Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття
Gespeichert in:
| Veröffentlicht in: | Україна в Центрально-Східній Європі |
|---|---|
| Datum: | 2006 |
| 1. Verfasser: | |
| Format: | Artikel |
| Sprache: | Ukrainisch |
| Veröffentlicht: |
Інститут історії України НАН України
2006
|
| Schlagworte: | |
| Online Zugang: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/78748 |
| Tags: |
Tag hinzufügen
Keine Tags, Fügen Sie den ersten Tag hinzu!
|
| Назва журналу: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Zitieren: | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття / А. Крижанівський // Україна в Центрально-Східній Європі: Зб. наук. пр. — К.: Інститут історії України НАН України, 2006. — Вип. 6. — С. 571-584. — укр. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859752042793271296 |
|---|---|
| author | Крижанівський, А. |
| author_facet | Крижанівський, А. |
| citation_txt | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття / А. Крижанівський // Україна в Центрально-Східній Європі: Зб. наук. пр. — К.: Інститут історії України НАН України, 2006. — Вип. 6. — С. 571-584. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Україна в Центрально-Східній Європі |
| first_indexed | 2025-12-02T00:13:46Z |
| format | Article |
| fulltext |
Ðîçä³ë V
Ñïåö³àëüí³ ³ñòîðè÷í³
äèñöèïë³íè
Àíäðié Êðèæàíiâñüêèé
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
ÍÀ ËܲÂÑÜÊÎÌÓ ÌÎÍÅÒÍÎÌÓ ÄÂÎв
Ó ÄÐÓÃ²É ÏÎËÎÂÈͲ XIV ÑÒÎ˲ÒÒß
Ó
äðóãié ïî ëî âèíi XIV ñò. â äåêiëüêîõ ìiñòàõ êî ëèø -
íüî¿ Êè¿âñüêî¿ Ðóñi âiäíî âè ëî ñÿ êàð áó âàí íÿ ìî íåò,
ùî çíà ìå íó âà ëî ñî áîþ çà âåð øåí íÿ áåç ìî íåò íî ãî
ïåð iî äó â ¿¿ iñòîði¿, êîò ðèé òðè âàâ ç XI ñò. äî XIV ñò. Íà ñüî -
ãîäíiøíié äåíü âiäî ìî ïðî åìiñiþ, ó ðiçíèõ îá ñÿ ãàõ, ñðiáíèõ ìî íåò
ó Ëüâîâi, Êèºâi, Íîâ ãî ðîä-Ñiâå ðñüêî ìó, Ñìîò ðè÷i íà Ïîäiëëi. Çîê -
ðå ìà, Ì. Êîò ëÿð, íà ïiäñòàâi àðå àëiâ ñêàðáiâ ëè òî âñüêèõ ìî íåò, íà -
âå äå íèõ áiëî ðóñü êèì íó ìiçìà òîì Ì. Ùå ê àòiõiíèì, âèñ ëî âèâ äóì -
êó, ùî ïåâ íèé ¿õ òèï êàð áó âàâ ñÿ ó Ëóöü êó. Çðåø òîþ, öå ïðè ïó ùåí -
íÿ ïî òðiáíî ïå ðå âiðè òè íà ñó ÷àñ íèõ çíà õiäêàõ.
Ðå ãó ëÿð íèé âè ïóñê ìî íåò ðîç ïî ÷àâ ñÿ ó 1351–1354 ðð.1 ó
Ëüâîâi, i ó öüî ìó âií âè ïå ðå äèâ çãà äàíi ìî íåòíi äâî ðè íà äåêiëüêà
äå ñÿ òè ði÷2. Ëüâiâñüêi ñðiáíi ìî íå òè, ÿê i ìî íå òè ïîä iëüñüêî ãî êíÿ -
çÿ Êîñ òÿí òè íà, êàð áî âàíi ó äðóãié ïî ëî âèíi 80-õ ðð. XIV ñò.,
âiäïîâ i äà þòü, çà ìî íåò íîþ ñòî ïîþ i çà çîá ðà æåí íÿì, öåí òðàëü -
íîºâðî ïå éñüêèì çðàç êàì, íà âiäìiíó âiä iíøèõ ìî íåò íèõ äâîðiâ
êî ëèø íüî¿ Êè¿âñüêî¿ Ðóñi, ïðî äóê öiÿ ÿêèõ ó ìåò ðî ëî ãi÷íî ìó, iêî -
íîã ðà ôi÷íî ìó âiäíî øåííi òà çà òå õíiêîþ âè êî íàí íÿ âiäîá ðà æàº
âïëè âè òà òà ðñüêî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè. Ñðiáíi ìî íå òè Ãà ëèöü êî¿
Ðóñi, êàð áî âàíi ó Ëüâîâi ïiñëÿ ïå ðå õî äó âëà äè äî ïî ëüñüêî ãî êî ðî -
ëÿ Êà çè ìè ðà III, âè ïóñ êà ëè ó âiäïî âiäíîñòi äî ïà ðà ìåòðiâ ïðàçü êèõ
ãðîøiâ, à íå ïðè ñòî ñî âà íè ìè äî ìåò ðî ëîãi¿ ïî ëüñüêî¿ ìî íåò íî¿
ñèñ òå ìè, ùî ñâiä÷è ëî ïðî åêî íî ìi÷íó îêðåìiøíiñòü ãà ëèöü êèõ çå -
ìåëü ó Ïîëüñüêî ìó êî ðîëiâñòâi. Çà ñâîºþ âàðòiñòþ àáî æ çà âà ãîþ
ñðiáëà ãà ëèöü êî-ðóñüêi ãðî øè êè óïðî äîâæ äîâ ãî ãî ïåð iî äó ¿õ
åìiñi¿ (îðiºíòîâ íî ç 1353 äî 1394 ðîêó) íå çìiííî ñêëà äà ëè ïî ëî âè -
íó ÷åñü êî¿ ìî íå òè, ÿêà áóëà äîá ðå âiäî ìîþ i îá ñëó ãî âó âà ëà òî ð -
ãiâåëüíi îïå ðàöi¿ íà ðèí êàõ Ãà ëèöü êî-Âî ëè íñüêî ãî êí ÿçiâñòâà ùå
ó ïåðøié ïî ëî âèíi XIV ñò.3
Óêðà¿íà â Öåíòðàëüíî-Ñõ³äí³é ªâðîï³, ¹ 6, 2006 571
Öiêà âîþ ïîäiºþ íà ðèí êó Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi ïiä ÷àñ ïð àâëiííÿ
Êà çè ìè ðà III ñòà ëà ïî ÿ âà ìiäíèõ äå íàði¿â. Ìiäíà ìî íå òà â XIV ñò.
áóëà çà ãà ëîì ìàé æå íå âiäî ìîþ íå òiëüêè â Ïîëüùi, àëå é ó Çàõiä -
íié i Öåí òðàëüíié ªâðîïi, çàòå øè ðî êî âæè âà ëà ñÿ, ÿê ðîçìiííà ìî -
íå òà, ó Âiçàíòi¿ òà Çî ëîòié Îðäi, ç êîò ðè ìè ó ãà ëèöü êèõ êóïöiâ áóëè
òðà äèöiéíi êîí òàê òè. Êàð áó âàí íÿ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ìiäíèõ äå íà -
ði ¿â ùå ïî ìiòíiøå, íiæ ñðiáíi ãðî øè êè, ïiäêðåñ ëþ âà ëî àâ òî íîì -
íèé ñòà òóñ ãà ëèöü êèõ çå ìåëü ó Ïîëüñüêié äåð æàâi.
Ó ñå ðåä íüîâi÷íié Öåí òðàëüíié ªâðîïi âè ïóñê ìiäíèõ ìî íåò
áóâ óíiêàëü íèì ÿâè ùåì. ª äàíi, ùî ó 1373 ð. ÷åñü êèé iìïå ðà òîð
Êàðë IV êàð áó âàâ ìiäíèé ïôåííiã ó ìiñòi Ëàóô â ×åñü êî ìó Ïà ëà òè -
íàòi, à ó Çàõiäíié ªâðîïi ó ïåðøié ïî ëî âèíi XIV ñò. êàð áó âà ëè ìiä -
íi ìî íå òè â Äàíi¿. Ïðî òå, ÿê ââà æຠïî ëüñüêèé äîñëiäíèê Á. Ïàø êå -
âè÷, åìiñiÿ â Ëà óôi ñêîð iøå áóëà âèê ëè êà íà äî ñâiäîì ëüâiâñüêî ãî
êàð áó âàí íÿ, à íå íà âïà êè, à âïëè âó äà íñüêî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè íà
ãà ëèöü êó ãîäi é øó êà òè4. Àíàëîãiþ âè êî ðèñ òàí íÿ ó îá iãó ìî íåò ç
íå äî ðî ãîöi ííî ãî ìå òà ëó â ìî íåòíié ñèñ òåìi Ãà ëèöü êî¿ Ðóñ³ ìîæ íà
âáà ÷à òè ó ãðî øî âî ìó îá iãó Çî ëî òî¿ Îðäè, Âiçàíòi¿ òà êðè ìñüêèõ
ìiñò- êî ëîíié, íà ðèí êàõ ÿêèõ áóëè äîá ðå âiäîìi ãà ëèöüêi êóïöi. Ðà çîì
ç òèì, ìiäíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi äå íàði¿, iäåÿ êàð áó âàí íÿ ÿêèõ çà ïî çè -
÷å íà, áåç ñ óìíiâíî, âiä òà òà ðñüêî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè, àíi ìåò ðî ëî -
ãi÷íî, àíi iêî íîã ðà ôi÷íî ç ìî íå òà ìè Çî ëî òî¿ Îðäè íå àñîö iþ þòü ñÿ.
Îïèñ ìiäíèõ ìî íåò ïî êà çóº â öiëî ìó ïîä iáíiñòü çîá ðà æåí íÿ
àâåð ñó äî ñðiáíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî øèêiâ. Íà àâåðñi îá èä âîõ
íîì iíàëiâ ìî íåò ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó — ìiäíèõ òà ñðiá -
íèõ áà ÷è ìî òàêå ñàìå ÷î òè ðè äó ãî âå îá ðà ìó âàí íÿ íà âêðóã iíiöià ëó
âî ëî äà ðÿ. Íà òîìiñòü, íà âiäìiíó âiä ñðiáíèõ ìî íåò, íà çâî ðîòíié
ñòî ðîíi ÿêèõ çîá ðà æå íî ãåðá Ãà ëèöü êî¿ çåìëi — ëåâà, ùî îä íî -
çíà÷ íî âêà çóº íà ¿õ íà ëåæíiñòü äî ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó, íà
ðå âåðñi ìiäíèõ ãà ëèöü êèõ ìî íåò ðî çìiùå íî êî ðî íó. Ìîæ ëè âî,
òîìó ó ïåðøié ïî ëî âèíi XIX ñò., íà âiòü ïiñëÿ îïó áëiêó âàí íÿ
²ãíàöiºì Ëî ñåì ó 1827 ð. êíè ãè «Ïðî êàð áó âàí íÿ ðóñü êèõ ìî íåò
Êà çè ìè ðîì Âå ëè êèì òà Ëþ äî âè êîì» ç ïî âiäîì ëåí íÿ ìè ïðî çíà -
õiä êó ñðiáíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ìî íåò ç íà âå äåí íÿì ¿õ îïè ñó, ìiä -
íi äå íàði¿ Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî, âïåð øå îïè ñàíi ó ïðàöi Ê. Ñ. Áà í -
ä ò êå5, âiäíå ñåíi äî êî ðîí íî ãî ïî ëüñüêî ãî êàð áó âàí íÿ.
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
572
Ó çãà äàíié ïðàöi, âè äàíié ó 1839 ð., àâ òîð íà âî äèòü îïè ñè i
ãðà âþ ðè 20 ñðiáíèõ ìî íåò, ÿêi âií îä íî çíà÷ íî çà ðà õî âóº äî ìî íåò
Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi, i îä íî ãî ìiäíî ãî äå íàð iÿ Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî
áåç êîí êðåò íî¿ ïðè â’ÿç êè éîãî äî áóäü-ÿêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó.
Çâåð íóâ øè óâà ãó ÷è òà÷iâ íà ïîä iáíiñòü ëiòå ðè «L» íà äå íàði¿ äî
iíiöià ëó íà ñðiáíî ìó ãà ëèöü êî-ðóñü êî ìó ãðî øè êó, Ê. Ñ. Áà íäòêå
âñå æ íå íà âà æèâ ñÿ íà òâåð äæåí íÿ ïðî êàð áó âàí íÿ ìiäíî¿ ìî íå òè ó
Ëüâîâi i êëà ñèô iêó âàâ éîãî, ÿê êî ðîí íèé äå íàðié.
Âå ëè êó çáiðêó ìiäíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â ó ïåðøié
ïî ëî âèíi XIX ñò. çiáðàâ ëüâiâñüêèé êíè ãî òîð ãî âåöü Êà å òàí ßáëî í -
ñüêèé. Äîñëiäíèê ìî íåò Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi ºïèñêîï ²âàí Ñòóï íèöü êèé
ðîç ïîâ iäàº6, ùî çà âè íà ãî ðî äó, îá iöÿ íó óáî ãèì õëîï ÷à êàì, òîìó
çíî ñè ëè ÷è ìà ëî ìiäíèõ äå íàði¿â, çíàé äå íèõ ïiñëÿ ñèëü íèõ äîùiâ
áiëÿ ïiäíiææÿ Âè ñî êî ãî çà ìêó ÷è â ðóñëi ìiñüêî¿, íå çà áå òî íî âà íî¿
òîäi ùå ðiêè Ïîë òâè. Ó 1842 ð. Êà å òàí ßáëî íñüêèé îïó áëiêó âàâ ó
ãà çåòi «Przyjaciel ludu» ñòàò òþ «Najnowsze denary polskie (halicko-
rus kie)» ç ïî âiäîì ëåí íÿì ïðî çíà õiäêè íå âiäî ìèõ äî òîãî òèïiâ
ìiä íèõ ìî íåò ëüâiâñüêî¿ ìî íå òàðíi.
Àâòîðîì öiº¿ ñòàòòi äîñëiäæå íî 124 ïðè ìiðíè êè ìiäíèõ ãà -
ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â Êà çè ìè ðà III (50 øò.), Âëà äèñ ëà âà Îï îëü -
ñüêî ãî (32 øò.) òà Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî (42 øò.), êàð áî âà íèõ ó
1353–1382 ðð., ùî çíà õî äÿòü ñÿ ó 12 ìó çåé íèõ êî ëåê öiÿõ òà ïðè âàò -
íèõ çáiðêàõ Óêðà¿ íè, Ïîëüùi, Ðîñi¿ òà Óãîð ùè íè.
Ñå ðåä îá ñòå æå íèõ 50 ìiäíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â Êà -
çè ìè ðà III, ïî ðÿä ç íà é áiëüø ïî øè ðå íè ìè âàð iàí òà ìè ç iíiöià ëîì
«Ê» â ÷î òè ðè äó ãî âî ìó îá âîäi íà àâåðñi i êî ðî íîþ íà ðå âåðñi, ìîæ -
íà âèä iëè òè ùå 14 ¿õ ðiçíî âèäiâ òiëüêè çà ðiçíè ìè âàð iàí òà ìè êî ì -
áiíàöié êàð áó âàí íÿ ìà ëèõ áóêâ «r», «p», «k» íà âêî ëî iíiöià ëó (öi
áóê âè º ñêî ðî ÷å íÿì âiä «rex», «Polonie», «Kazimiri»), àáî áiëÿ êî -
ðî íè. Îêðiì öèõ âàð iàíòiâ, â íó ìiçìà òè÷íié ëiòå ðà òóði íà âî äÿòü ñÿ
ùå 5 iíøèõ7, ùî äຠçà ãà ëîì 19 ðiçíî âèäiâ, íå âðà õî âó þ ÷è øòåì -
ïåëü íèõ âiäìií. Ñðiáíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi ãðî øè êè Êà çè ìè ðà III,
êàð áó âàí íÿ ÿêèõ âå ëî ñÿ óïðî äîâæ âñüî ãî ÷àñó éîãî ïð àâëiííÿ (ïî -
ìåð ó 1370 ð.), íà ðà õî âó þòü 14 âàð iàíòiâ çà òè ïà ìè çîá ðà æåíü ëåâà
òà òåê ñòà ìè ëå ãåíä. Âå ëè êà êiëüêiñòü ìî íåò íèõ ðiçíî âèäiâ ãà ëèöü -
êî- ðóñü êèõ ìiäíèõ äå íàði¿â, íà âiòü äåùî áiëüøà, ÿê ñðiáíèõ ãðî -
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
573
øèêiâ, âêà çóº íà äî âîëi äîâ ãèé ÷àñ ¿õ åìiñi¿. Ìîæ íà çðî áè òè ïðè -
ïó ùåí íÿ ïðî áåç ïå ðåð âíèé âè ïóñê ìiäíèõ äå íàði¿â ó Ëüâîâi òà êîæ
óïðî äîâæ àíà ëî ãi÷íî ãî ïåð iî äó, òîá òî ç 1353 äî 1370 ðîêó. À òîé
ôàêò, ùî ìiäü, ÿê ìå òàë, çíà÷ íî ì’ÿã øà âiä ñðiáëà, i íà âiòü òå î ðå -
òè÷ íî øòåì ïåëi äëÿ âè ãî òîâ ëåí íÿ äå íàði¿â ïî âèííi áóëè á ñëó æè -
òè äîâ øå âiä øòåì ïåëiâ ãðî øèêiâ, íå òiëüêè ïiäêðåñ ëþº öå ïðè ïó -
ùåí íÿ, à é äຠïiäñòà âó îöiíþ âà òè îá ñÿã âè ïóñ êó ìiäíèõ äå íàði¿â,
ÿê äî ñèòü âåëèêèé.
Äî âîëi çíà÷ íà êiëüêiñòü çáå ðå æå íèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî -
øèêiâ ç iíiöià ëà ìè Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî òà Ëþ äî âè êà Óãî ð -
ñüêî ãî, âiäïî âiäíî «W» òà «L» (ó çãà äà íèõ çáiðêàõ âè ÿâ ëå íî 74 ìî -
íå òè îáîõ åì iòåíòiâ) äîç âî ëÿº çðî áè òè ïðè ïó ùåí íÿ ïðî áåç ïå ðåðâ -
íèé ¿õ âè ïóñê óïðî äîâæ 1372–1382 ðð.
Ìiäíèõ äå íàði¿â çà Âëà äèñ ëà âà ßãàé ëà ëüâiâñüêèé ìî íåò íèé
äâið íå âè ïóñ êàâ. Äå ÿêi ïî ïå ðåäíi äîñëiäíè êè ââà æà ëè iíàê øå,
ïðè ïè ñó þ ÷è éîìó äå ÿêi äå íàði¿ ç iíiöià ëîì «W». Öþ äóì êó ñëiä
ñïðèé ìà òè ÿê õèá íó, òîìó ùî âñi ñðiáíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi ìî íå òè
Âëà äèñ ëà âà ßãàé ëà êàð áó âà ëè iç çîá ðà æåí íÿì îðëà, à âàð iàíòiâ ç
iíiöià ëîì íåìàº. Î÷å âèä íî, ùî ó âè ïàä êó åìiñi¿ éîãî ìiäíèõ äå íà -
ði¿â, âîíè, áåç ñ óìíiâíî, áóëè á iç çîá ðà æåí íÿì îðëà, à, â ñâîþ ÷åð -
ãó, òàêi ãà ëèöü êî-ðóñüêi äå íàði¿ òåæ íå çóñòði÷à þòü ñÿ. Ç íó ìiçìà -
òè÷ íèõ ïðàöü ïî ïå ðåäíiõ äîñëiäíèêiâ ìîæ íà çðî áè òè âèñ íî âîê,
ùî äî åìiñi¿ Âëà äèñ ëà âà ßãàé ëà âîíè ïî ìèë êî âî âiäíî ñè ëè ÷àñ òè -
íó äå íàði¿â Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî, çîê ðå ìà, ç ìà ëåíü êîþ ëiòåð -
êîþ «w» ïiä êî ðî íîþ íà ðå âåðñi ìîíåòè.
Öå æ ñàìå ñòî ñóºòüñÿ i ïåð iî äó ïî âòîð íî ãî êíÿ çþ âàí íÿ ó Ãà -
ëèöüêié Ðóñi Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî â 1386 ð., êîëè ó Ëüâîâi êàð -
áó âà ëè ãà ëèöü êî-ðóñüêi ãðî øè êè ç çîá ðà æåí íÿì âå ðõíüîñ iëåçü êî -
ãî îðëà — éîãî ðî äî âî ãî ãåðáà. Âñi ìiäíi ìî íå òè öüî ãî åì iòåí òà
ìiñòÿòü íà ðå âåðñi ëèøå iíiöiàë êíÿ çÿ â ÷î òè ðè äó ãî âî ìó îá ðà ìó -
âàííi, òîá òî ç òà êèì çîá ðà æåí íÿì, ÿê i íà ñðiáíèõ ãðî øè êàõ ç ïåð -
øî ãî ïåð iî äó éîãî âî ëî äà ðþ âàí íÿ ó Ëüâîâi (1372–1378 ðð.). Íà -
òîìiñòü àâ òîð íå çíàé øîâ íi ó çãà äà íèõ êî ëåê öiÿõ, íi ó áóäü-ÿêèõ
íó ìiçìà òè÷ íèõ îïðà öþ âàí íÿõ ìiäíèõ ìî íåò iç çîá ðà æåí íÿì ç
îäíiº¿ ñòî ðî íè âå ðõíüîñ iëåçü êî ãî îðëà, à ç äðó ãî¿ — êî ðî íè. Î÷å -
âèä íî, ïiä ÷àñ êî ðîò êî ÷àñ íî ãî ïî âåð íåí íÿ êíÿ çÿ äî Ëüâî âà ó
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
574
1386 ð. íå äiéøëî äî êàð áó âàí íÿ ìiäíî¿ ìî íå òè, à ïðî äóê öiÿ
ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó îá ìå æè ëà ñÿ ëèøå äî âè ïóñ êó ñðiá -
íèõ ãðî øèêiâ. Òîìó ìîæ íà ââà æà òè, ùî åìiñiÿ ìiäíèõ ãà ëèöü êî-
ðóñü êèõ ãðî øèêiâ ïðè ïè íè ëà ñÿ çi ñìåð òþ ïî ëüñüêî-óãî ðñüêî ãî êî -
ðî ëÿ Ëþ äî âè êà ó 1382 ð.
 òàá ëèöi íà âå äå íî îñíîâíi ðiçíî âè äè ìiäíèõ ãà ëèöü êî-
ðóñü êèõ äå íàði¿â ç 1353–1382 ðð.*
¹
Çîá ðà æåí íÿ
(àâåðñ/ðå âåðñ)
ʳëü -
ê³ñòü
(øò.)
Ïðè ìiòêè
1. Ìiäíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi äå íàði¿ Êà çè ìè ðà ²²² 1353–1370 ðð.
1.1 êî ðî íà
Ê / êî ðî íà
26
1.2 êî ðî íà
ê Ê / êî ðî íà
R
4 Ìà ëåíüêi ëiòå ðè «Ê» àáî «R» ç
îäíiº¿ àáî äðó ãî¿ ñòî ðî íè
1.3 êî ðî íà / êî ðî íà 4
1.4 êî ðî íà
R Ê Ð / R êî ðî íà Ð
Ê Ê
14 Ìà ëåíüêi ëiòå ðè «R, Ð i Ê» ç
îäíiº¿ àáî äðó ãî¿ ñòî ðî íè, ÷è íà
îáîõ ñòî ðî íàõ
1.5 êî ðî íà
Ê / —
2 Îäíîñ òî ðîí íÿ ìî íå òà
2. Ìiäíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi äå íàði¿ Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî 1372–1378 ðð.
2.1 W / êî ðî íà 29
2.2 W / êî ðî íà
W
3
3. Ìiäíi ãà ëèöü êî-ðóñüêi äå íàði¿ Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî ç 1379–1382 ðð.
3.1 êî ðî íà / êî ðî íà
L
39
3.2 êî ðî íà / êî ðî íà
L L
2
3.3 êî ðî íà / êî ðî íà
K L
1
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
575
* Íà äå ÿ êèõ øòåì ïå ëÿõ äå íàði¿â òèïiâ 1.4. òà 1.5. çóñòði÷à þòü ñÿ ïî âåð íóòi
íà 180 ãðà äóñiâ ëiòå ðè «Ê» ÿê â iíiöiàëi, òàê i ñå ðåä ìà ëåíü êèõ áóêâ áiëÿ
íüî ãî.
Öiêà âèì º òèï 3.3., äëÿ êàð áó âàí íÿ ÿêî ãî âè ïàä êî âî âè êî -
ðèñ òà íî çáå ðå æå íèé øòåì ïåëü àâåð ñó äå íàð iÿ Êà çè ìè ðà III. Òà êèì
÷è íîì, ç’ÿ âè ëà ñÿ ãiáðèä íà ìiäíà ìî íå òà ç äâî ìà iíiöià ëà ìè — íà
àâåðñi âå ëè êèé iíiöiàë Êà çè ìè ðà III, à íà ðå âåðñi — ìà ëèé iíiöiàë
Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî ïiä êî ðî íîþ.
Ïîëüñüêèé íó ìiçìàò Àíòîíié Ðè øàðä íà âiâ ó ñâî¿é ïó á ëi êà -
öi¿8 çà 1880 ð. ãðà âþ ðè iç çîá ðà æåí íÿì äâîõ íå âiäî ìèõ, íà éîãî
äóì êó, ìiäíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿ Êà çè ìè ðà III. Ó îïèñi ìî -
íåò âií äå òàëü íî ðîç ïè ñóº, ùî öi äå íàði¿ çíàé äå íî ó Êðà êîâi ïðè
ðîç áè ðàííi ôóí äà ìåí òà áóäiâëi, õî÷ ñàì ôàêò ¿õ çíà õiäêè íà òå ðè -
òîði¿ Ïîëüñüêî ãî êî ð îëiâñòâà, äå ìiäü íå ââà æà ëà ñÿ ìî íåò íèì ìå -
òà ëîì, ìàâ áè éîãî íà ñòî ðî æè òè. Ç íà âå äå íèõ À. Ðè øàð äîì ãðà âþð
âè ðàç íî âèä íî, ùî âîíè áóëè ôàëü øè âè ìè, ç ôàí òàñ òè÷ íè ìè çîá -
ðà æåí íÿ ìè êî ðîí, iíiöiàëiâ êî ðî ëÿ, ëåâà, à â äî äà ÷ó äî öèõ «íî âè -
íîê» îäíà ç ìiäíèõ ìî íåò ùå é áóëà îä íî ñòî ðîííiì áðàê òå à òîì.
Ó XIX ñò., êîëè ïî ïèò êî ëåê öiî íåðiâ íà ðiäêi ìî íå òè ïå ðå âè ùó âàâ
¿õ íà ÿâíiñòü íà êî ë åêöiéíî ìó ðèí êó, ïî ÿ âà òà êèõ «ðà ðè òåòiâ» áóëà
äî âîëi ðîç ïîâ ñþä æå íèì ÿâè ùåì.
Çà ïå ðå âàæ íèì àðå à ëîì çíàõ iäîê ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â ó
ìiñòi Ëüâîâi ìîæ íà ââà æà òè öþ ìî íå òó òè ïî âî ìiñüêîþ. Íèçü êà
âàðòiñòü ìiäi â ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàð iÿõ âiäîá ðà æຠâè ñî êèé
ðiâåíü ôóíê öiþ âàí íÿ ãà ëèöü êî ãî ðèí êó, íà ÿêî ìó áóëè ñòâî ðåíi
âiäïîâiäíi óìî âè äëÿ îá iãó óìîâ íî¿ ïëà òiæíî¿ îäè íèöi, âè ãî òîâ ëå -
íî¿ íå ç äî ðî ãîöi ííî ãî ìå òà ëó, çîê ðå ìà, äîâ iðó ìiñöå âî ãî íà ñå ëåí íÿ
ùîäî ¿¿ ðå àëü íî¿ çà êóï iâåëü íî¿ çäàò íîñòi. Äî ñëî âà, ó Ïîëüùi ïåðøi
ìiäíi ìî íå òè ç’ÿ âè ëè ñÿ ëèøå â äðóãié ïî ëî âèíi XVII ñò., i ¿õ ïî ÿ âó
íà ðèí êó çóñòðiëè êðàé íüî âî ðî æå. Ïî î äè íîêi òðè çíà õiäêè ìiäíèõ
ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â çà ìåæ àìè Ëüâî âà (çîê ðå ìà, â Ãà ëè÷i,
Êàì ’ÿíöi-Ïîäiëüñüêî ìó òà ó Ìîë äàâi¿) ùå íå äîç âî ëÿ þòü âïåâ íå íî
çðî áè òè ïðè ïó ùåí íÿ ïðî ¿õ îáiã íà òå ðè òîði¿ öiëî¿ Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi.
Ìiäíi äå íàði¿, êàð áî âàíi ó Ëüâîâi, âè êî íó âà ëè ôóíê öiþ
ðîçìiííî¿ ìî íå òè. ¯õ ìåò ðî ëîãi÷íi ïî êàç íè êè õà ðàê òå ðè çó þòü ñÿ
âå ëè êèì ðîç êè äîì âàãè (âiä 0,395 ã äî 1,475 ã.)9. Íà ïiäñòàâi öüî ãî
Ì. Êîò ëÿð ââà æàâ, ùî âàðòiñòü ìiäíèõ ðóñü êèõ ìî íåò, íà âiäìiíó
âiä ñðiáíèõ, íå âiäîá ðà æà ëà öiíè çà êëà äå íî¿ ñî áiâàð òîñòi ìå òà ëó,
i íå ïðî âî äèâ ìåò ðî ëî ãi÷íî ãî àíàë içó öèõ ìî íåò.
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
576
Måò ðî ëîãi÷íi ðîç ðà õóí êè ïî êà çó þòü âñå æ, ùî öiíà ìå òà ëó â
ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàð iÿõ Êà çè ìè ðà III âiäïîâ iäà ëà, õî÷à é íå ó
ïî âíié ìiði, çà äåê ëà ðî âàíié âàð òîñòi äå íàði¿â. Êðiì òîãî, iñíó âà ëî
ïåâ íå ¿õ ñïiââiäíî øåí íÿ äî ñðiáíèõ ãðî øèêiâ çà âàðòiñòþ ìå òà ëó,
çà êëà äå íî ãî ó îáîõ öèõ ãðî øî âèõ îäè íè öÿõ.
Ïðè âèâ ÷åííi ìiäíèõ ìî íåò ñëiä ìàòè íà óâàçi íà ñòóï íå.
Öiíà ìiäi, çâè ÷àé íî, áóëà çíà÷ íî íè æ÷îþ âiä âàð òîñòi ñðiáëà. Òîìó
íà âàçi îêðå ìèõ åê çåì ïëÿðiâ ìiäíèõ äå íàði¿â ó áiëüøié ìiði, íiæ ó
âè ïàä êó åìiñi¿ ñðiáíèõ ãðî øèêiâ, âiäáè âàâ ñÿ ñïîñiá êàð áó âàí íÿ
ìî íåò ìå òî äîì «àëü-ìàð êî». Âè õî äÿ ÷è ç öüî ãî, âå ëè êèé äià ïà çîí
âàãè ìiäíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â Êà çè ìè ðà III ùå íå âêà çóº,
ùî âàðòiñòü ìå òà ëó âçà ãàëi íà áðà ëà ñÿ äî óâà ãè ïðè ¿õ êàð áó âàííi.
Äëÿ ç’ÿ ñó âàí íÿ ðå àëü íî ãî ñïiââiäíî øåí íÿ íà ìiñöå âî ìó
ðèí êó ìiäíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ äå íàði¿â òà ñðiáíèõ ãà ëèöü êî-
ðóñü êèõ ãðî øèêiâ Êà çè ìè ðà III çâåð íå ìî ñÿ äî ñõiäíèõ òðà äèöié
ñïiëüíî ãî îá iãó ìiäíèõ òà ñðiáíèõ ìî íåò.
Âiäî ìèé ïî ëüñüêèé äîñëiäíèê ñå ðåä íüî âi÷íî¿ íó ìiçìà òè êè
Ð. Êåð ñíîâñêi ïè ñàâ ïðî îáiã ìiäíî¿ ìî íå òè ó Âiçàíòi¿ òà â ìó ñóëü -
ìà í ñüêèõ êðà¿ íàõ íà ñòóï íå. Ìiäíi ìî íå òè â öèõ êðà¿ íàõ íå áóëè
êðå äèò íîþ ôîð ìîþ ñðiáíèõ ìî íåò. Íå ìîæ ëè âî íà âiòü óÿ âè òè ðå -
àëü íå ïî êðèò òÿ âå ëè ÷åç íî¿ êðå äèò íî¿ âàð òîñòi ìiäíèõ ìî íåò, òîìó
â ãðî øî âî ìó îá iãó âîíè ïðè é ìà ëè ó÷àñòü ìàé æå àâ òî íîì íî. Òèì
íå ìåí øå, ó âiç àíòiéñüêèõ, àðà áñüêèõ i òà òà ðñüêèõ äåð æà âàõ íiêî -
ëè íå iñíó âà ëî âèê ëþ÷ íî ìiäíî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè, ïî çáàâ ëå íî¿
âiäïî âiäíî ãî ïà ðè òå òó äî ñðiáíèõ òà çî ëî òèõ ìî íåò. Ìiäü, ó âiäïî -
âiä íîñòi äî ñå ðåä íüî âi÷íî¿ ãðî øî âî¿ ñèñ òå ìè öèõ ðåã iîíiâ, íà áó âà -
ëà ôóíê öi¿ ãðî øåé âiä ïåâ íî¿ ïðè âÿ çà íîñòi äî ìî íåò iç äî ðî ãîöi í -
íî ãî ìå òà ëó10.
Ó òà òàðñüêié ìî íåòíié ñèñ òåìi XIV ñò. áóëè ïî øè ðåíi ìiäíi
ìî íå òè. Ñå ðåä íüî âi÷íèé ìàíäðiâíèê Ïå ãî ëîòòi ïî âiäîì ëÿº, ùî â
ãðî øî âî ìó îá iãó Çî ëî òî¿ Îðäè çíà õî äè ëè ñÿ ìiäíi ìî íå òè çîâñiì
áåç äîì iøîê ñðiáëà i íà çè âà þòü ñÿ âîíè «ôîë ëå ðè», à 16 ôîë ëåðiâ
äî ðiâíþ þòü îä íî ìó àñ ïðó, òîá òî ñðiáíié ìî íåòi. Ôîë ëå ðè íå áå -
ðóòü ó÷àñòi ó çíà÷ íèõ ãðî øî âèõ îïå ðàö iÿõ, à îá ñëó ãî âó þòü íå âå -
ëèêi ìiñöåâi ðîç ðà õóí êè, íà ïðèê ëàä, ÿê çà çíà ÷èâ Ïå ãî ëîòòi, «íà çå -
ëå íî ìó ðèí êó»11.
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
577
Ìiäíèé òà òà ðñüêèé ïóëî ìàâ âñòà íîâ ëå íó öiíî âó ïðî ïîð öiþ
äî ñðiáíèõ ìî íåò. Çâè ÷àé íî, öå áóâ äåùî ïðè ìó ñî âèé êóðñ, çà äî -
òðè ìàííÿì ÿêî ãî óâàæ íî ñëiäêó âà ëà õà íñüêà àäìiíiñòðàö iÿ. Òàê,
íà äå ÿ êèõ ïóëî õàíà Óçáå êà (1312–1342 ðð.) íà âiòü íà íåñ ëè íà ïèñ
«Øiñòíàä öÿòü ïóëî — äàíiê» (äàíiê — äðiáíà âà ãî âà ñðiáíà ìiðêà,
âà ãîþ 0,76 ã), ç ÿêî ãî ìîæ íà çðî áè òè âèñ íî âîê ïðî íà ìið âëà äè
âñòà íî âè òè ñïiââiäíî øåí íÿ ó âàð òîñòi ìiäíèõ òà ñðiáíèõ ìî íåò.
Äâîì âà ãî âèì äàí iêàì, òîá òî 1,52 ã ñðiáëà, äî ðiâíþ âà ëà îäíà
ñðiáíà ìî íå òà Óçáå êà — äèð õåì, ÿêèé ó ñâîþ ÷åð ãó äî ðiâíþ âàâ
32 ìiäíèõ ïóëî. Çà õàíà Äæàí iáå êà (1342–1357 ðð.) ñå ðåä íÿ âàãà
ìiäíî ãî ïóëî, ç ìå òîþ òiñíiøî¿ ïðè â’ÿç êè ìiäíî¿ ìî íå òè äî
ñðiáíî¿, áóëà çáiëüøå íà äî 1,95 ã (ïðî òè 1,33 ã çà Óçáå êà)12. Òàêi çà -
õî äè ìîæ íà ââà æà òè ñâiä÷åí íÿì, ç îä íî ãî áîêó, íà ìà ãàí íÿ âëà äè
äî áiëüøî ãî çà ëó ÷åí íÿ ìiäi ó âíóòðiøíié ãðî øî âèé îáiã, à ç
iíøî¿ — ñïðî òè âó íà ñå ëåí íÿ äî ïî âíîöi ííî ãî îá ìiíó ñðiáíèõ òà
ìiäíèõ ìî íåò. Öi ìî íå òè ìàëè ðiçíi ñôå ðè îá iãó, i âiëüíî¿ ¿õ êîí -
âåð òàöi¿, íà ïåâ íî, íå áóëî, íà ùî âêà çóº âìiñò ìî íåò íèõ ñêàðáiâ,
ÿêi ñêëà äà þòü ñÿ ïå ðå âàæ íî àáî ç ìiäíèõ, àáî çi ñðiáíèõ ìî íåò.
Óìî âè ãðî øî âî ãî îá iãó ìiäíèõ äå íàði¿â íà ãà ëèöü êî ìó, à,
ìîæ ëè âî, ëèøå ëüâiâñüêî ìó ðèí êó, ïî âèííi áóëè, áå çó ìîâ íî, íà -
ãà äó âà òè òà òà ðñüêó ìî íåò íó ñèñ òå ìó. Íà âiäìiíó âiä òà òà ðñüêèõ
ìî íåò, íà ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ìiäíèõ ìî íå òàõ íåìຠíà ïèñiâ ïðî ¿õ
ñïiââiäíî øåí íÿ äî ñðiáëà, âiäñóòíi òàêi çãàä êè i ó äî êó ìåí òàõ ç öiº¿
åïî õè, àëå, áåç ñ óìíiâíî, öiíî âà ïðî ïîð öiÿ ñðiáíèõ òà ìiäíèõ ãà -
ëèöü êî-ðóñü êèõ ìî íåò iñíó âà ëà. Íà öå ïî áiæíî ìîæå âêà çó âà òè
àíà ëîã iÿ ç ïî ÷àòêiâ XVI ñò. ïðî ïà ðè òåò ìiäíèõ òà ñðiáíèõ ìî íåò â
ïiâíi÷íî ðóñü êèõ çåì ëÿõ. Òàê, ó 1517 ð. íà îäíó ìîñ êî âñüêó äåíü ãó
éøëî 60 ìiäíèõ ïóëî13. Ïðî òå ñòî ñîâ íî Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi òà êè ìè äà -
íè ìè ìè íå âî ëîäiºìî. Ìàëî ìîæå äî ïî ìîã òè i ìåò ðî ëî ãi÷íå ïî -
ðiâíÿí íÿ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ìiäíèõ ìî íåò ç òà òà ðñüêè ìè. Ìî íå òè ç
ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó ëåãøi, íiæ òà òàðñüêi. Ïðî âå äå íèé àâ -
òî ðîì ìåò ðî ëî ãi÷íèé àíàëiç äëÿ 21 ìiäíî ãî ãà ëèöü êî-ðóñü êî ãî äå -
íàð iÿ Êà çè ìè ðà III âè ÿ âèâ ¿õ ñå ðåä íþ âàãó 0,93 ã. Çâà æó âàí íÿ
27 ìiäíèõ ïóëî Çî ëî òî¿ Îðäè õàíiâ Óçáå êà òà Äæàí iáå êà äàëî ñå -
ðåä íþ âàãó 1,44 ã. Ç íà âå äå íî ãî ìîæ íà çðî áè òè âèñ íî âîê, ùî õî÷
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
578
ñàìà iäåÿ åìiñi¿ ìiäíèõ ìî íåò ó Ëüâîâi áóëà çà ïî çè ÷å íà ç òà òà ð -
ñüêî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè, ìåò ðî ëî ãi÷íî âîíè íå áóëè ïî â’ÿ çàíi.
Ì. Êîò ëÿð, à ñëiäîì çà íèì iíøi óêðà¿íñüêi äîñëiäíè êè
Â. Çâà ðè÷ òà Ð. Øóñò, çà àíà ëîãiºþ iç ñïiââiäíî øåí íÿì ñðiáíî ãî
ïiâãðî øà äî ñðiáíî ãî êî ðîí íî ãî äå íàð iÿ ó Ïîëüùi, ââà æà ëè, ùî íà
îäèí ãà ëèöü êî-ðóñü êèé ãðî øèê éøëî ñïî ÷àò êó 6, à çãî äîì 8 ìiä -
íèõ äå íàði¿â14. Ïðî òå àíà ëîã iÿ ó ïðî ïîðöi¿ ìiæ ðiçíè ìè íîì iíà ëà -
ìè ïî ëüñüêèõ ìî íåò, ïðè òîìó, ùî îá èäâi áóëè âè ãî òîâ ëåíi çi ñðiá -
ëà, ìà áóòü, íå çîâñiì ïiäõî äèòü äî ç’ÿ ñó âàí íÿ ñïiââiäíî øåí íÿ ìiæ
ñðiáíîþ òà ìiäíîþ ãà ëèöü êè ìè ãðî øî âè ìè îäè íè öÿ ìè.
Ñïðî áóºìî, øëÿ õîì ïî ðiâíÿí íÿ òîäiøíüî¿ öiíè ìiäi òà ñðiá -
ëà, à òà êîæ ç öiíî âèõ ïðî ïîðöié, çà êëà äå íèõ ó òà òàðñüêié ìî íåòíié
ñèñ òåìi, ïå ðå âiðè òè öå ïðè ïó ùåí íÿ i îðiºíòîâ íî âèç íà ÷è òè ðå àëü -
íå ñïiââiäíî øåí íÿ ìiäíî ãî ãà ëèöü êî-ðóñü êî ãî äå íàð iÿ äî ñðiáíî ãî
ãðî øè êà.
ªäè íî¿ äóì êè ïðî âiäíî øåí íÿ öiíè ñðiáëà äî ìiäi â XIV ñòî -
ëiòòi íåìàº. Âiäî ìèé ñå ðåä íüî âi÷íèé â÷å íèé Áiðóíi ïîäຠñïiâ -
âiäíî øåí íÿ öiíè çî ëî òà, ñðiáëà òà ìiäi â Ñå ðåäíié Àçi¿ ó XIV ñò., ÿê
1:5:400, òîá òî ñðiáëà äî ìiäi — 1:80. Íà ïî ÷àò êó XVII ñò. âàðòiñòü
ìiäi, çà iíøè ìè äà íè ìè, áóëà îðiºíòîâ íî â 60 ðàç iâ ìåí øîþ âiä
ñðiáëà15. Íà âå äå íà Áiðóíi öiíî âà ïðî ïîð öiÿ ó XIV ñò. ïî êà çóº çà âè -
ùå íó âàðòiñòü ñðiáëà (âiäíî øåí íÿ çî ëî òà äî ñðiáëà 1:5 áóëî âèê ëè -
êà íî, ìà áóòü, ïiäâè ùå íèì ïî ïè òîì íà ñðiáëî â çâ’ÿç êó ç ìà ñî âîþ
åìiñiºþ äèð õåìiâ íà ìî íåò íèõ äâî ðàõ Ñå ðåä íüî¿ Àçi¿), ùî âiäïî -
âiä íî ïðè çâå ëî äî äóæå íèç ü êî¿ öiíè ìiäi. Ìîæ ëè âî, öå áóëî âèê -
ëè êà íî i íà ÿâ íè ìè çà ïà ñà ìè ðî äî âèù öèõ òðüîõ ìå òàëiâ ó Ñå ðåä -
íié Àçi¿. Ó Çî ëîòié Îðäi ÷àñiâ õàíà Óçáå êà ñïiââiäíî øåí íÿ çî ëî òà
äî ñðiáëà ñêëà äà ëî 1:10, ïðè áëèç íî òàêå æ, ÿê i ó ªâðîïi. Òîìó
ìîæ íà ââà æà òè, ùî ó Çî ëîòié Îðäi òà Ñõiäíié ªâðîïi â XIV ñò. öiíà
ìiäi òà ñðiáëà êî ëè âà ëà ñÿ íà ðiâíi 1:60.
Ïî äè âè ìî ñÿ, ÿêå ñïiââiäíî øåí íÿ âàð òîñòi ñðiáëà i ìiäi áóëî
çà êëà äå íî â ìî íåòíié ñèñ òåìi Çî ëî òî¿ Îðäè.
Òà òà ðñüêà ìî íåò íà ñèñ òå ìà áóëà äî ñèòü ðîç âè íó òîþ i áà çó -
âà ëà ñÿ íà äîñâiäi àðà áñüêî¿ ãðî øî âî¿ ñèñ òå ìè ç ¿¿ ñòà ðîþ âà ãî âîþ
ñðiáíîþ îäè íè öåþ — ìiòêàëü, ÿêà çà ëè øà ëà ñÿ íå çìiííîþ óïðî -
äîâæ XIV ñò. íà ðiâíi 4,46–4,68 ã. Âàãà ñðiáíèõ äèð õåìiâ Çî ëî òî¿
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
579
Îðäè, ïî ÷è íà þ ÷è âiä õàíà Òîê òè (1291–1312 ðð.) i àæ äî ïî ñè ëåí íÿ
ìiæó ñîá íî¿ áî ðîòü áè ó 60–70-õ ðð. XIV ñò., ñêëà äà ëà òðå òè íó ìiòêà -
ëÿ, òîá òî 1,49–1,56 ã. Çà Òîõ òà ìè øà (1379–1395 ðð.) ñå ðåä íÿ âàãà çî -
ëî òî îð äè íñüêî ãî äèð õå ìà âïà ëà äî 1,37 ã. Òîá òî, çíè æåí íÿ âàãè öiº¿
áà çî âî¿ òà òà ðñüêî¿ ãðî øî âî¿ îäè íèöi óïðî äîâæ XIV ñò. ñêëà ëî âñüî -
ãî 13 %16. Äëÿ ïî ðiâíÿí íÿ, çà àíà ëî ãi÷íèé ïåð iîä âàãà ïðàçü êî ãî
ãðî øà, îñíîâ íî¿ ìî íå òè Öåí òðàëü íî¿ òà Ñõiäíî¿ ªâðî ïè, çíè çè ëà ñÿ
ç 3,86 ã çà Âàö ëà âà II (1300–1305 ðð.) äî 2,36 ã çà Âàö ëà âà IV
(1378–1419 ðð.), ùî ñêëà äຠ39 %, à çà âìiñòîì ó íèõ ÷èñ òî ãî ñðiáëà
ïðàçü êèé ãðîø äå âàëü âó âàâ ùå áiëüøå — âiä 3,62 ã íà ïî ÷àò êó
XIV ñò. äî 1,74 ã íà ïðèêiíöi, àáî æ íà 52 % óïðî äîâæ XIV ñò.17
Âè ðà õóºìî, ÿêîþ æ áóëà ïðî ïîð öiÿ âàð òîñòi ñðiáëà òà ìiäi â
òà òà ðñüêèõ ìî íå òàõ. Çãà äà íå ñïiââiäíî øåí íÿ äàí iêà i ïóëî 1:16, çà -
çíà ÷å íå â ëå ãåíäi íà ìiäíié ìî íåòi, äຠòàêi ðå çóëü òà òè. Äâà äàí iêè,
àáî æ 32 ïóëî äî ðiâíþ âà ëè îä íî ìó äèð õå ìó. Â 32-õ ïóëî õàíà
Óçáå êà (1312–1342 ðð.) ñå ðåä íüîþ âà ãîþ 1,33 ã çà ãàëü íà êiëüêiñòü
ìiäi ñêëà äà ëà 42,56 ã. Ïîä iëè ìî öþ ñó ìàð íó âàãó íà ñå ðåä íþ âàãó
äèð õå ìà — 1,52 ã i îò ðè ìàºìî, ùî ó ìî íåòíié ñèñ òåìi Çî ëî òî¿ Îð -
äè ÷àñiâ õàíà Óçáå êà íà îäèí ãðàì ñðiáëà ïðè ïà äà ëî âñüî ãî 28 ã ìiäi.
Çâè ÷àé íî, ùî ó ïî ðiâíÿííi ç òîäiøíiì ñïiââiäíî øåí íÿì
ìiäi äî ñðiáëà 1:60 öüî ãî áóëî ÿâíî íå äîñ òàò íüî. Âèä íî, ùî ìiäíi
ìî íå òè õàíà Óçáå êà, çà âàðòiñòþ ìå òà ëó, íå âiäïîâ iäà ëè çà äåê ëà -
ðî âàíié öi íi. Ó ïî ðiâíÿííi ç ðèí êî âîþ öiíîþ ìiäi âîíè áóëè äå -
øåâ øè ìè ïðè á ëèç íî ó äâà ðàçè. Çðî çóì iëè ìè òîìó âèã ëÿ äà þòü
ïðè ìó ñîâi çà õî äè ó âèã ëÿäi íà ïèñiâ íà ìiäíèõ ìî íå òàõ «Øiñòíàä -
öÿòü ïóëî — äàíiê».
Çáiëüøåí íÿì âàãè ïóëî äî 1,95 ã çà õàíà Äæàí iáå êà (1342–
1357 ðð.) íà ìà ãà ëè ñÿ çìiíè òè öå íå âè ãiäíå äëÿ ïiääà íèõ ñïiââiäíî -
øåí íÿ òà çìiöíè òè ïî ëî æåí íÿ ìiäíî¿ ìî íå òè íà ìiñöå âî ìó ðèí êó.
Òîìó íà 1 ã ñðiáëà ó éîãî ìî íå òàõ ïðè ïà äຠäåùî áiëüøå ìiäi — 41 ã:
1,95 ã õ 32 = 62,4 ã 62,4 ã : 1,52 ã = 41.
Öå âæå áiëüøå íà áëè æó âà ëî ñÿ äî ôàê òè÷ íî ãî öiíî âî ãî ñïiâ -
âiä íî øåí íÿ ñðiáëà òà ìiäi íà ðèí êó, ÿêå, íà ãà äàºìî, ñêëà äà ëî 1:60.
Ôàê òè÷ íî â ÷àñè Äæàí iáå êà â ìî íåòíié ñèñ òåìi Çî ëî òî¿ Îðäè áóëî
çà êëà äå íî ïðî ïîð öiþ ó ðîçìiði äâîõ òðåòiõ âiä ðå àëü íî¿ öiíè ìiäi.
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
580
Ïðî òå, ç ìå òîþ øèð øî ãî çà ëó ÷åí íÿ ìiäi äî ãðî øî âî ãî îá iãó, à
âiäïî âiäíî äëÿ çìiöíåí íÿ äîâ iðè íà ñå ëåí íÿ äî ìiäíèõ ìî íåò, ó Çî -
ëîòié Îðäi íà ïðèêiíöi XIV ñò. i öå ñïiââiäíî øåí íÿ áóëî ïå ðå ãëÿ íó òî.
Íà äå ÿ êèõ òà òà ðñüêèõ ïóëî äðó ãî¿ ïî ëî âè íè XIV ñò. çóñòði ÷à -
þòü ñÿ êîí òðà ñèã íà òó ðè — «96 — äèð õåì». ßê ââà æຠâiäî ìèé
äîñëiäíèê áóë ãà ðî-òà òà ðñüêî¿ íó ìiçìà òè êè À. Ìó õà ìàäiºâ, ó äà íî ìó
âè ïàä êó éäåòü ñÿ ïðî ñïiââiäíî øåí íÿ ìiäíî¿ ìî íå òè äî âà ãî âî ãî äèð -
õå ìà. Îäèí âà ãî âèé äèð õåì íà ïðèêiíöi XIV ñò. ñêëà äàâ 1/100 âà ãî âî¿
îäè íèöi ñðiáëà — ðèò ëÿ i äî ðiâíþ âàâ 3,27 ã18. Òîäi, çà ðîç ðà õóí êà -
ìè, â çî ëî òî îð äè íñüêèõ ìî íå òàõ íà ïðèêiíöi XIV ñò. íà 1 ã ñðiáëà
ïðè ïà äà ëî 57,2 ã ìiäi, ùî ìàé æå äî ðiâíþ âà ëî ðèí êîâié öiíi ìiäi:
1,95 ã õ 96 = 187,2 ã 187,2 ã : 3,27 ã = 57,2.
Ïî âå ðíiìî ñÿ äî ãà ëèöü êî-ðóñü êî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè. Ñïðî áó -
ºìî ñïðîã íî çó âà òè ñïiââiäíî øåí íÿ ìiäíèõ äå íàði¿â ëüâiâñüêî ãî ìî -
íåò íî ãî äâî ðó, iäåÿ åìiñi¿ ÿêèõ, áå çó ìîâ íî, áóëà çà ïî çè ÷å íà âiä òà -
òà ðñüêî¿ ìî íåò íî¿ ñèñ òå ìè, äî ñðiáíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî øèêiâ.
Ïî ÷à òîê âè ïóñ êó ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ìiäíèõ äå íàði¿â ïðè ïà -
äຠíà ÷àñè ïð àâëiííÿ â Îðäi õàíà Äæàí iáå êà. Ëî ãi÷íî áóëî á ïðè -
ïóñ òè òè, ùî ñïiââiäíî øåí íÿ âàð òîñòi ñðiáëà òà ìiäi â ìî íå òàõ
ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó áóëî òà êèì, ÿê i ó ìî íåò Äæàí iáå êà,
òîá òî îðiºíòîâ íî 1:41. Ñå ðåä íÿ âàãà ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî øèêiâ
Êà çè ìè ðà III (1353–1370 ðð.) ñêëà äàº, ÿê ïî êà çóº ìåò ðî ëî ãi÷íèé
àíàëiç, 1,37 ã. Òîäi àíà ëî ãi÷íà çà âàðòiñòþ âàãà ìiäi ïî âèí íà áóòè
1,37 õ 41 = 56,17 ã. Ðî çäiëè ìî öþ êiëüêiñòü ìiäi íà ñå ðåä íþ âàãó îä -
íî ãî ãà ëèöü êî-ðóñü êî ãî äå íàð iÿ Êà çè ìè ðà III — 0,93 ã i îò ðè ìàºìî:
56,17 : 0,93 = 60,40.
Òîá òî, ó ìî íåòíié ñèñ òåìi Ãà ëèöü êî¿ Ðóñi íà îäèí ñðiáíèé
ãðî øèê Êà çè ìè ðà III ïðè ïà äà ëî îðiºíòîâ íî 60 ìiäíèõ äå íàði¿â.
Äëÿ ïå ðå âiðêè, ÷è òàêå ñïiââiäíî øåí íÿ çáåð iãà ëî ñÿ i ïðè íà -
ñòóï íèõ âî ëî äà ðÿõ Ðóñi, ïðî âå äå ìî ðîç ðà õóí êè äëÿ ìî íåò íèõ
åìiñié ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâî ðó çà Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî òà
Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî.
Ìåò ðî ëî ãi÷íèé àíàëiç 16 ìiäíèõ ìî íåò Âëà äèñ ëà âà Îï îëü -
ñüêî ãî äàâ ¿õ ñå ðåä íþ âàãó 0,84 ã. Äëÿ 25 ìî íåò Ëþ äî âè êà Óãî ð -
ñüêî ãî öåé ïî êàç íèê ñêëàâ 0,81 ã.
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
581
Ïðè ñå ðåäíié âàçi ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî øèêiâ Âëà äèñ ëà âà
Îï îëüñüêî ãî 1,23 ã ñïiââiäíî øåí íÿ âàð òîñòi ìiäíèõ äå íàði¿â äî
ñðiáíèõ ãðî øèêiâ ó 1372–1378 ðð. ñêëà äຠìàé æå òàêó æ âå ëè ÷è íó,
ÿê i çà ÷àñiâ Êà çè ìè ðà III:
1,23 ã õ 41 = 50,43 ã 50,43 ã : 0,84 ã = 60,04.
Çà Ëþ äî âè êà Óãî ðñüêî ãî ñå ðåä íÿ âàãà ñðiáíî ãî ãðî øè êà
ñêëà äຠ1,08 ã, òîäi íà îäèí éîãî ãðî øèê ïðè ïà äà ëî:
1,08 ã õ 41 = 44,28 ã 44,28 ã : 0,81 ã = 54,67.
Âñi òðè ïî êàç íè êè ñïiââiäíî øåí íÿ âàð òîñòi ñðiáíèõ ãà ëèöü -
êî- ðóñü êèõ ãðî øèêiâ äî ìiñöå âèõ ìiäíèõ äå íàði¿â ó 1353–1382 ðð.
ïðè áëèç íî îäíà êîâi i êî ëè âà þòü ñÿ îðiºíòîâ íî â ìåæ àõ öèô ðè 60.
Ïðè öüî ìó êiëüêiñòü ìiäi â ãà ëèöü êî-ðóñü êî ìó äå íàði¿, âiäïî âiäíî
äî ðèí êî âî¿ öiíè ìå òà ëó, ñêëà äà ëà âñüî ãî äâi òðå òè íè âiä çà äåê ëà -
ðî âà íî¿ âàðòiñòi ìî íå òè.
Âiäïî âiäíî ìîæ íà ïðè ïóñ òè òè, ùî ãà ëèöü êî-ðóñü êà ìî íåò -
íà ñèñ òå ìà áóëà ïî áó äî âà íà íà ïðî ñòî ìó ñïiââiäíî øåííi: êîïà
ìiäíèõ ìî íåò äî ðiâíþ âà ëà îä íî ìó ñðiáíî ìó ãðî øè êó.
Ñòî ñîâ íî æ ñðiáíèõ ãà ëèöü êî-ðóñü êèõ ãðî øèêiâ, òî ïðè ¿õ
âè ïóñ êó íà ëüâiâñüêî ìó ìî íåò íî ìó äâîði óïðî äîâæ 50 ðîêiâ, ç
1353 äî 1394, äîò ðè ìó âàë èñÿ ïî ñòiéíî ãî ñïiââiäíî øåí íÿ äî ïðàçü -
êî ãî ãðî øà, ÿê 2:1. ßêùî äî öèõ äâîõ ãðî øî âèõ îäè íèöü, êîòði äî -
ïîâ íþ âà ëè îäíà äðó ãó íà ãà ëèöü êî ìó ðèí êó, äî äà òè ùå é ìiñöå âèé
ìiäíèé äå íàðié, êîïà (àáî 60 øò.) ÿêèõ äî ðiâíþ âà ëà îä íî ìó
ñðiáíî ìó ãà ëèöü êî-ðóñü êî ìó ãðî øè êîâi, òî ìî íåò íó ñèñ òå ìó Ãà -
ëèöü êî¿ Ðóñi ó XIV ñò. ñëiä ââà æà òè äóæå âäà ëîþ.
×îìó â Ãà ëèöüêié Ðóñi íå ïå ðåé øëè äî âè ïóñ êó ìiäíî¿ ìî íå -
òè ç ðå àëü íîþ âàðòiñòþ ìå òà ëó, ÿê öå ñòà ëî ñÿ ó òà òàðñüêié ìî -
íåòíié ñèñ òåìi íà ïðèêiíöi XIV ñò.?
Ïî-ïåð øå, ãà ëèöü êî-ðóñüêi ìiäíi äå íàði¿ íå íà ñòiëüêè, ÿê ó
Çî ëîòié Îðäi, âïëè âà ëè íà ¿¿ çà ãàëü íèé ãðî øî âèé îáiã. Íà öå âêà çóº
âiäñóòíiñòü áóäü-ÿêèõ ïèñü ìî âèõ ïiäòâåð äæåíü êóð ñó ìiäíî¿ ìî -
íå òè ó Ãà ëèöüêié Ðóñi (äëÿ ïî ðiâíÿí íÿ, òàêi ñâiäîö òâà ìè çóñòði ÷à -
ºìî íà ñà ìèõ òà òà ðñüêèõ ìî íå òàõ). Ïî-äðó ãå, ç 1387 ð. Ãà ëèöü êà
Ðóñü çíî âó ïå ðåé øëà ó âëàñíiñòü ïî ëüñüêî¿ êî ðî íè, i ïî ëüñüêèé
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
582
êî ðîëü Âëà äèñ ëàâ ßãàé ëî ñòà ðàâ ñÿ ç’ºäíà òè ãà ëèöü êó ìî íåò íó
ñèñ òå ìó ç ïî ëüñüêîþ. Çà öèõ óìîâ ó ãà ëèöü êî-ðóñüêié ìî íåòíié
ñèñ òåìi íå çíàé øëîñü áè ìiñöÿ äëÿ ìiäíî¿ ìî íå òè. Òèì áiëüøå íå
áóëî ïiäñòàâ êàð áó âà òè ¿¿ ó âiäïî âiäíîñòi äî ðå àëü íî¿ öiíè ìå òà ëó,
ÿê öå âiäáó ëî ñÿ íà ïðèêiíöi XIV ñò. â Çî ëîòié Îðäi, òîá òî áåç
áóäü-ÿêî ãî ïðè áóò êó äëÿ ëüâiâñüêî ãî ìî íåò íî ãî äâîðó.
Äî öiêà âèõ âèñ íîâêiâ ñòî ñîâ íî ïåâ íî¿ ðå àëü íî¿ âàð òîñòi ìiäi,
çà êëà äå íî¿ â òà òà ðñüêèõ ïóëî, íà âiâ ñêàðá, çíàé äå íèé ó 2003 ð. áiëÿ
ñ. Ïiäãiðöi Áð îäiâñüêî ãî ðà éî íó, ùî íà Ëüâiâùèíi19. Çíà õiäêà ñêëà äà -
ëà ñÿ îðiºíòîâ íî ç 50 ìiäíèõ ìî íåò Çî ëî òî¿ Îðäè, íà é ñòàð øà — õàíà
Òîê òè (1291–1312 ðð.), à íà é ìî ëîä øà — Àáäàëëàõà (1363–1370 ðð.).
Áóëè ìî íå òè i iíøèõ õàíiâ: ïóëî Óçáå êà (1312–1342 ðð.), Õèç ðà
(1361 ð.) i, íà é áiëüøå, Äæàí iáå êà (1342–1357 ðð.). Êðiì ìî íåò, â
ñêàðái çíàé øëè ìiäíèé õðåñ òèê, à òà êîæ ìiäíi ïðÿæ êè äî îäåæi. Íà
äóì êó îä íî ãî iç äîñëiäíèêiâ àí òèê âàð ià òó, êîò ðèé îãëÿ äàâ õðåñ òèê,
âií íà ëå æèòü äî âè ðî áó êè¿âñüêèõ ìàéñòðiâ.
Âðà õî âó þ ÷è âiäñóòíiñòü ñðiáíèõ ìî íåò, çíà õiäêó ìîæ íà
ââà æà òè ãà ìàí öåì íå áà ãà òî ãî òà òà ðñüêî ãî âî¿ íà ç äðiáíè ìè ìî íå -
òà ìè ñâî ãî êðàþ, äî ÿêèõ âií äî äàâ îò ðè ìà íó çäî áè÷ ç âîºííî ãî
ïî õî äó íà Ðóñü — âè ðî áè ç ìiäi. Ìiäíi ðå÷i — ïðÿæ êè òà õðåñ òèê,
ÿêi âî¿í äî äàâ äî ìiäíèõ ïóëî â ñâîºìó ãà ìàíöi, ñâiä÷àòü ïðî ïåâ íó
ãðî øî âó âàðòiñòü ìiäi â éîãî ðiäíèõ çåì ëÿõ. Î÷å âèä íî, ó ðî çóìiííi
âî¿ íà, ìiäíi âè ðî áè ìàëè öiíó, ïîä iáíó äî öiíè ìiäíî¿ ìî íå òè.
Çà íà é ìî ëîä øîþ ìî íå òîþ, òå çà ó ðàö iÿ ñêàð áó âiäáó ëà ñÿ â
÷à ñàõ, êîëè ó Ëüâîâi êàð áó âà ëè ìiäíi äå íàði¿ Êà çè ìè ðà III, à, ìîæå,
óæå é Âëà äèñ ëà âà Îï îëüñüêî ãî. Âiäñóòíiñòü ãà ëèöü êèõ ìiäíèõ ìî -
íåò â ãà ìàíöi òà òà ðñüêî ãî âî¿ íà âêà çóº íà òå, ùî éîãî çà ãií íå
äiéøîâ äî Ëüâî âà, à, ìîæå, é ñàì âií çà ãè íóâ â îêî ëè öÿõ äðåâ íüî -
ðóñü êî ãî ãî ðî äè ùà Ïëiñíåñü êî, ÿêå é çíà õî äè ëî ñÿ ïî áëè çó òå ï å -
ðiøíüî ãî ñåëà Ïiäãiðöi.
ÅÌ²Ñ²ß Ì²ÄÍÈÕ ÌÎÍÅÒ ÃÀËÈÖÜÊί ÐÓѲ
583
1Êîò ëÿð Ì. Ãà ëèöü êà Ðóñü â äðóãié ïî ëî âèíi XIV — ïåðøié ÷âåðòi XV ñò. — Ê,
1968. — Ñ. 70.
2Ìî íå òè â Êèºâi Âî ëî äè ìèð Îëüãåð äî âè÷ êàð áó âàâ ó 60–90-õ ðð. XIV ñò. (Kozu -
bowski G. Monety ksiêstwa Kijowskiego w XIVw. // Wiadomoœci Numiz ma tycz ne. —
Warszawa, 1994. — Z. 3–4. — S. 128.), ó Íîâ ãî ðîä-Ñiâå ðñüêî ìó — â îñòàííié
÷âåðòi XIV ñò. (Êî çó áî âñüêèé Ã. Ñiâåðñüêi ìî íå òè XIV ñò. // Áiáëiî òå÷ êà «Ïà ìÿò -
êè àð õå î ëîãi¿». — Ê., 1992. — Ñ. 15.), à ó Ñìîò ðè÷i íà Ïîäiëëi — ó 80-õ ðð.
XIV ñò. (Ïî ãîð iëåöü Î., Ñàâ âîâ Ð. Ìî íå òà ïîä iëüñüêî ãî êíÿ çÿ Êîñ òÿí òè íà // Íó -
ìiçìà òè êà i ôà ëå ðèñ òè êà. — ¹ 3. — 2004. — Ñ. 24.).
3Êðè æ àíiâñüêèé À. Äî ïè òàí íÿ ãå íå çè ðóñü êèõ ìî íåò Êà çè ìè ðà III // À ñå åãî
ñðåá ðî: Çáiðíèê ïðàöü íà ïî øà íó ÷ë.-êîð. ÍÀÍ Óêðà¿ íè Ì. Êîò ëÿ ðà. — Ê.,
2002. — Ñ. 185; Êðè æ àíiâñüêèé À. Ëüâiâñüêèé ìî íåò íèé äâið ó ïåð iîä «óãî ðñüêî -
ãî» ïiäïî ðÿä êó âàí íÿ Ãà ëè ÷è íè (1370–1386 ðð.) // Óêðà¿ íà â Öåí òðàëü íî- Ñõiä -
íié ªâðîïi. — Âèï. 2. — Ê., 2002. — Ñ. 102; Kry¿aniwskij A. Stopa mennicza gros -
zy küw ruskich Kazimierza Wielkiego a stopa groszy praskich // WN. — R. XLVII. —
Warszawa, 2003. — Z. 2. — S. 145; Kry¿aniwskij A. Obieg pieniê¿ny na Rusi I w
Mo³dawii za czasów W³adys³awa Jagie³³y na podstawie skarbüw monet // Pieni¹dz i
banki — wspólnota dziejów: Materia³y z V Miêdzynarodowej Konferencji Numiz ma -
tycz nej PTN w Supraslu. — Warszawa, 2002. — S. 121; Kry¿aniwskij A. Czy obdi ja -
³y siê wojny na stopie monet Rusi Halickiej // Pieni¹dz i wojna. Materia³y z VI Miêd -
zy narodowej Konferencji Numizmatycznej PTN w Supraslu. — Warszawa, 2004.
4Paszkiewicz B. Red Ruthenia amonst Italy, the Hord and the Baltic Sea: the origin of
the Lviv mint standards in the forteenth century // Rivista Italiana di Numismatika e
Scienze Affini. — Vol. CVI. — 2005. — S. 273.
5Bandtkie-Stê¿yñski K-W. Numizmatyka Krajowa. — T. I. — Warszawa, 1839. —
S. 10–25.
6Stupnicki J. O monetach Halicko-Ruskich. — Lwów, 1865. — S. 20, 21.
7Kopicki E. Ilustrowany skorowidz pieniêdzy polskich i z Polsk¹ zwi¹zanych. —
Warszawa, 1995. — Czêœæ 2. — S. 10; Pieñkowski R. Moneta miedziana na
ziemiach polskich. — Legnica, 1997. — S. 13–15.
8Ryszard À. Spis czterdziestu oœmiu numizmatów ze zbioru Antoniego Ryszarda
(w³aœciciela firmy S. Zaczyñski) w Krakowie, które skradzione zosta³y z dnia 23 na
24 czerwca 1880 r we Lwowie, w mieszkaniu Nr. 41 przy ulicy Leona Sapiehy. —
Kraków, 1880.
9Êîò ëÿð Ì. Ãà ëèöü êà Ðóñü â äðóãié ïî ëî âèíi XIV — ïåðøié ÷âåðòi XV ñò. — Ê.,
1968. — C. 58.
10Kiersnowski R. Pradzieje grosza. — Warszawa, 1975. — S. 282–283.
11Pegolotti F. B. La pratika della Merkatura / Ed. by A. Ewans. — Cambridge Mass,
1936. — P. 35.
12Ìó õàì ìà äè åâ À. Ã. Áóë ãà ðî-òà òàð ñêàÿ ìî íåò íàÿ ñèñ òå ìà XII–XV ââ. — Ì.,
1983. — C. 77, 140.
13Ãàé äó êîâ Ï. Ìåä íûå ðóñ ñêèå ìî íå òû êîí öà XV–XVI â. // Íó ìèç ìà òè êà è ýïèã ðà -
ôè êà. — Ò. XIV. — Ì., 1984. — C. 158.
14Êîò ëÿð Ì. Ãà ëèöü êà Ðóñü… — Ê., 1968. — C. 58; Çâà ðè÷ Â., Øóñò Ç. Íó ìiçìà òè -
êà. Äî âiäíèê. — Òåð íîïiëü, 1998. — C. 301.
15Ìàê ñè ìîâ Ì. Ì., Ãîð íóíã Ì. Á. Î÷åðê î ïåð âîé ìåäè. — Ì., 1976. — C. 47, 68.
16Ìó õà ìà äè åâ À. Ã. Áóë ãà ðî-òà òàð ñêàÿ ìî íåò íàÿ ñèñ òå ìà. — Ñ. 139, 140.
17Kastelin K. Èeská drobna mince doby pøedhusitské a husitské (1300–1471). —
Praha, 1953. — S. 28.
18Ìó õà ìà äè åâ À. Ã. Äðåâ íèå ìî íå òû Ïî âîë æüÿ. — Êà çàíü. 1990. — Ñ. 134, 136.
19Áiëî ï îëüñüêèé Ñ. Çíà õiäêè ïî ëüñüêèõ ñå ðåä íüî âi÷íèõ ìî íåò íà òå ðè òîði¿
Óêðà¿ íè // Ëüâiâñüêi íó ìiçìà òè÷íi çà ïèñ êè. — Ëüâiâ, 2005. — ¹ 2. — Ñ. 40.
ÀÍÄÐIÉ ÊÐÈÆÀÍIÂÑÜÊÈÉ
584
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-78748 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | XXXX-0035 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-12-02T00:13:46Z |
| publishDate | 2006 |
| publisher | Інститут історії України НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Крижанівський, А. 2015-03-20T16:12:36Z 2015-03-20T16:12:36Z 2006 Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття / А. Крижанівський // Україна в Центрально-Східній Європі: Зб. наук. пр. — К.: Інститут історії України НАН України, 2006. — Вип. 6. — С. 571-584. — укр. XXXX-0035 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/78748 uk Інститут історії України НАН України Україна в Центрально-Східній Європі Спеціальні історичні дисципліни Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття Article published earlier |
| spellingShingle | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття Крижанівський, А. Спеціальні історичні дисципліни |
| title | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття |
| title_full | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття |
| title_fullStr | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття |
| title_full_unstemmed | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття |
| title_short | Емісія мідних монет Галицької Русі на Львівському монетному дворі у другій половині XІV століття |
| title_sort | емісія мідних монет галицької русі на львівському монетному дворі у другій половині xіv століття |
| topic | Спеціальні історичні дисципліни |
| topic_facet | Спеціальні історичні дисципліни |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/78748 |
| work_keys_str_mv | AT križanívsʹkiia emísíâmídnihmonetgalicʹkoírusínalʹvívsʹkomumonetnomudvoríudrugíipoloviníxívstolíttâ |