Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр.
Saved in:
| Published in: | Україна ХХ ст.: культура, ідеологія, політика |
|---|---|
| Date: | 2009 |
| Main Author: | |
| Format: | Article |
| Language: | Ukrainian |
| Published: |
Інститут історії України НАН України
2009
|
| Online Access: | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/85573 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Journal Title: | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| Cite this: | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. / О. Завальнюк // Україна XX ст.: культура, ідеологія, політика: Зб. ст. — К., 2009. — Вип. 15, ч. 1. — С. 96-117. — Бібліогр.: 116 назв. — укр. |
Institution
Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine| _version_ | 1859479163869593600 |
|---|---|
| author | Завальнюк, О. |
| author_facet | Завальнюк, О. |
| citation_txt | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. / О. Завальнюк // Україна XX ст.: культура, ідеологія, політика: Зб. ст. — К., 2009. — Вип. 15, ч. 1. — С. 96-117. — Бібліогр.: 116 назв. — укр. |
| collection | DSpace DC |
| container_title | Україна ХХ ст.: культура, ідеологія, політика |
| first_indexed | 2025-11-24T11:53:40Z |
| format | Article |
| fulltext |
�������
�����
��� (���’����
-�� ��
�
���)
�������
�����
� � ���� ��
�-���
��
��
� ��
���
��
�� �
����
����
���� �
����
��� �
� � 1918–1920 ��.
� ��������
�
��
����� ��� ����
������������ ����
�
���� �
�� �
���� �
���
����� ���
��� �
������� ���
���� �
����
����-����� ��� �
��,
��
� �
�����
�
�
������ ��������� ��������
��������, ��������,
������ ���, �
�����, ��������� ��� �
����� �
��
��. ���
��
�������
��������������� �
��
���, ��� !���� �� �"��������
1918 �., �
��
��
�������
������
�� �
����
��� ���
���! � ������
�
�
��������� �
�������
����
����
�����.
���
������ �������� ���#�
���� �� ���
�� ������� ���
���, ��
������
�����
�� �
�����
�
�
��������� �
#���
������
����������������
�
�����#��
. $������, ������
, ��� ��
#� �.%. ��������
1, $. &����������,2
'.(. )���
�����3, *.'. )������
� '.+. /
�
���!�
4 �
��., ��� ���� ���������
#��
�����, �� ���������
��� ���� ���
����� � ���
����
����’��
���.
+���! �
��� ��
��� � ����������� �������� "���
�
���
�
����
����-����� ��� �
��
��
������� ����
����
������������ –
)��������� � )
�’���#�-&�����������, ��� ������
�
�� �
����
����
�
#���
�����
�����������
��
��#��
1918–1920 ��.
%��
! � � ���
��� �
� �����!#�� 1917 �. ���������
�����������
�
�� ������ ��������
�
�
����-�
���
�
�
. /
��
�� �
�� ����������
�����5
�
����
���#�
���� ��
���
��� �
����
��� ����� ���������
�
����
�. /
���� ��� �������� ������
��
�����
��
�
, �
�
��, �� ����
.
6� � �� ���
�����, ��������� �
#���
����� ��5�� ������ – )��������
�
������
��
�������
���������� ();��) ��
����� �
� �����
�
��
�����5���� �
����������� ��. (��������
� )��������
��������� ���
������
��. (�
���
! � �
�� ����������� ��
����5�,
��
�����
���"��
�
);�� �
�����
�
,
�� ��� �������� � �����#� ����
�����
��
��������
����������
����
��� �
�� ��������, ���� !���� ��� ���
�����, 5� �
�
����
����-����� �� ���
���.
)������
���
�
� ��5�� ���� � �
����� ������
#�� ���
���, ��
����
����� – ������� 1918 �. ��� +����������� ������ � �����#��
, �������
! �
�
���������� ��� ������������ )��������� �
�������
��
��������
����������
)�������� ����
����
��
�������
���������� ()���), �������
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
97
�
�
��������
���
��! 5��� �
����� ���� �
��
�
������������
�����5������. +������ +.&. (
�������
����� �� ������ #��� �������
(.%. (���
�������, �
���
���
24 ����� 1918 �., ���������
! � �
� ���
����
��� ���������� �
�
�������� ���
�
��� � ����
�
����������
��. (��������
��
�������� � �����������
������������ (�
���
� �������
�
��� �
�� �
�),
�
�����
�
�, 5� �
��� ������� ���� ������
��
�
��
�����
«
���
������
�
�
#���
�����
>�
��� �� ��� ��
����
��, �
� � ��� �
���� ���"����������
������
#����». :��
���������� �����5���� � �����
�
����
����
��������������� �
��
��� ��� �������
� �� ���� ���
�����, �
��� � ���
���
��
! �, 5� ���� �������
��������, ���’��
��� � �
�����#���� �����
����
� � ����
�����! ������� �����5���
)����, ��� ���� �
�� ����
���5.
� �
��
����
����� �� (.%. (���
������� ��� 4 ����� 1918 �.
+.&. (
������� ������
�
� ������� �
������� �������, ������
, �
��
���������: «���
������� ����
���� ����������� ������� �
�� ���� ��
���
�������� �����5����. A����5���� ���
�������� �����������
� �����
�
����
� ������������� ��. (��������
�� � ����� �
�
����� �
��
���
���� �
�� ���
5���, �� �������, ���
���� � �
�������� ������ � ������
+������
'�����»6. B� ����
+.&. (
������
�����
�
��
� 8 �����, ���
�
�
���
��� �������. � ���� ���
���, ������
, � ���
��� 5��� �����5����
��
��������
����������
, (.%. (���
������ �������
�
�
�
����
���� ��
��"���
#�� ���
������� ).C. (������ ��� ����������
��������
#�� )���������
�����#������ ������
�
�
�
�� � �����
����
�� ����� 42
�������
���
�
��, ��5� �� ��������� ���������. )������
��
���
������� �������
������ �
�����#��
�����
���� � ����������� ���
���� �� ����������� �������
.
����
��� 5��� �����
���#� ��� �
�����#��
���������������
�����5��� �� ������
������
������. '��� �
���
���������� ����
#����� )���
, ���� – �
���� �����#�. � ����
��
�������� �
���
, 5� ���
�
��������� ������ ���� ����
�
�� 5��
������ 15–20 ���. �����7. /
���� �����
��
������� �����, ��
�������!�
�
�����
�������
(.%. (���
�������, ��� �����5����
����������
������
�
���� �����
�
�� �� �����#�: �������#�, )
������
(����� ����� �� �� D�����), ������
��� �
��#�! (�����
����! � E��
�! ������!, E���#��� �
���� �
��.
/����
��
�
�
� �
���
! � �
�����: F
�������� �
D
#��� �
�
���, �
�����
���������� ���� �
E����’��#� �
��.8
��� ����� ���������� �������#�� ������� ���
�
�� ����� ���
�
�������
���������! (�.%. F
�
���, C.C. &
��
#����, (.%. D
�#����,
'.(. )��
�-G��
���������), ���� �
�
�� ��
�� �����
�
�� �� ����� ���
�
��������
.
98
������ "
���#��, ������
, ���"����
+.%. +������
� �������� ��������
D����
9. +.&. (
�������, (.%. (���
������, �.%. F
�
��� � C.C. &
��
#����
�����
�� ��� �����5���, ��� ������
�
���� ���
����������. &���
�����
�
��� ��� ������������ ����
�#�!�
��� ������ �
��
�
«��� �
�
��������
����
»10. &��������� �
������
�
�
���
��
�������
���������� �
�����
(�������������� �
��������� ����
�
(�
� ����
�
�� ���������� �
��� �
���
�����
�
����! �
�, �
���������� ��� ��������� ���� ��������
�����������). E
�� #! �������#�! ���� +.&. (
������� �����
�
���
���
&.&. E�����
������
����� ���������� �
���#� 23 ����� 1918 �. (��
��
�
�, 5�, ����� ���
������ �
��
����� ���
���, ���� ����� ��
�
��
�����
��� ����! �� �
#���
���� � �
������� ��
���� ��
��
��������
����������
, �
� � �*<11. ���� �
�� ����
����, 5� ��� ����� ��������
����
�� �����
�� �����5���� ����������� ��������
, ��� ������
����
��
������� ���"��
��, �� ��
�����. 24 ����� 1918 �. �����
� �������
�����
#�! (+.&. (
�������, (.%. (���
������, �.%. F
�
���, C.C. &
��
#����,
H.&. E
��#����, %.%. '������, ��
�
� +�����#����), ��
������
����
����
������ �
������ (�������������� �
��������� ����
�
. ������
�
!�� �
�� ��"���
#�� ��� ���
���
�� �����
. 25 ����� 1918 �. «A������
�
���
» ����������
, 5� «�����
� ���#�� ������� ��� ������� ���
���#���
���
��
��������
����������
»12. <
��
����� ���, 26 �����, �
�������
�
���
��� ������� (.%. (���
������ ������� ��� �
���� �����
#�� �
&.&. E�����
������ � �
����: «'��
�� ���� ��������� ���
��� 5� ���
�,
��� � �
��� �
���� ��������� ����’��
���»13. � ��’���
� #�� ���
�����
�����
���� ��������, ��
������
���
«(����������» 28 ����� 1918 �.,
5� «������
��� (���������� [(��������������. – './.] �
���������
����
�
� �
�
�
C����
�
����������� ��� )�������� ���
�������
�����������, ���� �� �
�� ��
���
�� ��� ����� ������������ �����#�
���
��� ��
����� ������
���. )
�������� ����
� �
�� ���������� � ��
��
[����. – './.] �����5����»14. :�� �
��� �
��
��
�
����
#��
�������
�
�
���
����
��
�#�! � ���
����������. G���� �����
���� �
�
�
�
�
���
��
���
�
�
�����
�
�
��, 5�
��������
#�� ��
�
���� ��!
����������� �
�
������ �
��
�
����
�
� �
����,
�� �� ���
�����
�����
� ���� ����
��� )���15. � ������ �������� ������ 1918 �.
�����
#�� (�������������� �
��������� ����
�
���
�
�
�
�������
C����� A
�� +�������� H.D����
�
� �������
�
�
���� �� �����
�
�� ��
�
�����
��
�������
�������������16. ' ������, ����� �
���� ���
��
&.&. E�����
������ � �
�� �����
��� ���#�
���
������! ���
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
99
�����
�
���� ��������
���
������ � ���
�
� �����#��
� �
#���
�����
�
���
�� &.I. ��������
«��� ����
�
��� �
�
���� �����5����»17.
)������ [�.%. ��������� ��������� �
���
� �� ���������] �
������
�
�
����� �
��
�� ��������� �������� – �����
�� )��� �
�����
+����
��������
��������������
���5
, ��� 5� �� �
�� �
������� �
#����
. �� #���� ��������
������ �����
��� ������� �������� �
�����
(�
��������
)����), 5 ������� � 15 ������ ����
���, ��� �
��
�� ���5
26 ���.18. (� 1935 �. %.%. '������ ��������� ���
�, 5� �����
� �����
��
�
�� ���� � ��!�
�� ���
���
������! ��� ����
�
��� ���
����������
����������� �
������; ����
�� �
����� +����
�������
�������������
�����19). &���� �
��� ����� �����������
����
�� ���
���5�� �� ��
����.
I� ��
�
�
� &.&. E�����
������, «#� ���
�
����
�
�� �
�� �����, ����
��� ����
�
�� �����,
��� ����#� ���#�� ��� ��
��
����. ����������� �
��
�����5���
����, �� �� �� �����, ��5� �� ��
5�, �
�
���� ��
���
[
������������]»20. B� ������� �
�� �������� �� ������� 25 ������ 1918 �.
E
�� ����
«K�������
�» (.%. (���
������� �’������ �
��� �
���: «C����
�
���[
�������
]
�[������������] (� *�
�[����]) �
� *������[������]
���5� –
��
������ �������: ���� ���� �
��������� – �
��� � �
������[��]
����
���»21. A����� )<�� %.+. C
��#����
��������� �� �����
�
���
���
�����
��� �
����
���
A
�� +�������� ��� 24 ������ 1918 �. ��� �����
��
������ )��� �
������ ��������� +����
������� �
��
���� �����22.
&�� #� �
���
���
��
��������
���
(��������� )���
�����
� ���
�
������ )��������� �
��������� ����
�
, �
�������, ��5� ��� �� �����, ��
��� �����
�� ����
�� ��������� +����
�������
������������� �����)
����������
«A������
�
���
»23. <
�����
��"���
#�� ��������
� �
���
«L
��
�� A
�� +��������» �
24 ������ 1918 �.24. ���� ������ ����� ������
#�� ���
���� �� �
���
� !���� ��� ����. % ���� 16 ������� 1918 �.
����’��-������� H.D����
�, ���
��� �.<������ � C����
����� �
�
����
'.A����
�
��������
��
���
����� «&���
���
��� �����
��
��
������ +����������
<
������ '����� �
+����#��
��� ������
)��������� ����
����� ���
�������� �����������
�
������ �
����
(��������� +����
������� *������������� �����»25. (� 1919 �., ���� )���
�’���
�
�� �
������������ ��. (��������
, C����
C�����
� ��� �������
��’���
���� �
��
�
��������� ���
�, 5� �
��
��� �
����� �
�� �����
��
��
������ �
��
��
�������
�������������26). )��� ��
�� ������ ���
�������� ������
#��� ����
���� �
�������
���
,
��
�����
����
��������
(������!) �������
��
�
�
��
�� �� ���#�, �� �
� �
��
��������
.
100
�����5���� )���: «<
�������
�����, �
��������-�
������ �����#�
)���
, ���
� �����! ������! )
�������� ��5� �
����� C
��
����
���������� �����, 5� �����
�� ����
����
����� ���
��� �
������
�!�
��� ��5��� �������
������ �
���
��»27. <
����#�
$. &��������� ����
�
� �
������ ���� ���
���� ���#�: «F
� �
� �
�
��������� �
���, �����
������
, ��
�
«)
�������! A�5�!». …G���� �����
����
�� �
D����� � ������
����� ��
���»28.
&���� ����� ��
�
��� ����
���� �����
�
�� �����
�� ��������
�����
��� )���
������
�
��� �
������. I� ����������
����
19–20
������� 1918 �., � �����
���
����
�� ��� ���������� ������, ���� �
��
�
��� �
������� ���� 2–3 �����29. ���� ���� #�� ����� �� �
���������
��
������
����������
, ��� ���
�
�
�� ���������� �� �� ������������30.
&�
�
! � �
�
��
��� ��������
����������
,
��������
#�� �
��
�
������
��������
����
�� �"���
�
�� �
�������
������! � ���
���� �
���
��
��� �����
��� �
������, �
�� ������ �
�������
� )
��������� �
!
(257 ���.) ������� ���5�! 100 ���., �
���� ����
�
�� � �
���
���������� ���
�� ��� �
�,
�
���� ��� ��
��, ���
���� ����
������� ����
������
[�
����
1918 �. �� ���
�
��. – './.] "�����-�
���
�� ����
"
�
�����
, �
���, ����� �
����-��������
��
����
����������
31.
*��������
#�! �
�� ��������
����
������ �
���������������
���5
� ������� ��� ����
���, ��������, 5� ����� ������� �����
�
��!
�
��
. :��
�
�� ��������
������� ��
�����! ����#�!, ��
� ��������
�
����� � �
�������� �
����
��32.
'������� ����� �
�
����� ���5 ���� �� ����� �����
����, ���� #�
������� ����!�
��� 5��� ������������ ���������� ����
���������
����������
, �
��
���
�� �
6 ������ 1918 �. &�� ��� �
���� ��
����5
%.+. C
��#���� ����
� 20 �������
����� �
��’� �������
������ � �����#��
.
(�� ��
�
�
�, 5�
��������
����
��, �� ���
�
��� �
�� �����
����
�
����� � ��
����
��, ��
������� E���!#���� ����, ����� ���������� �� ����
����
���
�
���. <
���
� �����5���� �"�#���� �� �
�� �����
�� )���33.
+.&. (
�������, ��� ���� �
��
��� ���
���, 1 ������ 1918 �. ���
��
H.&. E
��#����
, ���
���
24 ������� �
���
�
������
����������
,
���
��� �������� �����5���� +����
������� �
��
���� ����� � �
����� ���
���������� ����
��������� �
��
��� �
�
������ ���
�
��� ����
���
�������34. ���� �����
�� ���
���� �������
������
������ ������ �� ����
���� ����#�! ������������. :� � ����� ��������� ����
���� �
"
��� ����
�����
���
����
�
����������
. I� �
��
� H.&. E
��#���� 11 ������
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
101
1918 �.,
�����5����� ��
�������� ���#�"� �� ��������� �
��� (�
��
��,
�������� �
���,
��� �� ��� ����� ��5�), ��� �
��
�
�
�� ����������.
'��
� �
�
����� ������
�, �
�������� �
����
��, ����
, �������,
����
#����� ����� �����������
����������
. &��������
�
�� ������
��, 5�
��������� ��� �� ���
��
�� ��
#������� )��� �� ���
����
�, ������
,
���������� � �
�
���
, ��� �
�� ���
�
��35. (��������� �������, �
��5
! �
�������� � ��!�
���� ��� ��������
, �� �
�
� ����� �
�����
�����
�
������ �
��
,
�. . ���’��
���� ��
����!, � �������������
��
��������
����������
. $��� �
�� �
��� ��������
�� ��� ����� ���������� ����, 5�
��
�
�
�� ������ ��������. 10 ������ 1918 �. ������ ���
��� �����������
�������
������ +.&. (
������
���������,
�� ��� ������ �
��
���������
�
��
���� ����� �
�� ��
�����
�� �����
�
! � ��
�� ����������36. +������
������ � �����#��
#���
���
��� �������
� ���
������
– �������#���
)���, ��� ��
�
��, 5� ���������� �� ����
����
���
��� 16 ������� 1918 �.
��� �
��� ���� �
�� �������� �
�
�
��
����������
,
��� ����� �����
��
���������� �
����
, ��
���� �����!�
��. &�� #� ��� ���������
+����������� ���������� ���
� 25 ������ 1918 �.37 ������
����
�
����"���
�
�
��� ���
�
��
��������
���
�
��
��
20-� ���� ������
�������� �� �
����, ������
, �������
������ � �����#��
. <�� ��
�
&.*. E�����#����. '.H. A����
�
������� �
����� ���
��,
��� ��� �
����
��� �������
� �
���
�, ���� ��
����5� �����
������ ��
��
�������
�
�� ������
�
����, ��� �� ������
�
���. :� � �������
� �������
�
��
�
� � �� ��������. / ��
����
��������
������� �����
���
&.&. E�����
������ ������������
�� ������ ���
'�������� ����
�
�����
����
�
���
�����5����� )���. (��������
����� �����
�� #�
�������������, � 23 ������
�
1918 �. �
����� ��
��� � ������ �������
��������� �
����
����������
38. * ����� ����, �� 26 ������
�
���
�����
�������#���
������� ���
�
����� ���������
�������������
��������
��� %-� )�������� ��������� �� ��
���� �
�������#�! ������� ������
����
� �
����
39,
���������� ������ �
������� ��� �����5���, 5� ���
�����
����
����� �
��
����5� ���"��������-����
�
#���� � ��
���������
������
#�� )���. G���� #� A
�
���"������
����������
1 ��
��� 1918 �.
�������
�����
���� �� C���������
��
! ��� ������
�� ���
�������
����
�� �����
�-�
���
'. ������
���
� ����
���� ��������
�� �������
5��� �������#��
��������������� �����5���40. A����� ������ ��������� ���
�
�
����� ��
#� ��
� ������ ������ � ��� �
��� �
�� ����
�����
��
�� �� 1919 �. ����� �������. (�� �
��� ���
�
��� �
������ ��5�� ����������
��������
.
102
��
�� �
����� � ���������
����������
�
������ �
��
, ��5���� �����
��5�41. ����, ��������� �
���� �� �����
�
�
�� �
#� ���������. :� � �
���������
��������� �
��
���� �������� �������� �����
���� ��� ��
����� ��
��. ���������� �<A, ����� �������� �
#���
����� ��5�� �����,
����
���
����
�
��� ���, ��� �����
�
� �� �������� �����
�
. &����
���
�
�� �����#� 18 ��
��� 1918 �. ���
�
�
�
�����5���� )���
���������
� ����
����
������� ������
42. H���
���� ������� �� �����
�
�
��
��������� �
��
���� ����� �������
��
�
�
�������
����������
.
����
���� �����5���� ��� �� ������
���, ���
���� �����
! � �
�
����
���5� �
����������� ��. (��������
43. A
������� ���
��, ��� "
��#���
�
��
)���� ��� � �!���
1919 �., �����
�� �
����� � �
��� )���
������������� «)�������� ������� ������� �� ��
�������
�
����� ���!».
(����
1919 �. �
� "
��#���
�
��
������������ �
��� �������
����44. /
�������5��� ��
������
��
��������
����������
�
�����
�� ���������!,
�����
�
�
��45. ��
��� ������ �
�������� ��
�� �
������#� ��
��� 1919 �.
����
���� ��"���
�
���� ��5�� ������, �� � ��� �
�
���� ����
�� ���
��
��������
����������
��� �� ������.
&�-�����
�����
�
�
�� �������
�����5���� )
�’���#�-&�����������
����
�����
��
��������
����������
. / �
���� ��
��
��
���
#��
���������������� ������
�����
�
�
��������
������� #����
&������
�����’��
�
�
�� �
����� ��� �
��
���� ��5�� �
�
����� �
��
�
���������� �
����
��. )��� 5 ������ 1918 �. �� ����
����
�
� )���
���#�
���
�������, ��
�
�
�
��
��� �’��
�
�� �
�������
��� ��� ���������
����������
, �� �
������
�
�� �����
�� ��� ������� ����
�,
����, �
�
��
����� �������
��������������� �������, ����
�
�� ���������
�
�
���
��
#!, ���������� ��
������. ��� ���� ������� �
���
��� ����
���
��
� ��������, 5� ��� �
��
� �
���
5� ��������� �
����� ���������
����� ��� �����,
�
��� ����’� �� � ���� �� �
������ ����46. )��� ������� �
���
�
� ��5�� ���� � �
����� ������
#�� ���
��� �������
�
�
����������
��� �
��
�
��� )
�’���#�-&����������� ����
�����
��
��������
����������
, ���
��� 5��� �����5���� ����
��
���
�
����, ���
�
��
!���� ���� ��������� � "���
�
���
������ �
��
������ �
���
. / ����!
�����
��� ����������� !���� ��� ���
������ �� )
�’��#�-&�����������
��������� �.�. ������
)&��� %.%. '�����
. 11 ����� 1918 �. ���
�
�������� �
���
��� ������� ��� ������
��� ��������� ��������� ���
����� �
�
����, 5� ��� ���
���� �����5����
����������
����������
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
103
������������� �
����� ����� ��� ����� (54 ����
��). $��� ������
���5
��
�����
1313 ��. �
���� (2801,9 ��. �)47.
5 ������� 1918 �. )
�’���#�-&��������
�������������
�������
�������
�� ����� ���
�
���������! ��� ������
�����5���,
���� �
�
��
#!�
�� �
��
�, � �����
��� ������. F
�����, ��������� ���
����������,
�
� ���
��������� ����� ��� ��
�. )������, ��
������
�
�
����, ���
�
�
��� ����
������
��: «1. F�������� �����5��� ��
��������
����
��, �
� �
� �
����
��
���� ��
����#�� ����������� �
��
����
�������. 2. &
�����
������
(2/3 ����� ���5�) ��
��������
�
���
��
��, 5� ���
�
� ���
�����
��������� ���� �5���� �����
������. 3. ��5
�
� �
�����
������
������
����
�
� ��������
�
�� �
����. 4. O�
�
�
��
����, ����������
,
��"
����
�� �
�����! "
���! �
���� – ��5�������, ���#��� ����������
������, ����� ����� ������� �
������, �
��
�����, ����!�� �
����
��. 5.
�
���� �
����� ����
�� �
��
���
�������
� ��������
��, �
�
��, ���
��
�!�
���. 6. G
����
�������� �
� ���5���. 7. &����������� ���#���
����
�� �, �
�
��, ��
����. 8. +��
�� �� �����
���� � ���������� ���������
� ����� �
�
��� �����
���
�� ���5���,
�� � ������
��. 9. ��� ������� ����
������. 10. ����� "������ �� ����� …���5���,
�
�
���� ����
�� ������
�
��� � �
��
��, �����
���� ��� ��! � ��� ������,
�
�
���� [������] ������
�
�
��� � �
�� ����
��, �
��� – ��� �, ���� ����,
�
�
���� ������
����
�
�� ����� �������� �
��… �������5. 11. G
�
��� � �
����� (���������)
�� � �����
����; �
"����� ����� � ��
����
� ����
����, �
"���
�����
�������
����� �� �� ���5���. 12. � �
�
���� �� �
� ����
��� ���������; �� �
����� �������
��,
������ ��
� � �������#����� �
�
�
� �������� ������
�
�� ��
�
��… 13. '�����!�
���
������� �
�����
� ���� �
����
�
#����� ���5���, ���#��� �
�������� ���� ������ ��� �������� � ��-��-��
������� ��������. 14. (
���������� (�
�������� �������) �������� �� ������
������
������: �����
����
"
�"������
��� ����
�
� �����
, "
����
�
��� ��
��
������ ����
�� � �
������ �
������� �� [��
��]». /
�
���
������, �
��
�� �
����
�, ��
������, �
�������
�� �������, 125417 ���.48
��� "��
��
�
��� ��������� �����
�������������
������� �
�
��
����� �� ����
���, �
� � ���#����� �
������
�
���. +
�
A
�
+�������� ��
������� 23 ������ 1918 �.
��
���
�
���������� «&��
����
�
��� 60000
�
��. �
������ �
������ )
�’���#�-&���������� ����� ��� �����»49.
/����� +����������� ������ � �����#��
�����
�
�
�� �
��
��
�
�
�
�������������
����������
50. &��������
�
�������
�
����
��
�
��
���#����
����������
�
1918 �. 200 ���. ���. �
��
���
�
��
�
�� #��� 50
��������
.
104
���. ���.51 )�������
��� �����, ��� �
���
�� �����
�� �� ������
�
����
,
�
���
�
��
�� ������
���
�
, ��
����� 119 ���. ���. (
������
�
��
���
����������� ����
� ��
��
�� ����� ����
�
�
– 85 ���. ���.)52. (���
������ ��
�
�
�� �
������� �� 10 ������ 1918 �.
&��������
�
�������
�
����
��
�
, ��
�
�
�����
���
��
�������-��
��������� ������, ������
, 5� �
���
�
� �
��
���� ���
��
��
5� � ���������
��� �
�� ��������� – #���
, �
���, ���� �
��������
�
����
��. P� �������� �����
�� �
�������� ������ �
�����������. E!�� �
�
��
���� � ����� ��� ������
�. /
������
�� (.). &�������
, «��������
� ������� 5��� ����������� ���
�����! � ��������
������! �
��
���, �
��
��� �����!�
�� ����� ����� �� ��
���5�, ���� �����
�
�� ������
��
����
���
�����! )
�’��#�, 5� ��� �����
��� �� ��� �� �
�
�
� � ��
������
�
�. :
� �
������ �����
��� ��������
��
#! �������
/�������
���
�� '.&. +������������ � �������� �������� ���
�
, *������
�
+
�
����
,
�
��� �������
+������ ���
�� &
����
�
»53.
E�
��� �
4 ������ 1918 �. �
1–2 ������
� �
��� �
�������
��
�����! ������
, "
��
�
��� �
�����, ���������
�
�� �������
����
����
��. E��
����� �
�� �� ��������� ��������. ��������������
�������,
����� �
���� "��
����� ��
���5�, �������
: «I� �� ������ �� ������
��
������
"
�
�
, �� ����
�������, ���
�� #� �
��� �������� �
����� ���
����
���������». <
��
�
�� ������ ���� �
�� ����
�
�� 2–3 ���. ���.54
� ��������� ���
���� �� �
�� ������
��� ������ �
�����
�
���
����
��� � ��
�
�
��� ���’�����. (������� �����
�� � #� ������ �
�
�
���
�������� ����
� �
���� ���� ������
55. ������ ��"�#����� �
�� ����.
G���� #� ���� ��
���� �
�� �
�
�
�� �
�
��5����� #��
�� (�
25%)56.
(����� ���
���5� ������
�� ����������� ������� ��� ������. ���
������
��� �
�����
��� �����������
��� � ����� ��
��
� �
�� �
������
��
�����������! ������
�� ����
���� ������. G���� #� ���
�� �����
��
C
�� ���. � �
���
)
�’��#�-&����������
����
�
�� ��5� ������
�� ��
�����������
��
��
�
���. C������
������
����� �
��
������ � ������
#��
������
#�� � ���
���
#�� ��������
�
A.C. +����� �
� ���
���� �
��
����
&�����������
������
������ �� ������
#�� �
��
��������� ����������
����
F
��
�����
�����
�
��
����������
�
����
�
�� �
��
��
�
����, ���
��
�������� �
���������� ���
�
�57. �� ��������� �������� �
�
��� �
�����
)
�’���#�-&���������� ��������� ���������
#����� ������� E���
����
.
E
�� � ���� �������� ��
���� �����
��
����
�� 4 ���. ������ ������� ���
��
���, ��� ��������
�� ��� �������"��
#�� �
�
������ ����
�
58. )���
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
105
��
���, ���� �
�� �����
�� �
��� ������, �����
�, �������
�, �
���������,
��������, ��
���, �������
�� ��
�� ��� �����������
, "
�"����� ������� �,
�
�����, ��������
��� ��59. &����� �
�����
��� �����������
���� �����
���
��� �
����
)�����
, ���� �
������
�
�
��������������� �������
�
������ �������
����60.
'������� ������� ��
�� �� ��
���� ��������� ����� �
����
� ��
�
����
, ���� ��������� ��
����������
, �� �������� ���������� �
������� ������
�
��� ���. &���
�
�����
�������
, 5� ��� ����� ���
����� ����
���
����� �������� � �����
����� ������� ��������61. 5
������� 1918 �. ����
���� �
���
��� «/���
��� ������� �� ������
�
��!
������
�� )
�’���#�-&���������� :���� ��� O���� ���� ����
����
������������� � :���� ��! O����!» ��� �����
�
���� (.). &�������
.
<�! �
�� �������� �
������ �
�����! ������ ������ � ������� ������.
����������� �����
� ��
��� ������. &����� ������ �������� �
���
����: ��� �
���
�����, �����������
����
�
, ���
� ���
�
� ����
�
��
���������
�
�
��� ����������
������� ������
�
���,
�
��� � ��!�
���,
����
���
�� �� �
����
, �����
�
���� ����� ��� �����; ����
��� ��� �
�,
���� ����
�� ������� ������
�
�����!�
���� �
������������. $��
�
����
���� ������ ������
����� �����5���� ��� ������
��� ����, 5�
��
�������� �
��������� �
����. B�����! �
�� ������
�
���� �������62.
%� ��������� �������� ����������
)����. 18 ������� 1918 �.
�������� ���
��
����
���"������� ������ +����������
������ � �����#��
���������
��������������� �������
)
�’��#�-&����������
, 5� ��������
������
�
��� �
�
����� ���5 ��� ����
�
��
�
�� «�
� ������
���� ��
���� �
������,
� ��
��� � ������ [�
�
����] ����»63.
/
����
�
��
�� ����������, ��
�
��
�
�� �������� � ���
��
�
����
������� � �
�������,
����������
�
�
�������� �
�
�� ������: �
�� – 100–
125 (�
����� ��� �� ��������), �
�
����� – 185, ���� �� ������ – 35,
��������� ������ – 4, �
" – 25, �����#�� – 120, ���
��� – 7, ���
� ���� – 30,
�’���� ������ – 12, �
"��� – 6,
�������� ����� – 5, �����
��� ��� �
���#�
– 5,
���
������� – 3, ���
��� – 11 (�
50 �
� ����
), ������ – 15,
���������� �
� – 100, ��!�
����#� – 33 ��5�. G��
�� �� �����
���
����
����
�
�� �����
��
�����, ���
��� ����� �������� �
����
)����
��
(����,
������ ����������
�
��������� �
������� �������� ����
��� �
�
������� ���
�����������, ��
���� �
�� 5� ���
���
�
��. :
� �
���
��
���������� 100 �
���, 180 �
�
�����, �������� �� � ���
����� �
"�, 35 ������,
�
"���, �����, ���
���, �
�� �
��. ��� �
���� �����
����
�#�� ���� �
��
��������
.
106
�����
�� ��
�
��������� �
�����, �������� � �������� �����64. G����
����������
�������!�
��
�! ���
������ #���� �
��
���, ��
�����
�
��
����
"��
��
�
��� ��������� �����,
�
�����
��� ��"�#����� ��������.
/
��������!
#���
���
��� �������� �����
���� � �� ����������� �������
,
� �� ������
�� �
��
��������� ����������
����65. &���� �����������
����
��
������ �
������������ ������ �"������ �� �
������ &���
���.
$��
�
������ �
���, ���
��� � �
�
����� �
�
�
30500 ���. )��� ����,
������ �������� �
�
����
����� �������� �����, �����
,
�. . �’���,
����
�
��5�66. :
��� � ��!�
����#� ���������� �
����� A����67.
C����
��������������� ������� %.%. '������, ����
5�
�������
�������� ����
�� �� �����#� ���
��� � ������ ������� �� �
��
�
���
�������������� "
�
�����
)&��� �
��������� �����
���������������
���
��, �
�����
�� �������!�
� ��� ���������� �
����
�� ������. /
������������� ������
�� �) '.+. &
5����, ������ «�
�� 5� �� ������
���� #��
�����, 5� ��������. +����� �����, >
�
��� �
��������, #���,
"
��
�
��� �
���� ������#� – ��� #�
����
�
�
�� ������ �
���#� )������
[
�������������
. – './.],
�� �� ��� �� ��
��
� ��� �����
����
�� �
A�����…, ��� ��� ����
�
�� �����
�� �� )���
[��"���
#�!],
�� �����
�
��� �
�� ��
��»68.
�� 22 ������ 1918 �.
��������������� �
����� �
�� �
�
���
�����������
�� �
�������
��. /
�������� ������ ���������. :��
���
�������
������ � �����#��
&.%. R�������, ���� ���
�
� �
����� ���������
)&���, �
������� �
��������� ��
��� �
�
����-�
����
����� �
��
�
��
�
. ���� ���
�
��������������� ������� ��� �������� �����
69.
%.%. '������, �� ����� ���
, �����
�
� �
������
������� ���
� ����
, ���
�����
����� � ���� ����������
���������������� �
����
�� �����
�
#��.
� ����
���
�����
����
�
�
�� '.&. O
����������
� '.+. &
5����70.
'��� �� �
������ �
��
��, ��� �
���
�� �����
��
��
�������
����������
� �� ��
��
�
�
������ ���
, �����
��
�
����� ����
����������� ��
������ ������. � �
����
�, ��� �����
� )���, ����
�
��
���
��
�
�� �
��������. ��� ���
� ������� �
���
��� A
�� ���"������
����������
, ��� ����
���� 3 ������� 1918 �.
�����5���� ���
��
����
��5�� ����� +����������
������ � �����#��
,
��
���� ������� ����� ����
�
����� ��� «
�
��
�
��� …��
��������� �
���
��
���� ������
����»71.
:
� ��
�
�
���� ���������� 300–4000 ����72.
<
��������� ��� ��������� )��� ������ H.&. E
��#����
�
�����
�
�, 5� �
��������� �
��
�
� ������� �
����
� �
����� ��
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
107
��� �
�� �������� �����
� ����
��
�������� �
��� �
�
��� �
400
���#�73. :� � �� ������� �����’��
�����
��������
#�� �
��
�
���
���
��.
E��
����� �
�� ���������� ����������� ��
������ )&���. ���
��� ���� �����������
#���
���
���
�������������
������� 3 �������
1918 �. �
�������#�! %.%. '�����
���
�
���#�
���
���������!
('.+. &�
���� , '.+. &
5����, F��, '.&. O
����������, +�������,
E
�
��, %����#����)74. <
�
��
����
�
���
��� ������� %.%. '������
�
������
�
� ���
���� ���������� �
��
�������������
�
����
���� �� � ����� �� �
������ �����, ��
���#��� �
��������� ����
����
�����
�� ��� ������������� "
�
�����. :
�� � �
�� �
��� ����������
����� �
������! ����
75. ��� ��
���
#�� �
�
�
���� �
�� �����������
�����
������������� ����������� ���
������76. &���������, ����
���
��� �
��
���� ���
���� ��� ��
�������
�
��
, ����
�
�
�
, 5� �
������ �����5���� � �����
��� ����������� ������ ���� �
�� ���
�����
�������� �
�����
������ ���
��
�� 82550 ���., �
����
������ – 93100
���. )��� ����, �� ����� 34200 ���. ���� �
�� �
��
���� �
����
���
��
��������� ��
����77. '���, ���
���
��� ������ ��
�
�
�
(116750
���. – 127300 ���.), ����
���������� �� �
� (
���� �������������
+����������� ������ � �����#��
�������� �
����
��� �
���, ��
���� �
�������
��
����
� ���� 23500 ���.)78. K�� ����� �� �
���� ���
�����
��
����5
, �������� �����
���� �� +�������� � ����
���� �
�
��
������������� ������������
�����
79. ���
����� ��� �����
�
����
��� "
�
����� (�
��
) �
��������� �
����
�
��, 5� �� �
�
�� �����
�����
�� ������ ()
�’���#���� ��
���
����� �’��� �
��������
� �����,
���� ����
��� 28 ������ – 10 ������� 1918 �.,
��
��� �����
�� �
�����
�����
���� #�������-�
�
"������� �����, 5� ��
�����
�� �
�
�. D
������,
���
���� (�
3–5 �����)
������
�
��� �������������
"
�
�����
)&���; �
�����! �
���
���� 4 ����
��, #����
, "������ �� �
�
���,
�
��� � �������
80). :
� ���
������ ������ ������������ �� ��������.
G���� #�
�������������
�������, �
��
�
��� 4 ������ 1918 �. ����
���������� � ��
��
�
��� �
���, �������
�����
���� ��
��������
#��
����������
, 5�� �
�������
�
��
�
�� #��� �� ����� ������ ���������
����
�
�
�
(15000 ���.)81. I� �� �
� �� �
��,
�� �� ��� ���������
����������
�
��
�� ��������. <� ���
�����,
������� ������
)&��� ��
������ � ������
�����, ��
������
��� 22 ������ 1918 �., �
��
����,
������
, 5� ��� ���
������� ��
�������
«�
����
����� �
��
». <
��
��������� �
���� #��� %.%. '������ ������ «
����
�
�� ����
�
�
»82. :
��
��������
.
108
����� �� ����
��������� �
������
�
�� 123500 ���.83. :� �
����
� ���
����
�
�� �
��
���� � �
�
�������� ��������� �����. '.+. &
5����
����� ������
� �
�����
�
�
, 5� ��� ��
�������
�
��
[���� �
��� –
*�
���� ��� ���, ������
�] �
�� ���������� «�������� ��
��, ���������».
:��
���� ��� �
��
�������� «������ �����
����
� �� ����
��� �
�
���
���
����!�
����»84.
H
�� ���
�
��� �
���
1918–1919 �
�
�����
��#� ���������
�
�
%.%. '������. <
��������� ������ �� ��#� ���
�
���
����������
��� �
�
������ ������’! �
���� «���
��
»,
����
, ������
, �
��
�, 5�
���
���
�
���� ���
��#� ��� )&��� ���
�
�
�
��
,
���� ����
��
������� 25 ��
������85. '�����
��, 5� �� ���������� ��
���
�����5����,
��� ��� ������ ��5�.
<
�
���� ���5� )&���
1919–1920 �
�
�����
��#�
������
�
����. (����
����
�����
��� ����� �����5��� ������
�
%.%. '������. &����
! � � 6 �� �� �� 25 ������ 1919 �. ���
�
�������
�
������ ������ �
���� ���������� �<A (�
��� �
���
�
�� � ���
�
������
����������
) ���
�� 20 �� �� 1919 �. �
�
�
�
�� ������ ������
�
����
,
����
�
�� �����5��� )&��� � )&E:O,
�
��� "������
��������
����� �������������
����������
�� ��
�
�
��� ��
����
�����5���. *�� ��
5���!�
�� �������� ��� ���
����� ����� ��� �����, ���
�� ���� ����
��
"������, ������� ������������ ����
�� �� ���#�
����
��
������ �����86. 1 �!���� 1919 �. �.�. ������
)&��� ���"����
&.+. F
������� �����
� ��� ���
���
�������
�
������ ������
&.%. R�������� ������
�
,
���� ������
�
���� ���
��� �������� ���
��������
)
�’���#�-&���������� ��������� ����� ��� ����� ������ ������
� «�������� ����
�������������»87. ���� �������� �������� *.F����, ����
�
���
�� �����
�� �
�
� �������
, �� �
� ����� ������� ���������� ����
����
������
����� ������� �����5���. E
�� ��� #� ������
������
�� �
��’� %.%. '�����
�
�’���#���� ���
���#�� – ������ ������� �
��
+��
������� � �������� ������ E
��#�����. (��� ������� ���������
������������� ��� 20 �� �� 1919 �. ��� ���������� �����88. / ��������
����
���� �� �������
������ �����
��� � ��������������� �
����������
�������89. <� ��
�
�
�� �
��������� ����
�������� �
�� � �����
���
(������� �� ��
�� �� ����������� �� ���#� �
�
������ ���
).
)��"���� ������� (
����������)–�������
�
������
� ���
���
��
�������, �������� �
������ ������ ���� � �
����
��
�
�������
�
�� !�
#��
��������
����
, ���������
�� G
�
��
��
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
109
L������
. ����
����� ��� #�, &.%. R������� ��’��
��� ������
"�� �
&���������� �
��������� ������
���� ��
�
��� F���
������ � ���’�����,
5� �
����
����!
��
��������
���
�������#�� �������� �
������ ����
����
���� ���� �
�����! �������
������. (�� �
�����
� �
�
������
«������
�
�� �� 5��� �
��������������� �
������», ���
����� �����
! �
#� ���, 5� «�������� ����
����� ���
�
!��
�� ���#�� �
����������� ��
�����������
�� [�
] ������
»90. (�������� ������ ������ ��
����.
<��
����� �� �
�������� �
�
������ ���
, 10 ������ 1919 �. %.%. '������
������ ���� �
���
���
���
, �
����
�����
�
� �
��
���� ����’��
E.E. '��
����
S.&. *��������, ����
���
���
����
�
��� )
�’���#�-
&���������� ����� ��� ����� 60000 ���. �
������� � ���� �����5���� �
�����
��� �
���
91. % ��
1919–1920 �
�
�����
��#� ������ ������ �
����
�
�
�������������
����������
, ������
��������
#�� �������� ������
��
���� ���� �� �����������. *��
�������
���������� ��� ���������
��������
���, %.%. '������, ���� � 15 ������
�
1919 �. �����
� ��� �������#��
��
��� ������
����� C������
������
������ �������
�<A (� 15 ������� 1919
�. ��� �����
� ���
�
�������
�������
��)
������
� � ��������! ��
��! �
&������, 17 �!���� 1920 �. ���� �
�
���
��� �
�
��
��
������� ���������, ���
�����
�
��
)
�’��#�-&����������
, ���
��� ��� �����
�
���� ����� ���
����� )&���. <
�
�
��
���
: «��! �
���
)
�’���#�-&����������
��������� ����� ��� ����� �� ����
� ��� �
����
�� �����
�� )
�’���#�-
&����������
����
����
��
��������
����������
��
�
��
�
�
���
���
���� ��
���� ������
��…92. :
�� � �������, �
������������� ���������
�����,
��
���
� A
�
C������
������
������
���
�<A, ��
, �� ��5��
������
���#���� ������
����� ���
�, ����
� �!���� 1920 �.93.
����� �� �����
�
���� ���
��� ��� �����
����������
�
����
�����
���� ����� �� �
������ �����. 23 �� �� 1919 �. &.+. F
�������
������� %.%.'�����
, 5� ��������! ��
�
��� �
����� �
�
�
�� )&���
���������
� �������#��� ���#���� ��
����, ��� �� �
� ������������
�������������94.
K�� ����
���� ��
����5� �
��
5�, �������� ���������� ��������
�����
��� �� �������
�
����� %. D��� � ����
���� �����
��
#� ���
��� �
��������� )&���, ���� �
�� ������
�
� �
�
����� �����5���95. 5
�!���� 1919 �. %.%. '������ ������
� �
�
� �� +����������
�
������ ������,
�
���� ��� �
���
��������� �����
���� ���� �� #�������-�
�
"�������
�����
)
�’��#�-&����������
(�
�����, �
���� � ���
���� �
���) � 1
�� �� 1919 �. �����
�
����
������������� )&���, ���� ��� �� �
����
��������
.
110
��
���� ��
���
��� �
������96. 18 �!���� 1919 �.
���������� �����
�
�
�
� �������
� ������� �
���� �
�
�� �
���� � ���
���� �
��� �
��
����
�
����97. *
������ 1919 �. �
�, ����� ������������ ������
, �����������
��������������
������ "
�
�����98.
<
��
��
��
���� �
�
������ ���
, ����
���
��
��
����������
�
�
���
�
���� ��� 5 "
�
�������, ���
��� �
�
����� ���5 �
����������.
/
�#���
�� ������
, �
�
���� ���5� ��
������
����� 10% ��� �������99.
(����
������ ��
����
�
��
��� ����
���� �
������. :
�, ���� ����
�����5���
������ 1919 �. )&��� �������� ����� � �����
�������������,
�� �
�
��� ���������, �
����� F
�� ��
,
����
�� ����
�����5
�
�
�� �����
����
��
����
����
��� E.'. E�
�
�������� (�
���
�
��� �
��� ���� �������� �������)100. /
�����, ��������
C������
������
�����
���
�<A,
�!���
1920 �.
���������� �����
�
��
�������������� �
�����: ����� �����
�
'�
���
(�
4 ���. ���.) �
O��#��
�
(�
2,5 ���. ���.). F
����� F
�� ��
�����
��
�������������
"�����-�
���
�� ���� "
�
�����
, ���� �����
��� �����
�
��������������
������ "
�
�����101. ��� ����� �����5��� ���� �
��
�����
�� �����. % �
#�� �
�
��������
#�� �����
�
�� �� �
����
&���
����. D��� �� ��
��
1919–1920 �
�
������ ���
��� ���������
��������
��������� �
��, �
", �����#�� ��5� �
�
�
450300 ���.102
� )���� � )
�’��#�-&����������
�
�
�
���� �����
�� ����������
�
����, ��� ������� ����� ��� ������������ ��
�
�
��� ��
���� �
������. %
#� ��� ���
, 5� �
���� ������ ���
����: ��
���
�
�� �������������
�
�������� �������, ��� ������
�
�� �
�
������������ ������, ����� ��
��
�����, �
� ���
�
��
�����!����� ������ �
�� �
�� �
�� ��������.
���� �
���
�
��� � �������. K��� )���, �� �
� ����������� ���
��
���
����
�
���� �����-���� ���
������� – ���� �
�� ����� ��
�� ���
�
�� � �
��,
���
�
�
�� ��, 5�
����
� �� ������� ��������� ���������
A��������� �������.
(���
�
����� ��������� A
��! +�������� ������� ��� �����
�
������ ��������� �
��
���� �����
������������� )���, A
�
���"������ ��������
��, ������
, �
��������� �
����� �� ������� �
���
�
�
��� ����
��� � �
�
���
������������� ���
����� 100 ���. ����� ��
�
� ��
���� «)
��������� �
!». (�
�
�� ���#�
����
����
�
�� �����
�
���
���103. ' ������, &.&. E�����
������ ������ ���� �����
�
�
� �
���, �� ���
������� 1918 �. ������� ������ � �����#��
�
��
���
C������
������
�����
�
��
������ � ������
#�� ������
#�� � ���
���
#��
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
111
��������
�
A.C. +�����
����
,
����
������ ����
����� ���
����������� �
��
��
� ��
)��� 50 �
��� ���! ��� ����
� 250 �
�����
(��������) ��
���� �������! 4
����� [2,844 �] �
�������� 2�4 ������
[8,8 �� � 17,6 ��]104. <
���
����
�������
������
����� �� �
��.
/
���
�
��� �����
� �
��
�������������, �� �
��, ���������
�
�� �������
���
��� 5��� �
�������� ���
���� ����
���. A������#�� ��������� ����
�
)��� ������! ��
�
�
��������
#�� �
��
�
�
���
� ���������� ���
������ �
�
����� �����5���. )��� �
������#� ��
��� 1918 �. ��
�
�
�����#� �������
�� ���������� �<A, �������#���
����������
����
����
����� ��! ���
��� ��� ���������� �
��
���� ���� �����5���,
�
���,
���� �
��
�� ����������
�� ������, ��� «������ �
�������,
���� �
����! ���� �
����
�#��»105. )��� ����, "���
! � ������ ��������
�
1919 �.,
��������
#��
��
��������
����������
28 ��
��� 1918 �. ������
+����������� �
������ ������ ������
��� �
���
�
�
��� ����
��� )���
1713366 ���. 90 ���. � ����
����� ���������� �������
�����
"��
������
��#�106. '������ ��������� �������
��
����������, � ��� 26 �� �� 1919 �.
������� %.%. '������ �������
�
������ (.+. G���������� ��� ������������
��������� �
��
�
�� #��� 1 ���. ���., ����� �����, ��� �������,
�
���
��� �����
������
�
��� )���
�� 257 ���. )
��������� �
!. ����
��
��� ������� �
�������
��
��������
����������
107. ����
«(�����
����
���� �
����� ��� ���� ������ ���
������� <
������ A���
�����» �
��
��
������
�� ���� ����
���
��� �����
)
��������� �
! +����������
�
������ ������ ��� ������ )���108. / #���� ����
������ ��������, 5�
���
����
���
(��� "��
��
�
��� ����� �� �
�������� �
�����#��
����
���
����������
) �� �
�
�
��������
����������! �<A, � ������,
���� ����� ���������� ���������-������ ���� � ����
����� ��
����5
��
���. <
�
��
��
�����
��
�
�� ������
�
�� �� #���� ���
���, ��������
�
�
��� ���
#�� �
��
5� �� ����!�
�
��.
/�
�� ����
�����
��� �����#� )&���
#���
��
�� ���
�
����
����� ������. &����
�� ������ ���������
����������
����
��������
#��
����
�� �
�����
��� ��
��� �
���
��� ��
�
�
���
)
�’��#�-
&����������
��������������� ����
���. ��� 23 ������
�
1918 �.
����������� �����
��� �������
&
����
�
(
������� 1919 �. ���� ������
������� E���!�)109. (�� � �����
��� �� ���������� ��
�
�
���������
����� �
����� ������� ��������� ������� (100 ���.), ��
�����
�
�
�������
������������� 5� 6 ����� 1918 �. (����������� !���� ���
�� –
�
�
����
��������
���������� �����
� ����
�!���
1920 �.110), �����
��������
.
112
��������� ����������� ���
�
����. )�����
! ��� ����, �������
%.%. '������ 26 �� �� 1919 �. ���� �
�������
���
���������� �������#��. (
���
���
�� �
��
��
���� «/
��� ���
����
�
��� � �������������
+������
�
������ ������ � ������ ����
���� ��
����#� 1786435 ���. 31 ���.
�
�
���������� �
����
��� �
�
��
�
�
��� ���� ��� [����������. – './.]
�
������ �
����
��� ��� ��
�
�
��� )
�’���#�-&����������� ����
�����
���
�������� �����������
». *�� �
� �
���������� ����������! �<A111.
/����� �����
���� �� ���������� ��������-�����������
���
����
#��. (�������
����� �
#� �������
���������
&
����
�
.
E��
��
���
�
�����
�
�
��
������,
��� �
���� ���������� ������-
���
���� ���� ��
����5
�<A � ���’��� �
������#� ������� � )
�’��#�-
&����������� ����������� �
%.%. '�����
, �� �
��, ��������� �����
�
�����
. D��� ����� �����������
�����
��
�������� �
���������
�
������������ ���� �
���
����� ����
���� � ������ ��� #���� �<A
�������� ���������
���� ��� ����������� ���������� �
�����. 7 ������
1919 �. ������ )&��� �����
��� �� �������#��
�������� ���
��
����
+����������
��������� ���
� � ����
���� �������� 40 ���.
�����#����
���
� ����! �
���������� �
����
�
��� ��������
��� �
�
��
��
� ��
,
�� ����
���� ����
����
�������������� ����
��112. 12 ������ 1919 �.
%.%. '������, �����
�������!! � ���
���5� �� ����������� �
���������
����� � ������������ ��
��
�
��
���
���� �
�����#��
, �
������
�
�
�
����� ������
, �
���� �� ������ ������, ���
���
� 1920 �. &�
������
����������
���������� �
��
����
�� ����� ��������
113. :� �
�
�����#��� ����� �����
��, � �
�� ����������� ����
���, �� �
���� ���#�
���
– ��
��
����� 1920 �. :��
��� ��
������ )&��� �
�������� 29
������ 1919 �. �
��������
��� &
����
��� ��
� �
�����#��
, �����������
5 ����#�� �� ����114. ���� #�� ���� �
�, ������, ���
���� � ������� ��
��
����,
���, �� �
��
�� 4 ������ 1919 �. ���������
����
���������,
�
�����#��� ����
��� �
�� ����
�� 5–10 �����. S. E���!� �
������
�
�
A
�� ���"������ ��������� ����
��� �
��
5� ����
�
�
���
��������������� �
����, ����
������ ������� �
������ ��5�115. '��
� ��
#���� �� ������ ���� �
���� ���������� ����
����� ��
����5
,
������
� ���
����� ���’��� ��5�� ���
��� ��
�� �
��
������ �
���� &������.
&������������� �
���
�
������� ��
���
#��! �
���������� ������
�
��
������� ��
������ )&��� ��� �����
����
��
����
����
�
����
���
�����5���� �
� ������� �� ���������� �������� �� ����� � ���
����
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
113
��������������� �
������116. /�����!, ��
��� "
���, ��� � �
���� ��� ���
"
��#���
�
��� ��
�
��� �������, �
�
��, �� ��
����.
:
��� ����,
1918–1920 ��. ��������� �
�������
��
�������
���"��
��, ����
���� ��
�� � ���#����� �
������
�
��� ��
���� �
����� ���
������ �
#���
����
����������� �
��
��� ������� �
�
������ ���
������������ �����5������, ���
����� �� �������,
�������� ����
����.
��� ������
��� � �
�
�
��� ����������� ��
������ ���
���
�
�� �
��� �
��
����. G���� ���������-������ �� ����
���� )�������� ����
����
��
�������
���������� �
�� ������ ���
��� ��
�� ���������
���� ������
���5
��, ��
����� �
� �����
�
�� �����5���� ���������� ��5�� ����
�����#�. )
�’���#�-&����������
���������� ��������
����� ������
���
�
��� �
� �
�
��� �����
�� �
����� ���� �
�
������ ����
�
��, 5�
������� ��������! ����� "
�
�������. '���
��������������� �
��
�
�,
����� �������� ����
��, �� ��
���� ������ ���� �
����� � �
�������
�
�����#��� �����
���
��� �����5���, ��
�
�� ���#� �����-���� ��
��
������ �����
�� �
�������� ������ �
)����, �
)
�’��#�-&����������
. (
�
�� �������� ���
������� �����!#�� �
��
��� �������, ����� �� ���� ���
�����������, ����� �
�� ��
�����
�� � ��� �
��� ��
���
�
�� � ����
�������� �
���� �
#���
����� ��5�� ������.
1 ��������� ������. %������ ���
��� 1917–1923 ��. – :.%%: ���
�����
C����
����
����
�
1918 �. – �������, 1932; <�!-$���: ���
��. ������
#��
«F
�
�
», 1954. – E. 351–352.
2 &��������� $����. '��
�
���
��
��������
����������
� )���� // /
����
�
#��. � ��
�#��� �������� ����������� ���
������� C����
������ ����
��:
/������ ��
��� / A��. ���.: +.&
���
�
��. – <�!-$���, 1955. – E. 137–144.
3 )���
���
'.(. ���
������� ����
����
����������
)���� (1917–1920 ��.) //
���. ���. �
��. – 1993. – T 7, 8. – E. 30–36; P� �. )
�'���#�-&����������
��
�������
���������� (1918–1921) // &������� ������� ���
���: "
���,
�
������, ���
�� //<*< ���
���, %�-� ���. ���
���. – (��. 3. – )., 1994. – E. 20-
24.
4 )������ *.'., /
�
���!� '.+. )
�'���#�-&���������� ����
����
��
�������
����������: ��� ���� ��������� �� ������
#�� (1918–1921 ��.) // ���. ���. �
��. –
1999. – T 4. – E. 41–50.
5 B����
����� ����
����
���� ��5�� ���
��� ��
�� �
��
������ ���
��� (�
�� –
B�*(' ���
���). – H. 2201. – '�. 1. – E��. 329. – *��. 26 ��.
6 :
� �
��. – *��.42.
7 :
� �
��. – *��.45 ��.
��������
.
114
8 )��������
��
�������
���������� // (����������. – 1918. – 17 (4) �����. – G.88.
– E.2.
9 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 329. – *��. 45 ��.
10 )��������
��
�������
���������� // (����������. – 1918. – 17 (4) �����. –
G. 88. – E. 2.
11 B����
����� ����
���� ������ ���
���� ���
��� � �.)����. – H. 707. – '�. 86.
– E��. 362. –*��. 10.
12 �����
#�� )���������
��[
��������]
���[�������
]
C����
�
// A������
�
���
. – 1918. – 25 �����. – T 326. – E. 3.
13 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 329. – *��. 62 ��.
14 &
� C����
� � )�������� ���
������� ����������� // (����������. – 1918. – 28
(15) �����. – G. 98. – E. 3.
15 )�������� ���
������� ����������� // (����������. – 1918. – 1 ������ (19
�����). – G. 100. – E. 3.
16 /
���� ������ )�������� ���
������� ����
���� ����������� ��� ������������
������
��� // (����������. – 1918. – 15 (2) ������. – G. 113. – E. 3.
17 E�����
������ &
���. E���
��. )���#� 1917. – ��
���� 1918 / C��. ���. I����
�
&���������. – ).–H��
����"��, 1995. – E. 232.
18 ��������� ������. /
��
��
��
#�. – E. 351.
19 '������ %�
�. +�� �����. *��������
"� �
��������� �
�
��
// <
�
�
���
�
.
– (
��
�
, 1935. – )�.8. – E. 512.
20 E�����
������ &
���. /
��
��
��
#�. – E. 232.
21 (���
����� (.V. ��������. '������ 1917 – ���
�� 1920. – ).: <
�. �
��
, 1994.
– E. 122.
22 ����
����
���� ����
)���
(�
�� – �*+)). – H. A.936. – '�. 17. – *��. 8.
23 &�����
��� ��� ���[
�������� ] ����[
�����] �����������
//A������
�
���
.
– 1918. – 27 ������. – T 353. – E. 2–3.
24 B�*(' ���
���. – H. 1063. – '�. 1. – E��. 6. – *��. 184.
25 ���.: ����
���� ������. – 1918. – 24 �������. – T 51. – E. 1.
26 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 14. – *��. 12.
27 )�������� ����
���� ���
������� ����������� // (����������. – 1918. – 6
������� (24 ������). – G. 130. – E. 5.
28 &��������� $. /
��
��
��
#�. – E. 108.
29 ���
������� ����
���� ����������� // (����������. – 1918. – 19 (6) �������. –
G. 140. – E. 6; )�������� ����
���� ����������� // (����������. – 1918. – 20 (7)
�������. – G. 141. – E. 5.
30 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 17. – *��. 8, 9.
31 :
� �
��. – E��. 26. – *��. 7.
32 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 336. – *��. 110.
33 :
� �
��. – *��. 116-116 ��.
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
115
34 :
� �
��. – *��. 132-132 ��.
35 :
� �
��. – *��. 138-138 ��.
36 :
� �
��. – *��. 137-137 ��.
37 :
� �
��. – *��. 161; �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 14. – *��. 12.
38 B�*(' ���
���. – H. 2201. 0150. – '�. 1. – E��. 336. – *��. 216 ��.
39 :
� �
��. – *��. 132-132 ��.
40 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 16. – *��. 18-19.
41 :
� �
��. – E��. 26. – *��. 9.
42 :
� �
��. – E��. 14. – *��. 12; E��. 16. – *��. 26-30.
43 )���
���
'.(. ���
������� ����
����
����������
)���� (1917–1920 ��.). –
E. 36.
44 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 14. – *��. 13.
45 :
� �
��.
46 ����
����
���� R������#���� ���
��� (�
�� – �*R'). – H. A.582. – '�. 3. –
E��. 3. – *��. 3.
47 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 329. – *��. 54-54 ��.
48 �*R'. – H. 66. – '�. 1. – E��. 1873. – *��. 16, 36.
49 +
�
A
�
+�������� // A������
�
���
. – 1918. – 23 ������. – T 350. – E. 3.
50 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 353. – *��. 31-31 ��.
51 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 30.
52 :
� �
��. – *��. 40.
53 &�������� (�����. &����
��� ���
�������� ����
����� �����������
�
)
�'��#� �
&������: (������
� «<
��� )
���
��» �
1935–1936 ��. – (
��
�
:
��
�
��� E����
���
, 1936. – E. 31–32.
54 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 17-17 ��.
55 :
� �
��. – *��. 12.
56 :
� �
��. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 119.
57 :
� �
��. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 51.
58 :
� �
��. – *��. 51–51 ��.
59 :
� �
��. – *��. 17, 114 ��.
60 :
� �
��. – H. 66. – '�. 1. – E��. 1472. – *��. 16.
61 :
� �
��. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 24.
62 :
� �
��. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 99.
63 :
� �
��. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 32 ��.
64 :
� �
��. – *��. 93, 135.
65 :
� �
��. – *��. 114 ��.
66 :
� �
��. – *��. 115.
67 :
� �
��.
��������
.
116
68 &
5���� '�������
. /
��
�
��� )
�'���#�-&����������� ����
�����
���
�������� �����������
// <
�
�
���
�
. – (
��
�
, 1936. – )�. 5 (14). –
E. 345.
69 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 89.
70 :
� �
��. – '�. 1. – E��. 5. – *��. 13, 14.
71 )�������� ����
���� ����������� // (����������. – 1918. – 6 ������� (24
������). – G. 130. – E. 5.
72 ���
������� ����
���� ����������� // (����������. – 1918. – 19 (6) �������. –
G. 140. – E. 6.
73 A�����
� ��������
����������
���". E
��#���� // (����������. – 1918. – 6
������ (23 �������). – G. 153. – E. 4.
74 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 23.
75 :
� �
��. – *��. 31.
76 :
� �
��. – *��. 110.
77 :
� �
��. – *��. 41.
78 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 54. – *��. 118.
79 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 41.
80 :
� �
��. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 114.
81 :
� �
��. – '�. 3. – E��. 3. – *��. 18.
82 (�����
�. A�����
).-&. �����������
�� ������ � ������
����� // E���� &������.
– 1918. – 22 ������. – E. 8.
83 �*R'. – H. A.582. – '�. 3. – E��. 4. – *��. 131, 134.
84 &
5���� '�������
. /
��
��
��
#� (�����������) // <
�
�
���
�
. – 1936.
)�. 7 (16). – E. 675.
85 A�� ����
�
��� )
�'���#�����
����������
(A�����
� �������� �����������
�.
%.'�������) // ���
��
. – )
�'���#�-&����������, 1919. – 22 (9) ������. – G. 58. –
E. 2.
86 B�*(' ���
���. – H. 2582. – '�. 1. – E��. 188. – *��. 24; E��. 224. – *��. 19.
87 :
� �
��. – C��. 27. – *��. 6.
88 :
� �
��. – C��. 224. – *��. 24.
89 :
� �
��. – *��. 25.
90 :
� �
��. – C��. 27. – *��. 7.
91 ����������, A
�
<
������ +�������� ���
������� <
������ A���
�����.
D�����
� 1918 – ������
� 1920 ��.: ���. � �
����
��
2-� ���
�, 3-�
����
�. –
:.1 / ������. (.(����!� (��������) �
��. – ).: (��-�� ����� '���� :�����, 2006. –
E. 301.
92 B�*(' ���
���. – H. 1131. – '�. 1. – E��. 35. – *��. 21��.
93 R�����
// &��������� ��
�. – 1920. – 28 "���
��. – T 502. – E. 2.
94 B�*(' ���
���. – H. 2582. – '�. 1. – E��. 182. – *��. 75
.
95 :
� �
��. – C��. 5. – *��. 10.
��
����� ���
����� ����������
-�������
� …
117
96 :
� �
��. – C��. 2. – *��. 60.
97 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 27. – *��. 1.
98 )
�'���#�-&���������� ����
���� ���
������� ����������� // :�
���
����
�
.
– 1919. – 21 �������. – T65. – E. 8; F����� (. &���� ��
�
���� �� ����
���
�������� ����
����� �����������
� )
�'��#�-&����������
(������ ��
����
���) // D����
�
���-�
����� ������. A� ��� RRV%%. – D����: � ��
�
���
E�
�������������� ������
�
, 1928. – :. REV%%. )�. R%. – E. 328; F
�������
D�����. <
���
5� ������� ���� �����. +�� ������� ��� )
�'���#����
����������� // <
�
�
���
�
. – 1936. – )�. 7 (16). – E. 765.
99 A�� ����
�
��� )
�'���#����� �����������
. (A�����
� �������� �����������
�. %.'�������) // ���
��
. – 1919. – 22 (9) ������. – G. 58. – E. 2.
100 '������ %�
�. /
��
��
��
#� (�����������) // <
�
�
���
�
. – 1936. – )�. 3
(12). – E. 235.
101 :
� �
�� // <
�
�
���
�
. – 1936. – )�. 8–9 (17). – E. 634; '������ %�
�.
A��
�
��� ���
���. <
������ ��
��� �����
�
������. (��. 2-�. – (�������: :��-��
«(�����», 1968. – E. 49.
102 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 55.
103 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 17. – *��. 8.
104 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 336. – *��. 150.
105 �*+). – H. A.936. – '�. 2. – E��. 17. – *��. 9.
106 B�*(' ���
���. – H. 2201. – '�. 1. – E��. 336. – *��. 167.
107 ����������, A
�
<
������ +�������� ���
������� <
������ A���
�����.
D�����
� 1918 – ������
� 1920 ��.: ���. � �
����
��. � 2-� ���
�, 3-�
����
�. –
:. 1. – E. 216, 219.
108 ���.: (����� ����
���� /
����� ��� ���� ������ ���
������� <
������
A���
�����. – (����#�, 1919. – 28 ��
���. – E. 92.
109 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 133. – *��. 15; R�����
// :�
���
����
�
. –
1919. – 10 �������. – T 58. – E. 4.
110 �*R'. – H. 47�/113. – E��. 1. – *��. 13.
111 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 5; E��. 124. – *��. 36; ���������� �
A
�
<
������ +�������� ���
������� <
������ A���
�����. D�����
� 1918 –
������
� 1920: ���. � �
����
��. – :. 1. – E. 43.
112 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 12. – *��. 23.
113 :
� �
��. – E��. 20. – *��. 1.
114 :
� �
��. – E��. 12. – *��. 34.
115 E���!� S����. �� ���
��� �
����� ��� ����
��
� )
����#���� ������������ //
���
��
. – 1919. – 22 (9) ������. – T 58. – E. 8
116 �*R'. – H. A.582. – '�. 1. – E��. 134. – *��. 180.
|
| id | nasplib_isofts_kiev_ua-123456789-85573 |
| institution | Digital Library of Periodicals of National Academy of Sciences of Ukraine |
| issn | XXXX-0115 |
| language | Ukrainian |
| last_indexed | 2025-11-24T11:53:40Z |
| publishDate | 2009 |
| publisher | Інститут історії України НАН України |
| record_format | dspace |
| spelling | Завальнюк, О. 2015-08-08T09:36:27Z 2015-08-08T09:36:27Z 2009 Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. / О. Завальнюк // Україна XX ст.: культура, ідеологія, політика: Зб. ст. — К., 2009. — Вип. 15, ч. 1. — С. 96-117. — Бібліогр.: 116 назв. — укр. XXXX-0115 https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/85573 uk Інститут історії України НАН України Україна ХХ ст.: культура, ідеологія, політика Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. Article published earlier |
| spellingShingle | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. Завальнюк, О. |
| title | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. |
| title_full | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. |
| title_fullStr | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. |
| title_full_unstemmed | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. |
| title_short | Проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти України у 1918–1920 рр. |
| title_sort | проблема створення матеріально-технічної бази національної університетської освіти україни у 1918–1920 рр. |
| url | https://nasplib.isofts.kiev.ua/handle/123456789/85573 |
| work_keys_str_mv | AT zavalʹnûko problemastvorennâmateríalʹnotehníčnoíbazinacíonalʹnoíuníversitetsʹkoíosvítiukraíniu19181920rr |