé î ìàõ, à íà ³íòó¿òèâ-
íî-àñîö³àòèâ íèõ ì³ðêó âàí íÿõ çà êî íî äàâ öÿ, âè êëà äå íî ³ â ñó äî âèõ ð³øåí íÿõ.
Ùî äî ïðàê òè êè áåç ïî ñå ðåä íü î ãî çà ñòî ñó âàí íÿ ïî äàò êî âî ãî çà êî íî äàâ ñò âà, òî ïîòð³áíî
çà çíà ÷è òè, ùî Âåð õîâ íèé Ñóä Óê ðà¿íè ç³òêíóâ ñÿ ³ç ñè ñ òåì íîþ ïðà âî çà ñ òî ñîâ íîþ ïî ìèë êîþ,
ïðè ÷è íà ÿêî¿ êðè ëàñü â ³ððàö³îíàëü íèõ ï³äõî äàõ äî ³íòåð ïðå òàö³¿ ïî ëî æåíü öüî ãî çà êî íî äàâ ñò âà.
Ïðî òå, ó ñó äîâ³é ïðàê òèö³ ñêëà ëè ñÿ ð³çí³ ïî çèö³¿ ó â³äíî ñè íàõ á³ðæ³ ³ ïî äàò êî âèõ ³íñïåêö³é.
ÊîâàëüñüêèéÂ.Ñ.Ïðîáëåìàïðàâîðîçóì³ííÿ:ñåíñ³îö³íêàóþðèäè÷íèõêîíñòðóêö³ÿõ
49
Îñ òàíí³ ñïðÿ ìî âó âà ëè á³ðæ³ ïî äàò êîâ³ ïîâ³äî ìëåí íÿ-ð³øåí íÿ, ÿêè ìè âèç íà ÷à ëà ñÿ ñó ìà ïî äàò êî-
âî ãî çî áîâ’ÿçàí íÿ ç ïî äàò êó ç äî õîä³â ô³çè÷ íèõ îñ³á. Á³ðæà âè ìà ãà ëà âèç íà òè ¿¿ òà êîþ, ùî íå º
ïî äàò êî âèì àãåí òîì ç íà ðà õó âàí íÿ, óò ðè ìàí íÿ òà ñïëà òè öüî ãî ïî äàò êó äî áþ ä æå òó çà ðà õó íîê
ïëàò íè êà ïî äàò êó, çî ê ðå ìà, ïðè óê ëà äåíí³ äî ãî âîð³â êóï³âë³-ïðî äà æó ðó õî ìî ãî ìàé íà, à îò æå é
íå ïî âèí íà êîí òðî ëþ âà òè ñïëà òó öüî ãî ïî äàò êó ô³çè÷ íè ìè òà þðè äè÷ íè ìè îñî áà ìè. Àä æå á³ðæà
íå çàé ìàºòüñÿ êî ìåðö³éíèì ïî ñå ðåä íèöòâîì, íå ìຠíà ìåò³ îäåð æàí íÿ ïðè áóò êó ³ íå ìî æå íà ðà-
õî âó âà òè, óò ðè ìó âà òè òà ïå ðå ðà õî âó âà òè äî áþ ä æå òó â³ä ³ìåí³ òà çà ðà õó íîê ïëàò íè êà – ô³çè÷ íî¿
îñî áè – ïî äà òîê ç äî õî äó, îò ðè ìà íî ãî â³ä çä³éñíåí íÿ îïå ðàö³é ç ïðî äà æó àáî îáì³íó îá’ºêò³â
ðó õî ìî ãî ìàé íà.
гçí³ ñó äîâ³ ³íñòàíö³¿ âèð³øó âà ëè öå ïè òàí íÿ íå îä íà êî âî, âè õî äÿ ÷è ç âëàñ íî ãî óÿâ ëåí íÿ ïðî
êî ìåðö³éíå ïî ñå ðåä íèöòâî, ïî äàò êîâ³ çî áîâ’ÿçàí íÿ òî ùî. Òàê, Âè ùèé àäì³í³ñòðà òèâ íèé ñóä
Óê ðà¿íè â îäí³é ³ç ïî ñòà íîâ âèç íàâ á³ðæó ïî äàò êî âèì àãåí òîì. Ó ñâî¿é ñêàðç³ á³ðæà, ïî ñè ëà þ-
÷èñü íà íà ÿâí³ñòü ï³äñòà âè, âñòà íîâ ëå íî¿ ï. 1 ÷. 1 ñò. 237 ÊÀ ÑÓÓ, ïðî ñè ëà Âåð õîâ íèé Ñóä
Óê ðà¿íè çà äî âîëü íè òè ¿¿ âè ìî ãè. Ïå ðåâ³ðèâ øè çà ìà òåð³àëà ìè ñïðà âè íà âå äåí³ ó ñêàðç³ äî âî äè,
êî ëåã³ÿ ñóää³â Ñó äî âî¿ ïà ëà òè â àäì³í³ñòðà òèâ íèõ ñïðà âàõ Âåð õîâ íî ãî Ñó äó Óê ðà¿íè âè ÿ âè ëà
íå îä íà êî âå çà ñòî ñó âàí íÿ ñó äà ìè íîð ìè ïðà âà ³ âèç íà ëà, ùî ñêàð ãà ï³äëÿ ãຠçà äî âî ëåí íþ.
Ç ðàö³îíàëü íî¿ òî÷ êè çî ðó, ïî äàò êî âèé àãåíò – öå þðè äè÷ íà îñî áà (¿¿ ô³ë³ÿ, â³ää³ëåí íÿ,
³íøèé â³äî êðåì ëå íèé ï³äðîçä³ë) àáî ô³çè÷ íà îñî áà ÷è ïðåä ñòàâ íèöòâî íå ðå çè äåí òà – þðè äè÷ íî¿
îñî áè, ÿê³ íå çà ëåæ íî â³ä ¿õ îð ãàí³çàö³éíî-ïðà âî âî ãî ñòà òó ñó òà ñïî ñî áó îïî äàò êó âàí íÿ ³íøè ìè
ïî äàò êà ìè çî áîâ’ÿçàí³ íà ðà õî âó âà òè, óò ðè ìó âà òè òà ñïëà ÷ó âà òè ïî äà òîê äî áþ ä æå òó â³ä ³ìåí³ òà
çà ðà õó íîê ïëàò íè êà ïî äàò êó, âå ñ òè ïî äàò êî âèé îáë³ê òà ïî äà âà òè ïî äàò êî âó çâ³òí³ñòü ïî äàò êî-
âèì îð ãà íàì â³äïîâ³äíî äî çà êî íó, à òà êîæ íå ñòè â³äïîâ³äàëüí³ñòü çà ïî ðó øåí íÿ ïî äàò êî âèõ
íîðì. ³äïîâ³äíî äî ÷. 1 ñò. 279 Ãîñ ïî äàðñü êî ãî êî äåê ñó Óê ðà¿íè òî âàð íà á³ðæà º îñîá ëè âèì
ñóá’ºêòîì ãîñ ïî äà ðþ âàí íÿ, ÿêèé íà äຠïî ñëó ãè â óê ëà äåíí³ á³ðæî âèõ óãîä, âè ÿâ ëåíí³ ïî ïè òó ³
ïðî ïî çèö³é íà òî âà ðè, òî âàð íèõ ö³í, âèâ ÷àº, óïî ðÿä êî âóº òî âà ðî îá³ã ³ ñïðèÿº ïîâ’ÿçà íèì ç íèì
òîð ãî âåëü íèì îïå ðàö³ÿì. Òî âàð íà á³ðæà íå çàé ìàºòüñÿ êî ìåðö³éíèì ïî ñå ðåä íèöòâîì ³ íå ìຠíà
ìåò³ îäåð æàí íÿ ïðè áóò êó (÷. 7 ñò. 279 ÃÊ Óê ðà¿íè). Á³ðæà íå âèï ëà ÷óº äîõ³ä ïðî äàâ öÿì ðó õî-
ìî ãî ìàé íà, íå óò ðè ìóº ïî äà òîê ç äî õîä³â ô³çè÷ íèõ îñ³á; âî íà íå ï³äïà äຠ³ ï³ä ³ñíó þ ÷è âèç íà-
÷åí íÿ ïî äàò êî âî ãî àãåí òà. Òà êèì ÷è íîì, Âè ùèé àäì³í³ñòðà òèâ íèé ñóä Óê ðà¿íè ïî ìèë êî âî çà ñòî-
ñó âàâ íîð ìè ìà òåð³àëü íî ãî ïðà âà, äî ïó ñ òèâ øè ¿õ ðîç øè ðå íå òëó ìà ÷åí íÿ, àëå öþ ïî ìèë êó âè ïðà-
âèâ Âåð õîâ íèé Ñóä Óê ðà¿íè.
Ùî äî ïî íÿò òÿ «àñîö³àòèâ íå» òëó ìà ÷åí íÿ, òî âî íî º íî âèì äëÿ þðè äè÷ íî¿ íà óêè. Àñîö³àòèâ-
íå òëó ìà ÷åí íÿ, ïî ñóò³ ïî ëÿ ãຠó â³äðèâ³ â³ä áóê âè çà êî íó. Ïðè öüî ìó, ìîæ ëè âå ñïî òâî ðåí íÿ
çì³ñòó â³äïîâ³äíî ãî íîð ìà òèâ íî ãî ïî ëî æåí íÿ, âè êëà äåí íÿ ïðà âî âèõ ïðè ïèñ³â, ùî áà çó þòü ñÿ íå
íà ðàö³îíàëü íèõ îïå ðàö³ÿõ, à íà ³íòó¿ö³¿. Ïðî òå, âî íî º ïî øè ðå íèì ó ñó äîâ³é ïðàê òèö³, îñê³ëüêè
âèù³ ñó äîâ³ ³íñòàíö³¿ ùå íå «ïå ðå çà âàí òà æè ëè ñÿ» â³äïîâ³äíî äî ÷èí íî ãî Çà êî íó Óê ðà¿íè «Ïðî
ñó äî óñòð³é òà ñòà òóñ ñóää³â».
Òà êèì ÷è íîì, ³íòåð ïðå òàö³ÿ ïðà âî ðî çóì³ííÿ ìຠáà çó âà òè ñÿ íà ðàö³îíàëü íèõ ïðèé î ìàõ,
÷³òê³é þðè äè÷í³é ìîâ³, â³äïîâ³äàëü íîñò³ ñóá’ºêò³â ïðà âî çà ñ òî ñó âàí íÿ çà íàñë³äêè ¿õíüî¿ ä³ÿëü-
íîñò³.
ÊîâàëüñüêèéÂ.Ñ.Ïðîáëåìàïðàâîðîçóì³ííÿ:ñåíñ³îö³íêàóþðèäè÷íèõêîíñòðóêö³ÿõ
Ó ñòàòò³ ðîç ãëÿ äà þòü ñÿ äå ÿê³ àñ ïåê òè ñåí ñó ³ îö³íêè â þðè äè÷ íèõ êîí ñò ðóêö³ÿõ. Âêà çóºòüñÿ íà
íå îáõ³äí³ñòü ðîç ðîá êè ïðà âèë òëó ìà ÷åí íÿ, ùî çà ñíî âàí³ íà ðàö³îíàëü íî ìó ïðà âî ðî çóì³íí³.
Êëþ÷îâ³ñëîâà: ïðà âî ðî çóì³ííÿ, þðè äè÷í³ êîí ñò ðóêö³¿, ïðà âî âå òëó ìà ÷åí íÿ, ïðà âî çà ñ òî ñó âàí íÿ.
ÊîâàëüñêèéÂ.Ñ.Ïðîáëåìàïðàâîïîíèìàíèÿ:ñìûñëèîöåíêàâþðèäè÷åñêèõêîíñòðóêöèÿõ
 ñòà òüå ðàñ ñìà ò ðè âà þò ñÿ íå êî òî ðûå àñ ïåê òû ñìûñ ëà è îöåí êè â þðè äè ÷å ñ êèõ êîí ñò ðóê öè ÿõ. Óêà çû-
âà åò ñÿ íà íå îá õî äè ìîñòü ðàç ðà áîò êè ïðà âèë òîë êî âà íèÿ, îñ íî âàí íûõ íà ðà öè î íàëü íîì ïðà âî ïî íè ìà íèè.
Êëþ÷åâûåñëîâà: ïðà âî ïî íè ìà íèå, þðè äè ÷å ñ êèå êîí ñò ðóê öèè, ïðà âî âîå òîë êî âà íèå, ïðà âî ïðè ìå íå íèå.
KowalskiV.Problemoflegalunderstanding:senseandanestimationinlegaldesigns
In the article are considered some aspects of sense and an estimation in legal designs. Thereupon it is
underlined necessity of working out the rules of interpretation based on rational legal understanding.
Keywords: legal understanding, legal designs, legal interpretation, the right application.
50
Äîêòðèíàëüíåáà÷åííÿïðîáëåìèïðàâîðîçóì³ííÿâñó÷àñíèõóìîâàõ
ÄÎÊÒÐÈÍÀËÜÍÅ ÁÀ×ÅÍÍß ÏÐÎÁËÅÌÈ ÏÐÀÂÎÐÎÇÓ̲ÍÍß Â ÑÓ×ÀÑÍÈÕ ÓÌÎÂÀÕ
ÏÐÎÁËÅÌÀ ÏÐÀÂÎÐÎÇÓ̲ÍÍß: ÑÅÍÑ ² ÎÖ²ÍÊÀ Ó ÞÐÈÄÈ×ÍÈÕ ÊÎÍÑÒÐÓÊÖ²ßÕ
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-62882 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | XXXX-0113 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-12-02T04:45:18Z |
| publishDate | 2011 |
| publisher | Інститут держави і права ім. В.М. Корецького НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Ковальський, В.С. 2014-05-27T17:06:29Z 2014-05-27T17:06:29Z 2011 Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях / В.С. Ковальський / Альманах права. — 2011. — Вип. 2. — С. 48-50. — укр. XXXX-0113 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/62882 340.1 У статті розглядаються деякі аспекти сенсу і оцінки в юридичних конструкціях. Вказується на необхідність розробки правил тлумачення, що засно вані на раціональному праворозумінні. В статье рассматриваются некоторые аспекты смысла и оценки в юридических конструкциях. Указывается на необходимость разработки правил толкования, основанных на рациональном правопонимании. In the article are considered some aspects of sense and an estimation in legal designs. Thereupon it is underlined necessity of working out the rules of interpretation based on rational legal understanding. uk Інститут держави і права ім. В.М. Корецького НАН України Альманах права Доктринальне бачення проблеми праворозуміння в сучасних умовах Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях Проблема правопонимания: смысл и оценка в юридических конструкциях Problem of legal understanding: sense and an estimation in legal designs Article published earlier |
| spellingShingle | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях Ковальський, В.С. Доктринальне бачення проблеми праворозуміння в сучасних умовах |
| title | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| title_alt | Проблема правопонимания: смысл и оценка в юридических конструкциях Problem of legal understanding: sense and an estimation in legal designs |
| title_full | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| title_fullStr | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| title_full_unstemmed | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| title_short | Проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| title_sort | проблема праворозуміння: сенс і оцінка у юридичних конструкціях |
| topic | Доктринальне бачення проблеми праворозуміння в сучасних умовах |
| topic_facet | Доктринальне бачення проблеми праворозуміння в сучасних умовах |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/62882 |
| work_keys_str_mv | AT kovalʹsʹkiivs problemapravorozumínnâsensíocínkauûridičnihkonstrukcíâh AT kovalʹsʹkiivs problemapravoponimaniâsmysliocenkavûridičeskihkonstrukciâh AT kovalʹsʹkiivs problemoflegalunderstandingsenseandanestimationinlegaldesigns |