Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946
Recenzja monografii: Wojtkiewicz-RokW. Lata chwały i dni grozy. Studia nad dziejami Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. (Toruń, 2012). Рецензія на монографію: Войткевич-РокВ.Роки успіхів і дні невдач. Дослідження історії лікарського відділення Університету Я...
Saved in:
| Published in: | Історичний архів. Наукові студії |
|---|---|
| Date: | 2014 |
| Main Authors: | , |
| Format: | Article |
| Language: | Polish |
| Published: |
Інститут української археографії та джерелознавства ім. М.С. Грушевського НАН України
2014
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/76886 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Journal Title: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Cite this: | Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 / T. Srogosz, O. Morozova // Історичний архів. Наукові студії: Зб. наук. пр. — Миколаїв: ЧДУ ім. Петра Могили, 2014. — Вип. 12. — С. 203-204. — пол. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| id |
nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-76886 |
|---|---|
| record_format |
dspace |
| spelling |
Srogosz, T. Morozova, O. 2015-02-12T22:12:15Z 2015-02-12T22:12:15Z 2014 Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 / T. Srogosz, O. Morozova // Історичний архів. Наукові студії: Зб. наук. пр. — Миколаїв: ЧДУ ім. Петра Могили, 2014. — Вип. 12. — С. 203-204. — пол. 1609-7742 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/76886 930 Recenzja monografii: Wojtkiewicz-RokW. Lata chwały i dni grozy. Studia nad dziejami Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. (Toruń, 2012). Рецензія на монографію: Войткевич-РокВ.Роки успіхів і дні невдач. Дослідження історії лікарського відділення Університету Яна Казимира у Львові. (Торунь, 2012). Рецензия на монографию: Войткевич-РокВ.Года успехов и дни неудач. Исследование истории врачебного отделения Университета Яна Казимира во Львове. (Торунь, 2012). pl Інститут української археографії та джерелознавства ім. М.С. Грушевського НАН України Історичний архів. Наукові студії Рецензії Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 Article published earlier |
| institution |
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| collection |
DSpace DC |
| title |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 |
| spellingShingle |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 Srogosz, T. Morozova, O. Рецензії |
| title_short |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 |
| title_full |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 |
| title_fullStr |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 |
| title_full_unstemmed |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 |
| title_sort |
warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we lwowie w latach 1918-1946 |
| author |
Srogosz, T. Morozova, O. |
| author_facet |
Srogosz, T. Morozova, O. |
| topic |
Рецензії |
| topic_facet |
Рецензії |
| publishDate |
2014 |
| language |
Polish |
| container_title |
Історичний архів. Наукові студії |
| publisher |
Інститут української археографії та джерелознавства ім. М.С. Грушевського НАН України |
| format |
Article |
| description |
Recenzja monografii: Wojtkiewicz-RokW. Lata chwały i dni grozy. Studia nad dziejami Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. (Toruń, 2012).
Рецензія на монографію: Войткевич-РокВ.Роки успіхів і дні невдач. Дослідження історії лікарського відділення Університету Яна Казимира у Львові. (Торунь, 2012).
Рецензия на монографию: Войткевич-РокВ.Года успехов и дни неудач. Исследование истории врачебного отделения Университета Яна Казимира во Львове. (Торунь, 2012).
|
| issn |
1609-7742 |
| url |
https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/76886 |
| citation_txt |
Warunki medycznych badań naukowych i kształcenia lekarzy we Lwowie w latach 1918-1946 / T. Srogosz, O. Morozova // Історичний архів. Наукові студії: Зб. наук. пр. — Миколаїв: ЧДУ ім. Петра Могили, 2014. — Вип. 12. — С. 203-204. — пол. |
| work_keys_str_mv |
AT srogoszt warunkimedycznychbadannaukowychikształcenialekarzywelwowiewlatach19181946 AT morozovao warunkimedycznychbadannaukowychikształcenialekarzywelwowiewlatach19181946 |
| first_indexed |
2025-11-25T20:39:23Z |
| last_indexed |
2025-11-25T20:39:23Z |
| _version_ |
1850528564600897536 |
| fulltext |
203
УДК 930
Srogosz Tadeusz, Morozova Olha
WARUNKI MEDYCZNYCH BADAŃ NAUKOWYCH I
KSZTAŁCENIA LEKARZY
WE LWOWIE W LATACH 1918-1946
Recenzja monografii: Wojtkiewicz-Rok W. Lata chwały i dni grozy. Studia nad dziejami Wydziału
Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. (Toruń, 2012)*
Рецензія на монографію: Войткевич-Рок В. Роки успіхів і дні невдач. Дослідження історії
лікарського відділення Університету Яна Казимира у Львові. (Торунь, 2012)
Рецензия на монографию: Войткевич-Рок В. Года успехов и дни неудач. Исследование истории
врачебного отделения Университета Яна Казимира во Львове. (Торунь, 2012)
W czasach Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej do lat 80-tych XX w. naukowe
środowisko lekarskie Lwowa w latach 1918-
1946 na skutek różnych okoliczności (w tym
funkcjonowania cenzury) nie było tematem
bezpośrednich narracji historycznych. Czasem
tylko zamieszczano w różnych publikacjach
informacje o uczonych lekarzach tego okresu, z
reguły unikając faktów o ich lwowskich
korzeniach. Podobna zresztą sytuacja panowała
w zakresie lwowskich dziejów innych dyscyplin
naukowych, mimo że w świadomości
historycznej niektórzy ludzie nauki pełnili
ważne role (na przykład Stefan Banach i
Tadeusz Boy-Żeleński).
Na fali rozbudzonych nadziei politycznych w
Polsce w latach 80-tych XX w. zainteresowanie
naukowym środowiskiem Lwowa przybrało
formę zdecydowanych tez, nastawionych na
podkreślanie znaczenia tego ośrodka dla nauki i
kultury polskiej. Najsilniej jest to akcentowane
we Wrocławiu z racji zlokalizowania w tym
mieście niektórych instytucji, zwłaszcza
przeniesionego ze Lwowa Zakładu Narodowego
im. Ossolińskich, a także osiedlenia się tam
grupy lwowskich profesorów. Medycyna i
dzieje nauczania medycyny we Lwowie
dominują w twórczości naukowej Wandy
Wojtkiewicz-Rok, która od lat 80-tych prowadzi
________________________
Wojtkiewicz-Rok W. Lata chwały i dni grozy. Studia
nad dziejami Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana
Kazimierza we Lwowie. – Toruń : Wydawnictwo Adam
Marszałek – Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich
we Wrocławiu, 2012. – 315 s.
badania w tym zakresie i publikuje nie tylko w
Polsce, lecz także za granicą (w tym zwłaszcza
na Ukrainie). Wanda Wojtkiewicz-Rok jest
profesorem Akademii im. Piastów Śląskich we
Wrocławiu (w latach 1999-2009 była również
profesorem w Instytucie Pedagogiki
Uniwersytetu Wrocławskiego), kierownikiem
Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich.
Zainteresowania Wandy Wojtkiewicz-Rok
obejmują zagadnienie dziejów naukowego
środowiska lekarskiego Lwowa, a szczególnie
Wydziału Lekarskiego tamtejszego
Uniwersytetu, co zaowocowało monografiami,
artykułami i przyczynkami. Istotne w tym
dorobku są biografie lub prace omawiające
działalność uczonych lekarzy związanych ze
Lwowem. Ten zakres dziejopisarstwa, mający
ludzki wymiar, rozwijany był zwłaszcza w
kontekście kontynuowania lwowskich tradycji
we Wrocławiu. Wrocławska badaczka do dziś
kontynuuje ten nurt twórczości, a liczba
biogramów, wspomnień, analiz dokonań
naukowych uczonych lwowskich zawiera już
kilkadziesiąt pozycji. Udowodniła ona, że
profesorowie Uniwersytetu Jana Kazimierza we
Lwowie wytyczyli główne kierunki reformy
szkolnictwa medycznego w II Rzeczypospolitej,
a ich osiągnięcia naukowe i organizacyjne były
na poziomie europejskim lub nawet światowym.
Efektem długoletnich badań prowadzonych
przez Wandę Wojtkiewicz-Rok jest
recenzowana książka o dziejach Wydziału
Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we
Lwowie w latach 1918-1946. Jest to istotny
204
problem naukowy, rozwiązany w oparciu o
solidną podstawę źródłową i piśmienniczą. W
efekcie powstało dzieło utrzymane w nurcie
tradycyjnej historiografii, co wcale nie uważam
za mankament. A może właśnie Wanda
Wojtkiewicz-Rok trafnie dobrała sposób
narracji, mozolnie rekonstruujący pracę i
osiągnięcia poszczególnych jednostek
organizacyjnych (a także osób tam pracujących)
Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana
Kazimierza we Lwowie? Należy docenić ten
sposób uprawiania dziejopisarstwa, odnoszący
się z należną pieczołowitością do źródeł i
faktografii. Monografia obejmuje lata 1918-
1946, czyli zaczyna się ostatnimi chwilami
C.K. Uniwersytetu cesarza Franciszka I i
utworzeniem Uniwersytetu Jana Kazimierza,
kończy zaś na pierwszych latach powojennych.
Zasadniczą część pracy są analizy i opisy
działalności zakładów teoretycznych i klinik
Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana
Kazimierza.
Pierwszą częścią epilogu książki, a
jednocześnie swoistym podsumowaniem jest
ocena osiągnięć naukowo-organizacyjnych,
niekiedy – mimo trudnych początków – na
poziomie europejskim lub nawet światowym,
uczonych Wydziału Lekarskiego we Lwowie do
1939 r. Czasem profesorowie lwowscy tworzyli
szkoły naukowe, charakteryzujące się
znacznymi osiągnięciami. Ich przedstawiciele
prowadzili badania w ramach określonego stylu
myślowego, kształcili kadrę naukowo-
badawczą.
Druga część epilogu to oparta na
wspomnieniach opowieść o losach ludności
Lwowa, w tym uniwersyteckiej kadry
medycznej, w latach 1939-1946. Zmieniające
się władze, deportacje i aresztowania, rabunek
mienia, zajmowanie mieszkań, ludobójstwo
(najbardziej spektakularnym tego przejawem
była egzekucja kilkudziesięciu lwowskich
profesorów na Wzgórzach Wuleckich dokonana
przez nazistów), reorganizacja wyższych
uczelni. Po ponownym wkroczeniu Armii
Czerwonej do miasta w lipcu 1944 r.
wprowadzono zakaz prowadzenia zajęć
dydaktycznych w języku polskim, zwalniano z
pracy polskich uczonych, kierowano ich do
komisji poborowych, dokonywano rewizji i
aresztowań, namawiano lub wręcz zmuszano
obywateli polskich do wyjazdu ze Lwowa.
Najwięcej pracowników naukowych Wydziału
Lekarskiego wyjechało z miasta 12 czerwca
1946 r. Wanda Wojtkiewicz-Rok podsumowała
los uczonych lwowskich lekarzy – obywateli
polskich: „Wiele wspomnień można by jeszcze
zacytować, mnóstwo faktów odnotować.
Konsekwencją układu jałtańskiego było
wypędzenie ludności województwa lwowskiego z
jej rodzinnych stron. Czekały na nią między
innymi gruzy Wrocławia, usłane trupami i
zaszczurzone. W dalszej kolejności – stalinowski
terror i kolejne represje” (s. 270).
Książka, ukazująca solidny, aczkolwiek
czasem tragiczny, obraz medycznych dziejów
Lwowa w latach 1918-1946, może stać się
istotnym elementem dialogu polsko-ukraińskiego.
© Srogosz Tadeusz, Morozova Olha, 2014 Дата надходження до редколегії 04.10.2013 р.
|